দুকমাতিকাপদৱণ্ণনা
১-৬. দুকমাতিকাযং পন তিকেসু অনাগতপদৱণ্ণনংযেৱ কৰিস্সাম. হেতুগোচ্ছকে তাৱ হেতুধম্মাতি মূলট্ঠেন হেতুসঙ্খাতা ধম্মা. হেতূ ধম্মাতিপি পাঠো. ন হেতূতি তেসংযেৱ পটিক্খেপৱচনং. সম্পযোগতো পৱত্তেন সহ হেতুনাতি সহেতুকা. তথেৱ পৱত্তো নত্থি এতেসং হেতূতি অহেতুকা. একুপ্পাদাদিতায হেতুনা সম্পযুত্তাতি হেতুসম্পযুত্তা. হেতুনা ৱিপ্পযুত্তাতি হেতুৱিপ্পযুত্তা. ইমেসং দ্ৱিন্নম্পি দুকানং কিঞ্চাপি অত্থতো নানত্তং নত্থি, দেসনাৱিলাসেন পন তথা বুজ্ঝন্তানং ৱা পুগ্গলানং অজ্ঝাসযৱসেন ৱুত্তা. ততো পৰং পঠমদুকং দুতিযততিযেহি সদ্ধিং যোজেত্ৱা তেসং ‘হেতূ ন হেতূ’তিআদীনং পদানং ৱসেন যথাসম্ভৱতো অপৰেপি তযো দুকা ৱুত্তা. তত্থ যথেৱ ‘হেতূ চেৱ ধম্মা সহেতুকা চা’তি এতং সম্ভৱতি, তথা ‘হেতূ চেৱ ধম্মা অহেতুকা চা’তি ইদম্পি. যথা চ ‘সহেতুকা চেৱ ধম্মা ন চ হেতূ’তি এতং সম্ভৱতি, তথা ‘অহেতুকা চেৱ ধম্মা ন চ হেতূ’তি ইদম্পি. হেতুসম্পযুত্তদুকেন সদ্ধিং যোজনাযপি এসেৱ নযো.
তত্ৰ যদেতং ‘ন হেতূ ধম্মা সহেতুকাপি অহেতুকাপী’তি সিদ্ধে, ‘ন হেতূ খো পন ধম্মা’তি অতিৰিত্তং ‘খো পনা’তি পদং ৱুত্তং, তস্স ৱসেন অযং অতিৰেকত্থো সঙ্গহিতোতি ৱেদিতব্বো. কথং? ন কেৱলং ‘ন হেতু ধম্মা অথ খো অঞ্ঞেপি ন চ সহেতুকাপি অহেতুকাপি ইচ্চেৱ, অথ খো অঞ্ঞথাপীতি. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথেৱ হি ‘ন হেতূ ধম্মা সহেতুকাপি অহেতুকাপি’, এৱং ‘হেতূ ধম্মা সহেতুকাপি অহেতুকাপি’. যথা চ ‘ন হেতূ ধম্মা সহেতুকাপি অহেতুকাপি’, এৱং ‘ন হেতূ ধম্মা হেতুসম্পযুত্তাপি হেতুৱিপ্পযুত্তাপী’তি.
৭-১৩. চূড়ন্তৰদুকেসু অত্তনো নিপ্ফাদকেন সহ পচ্চযেনাতি সপ্পচ্চযা. নত্থি এতেসং উপ্পাদে ৱা ঠিতিযং ৱা পচ্চযোতি অপ্পচ্চযা. পচ্চযেহি সমাগন্ত্ৱা কতাতি সঙ্খতা. ন সঙ্খতাতি অসঙ্খতা. অৱিনিব্ভোগৱসেন ৰূপং এতেসং অত্থীতি ৰূপিনো. তথাৱিধং নত্থি এতেসং ৰূপন্তি অৰূপিনো. ৰুপ্পনলক্খণং ৱা ৰূপং; তং এতেসং অত্থীতি ৰূপিনো. ন ৰূপিনো অৰূপিনো. লোকিযা ধম্মাতি লোকো ৱুচ্চতি লুজ্জনপলুজ্জনট্ঠেন ৱট্টং; তস্মিং পৰিযাপন্নভাৱেন লোকে নিযুত্তাতি লোকিযা. ততো উত্তিণ্ণাতি উত্তৰা; লোকে অপৰিযাপন্নভাৱেন লোকতো উত্তৰাতি লোকুত্তৰা. কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীসু কেনচি একেন চক্খুৱিঞ্ঞাণেন ৱা সোতৱিঞ্ঞাণেন ৱা ৱিজানিতব্বা. কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যাতি তেনেৱ চক্খুৱিঞ্ঞাণেন ৱা সোতৱিঞ্ঞাণেন ৱা ন ৱিজানিতব্বা. এৱং সন্তে দ্ৱিন্নম্পি পদানং অত্থনানত্ততো দুকো হোতি.
