১. ৱেৰঞ্জসুত্তৱণ্ণনা
১১. দুতিযস্স পঠমে অভিৱাদেতীতি এৱমাদীনি ন সমণো গোতমোতি এত্থ ৱুত্তনকাৰেন যোজেত্ৱা এৱমেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো ‘‘ন ৱন্দতি নাসনা ৱুট্ঠাতি, নাপি ‘ইধ ভোন্তো নিসীদন্তূ’তি এৱং আসনেন ৱা নিমন্তেতী’’তি. এত্থ হি ৱা-সদ্দো ৱিভাৱনে নাম অত্থে ‘‘ৰূপং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তিআদীসু ৱিয. এৱং ৱত্ৱা অথ অত্তনো অভিৱাদনাদীনি অকৰোন্তং ভগৱন্তং দিস্ৱা আহ – তযিদং, ভো গোতম, তথেৱাতি. যং তং মযা সুতং, তং তথেৱ, তং সৱনঞ্চ মে দস্সনঞ্চ সংসন্দতি সমেতি, অত্থতো একীভাৱং গচ্ছতি. ন হি ভৱং গোতমো…পে… আসনেন ৱা নিমন্তেতীতি. এৱং অত্তনা সুতং দিট্ঠেন নিগমেত্ৱা নিন্দন্তো আহ – তযিদং, ভো গোতম, ন সম্পন্নমেৱাতি তং অভিৱাদনাদীনং অকৰণং অযুত্তমেৱাতি.
অথস্স ভগৱা অত্তুক্কংসনপৰৱম্ভনদোসং অনুপগম্ম কৰুণাসীতলেন হদযেন তং অঞ্ঞাণং ৱিধমিত্ৱা যুত্তভাৱং দস্সেতুকামো নাহং তং ব্ৰাহ্মণাতিআদিমাহ. তত্ৰাযং সঙ্খেপত্থো – অহং, ব্ৰাহ্মণ, অপ্পটিহতেন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণচক্খুনা ওলোকেন্তোপি তং পুগ্গলং এতস্মিং সদেৱকাদিভেদে লোকে ন পস্সামি, যমহং অভিৱাদেয্যং ৱা পচ্চুট্ঠেয্যং ৱা আসনেন ৱা নিমন্তেয্যং. অনচ্ছৰিযং ৱা এতং, স্ৱাহং অজ্জ সব্বঞ্ঞুতং পত্তো এৱৰূপং নিপচ্চাকাৰাৰহং পুগ্গলং ন পস্সামি. অপিচ খো যদাপাহং সম্পতিজাতোৱ উত্তৰেন মুখো সত্তপদৱীতিহাৰেন গন্ত্ৱা সকলং দসসহস্সিলোকধাতুং ওলোকেসিং, তদাপি এতস্মিং সদেৱকাদিভেদে লোকে তং পুগ্গলং ন পস্সামি, যমহং এৱৰূপং নিপচ্চকাৰং কৰেয্যং. অথ খো মং সোড়সকপ্পসহস্সাযুকো খীণাসৱমহাব্ৰহ্মাপি অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা ‘‘ত্ৱং লোকে মহাপুৰিসো, ত্ৱং সদেৱকস্স লোকস্স অগ্গো চ জেট্ঠো চ সেট্ঠো চ, নত্থি তযা উত্তৰিতৰো’’তি সঞ্জাতসোমনস্সো পতিমানেসি. তদাপি চাহং অত্তনা উত্তৰিতৰং অপস্সন্তো আসভিং ৱাচং নিচ্ছাৰেসিং – ‘‘অগ্গোহমস্মি লোকস্স, জেট্ঠোহমস্মি লোকস্স, সেট্ঠোহমস্মি লোকস্সা’’তি. এৱং সম্পতিজাতস্সাপি ময্হং অভিৱাদনাদিৰহো পুগ্গলো নত্থি, স্ৱাহং ইদানি সব্বঞ্ঞুতং পত্তো কং অভিৱাদেয্যং. তস্মা ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, মা তথাগতা এৱৰূপং পৰমনিপচ্চকাৰং পত্থযি. যঞ্হি, ব্ৰাহ্মণ, তথাগতো অভিৱাদেয্য ৱা…পে… আসনেন ৱা নিমন্তেয্য, মুদ্ধাপি তস্স পুগ্গলস্স ৰত্তিপৰিযোসানে পৰিপাকসিথিলবন্ধনং ৱণ্টা মুত্ততালফলং ৱিয গীৱতো ছিজ্জিত্ৱা সহসাৱ ভূমিযং নিপতেয্য.
