৪. দানৱগ্গো

১. পঠমদানসুত্তৱণ্ণনা

৩১. চতুত্থস্স পঠমে আসজ্জ দানং দেতীতি পত্ৱা দানং দেতি. আগতং দিস্ৱা তং মুহুত্তংযেৱ নিসীদাপেত্ৱা সক্কাৰং কত্ৱা দানং দেতি, দস্সামীতি ন কিলমেতি. ভযাতি ‘‘অযং অদাযকো অকাৰকো’’তি গৰহভযা, অপাযভযা ৱা. অদাসি মেতি ময্হং পুব্বে এস ইদং নাম অদাসীতি দেতি. দস্সতি মেতি অনাগতে ইদং নাম দস্সতীতি দেতি. সাহু দানন্তি দানং নাম সাধু সুন্দৰং বুদ্ধাদীহি পণ্ডিতেহি পসত্থন্তি দেতি. চিত্তালঙ্কাৰচিত্তপৰিক্খাৰত্থং দানং দেতীতি সমথৱিপস্সনাচিত্তস্স অলঙ্কাৰত্থঞ্চেৱ পৰিক্খাৰত্থঞ্চ দেতি. দানঞ্হি চিত্তং মুদুং কৰোতি. যেন লদ্ধো, সো ‘‘লদ্ধং মে’’তি মুদুচিত্তো হোতি. যেন দিন্নং, সোপি ‘‘দিন্নং মযা’’তি মুদুচিত্তো হোতি. ইতি উভিন্নং চিত্তং মুদুং কৰোতি. তেনেৱ ‘‘অদন্তদমন’’ন্তি ৱুচ্চতি. যথাহ –

‘‘অদন্তদমনং দানং, অদানং দন্তদূসকং;

দানেন পিযৱাচায, উন্নমন্তি নমন্তি চা’’তি.

ইমেসু পন অট্ঠসু দানেসু চিত্তালঙ্কাৰদানমেৱ উত্তমন্তি.

২. দুতিযদানসুত্তৱণ্ণনা

৩২. দুতিযে সদ্ধাতি যায সদ্ধায দানং দেতি, সা সদ্ধা. হিৰিযন্তি যায হিৰিযা দানং দেতি, সাৱ অধিপ্পেতা. কুসলঞ্চ দানন্তি অনৱজ্জঞ্চ দানং. দিৱিযন্তি দিৱঙ্গমং.

৩. দানৱত্থুসুত্তৱণ্ণনা

৩৩. ততিযে দানৱত্থূনীতি দানকাৰণানি. ছন্দা দানং দেতীতি পেমেন দানং দেতি. দোসাতি দোসেন কুদ্ধো হুত্ৱা যং অত্থি, তং ৱেগেন গণ্হিত্ৱা দেতি. মোহাতি মোহেন মূড়্হো দেতি. ভযাতি গৰহভযেন ৱা অপাযভযেন ৱা, তস্স তস্সেৱ ৱা পন ভযেন দেতি. কুলৱংসন্তি কুলপৱেণিং.

৪. খেত্তসুত্তৱণ্ণনা

৩৪. চতুত্থে ন মহপ্ফলং হোতীতি ধঞ্ঞফলেন মহপ্ফলং ন হোতি. ন মহস্সাদন্তি যম্পিস্স ফলং হোতি, তস্স অস্সাদো ন মহা হোতি মন্দস্সাদং ন মধুৰং. ন ফাতিসেয্যন্তি সেয্যাপিস্স ন হোতি ৱুড্ঢি, তস্স মহন্তং ৱীহিথম্ভসন্নিৱেসং ন হোতীতি অত্থো. উন্নামনিন্নামীতি থলনিন্নৱসেন ৱিসমতলং. তত্থ থলে উদকং ন সণ্ঠাতি, নিন্নে অতিবহু তিট্ঠতি. পাসাণসক্খৰিকন্তি পত্থৰিত্ৱা ঠিতপিট্ঠিপাসাণেহি চ খুদ্দকপাসাণেহি চ সক্খৰাহি চ সমন্নাগতং. ঊসৰন্তি উব্ভিন্নলোণং. ন চ গম্ভীৰসিতন্তি থদ্ধভূমিতায গম্ভীৰানুগতং, নঙ্গলমগ্গং কত্ৱা কসিতুং ন সক্কা হোতি, উত্তাননঙ্গলমগ্গমেৱ হোতি. ন আযসম্পন্নন্তি ন উদকাগমনসম্পন্নং. ন অপাযসম্পন্নন্তি পচ্ছাভাগে উদকনিগ্গমনমগ্গসম্পন্নং ন হোতি. ন মাতিকাসম্পন্নন্তি ন খুদ্দকমহন্তীহি উদকমাতিকাহি সম্পন্নং হোতি. ন মৰিযাদসম্পন্নন্তি ন কেদাৰমৰিযাদাহি সম্পন্নং. ন মহপ্ফলন্তিআদীনি সব্বানি ৱিপাকফলৱসেনেৱ ৱেদিতব্বানি.