১৪-১৯. আসৱগোচ্ছকে আসৱন্তীতি আসৱা. চক্খুতোপি…পে… মনতোপি সন্দন্তি পৱত্তন্তীতি ৱুত্তং হোতি. ধম্মতো যাৱ গোত্ৰভুং, ওকাসতো যাৱ ভৱগ্গং সৱন্তীতি ৱা আসৱা. এতে ধম্মে এতঞ্চ ওকাসং অন্তোকৰিত্ৱা পৱত্তন্তীতি অত্থো. অন্তোকৰণত্থো হি অযং ‘আ’কাৰো. চিৰপাৰিৱাসিযট্ঠেন মদিৰাদযো আসৱা. আসৱা ৱিযাতিপি আসৱা. লোকস্মিঞ্হি চিৰপাৰিৱাসিকা মদিৰাদযো আসৱাতি ৱুচ্চন্তি. যদি চ চিৰপাৰিৱাসিযট্ঠেন আসৱা, এতেযেৱ ভৱিতুমৰহন্তি. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘পুৰিমা, ভিক্খৱে, কোটি ন পঞ্ঞাযতি অৱিজ্জায, ইতো পুব্বে অৱিজ্জা নাহোসী’’তিআদি (অ. নি. ১০.৬১). আযতং ৱা সংসাৰদুক্খং সৱন্তি পসৱন্তীতিপি আসৱা. ততো অঞ্ঞে নো আসৱা নাম. অত্তানং আৰম্মণং কত্ৱা পৱত্তেহি সহ আসৱেহীতি সাসৱা. এৱং পৱত্তমানা নত্থি এতেসং আসৱাতি অনাসৱা. সেসং হেতুগোচ্ছকে ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বং. অযং পন ৱিসেসো – যথা তত্থ ‘ন হেতূ খো পন ধম্মা সহেতুকাপি অহেতুকাপীতি অযং ওসানদুকো পঠমদুকস্স দুতিযপদং আদিম্হি ঠপেত্ৱা ৱুত্তো, এৱং ইধ ‘নো আসৱা খো পন ধম্মা সাসৱাপি অনাসৱাপী’তি ন ৱুত্তো. কিঞ্চাপি ন ৱুত্তো, অথ খো অযঞ্চ অঞ্ঞো চ ভেদো তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.
২০-২৫. সংযোজনগোচ্ছকে যস্স সংৱিজ্জন্তি, তং পুগ্গলং ৱট্টস্মিং সংযোজেন্তি বন্ধন্তীতি সংযোজনা. ততো অঞ্ঞে নো সংযোজনা নাম. আৰম্মণভাৱং উপগন্ত্ৱা সংযোজনসম্বন্ধনে সংযোজনানং হিতাতি সংযোজনিযা. সংযোজনস্স আৰম্মণপচ্চযভূতানং এতং অধিৱচনং. ন সংযোজনিযা অসংযোজনিযা. সেসং হেতুগোচ্ছকে ৱুত্তনযেনেৱ যোজেতব্বং.