এৱং ৱুত্তেপি ব্ৰাহ্মণো দুপ্পঞ্ঞতায তথাগতস্স লোকজেট্ঠভাৱং অসল্লক্খেন্তো কেৱলং তং ৱচনং অসহমানো আহ – অৰসৰূপো ভৱং গোতমোতি. অযং কিৰস্স অধিপ্পাযো – যং লোকে অভিৱাদনপচ্চুট্ঠানঅঞ্জলিকম্মসামীচিকম্মং ‘‘সামগ্গিৰসো’’তি ৱুচ্চতি, তং ভোতো গোতমস্স নত্থি. তস্মা অৰসৰূপো ভৱং গোতমো, অৰসজাতিকো অৰসসভাৱোতি. অথস্স ভগৱা চিত্তমুদুভাৱজননত্থং উজুৱিপচ্চনীকভাৱং পৰিহৰন্তো অঞ্ঞথা তস্স ৱচনস্স অত্থং অত্তনি সন্দস্সেন্তো অত্থি খ্ৱেস, ব্ৰাহ্মণ, পৰিযাযোতিআদিমাহ.
তত্থ অত্থি খ্ৱেসাতি অত্থি খো এস. পৰিযাযোতি কাৰণং. ইদং ৱুত্তং হোতি – অত্থি খো, ব্ৰাহ্মণ, এতং কাৰণং, যেন কাৰণেন মং ‘‘অৰসৰূপো ভৱং গোতমো’’তি ৱদমানো পুগ্গলো সম্মা ৱদেয্য, অৱিতথৱাদীতি সঙ্খং গচ্ছেয্য. কতমো পন সোতি? যে তে, ব্ৰাহ্মণ, ৰূপৰসা…পে… ফোট্ঠব্বৰসা, তে তথাগতস্স পহীনাতি. কিং ৱুত্তং হোতি? যে তে জাতিৱসেন ৱা উপপত্তিৱসেন ৱা সেট্ঠসম্মতানম্পি পুথুজ্জনানং ৰূপাৰম্মণাদীনি অস্সাদেন্তানং অভিনন্দন্তানং ৰজ্জন্তানং উপ্পজ্জন্তি কামসুখস্সাদসঙ্খাতা ৰূপৰসা, সদ্দৰসা, গন্ধৰসা, ৰসৰসা, ফোট্ঠব্বৰসা, যে ইমং লোকং গীৱায বন্ধিত্ৱা ৱিয আৱিঞ্ছন্তি, ৱত্থাৰম্মণাদিসামগ্গিযঞ্চ উপ্পন্নত্তা সামগ্গিৰসাতি ৱুচ্চন্তি. তে সব্বেপি তথাগতস্স পহীনা. ‘‘ময্হং পহীনা’’তি ৱত্তব্বেপি মমাকাৰেন অত্তানং অনুক্খিপন্তো ধম্মং দেসেতি, দেসনাৱিলাসো ৱা এস তথাগতস্স.
তত্থ পহীনাতি চিত্তসন্তানতো ৱিগতা, পজহিতা ৱা. এতস্মিং পনত্থে কৰণে সামিৱচনং দট্ঠব্বং. অৰিযমগ্গসত্থেন উচ্ছিন্নং তণ্হাৱিজ্জামযং মূলং এতেসন্তি উচ্ছিন্নমূলা. তালৱত্থু ৱিয নেসং ৱত্থু কতন্তি তালাৱত্থুকতা. যথা হি তালৰুক্খং সমূলং উদ্ধৰিত্ৱা তস্স ৱত্থুমত্তে তস্মিং পদেসে কতে ন পুন তস্স তালস্স উপ্পত্তি পঞ্ঞাযতি, এৱং অৰিযমগ্গসত্থেন সমূলে ৰূপাদিৰসে উদ্ধৰিত্ৱা তেসং পুব্বে উপ্পন্নপুব্বভাৱেন ৱত্থুমত্তে চিত্তসন্তানে কতে সব্বেপি তে তালাৱত্থুকতাতি ৱুচ্চন্তি. অৱিৰুড়্হিধম্মত্তা ৱা মত্থকচ্ছিন্নতালো ৱিয কতাতি তালাৱত্থুকতা. যস্মা পন এৱং তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা হোন্তি, যথা নেসং পচ্ছাভাৱো ন হোতি, তথা কতা হোন্তি. তস্মা আহ – অনভাৱংকতাতি. আযতিং অনুপ্পাদধম্মাতি অনাগতে অনুপ্পজ্জনকসভাৱা.