সম্পন্নেতি পৰিপুণ্ণে সম্পত্তিযুত্তে. পৱুত্তা বীজসম্পদাতি সম্পন্নং বীজং ৰোপিতং. দেৱে সম্পাদযন্তম্হীতি দেৱে সম্মা ৱস্সন্তে. অনীতিসম্পদা হোতীতি কীটকিমিআদিপাণকঈতিযা অভাৱো একা সম্পদা হোতি. ৱিৰূড়্হীতি ৱড্ঢি দুতিযা সম্পদা হোতি. ৱেপুল্লন্তি ৱিপুলভাৱো ততিযা সম্পদা হোতি. ফলন্তি পৰিপুণ্ণফলং চতুত্থী সম্পদা হোতি. সম্পন্নসীলেসূতি পৰিপুণ্ণসীলেসু. ভোজনসম্পদাতি সম্পন্নং ৱিৱিধভোজনং. সম্পদানন্তি তিৱিধং কুসলসম্পদং. উপনেতীতি সা ভোজনসম্পদা উপনযতি. কস্মা? সম্পন্নঞ্হিস্স তং কতং, যস্মাস্স তং কতকম্মং সম্পন্নং পৰিপুণ্ণন্তি অত্থো. সম্পন্নত্থূধাতি সম্পন্নো অত্থু ইধ. ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নোতি তীহি ৱিজ্জাহি চ পঞ্চদসহি চৰণধম্মেহি চ সমন্নাগতো. লদ্ধাতি এৱৰূপো পুগ্গলো চিত্তস্স সম্পদং অৱেকল্লপৰিপুণ্ণভাৱং লভিত্ৱা. কৰোতি কম্মসম্পদন্তি পৰিপুণ্ণকম্মং কৰোতি. লভতি চত্থসম্পদন্তি অত্থঞ্চ পৰিপুণ্ণং লভতি. দিট্ঠিসম্পদন্তি ৱিপস্সনাদিট্ঠিং. মগ্গসম্পদন্তি সোতাপত্তিমগ্গং. যাতি সম্পন্নমানসোতি পৰিপুণ্ণচিত্তো হুত্ৱা অৰহত্তং যাতি. সা হোতি সব্বসম্পদাতি সা সব্বদুক্খেহি ৱিমুত্তি সব্বসম্পদা নাম হোতীতি.

৫. দানূপপত্তিসুত্তৱণ্ণনা

৩৫. পঞ্চমে দানূপপত্তিযোতি দানপচ্চযা উপপত্তিযো. দহতীতি ঠপেতি. অধিট্ঠাতীতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. ভাৱেতীতি ৱড্ঢেতি. হীনে ৱিমুত্তন্তি হীনেসু পঞ্চসু কামগুণেসু ৱিমুত্তং. উত্তৰি অভাৱিতন্তি ততো উত্তৰিমগ্গফলত্থায অভাৱিতং. তত্ৰূপপত্তিযা সংৱত্ততীতি যং ঠানং পত্থেত্ৱা কুসলং কতং, তত্থ নিব্বত্তনত্থায সংৱত্ততি. ৱীতৰাগস্সাতি মগ্গেন ৱা সমুচ্ছিন্নৰাগস্স সমাপত্তিযা ৱা ৱিক্খম্ভিতৰাগস্স. দানমত্তেনেৱ হি ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তিতুং ন সক্কা, দানং পন সমাধিৱিপস্সনাচিত্তস্স অলঙ্কাৰপৰিৱাৰং হোতি. ততো দানেন মুদুচিত্তো ব্ৰহ্মৱিহাৰে ভাৱেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্ততি. তেন ৱুত্তং – ‘‘ৱীতৰাগস্স নো সৰাগস্সা’’তি.