২৬-৩১. গন্থগোচ্ছকে যস্স সংৱিজ্জন্তি তং চুতিপটিসন্ধিৱসেন ৱট্টস্মিং গন্থেন্তি ঘটেন্তীতি গন্থা. ততো অঞ্ঞে নো গন্থা. আৰম্মণকৰণৱসেন গন্থেহি গন্থিতব্বাতি গন্থনিযা. সেসং হেতুগোচ্ছকে ৱুত্তনযেনেৱ যোজেতব্বং. যথা চ ইধ, এৱং ইতো পৰেসুপি ৱুত্তাৱসেসং তত্থ তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
৩২-৩৭. ওঘগোচ্ছকে যস্স সংৱিজ্জন্তি তং ৱট্টস্মিংযেৱ ওহনন্তি ওসীদাপেন্তীতি ওঘা. আৰম্মণং কত্ৱা অতিক্কমনীযতো ওঘেহি অতিক্কমিতব্বাতি ওঘনিযা. ওঘানং আৰম্মণধম্মা এৱ ৱেদিতব্বা.
৩৮-৪৩. যোগগোচ্ছকে ৱট্টস্মিং যোজেন্তীতি যোগা. যোগনিযা ওঘনিযা ৱিয ৱেদিতব্বা.
৪৪-৪৯. নীৱৰণগোচ্ছকে চিত্তং নীৱৰন্তি পৰিযোনন্ধন্তীতি নীৱৰণা. নীৱৰণিযা সংযোজনিযা ৱিয ৱেদিতব্বা.
৫০-৫৪. পৰামাসগোচ্ছকে ধম্মানং যথাভূতং অনিচ্চাদিআকাৰং অতিক্কমিত্ৱা ‘নিচ্চ’ন্তি আদিৱসেন পৱত্তমানা পৰতো আমসন্তীতি পৰামাসা. পৰামাসেহি আৰম্মণকৰণৱসেন পৰামট্ঠত্তা পৰামট্ঠা.
৫৫-৬৮. মহন্তৰদুকেসু আৰম্মণং অগ্গহেত্ৱা অপ্পৱত্তিতো সহ আৰম্মণেনাতি সাৰম্মণা. নত্থি এতেসং আৰম্মণন্তি অনাৰম্মণা. চিন্তনট্ঠেন চিত্তা, ৱিচিত্তট্ঠেন ৱা চিত্তা. অৱিপ্পযোগৱসেন চেতসি নিযুত্তাতি চেতসিকা. নিৰন্তৰভাৱূপগমনতায, উপ্পাদতো যাৱ ভঙ্গা, চিত্তেন সংসট্ঠাতি চিত্তসংসট্ঠা. একতো ৱত্তমানাপি নিৰন্তৰভাৱং অনুপগমনতায চিত্তেন ৱিসংসট্ঠাতি চিত্তৱিসংসট্ঠা. সমুট্ঠহন্তি এতেনাতি সমুট্ঠানং. চিত্তং সমুট্ঠানং এতেসন্তি চিত্তসমুট্ঠানা. সহ ভৱন্তীতি সহভুনো. চিত্তেন সহভুনো চিত্তসহভুনো. অনুপৰিৱত্তন্তীতি অনুপৰিৱত্তিনো. কিং অনুপৰিৱত্তন্তি? চিত্তং. চিত্তস্স অনুপৰিৱত্তিনো চিত্তানুপৰিৱত্তিনো. চিত্তসংসট্ঠা চ তে চিত্তসমুট্ঠানা চাতি চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা. চিত্তসংসট্ঠা চ তে চিত্তসমুট্ঠানা চ চিত্তসহভুনো এৱ চাতি চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো. চিত্তসংসট্ঠা চ তে চিত্তসমুট্ঠানা চ চিত্তানুপৰিৱত্তিনো এৱ চাতি চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তিনো. সেসানি সব্বপদানি ৱুত্তপদানং পটিক্খেপৱসেন ৱেদিতব্বানি. অজ্ঝত্তজ্ঝত্তং সন্ধায অজ্ঝত্তত্তিকে ৱুত্তৱসেন অজ্ঝত্তাৱ অজ্ঝত্তিকা. ততো বহিভূতাতি বাহিৰা. উপাদিযন্তেৱ ভূতানি, ন ভূতানি ৱিয উপাদিযন্তীতি উপাদা. ন উপাদিযন্তেৱাতি নোউপাদা.