নো চ খো যং ত্ৱং সন্ধায ৱদেসীতি যঞ্চ খো ত্ৱং সন্ধায ৱদেসি, সো পৰিযাযো ন হোতি. ননু চ এৱং ৱুত্তে যো ব্ৰাহ্মণেন ৱুত্তো সামগ্গিৰসো, তস্স অত্তনি ৱিজ্জমানতা অনুঞ্ঞাতা হোতীতি? ন হোতি. যো হি নং সামগ্গিৰসং কাতুং ভব্বো হুত্ৱা ন কৰোতি, সো তদভাৱেন অৰসৰূপোতি ৱত্তব্বতং অৰহতি. ভগৱা পন অভব্বোৱ এতং কাতুং, তেনস্স কাৰণে অভব্বতং পকাসেন্তো আহ – ‘‘নো চ খো যং ত্ৱং সন্ধায ৱদেসী’’তি. যং পৰিযাযং সন্ধায ত্ৱং মং ‘‘অৰসৰূপো’’তি ৱদেসি, সো অম্হেসু নেৱ ৱত্তব্বোতি.
এৱং ব্ৰাহ্মণো অত্তনা অধিপ্পেতং অৰসৰূপতং আৰোপেতুং অসক্কোন্তো অথাপৰং নিব্ভোগো ভৱন্তিআদিমাহ. সব্বপৰিযাযেসু চেত্থ ৱুত্তনযেনেৱ যোজনাক্কমং ৱিদিত্ৱা সন্ধাযভাসিতমত্থং এৱং ৱেদিতব্বং – ব্ৰাহ্মণো তদেৱ ৱযোৱুদ্ধানং অভিৱাদনাদিকম্মং লোকে ‘‘সামগ্গিপৰিভোগো’’তি মঞ্ঞমানো তদভাৱেন চ ভগৱন্তং ‘‘নিব্ভোগো’’তিআদিমাহ. ভগৱা চ য্ৱাযং ৰূপাদীসু সত্তানং ছন্দৰাগপৰিভোগো, তদভাৱং অত্তনি সম্পস্সমানো অপৰং পৰিযাযমনুজানি.
পুন ব্ৰাহ্মণো যং লোকে ৱযোৱুদ্ধানং অভিৱাদনাদিকুলসমুদাচাৰকম্মং লোকিযা কৰোন্তি, তস্স অকিৰিযং সম্পস্সমানো ভগৱন্তং অকিৰিযৱাদোতি আহ. ভগৱা পন যস্মা কাযদুচ্চৰিতাদীনং অকিৰিযং ৱদতি, তস্মা তং অকিৰিযৱাদিতং অত্তনি সম্পস্সমানো অপৰং পৰিযাযমনুজানি. তত্থ ঠপেত্ৱা কাযদুচ্চৰিতাদীনি অৱসেসা অকুসলা ধম্মা অনেকৱিহিতা পাপকা অকুসলা ধম্মাতি ৱেদিতব্বা.
পুন ব্ৰাহ্মণো তদেৱ অভিৱাদনাদিকম্মং ভগৱতি অপস্সন্তো ‘‘ইমং আগম্ম অযং লোকতন্তি লোকপৱেণী উচ্ছিজ্জতী’’তি মঞ্ঞমানো ভগৱন্তং উচ্ছেদৱাদোতি আহ. ভগৱা পন যস্মা পঞ্চকামগুণিকৰাগস্স চেৱ অকুসলচিত্তদ্ৱযসম্পযুত্তস্স চ দোসস্স অনাগামিমগ্গেন উচ্ছেদং ৱদতি, সব্বাকুসলসম্ভৱস্স পন মোহস্স অৰহত্তমগ্গেন উচ্ছেদং ৱদতি, ঠপেত্ৱা তে তযো অৱসেসানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং যথানুৰূপং চতূহি মগ্গেহি উচ্ছেদং ৱদতি, তস্মা তং উচ্ছেদৱাদং অত্তনি সম্পস্সমানো অপৰং পৰিযাযমনুজানি.