৬. পুঞ্ঞকিৰিযৱত্থুসুত্তৱণ্ণনা

৩৬. ছট্ঠে পুঞ্ঞকিৰিযানি চ তানি তেসং তেসং আনিসংসানং ৱত্থূনি চাতি পুঞ্ঞকিৰিযৱত্থূনি. দানাদীনঞ্হি লক্খণে চিত্তং ঠপেত্ৱা ‘‘এৱৰূপং নাম অম্হেহি দানং দাতব্বং, সীলং ৰক্খিতব্বং, ভাৱনা ভাৱেতব্বা’’তি সত্তা পুঞ্ঞানি কৰোন্তি. দানমেৱ দানমযং, দানচেতনাসু ৱা পুৰিমচেতনাতো নিপ্ফন্না সন্নিট্ঠাপকচেতনা দানমযং সীলাদীহি সীলমযাদীনি ৱিয. সেসদ্ৱযেসুপি এসেৱ নযো. পৰিত্তং কতং হোতীতি থোকং মন্দং কতং হোতি. নাভিসম্ভোতীতি ন নিপ্ফজ্জতি. অকতং হোতীতি ভাৱনাযযোগোযেৱ অনাৰদ্ধো হোতীতি অত্থো. মনুস্সদোভগ্যন্তি মনুস্সেসু সম্পত্তিৰহিতং পঞ্চৱিধং নীচকুলং. উপপজ্জতীতি পটিসন্ধিৱসেন উপগচ্ছতি, তত্থ নিব্বত্ততীতি অত্থো. মত্তসো কতন্তি পমাণেন কতং, থোকং ন বহু. মনুস্সসোভগ্যন্তি মনুস্সেসু সুভগভাৱং তিৱিধকুলসম্পত্তিং. অধিমত্তন্তি অধিকপ্পমাণং বলৱং ৱা. অধিগণ্হন্তীতি অভিভৱিত্ৱা গণ্হন্তি, ৱিসিট্ঠতৰা জেট্ঠকা হোন্তীতি অত্থো.

৭. সপ্পুৰিসদানসুত্তৱণ্ণনা

৩৭. সত্তমে সুচিন্তি পৰিসুদ্ধং ৱণ্ণসম্পন্নং দেতি. পণীতন্তি ৰসূপপন্নং. কালেনাতি যুত্তপত্তকালেন. কপ্পিযন্তি যং কপ্পিযং, তং দেতি. ৱিচেয্য দেতীতি ‘‘ইমস্স দিন্নং মহপ্ফলং ভৱিস্সতি, ইমস্স ন মহপ্ফল’’ন্তি এৱং পটিগ্গাহকপৰিযেসনৱসেন দানং ৱা পণিধাযৱসেন দানং ৱা ৱিচিনিত্ৱা দেতি.