৬৯-৭৪. উপাদানগোচ্ছকে ভুসং আদিযন্তীতি উপাদানা; দড়্হগ্গাহং গণ্হন্তীতি অত্থো. ততো অঞ্ঞে নোউপাদানা.
৭৫-৮২. কিলেসগোচ্ছকে সংকিলিট্ঠত্তিকে ৱুত্তনযেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো.
৮৩-১০০. পিট্ঠিদুকেসু কামে অৱচৰন্তীতি কামাৱচৰা ৰূপে অৱচৰন্তীতি ৰূপাৱচৰা. অৰূপে অৱচৰন্তীতি অৰূপাৱচৰা. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰো পন পৰতো আৱি ভৱিস্সতি. তেভূমকৱট্টে পৰিযাপন্না অন্তোগধাতি পৰিযাপন্না. তস্মিং ন পৰিযাপন্নাতি অপৰিযাপন্না. ৱট্টমূলং ছিন্দন্তা নিব্বানং আৰম্মণং কত্ৱা ৱট্টতো নিয্যন্তীতি নিয্যানিকা. ইমিনা লক্খণেন ন নিয্যন্তীতি অনিয্যানিকা. চুতিযা ৱা অত্তনো ৱা পৱত্তিযা অনন্তৰং ফলদানে নিযতত্তা নিযতা. তথা অনিযতত্তা অনিযতা. অঞ্ঞে ধম্মে উত্তৰন্তি পজহন্তীতি উত্তৰা. অত্তানং উত্তৰিতুং সমত্থেহি সহ উত্তৰেহীতি সউত্তৰা. নত্থি এতেসং উত্তৰাতি অনুত্তৰা. ৰণন্তি এতেহীতি ৰণা; যেহি অভিভূতা সত্তা নানপ্পকাৰেন কন্দন্তি পৰিদেৱন্তি, তেসং ৰাগাদীনং এতং অধিৱচনং. সম্পযোগৱসেন পহানেকট্ঠতাৱসেন চ সহ ৰণেহীতি সৰণা. তেনাকাৰেন নত্থি এতেসং ৰণাতি অৰণা.
সুত্তন্তিকদুকমাতিকাপদৱণ্ণনা
১০১-১০৮. সুত্তন্তিকদুকেসু সম্পযোগৱসেন ৱিজ্জং ভজন্তীতি ৱিজ্জাভাগিনো; ৱিজ্জাভাগে ৱিজ্জাকোট্ঠাসে ৱত্তন্তীতিপি ৱিজ্জাভাগিনো. তত্থ ৱিপস্সনাঞাণং, মনোমযিদ্ধি, ছ অভিঞ্ঞাতি অট্ঠ ৱিজ্জা. পুৰিমেন অত্থেন তাহি সম্পযুত্তধম্মাপি ৱিজ্জাভাগিনো. পচ্ছিমেন অত্থেন তাসু যা কাচি একা ৱিজ্জা ৱিজ্জা. সেসা ৱিজ্জাভাগিনোতি. এৱং ৱিজ্জাপি ৱিজ্জায সম্পযুত্তধম্মাপি ৱিজ্জাভাগিনোত্ৱেৱ ৱেদিতব্বা. ইধ পন সম্পযুত্তধম্মাৱ অধিপ্পেতা. সম্পযোগৱসেনেৱ অৱিজ্জং ভজন্তীতি অৱিজ্জাভাগিনো. অৱিজ্জাভাগে অৱিজ্জাকোট্ঠাসে ৱত্তন্তীতিপি অৱিজ্জাভাগিনো. তত্থ দুক্খপটিচ্ছাদকং তমো সমুদযাদিপটিচ্ছাদকন্তি চতস্সো অৱিজ্জা. পুৰিমনযেনেৱ তাহি সম্পযুত্তধম্মাপি অৱিজ্জাভাগিনো. তাসু যা কাচি একা অৱিজ্জা অৱিজ্জা. সেসা অৱিজ্জাভাগিনোতি. এৱং অৱিজ্জাপি অৱিজ্জায সম্পযুত্তধম্মাপি অৱিজ্জাভাগিনোত্ৱেৱ ৱেদিতব্বা. ইধ পন সম্পযুত্তধম্মাৱ অধিপ্পেতা.