পুন ব্ৰাহ্মণো ‘‘জিগুচ্ছতি মঞ্ঞে সমণো গোতমো ইদং ৱযোৱুদ্ধানং অভিৱাদনাদিকুলসমুদাচাৰকম্মং, তেন তং ন কৰোতী’’তি মঞ্ঞমানো ভগৱন্তং জেগুচ্ছীতি আহ. ভগৱা পন যস্মা জিগুচ্ছতি কাযদুচ্চৰিতাদীহি, যানি কাযৱচীমনোদুচ্চৰিতানি চেৱ যাৱ চ অকুসলানং লামকধম্মানং সমাপত্তি সমাপজ্জনা সমঙ্গিভাৱো, তং সব্বম্পি গূথং ৱিয মণ্ডনকজাতিকো পুৰিসো জিগুচ্ছতি হিৰীযতি, তস্মা তং জেগুচ্ছিতং অত্তনি সম্পস্সমানো অপৰং পৰিযাযমনুজানি. তত্থ কাযদুচ্চৰিতেনাতিআদি কৰণৱচনং উপযোগত্থে দট্ঠব্বং.
পুন ব্ৰাহ্মণো তদেৱ অভিৱাদনাদিকম্মং ভগৱতি অপস্সন্তো ‘‘অযং ইদং লোকজেট্ঠককম্মং ৱিনেতি ৱিনাসেতি, অথ ৱা যস্মা এতং সামীচিকম্মং ন কৰোতি, তস্মা অযং ৱিনেতব্বো নিগ্গণ্হিতব্বো’’তি মঞ্ঞমানো ভগৱন্তং ৱেনযিকোতি আহ. তত্ৰাযং পদত্থো – ৱিনযতীতি ৱিনযো, ৱিনাসেতীতি ৱুত্তং হোতি. ৱিনযো এৱ ৱেনযিকো. ৱিনযং ৱা অৰহতীতি ৱেনযিকো, নিগ্গহং অৰহতীতি ৱুত্তং হোতি. ভগৱা পন যস্মা ৰাগাদীনং ৱিনযায ৱূপসমায ধম্মং দেসেতি, তস্মা ৱেনযিকো হোতি. অযমেৱ চেত্থ পদত্থো – ৱিনযায ধম্মং দেসেতীতি ৱেনযিকো. ৱিচিত্ৰা হি তদ্ধিতৱুত্তি. স্ৱাযং তং ৱেনযিকভাৱং অত্তনি সম্পস্সমানো অপৰং পৰিযাযমনুজানি.
পুন ব্ৰাহ্মণো যস্মা অভিৱাদনাদীনি সামীচিকম্মানি কৰোন্তা ৱযোৱুদ্ধে তোসেন্তি হাসেন্তি, অকৰোন্তা পন তাপেন্তি ৱিহেসেন্তি দোমনস্সং নেসং উপ্পাদেন্তি, ভগৱা চ তানি ন কৰোতি, তস্মা ‘‘অযং ৱযোৱুদ্ধে তপতী’’তি মঞ্ঞমানো সপ্পুৰিসাচাৰৱিৰহিতত্তা ৱা ‘‘কপণপুৰিসো অয’’ন্তি মঞ্ঞমানো ভগৱন্তং তপস্সীতি আহ. তত্ৰাযং পদত্থো – তপতীতি তপো, ৰোসেতি ৱিহেসেতীতি অত্থো. সামীচিকম্মাকৰণস্সেতং অধিৱচনং. তপো অস্স অত্থীতি তপস্সী. দুতিযে অত্থৱিকপ্পে ব্যঞ্জনানি অৱিচাৰেত্ৱা লোকে কপণপুৰিসো তপস্সীতি ৱুচ্চতি. ভগৱা পন যে অকুসলা ধম্মা লোকং তপনতো তপনীযানি ৱুচ্চন্তি, তেসং পহীনত্তা যস্মা তপস্সীতি সঙ্খং গতো. তস্মা তং তপস্সিতং অত্তনি সম্পস্সমানো অপৰং পৰিযাযমনুজানি. তত্ৰাযং ৱচনত্থো – তপন্তীতি তপা, অকুসলধম্মানমেতং অধিৱচনং. তে তপে অস্সি নিৰস্সি পহাসি ৱিদ্ধংসীতি তপস্সী.