৮. সপ্পুৰিসসুত্তৱণ্ণনা

৩৮. অট্ঠমে অত্থাযাতি অত্থত্থায. হিতায সুখাযাতি হিতত্থায সুখত্থায. পুব্বপেতানন্তি পৰলোকগতানং ঞাতীনং. ইমস্মিং সুত্তে অনুপ্পন্নে বুদ্ধে চক্কৱত্তিৰাজানো বোধিসত্তা পচ্চেকবুদ্ধা লব্ভন্তি, বুদ্ধকালে বুদ্ধা চেৱ বুদ্ধসাৱকা চ. যথাৱুত্তানঞ্হি এতেসং অত্থায হিতায সুখায সংৱত্তন্তি. বহুন্নং ৱত অত্থায, সপ্পঞ্ঞো ঘৰমাৱসন্তি সপ্পঞ্ঞো ঘৰে ৱসন্তো বহূনং ৱত অত্থায হোতি. পুব্বেতি পঠমেৱ. পুব্বেকতমনুস্সৰন্তি মাতাপিতূনং পুব্বকাৰগুণে অনুস্সৰন্তো. সহধম্মেনাতি সকাৰণেন পচ্চযপূজনেন পূজেতি. অপচে ব্ৰহ্মচাৰযোতি ব্ৰহ্মচাৰিনো অপচযতি, নীচৱুত্তিতং নেসং আপজ্জতি. পেসলোতি পিযসীলো.

৯. অভিসন্দসুত্তৱণ্ণনা

৩৯. নৱমে দানানীতি চেতনাদানানি. অগ্গঞ্ঞানীতিআদীনং অত্থো হেট্ঠা ৱুত্তোযেৱ.

১০. দুচ্চৰিতৱিপাকসুত্তৱণ্ণনা

৪০. দসমে পাণাতিপাতোতি পাণাতিপাতচেতনা. সব্বলহুসোতি সব্বলহুকো. অপ্পাযুকসংৱত্তনিকোতি তেন পৰিত্তকেন কম্মৱিপাকেন অপ্পাযুকো হোতি, দিন্নমত্তায ৱা পটিসন্ধিযা ৱিলীযতি মাতুকুচ্ছিতো নিক্খন্তমত্তে ৱা. এৱৰূপো হি ন অঞ্ঞস্স কস্সচি নিস্সন্দো, পাণাতিপাতস্সেৱ গতমগ্গো এসোতি. ভোগব্যসনসংৱত্তনিকোতি যথা কাকণিকামত্তম্পি হত্থে ন তিট্ঠতি, এৱং ভোগব্যসনং সংৱত্তেতি. সপত্তৱেৰসংৱত্তনিকো হোতীতি সহ সপত্তেহি ৱেৰং সংৱত্তেতি. তস্স হি সপত্তা চ বহুকা হোন্তি. যো চ নং পস্সতি, তস্মিং ৱেৰমেৱ উপ্পাদেতি ন নিব্বাযতি. এৱৰূপো হি পৰস্স ৰক্খিতগোপিতভণ্ডে অপৰাধস্স নিস্সন্দো.

অভূতব্ভক্খানসংৱত্তনিকো হোতীতি অভূতেন অব্ভক্খানং সংৱত্তেতি, যেন কেনচি কতং তস্সেৱ উপৰি পততি. মিত্তেহি ভেদনসংৱত্তনিকোতি মিত্তেহি ভেদং সংৱত্তেতি. যং যং মিত্তং কৰোতি, সো সো ভিজ্জতিযেৱ. অমনাপসদ্দসংৱত্তনিকোতি অমনাপসদ্দং সংৱত্তেতি. যা সা ৱাচা কণ্টকা কক্কসা কটুকা অভিসজ্জনী মম্মচ্ছেদিকা, গতগতট্ঠানে তমেৱ সুণাতি, মনাপসদ্দসৱনং নাম ন লভতি. এৱৰূপো ফৰুসৱাচায গতমগ্গো নাম. অনাদেয্যৱাচাসংৱত্তনিকোতি অগ্গহেতব্বৱচনতং সংৱত্তেতি, ‘‘ত্ৱং কস্মা কথেসি, কো হি তৱ ৱচনং গহেস্সতী’’তি ৱত্তব্বতং আপজ্জতি. অযং সম্ফপ্পলাপস্স গতমগ্গো. উম্মত্তকসংৱত্তনিকো হোতীতি উম্মত্তকভাৱং সংৱত্তেতি. তেন হি মনুস্সো উম্মত্তো ৱা খিত্তচিত্তো ৱা এড়মূগো ৱা হোতি. অযং সুৰাপানস্স নিস্সন্দো. ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টমেৱ কথিতন্তি.

দানৱগ্গো চতুত্থো.