পুন অনজ্ঝোত্থৰণভাৱেন কিলেসন্ধকাৰং ৱিদ্ধংসেতুং অসমত্থতায ৱিজ্জু উপমা এতেসন্তি ৱিজ্জূপমা. নিস্সেসং ৱিদ্ধংসনসমত্থতায ৱজিৰং উপমা এতেসন্তি ৱজিৰূপমা. বালেসু ঠিতত্তা যত্থ ঠিতা তদুপচাৰেন বালা. পণ্ডিতেসু ঠিতত্তা পণ্ডিতা. বালকৰত্তা ৱা বালা, পণ্ডিতকৰত্তা পণ্ডিতা. কণ্হাতি কাড়কা, চিত্তস্স অপভস্সৰভাৱকৰণা. সুক্কাতি ওদাতা, চিত্তস্স পভস্সৰভাৱকৰণা. কণ্হাভিজাতিহেতুতো ৱা কণ্হা; সুক্কাভিজাতিহেতুতো সুক্কা. ইধ চেৱ সম্পৰাযে চ তপেন্তীতি তপনীযা. ন তপনীযা অতপনীযা.
অধিৱচনদুকাদযো তযো অত্থতো নিন্নানাকৰণা; ব্যঞ্জনমেৱেত্থ নানং. সিৰিৱড্ঢকো ধনৱড্ঢকোতি আদযো হি ৱচনমত্তমেৱ অধিকাৰং কত্ৱা পৱত্তা অধিৱচনা নাম. অধিৱচনানং পথা অধিৱচনপথা. ‘‘অভিসঙ্খৰোন্তীতি খো, ভিক্খৱে, তস্মা সঙ্খাৰা’’তি (সং. নি. ৩.৭৯) এৱং নিদ্ধাৰেত্ৱা সহেতুকং কত্ৱা ৱুচ্চমানা অভিলাপা নিৰুত্তি নাম. নিৰুত্তীনং পথা নিৰুত্তিপথা. তক্কো ৱিতক্কো সঙ্কপ্পোতি (ধ. স. ৭) এৱং তেন তেন পকাৰেন ঞাপনতো পঞ্ঞত্তি নাম. পঞ্ঞত্তীনং পথা পঞ্ঞত্তিপথা. এত্থ চ একং দুকং ৱত্ৱাপি ইতৰেসং ৱচনে পযোজনং হেতুগোচ্ছকে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
১০৯-১১৮. নামৰূপদুকে নামকৰণট্ঠেন নমনট্ঠেন নামনট্ঠেন চ নামং. ৰুপ্পনট্ঠেন ৰূপং. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰো পন নিক্খেপকণ্ডে আৱি ভৱিস্সতি. অৱিজ্জাতি দুক্খাদীসু অঞ্ঞাণং. ভৱতণ্হাতি ভৱপত্থনা. ভৱদিট্ঠীতি ভৱো ৱুচ্চতি সস্সতং; সস্সতৱসেন উপ্পজ্জনদিট্ঠি. ৱিভৱদিট্ঠীতি ৱিভৱো ৱুচ্চতি উচ্ছেদং; উচ্ছেদৱসেন উপ্পজ্জনদিট্ঠি. সস্সতো অত্তা চ লোকো চাতি পৱত্তা