পুন ব্ৰাহ্মণো তং অভিৱাদনাদিকম্মং দেৱলোকগব্ভসম্পত্তিযা দেৱলোকপটিসন্ধিপটিলাভায সংৱত্ততীতি মঞ্ঞমানো ভগৱতি চস্স অভাৱং দিস্ৱা ভগৱন্তং অপগব্ভোতি আহ. কোধৱসেন ৱা ভগৱতো মাতুকুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিগ্গহণে দোসং দস্সেন্তোপি এৱমাহ. তত্ৰাযং ৱচনত্থো – গব্ভতো অপগতোতি অপগব্ভো, অভব্বো দেৱলোকূপপত্তিং পাপুণিতুন্তি অধিপ্পাযো. হীনো ৱা গব্ভো অস্সাতি অপগব্ভো. দেৱলোকগব্ভপৰিবাহিৰত্তা আযতিং হীনগব্ভপটিলাভভাগীতি. হীনো ৱাস্স মাতুকুচ্ছিস্মিং গব্ভৱাসো অহোসীতি অধিপ্পাযো. ভগৱতো পন যস্মা আযতিং গব্ভসেয্যা অপগতা, তস্মা সো তং অপগব্ভতং অত্তনি সম্পস্সমানো অপৰং পৰিযাযমনুজানি. তত্ৰ চ যস্স খো, ব্ৰাহ্মণ, আযতিং গব্ভসেয্যা পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি পহীনাতি এতেসং পদানং এৱমত্থো দট্ঠব্বো – ‘‘ব্ৰাহ্মণ, যস্স পুগ্গলস্স অনাগতে গব্ভসেয্যা পুনব্ভৱে চ অভিনিব্বত্তি অনুত্তৰেন মগ্গেন ৱিহতকাৰণত্তা পহীনা. গব্ভসেয্যাগহণেন চেত্থ জলাবুজযোনি গহিতা, পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তিগ্গহণেন ইতৰা তিস্সো’’পি.
অপিচ গব্ভস্স সেয্যা গব্ভসেয্যা. পুনব্ভৱো এৱ অভিনিব্বত্তি পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তীতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. যথা চ ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতীতি ৱুত্তেপি ন ৱিঞ্ঞাণতো অঞ্ঞা ঠিতি অত্থি, এৱমিধাপি ন গব্ভতো অঞ্ঞা সেয্যা ৱেদিতব্বা. অভিনিব্বত্তি চ নাম যস্মা পুনব্ভৱভূতাপি অপুনব্ভৱভূতাপি অত্থি, ইধ চ পুনব্ভৱভূতা অধিপ্পেতা, তস্মা ৱুত্তং – ‘‘পুনব্ভৱো এৱ অভিনিব্বত্তি পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তী’’তি.
এৱং আগতকালতো পট্ঠায অৰসৰূপতাদীহি অট্ঠহি অক্কোসৱত্থূহি অক্কোসন্তম্পি ব্ৰাহ্মণং ভগৱা ধম্মিস্সৰো ধম্মৰাজা ধম্মসামী তথাগতো অনুকম্পায সীতলেনেৱ চক্খুনা ব্ৰাহ্মণং ওলেকেন্তো যং ধম্মধাতুং পটিৱিজ্ঝিত্ৱা দেসনাৱিলাসপ্পত্তা নাম হোতি, তস্সা ধম্মধাতুযা সুপ্পটিৱিদ্ধত্তা ৱিগতৱলাহকে নভে পুণ্ণচন্দো ৱিয চ সৰদকালে সূৰিযো ৱিয চ ব্ৰাহ্মণস্স হদযন্ধকাৰং ৱিধমেন্তো তানিযেৱ অক্কোসৱত্থূনি তেন তেন পৰিযাযেন অঞ্ঞথা দস্সেত্ৱা পুনপি অত্তনো কৰুণাৱিপ্ফাৰং অট্ঠহি লোকধম্মেহি অকম্পিযভাৱেন পটিলদ্ধতাদিগুণলক্খণং পথৱিসমচিত্ততং অকুপ্পধম্মতঞ্চ পকাসেন্তো ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো কেৱলং পলিতসিৰখণ্ডদন্তৱলিত্তচতাদীহি অত্তনো ৱুদ্ধভাৱং সল্লক্খেতি, নো চ খো জানাতি অত্তানং জাতিযা অনুগতং জৰায অনুসটং ব্যাধিনো অধিভূতং মৰণেন অব্ভাহতং অজ্জ মৰিত্ৱা পুন স্ৱেৱ উত্তানসেয্যদাৰকভাৱগমনীযং. মহন্তেন খো পন উস্সাহেন মম সন্তিকং আগতো, তদস্স আগমনং সাত্থকং হোতূ’’তি চিন্তেত্ৱা ইমস্মিং লোকে অত্তনো অপ্পটিসমং পুৰেজাতভাৱং দস্সেন্তো সেয্যথাপি, ব্ৰাহ্মণাতিআদিনা নযেন ব্ৰাহ্মণস্স ধম্মদেসনং ৱড্ঢেসি.