দিট্ঠি সস্সতদিট্ঠি. উচ্ছিজ্জিস্সতীতি পৱত্তা দিট্ঠি উচ্ছেদদিট্ঠি. অন্তৱাতি পৱত্তা দিট্ঠি অন্তৱাদিট্ঠি. অনন্তৱাতি পৱত্তা দিট্ঠি অনন্তৱাদিট্ঠি. পুব্বন্তং অনুগতা দিট্ঠি পুব্বন্তানুদিট্ঠি. অপৰন্তং অনুগতা দিট্ঠি অপৰন্তানুদিট্ঠি. অহিৰিকন্তি যং ন হিৰিযতি হিৰিযিতব্বেনাতি (ধ. স. ৩৮৭) এৱং ৱিত্থাৰিতা নিল্লজ্জতা. অনোত্তপ্পন্তি যং ন ওত্তপ্পতি ওত্তপ্পিতব্বেনাতি এৱং ৱিত্থাৰিতো অভাযনকআকাৰো. হিৰিযনা হিৰী, ওত্তপ্পনা ওত্তপ্পং. দোৱচস্সতাদীসু দুক্খং ৱচো এতস্মিং ৱিপ্পটিকূলগাহিম্হি ৱিপচ্চনীকসাতে অনাদৰে পুগ্গলেতি দুব্বচো. তস্স কম্মং দোৱচস্সং. তস্স ভাৱো দোৱচস্সতা. পাপা অস্সদ্ধাদযো পুগ্গলা এতস্স মিত্তাতি পাপমিত্তো; তস্স ভাৱো পাপমিত্ততা. সোৱচস্সতা চ কল্যাণমিত্ততা চ ৱুত্তপটিপক্খনযেন ৱেদিতব্বা.
১১৯-১২৩. ‘পঞ্চপি আপত্তিক্খন্ধা আপত্তিযো, সত্তপি আপত্তিক্খন্ধা আপত্তিযো’তি (ধ. স. ১৩৩৬) এৱং ৱুত্তাসু আপত্তীসু কুসলভাৱো আপত্তিকুসলতা. তাহি আপত্তীহি ৱুট্ঠানে কুসলভাৱো আপত্তিৱুট্ঠানকুসলতা. সমাপত্তীসু কুসলভাৱো সমাপত্তিকুসলতা. সমাপত্তীনং অপ্পনাপৰিচ্ছেদপঞ্ঞাযেতং অধিৱচনং. সমাপত্তীহি ৱুট্ঠানে কুসলভাৱো সমাপত্তিৱুট্ঠানকুসলতা. অট্ঠাৰসসু ধাতূসু কুসলভাৱো ধাতুকুসলতা. তাসংযেৱ ধাতূনং মনসিকাৰে কুসলভাৱো মনসিকাৰকুসলতা. চক্খাযতনাদীসু কুসলভাৱো আযতনকুসলতা. দ্ৱাদসঙ্গে পটিচ্চসমুপ্পাদে কুসলভাৱো পটিচ্চসমুপ্পাদকুসলতা. তস্মিং তস্মিং ঠানে কুসলভাৱো ঠানকুসলতা. ঠানন্তি কাৰণং ৱুচ্চতি. তস্মিঞ্হি তদাযত্তৱুত্তিতায ফলং তিট্ঠতি নাম, তস্মা ঠানন্তি ৱুত্তং. অট্ঠানে কুসলভাৱো অট্ঠানকুসলতা.
১২৪-১৩৪. উজুভাৱো অজ্জৱো. মুদুভাৱো মদ্দৱো. অধিৱাসনসঙ্খাতো খমনভাৱো খন্তি. সুৰতস্স ভাৱো সোৰচ্চং. সম্মোদকমুদুভাৱসঙ্খাতো সখিলভাৱো সাখল্যং. যথা পৰেহি সদ্ধিং অত্তনো ছিদ্দং ন হোতি এৱং ধম্মামিসেহি পটিসন্থৰণং পটিসন্থাৰো. ইন্দ্ৰিযসংৱৰভেদসঙ্খাতো মনচ্ছট্ঠেসু ইন্দ্ৰিযেসু অগুত্তদ্ৱাৰভাৱো ইন্দ্ৰিযেসু অগুত্তদ্ৱাৰতা. পটিগ্গহণপৰিভোগৱসেন ভোজনে মত্তং অজাননভাৱো ভোজনে অমত্তঞ্ঞুতা. অনন্তৰদুকো ৱুত্তপটিপক্খনযেন ৱেদিতব্বো. সতিৱিপ্পৱাসসঙ্খাতো মুট্ঠস্সতিভাৱো মুট্ঠস্সচ্চং. অসম্পজানভাৱো অসম্পজঞ্ঞং. সৰতীতি সতি. সম্পজানাতীতি সম্পজঞ্ঞং. অপ্পটিসঙ্খানে অকম্পনট্ঠেন পটিসঙ্খানসঙ্খাতং বলং পটিসঙ্খানবলং. ৱীৰিযসীসেন সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৱেন্তস্স উপ্পন্নং বলং ভাৱনাবলং. পচ্চনীকধম্মে সমেতীতি সমথো. অনিচ্চাদিৱসেন ৱিৱিধেন আকাৰেন পস্সতীতি ৱিপস্সনা. সমথোৱ তং আকাৰং গহেত্ৱা পুন পৱত্তেতব্বস্স সমথস্স নিমিত্তৱসেন সমথনিমিত্তং. পগ্গাহনিমিত্তেপি এসেৱ নযো. সম্পযুত্তধম্মে পগ্গণ্হাতীতি পগ্গাহো. ন ৱিক্খিপতীতি অৱিক্খেপো.
১৩৫-১৪২. সীলৱিনাসিকা অসংৱৰসঙ্খাতা সীলস্স ৱিপত্তি সীলৱিপত্তি. সম্মাদিট্ঠিৱিনাসিকা মিচ্ছাদিট্ঠিসঙ্খাতা দিট্ঠিযা ৱিপত্তি দিট্ঠিৱিপত্তি. সোৰচ্চমেৱ সীলস্স সম্পাদনতো সীলপৰিপূৰণতো সীলস্স সম্পদাতি সীলসম্পদা. দিট্ঠিপাৰিপূৰিভূতং ঞাণং দিট্ঠিযা সম্পদাতি দিট্ঠিসম্পদা. ৱিসুদ্ধিভাৱং সম্পত্তা সীলসঙ্খাতা সীলস্স ৱিসুদ্ধি, সীলৱিসুদ্ধি. নিব্বানসঙ্খাতং ৱিসুদ্ধিং পাপেতুং সমত্থা, দস্সনসঙ্খাতা, দিট্ঠিযা ৱিসুদ্ধি দিট্ঠিৱিসুদ্ধি. দিট্ঠিৱিসুদ্ধি খো পন যথাদিট্ঠিস্স চ পধানন্তি কম্মস্সকতঞ্ঞাণাদিসঙ্খাতা দিট্ঠিৱিসুদ্ধি চেৱ যথাদিট্ঠিস্স চ অনুৰূপদিট্ঠিস্স কল্যাণদিট্ঠিস্স তংসম্পযুত্তমেৱ পধানং. সংৱেগোতি জাতিআদীনি পটিচ্চ উপ্পন্নভযসঙ্খাতং সংৱিজ্জনং. সংৱেজনিযট্ঠানন্তি সংৱেগজনকং জাতিআদিকাৰণং. সংৱিগ্গস্স চ যোনিসোপধানন্তি এৱং সংৱেগজাতস্স উপাযপধানং. অসন্তুট্ঠিতা চ কুসলেসু ধম্মেসূতি কুসলধম্মপূৰণে অসন্তুট্ঠিভাৱো. অপ্পটিৱানিতা চ পধানস্মিন্তি অৰহত্তং অপত্ৱা পধানস্মিং অনিৱত্তনতা অনোসক্কনতা. ৱিজাননতো ৱিজ্জা. ৱিমুচ্চনতো ৱিমুত্তি. খযে ঞাণন্তি কিলেসক্খযকৰে অৰিযমগ্গে ঞাণং. অনুপ্পাদে ঞাণন্তি পটিসন্ধিৱসেন অনুপ্পাদভূতে তংতংমগ্গৱজ্ঝকিলেসানং অনুপ্পাদপৰিযোসানে উপ্পন্নে অৰিযফলে ঞাণং. অযং মাতিকায অনুপুব্বপদৱণ্ণনা.
দুকমাতিকাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.