তত্থ সেয্যথাপীতিআদীনং হেট্ঠা ৱুতনযেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো. অযং পন ৱিসেসো – হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ হি তে কুক্কুটপোতকা পক্খে ৱিধুনন্তা তংখণানুৰূপং ৱিৰৱন্তা নিক্খমন্তি. এৱং নিক্খমন্তানঞ্চ তেসং যো পঠমতৰং নিক্খমতি, সো জেট্ঠোতি ৱুচ্চতি. তস্মা ভগৱা তায উপমায অত্তনো জেট্ঠভাৱং সাধেতুকামো ব্ৰাহ্মণং পুচ্ছতি – যো নু খো তেসং কুক্কুটচ্ছাপোতকানং…পে… কিন্তি স্ৱাস্স ৱচনীযোতি. তত্থ কুক্কুটচ্ছাপকানন্তি কুক্কুটপোতকানং. কিন্তি স্ৱাস্স ৱচনীযোতি সো কিন্তি ৱচনীযো অস্স, কিং ৱত্তব্বো ভৱেয্য জেট্ঠো ৱা কনিট্ঠো ৱাতি.
‘‘জেট্ঠো’’তিস্স, ভো গোতম, ৱচনীযোতি, ভো গোতম, সো জেট্ঠো ইতি অস্স ৱচনীযো. কস্মাতি চে? সো হি নেসং জেট্ঠোতি, যস্মা সো নেসং ৱুদ্ধতৰোতি অত্থো. অথস্স ভগৱা ওপম্মং সম্পটিপাদেন্তো এৱমেৱ খোতি আহ, যথা সো কুক্কুটপোতকো, এৱং অহম্পি. অৱিজ্জাগতায পজাযাতি অৱিজ্জা ৱুচ্চতি অঞ্ঞাণং, তত্থ গতায. পজাযাতি সত্তধিৱচনমেতং, অৱিজ্জাকোসস্স অন্তো পৱিট্ঠেসু সত্তেসূপি ৱুত্তং হোতি. অণ্ডভূতাযাতি অণ্ডে ভূতায পজাতায সঞ্জাতায. যথা হি অণ্ডে নিব্বত্তা একচ্চে সত্তা অণ্ডভূতাতি ৱুচ্চন্তি, এৱমযং সব্বাপি পজা অৱিজ্জণ্ডকোসে নিব্বত্তত্তা অণ্ডভূতাতি ৱুচ্চতি. পৰিযোনদ্ধাযাতি তেন অৱিজ্জণ্ডকোসেন সমন্ততো ওনদ্ধায বদ্ধায ৱেঠিতায. অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱাতি তং অৱিজ্জামযং অণ্ডকোসং ভিন্দিত্ৱা. একোৱ লোকেতি সকলেপি লোকসন্নিৱাসে অহমেৱ একো অদুতিযো. অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি উত্তৰৰহিতং সব্বসেট্ঠং সম্মা সামঞ্চ বোধিং, অথ ৱা পসত্থং সুন্দৰঞ্চ বোধিং. অৰহত্তমগ্গঞাণস্সেতং নামং, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্সাপি নামমেৱ. উভযম্পি ৱট্টতি. অঞ্ঞেসং অৰহত্তমগ্গো অনুত্তৰা বোধি হোতি, ন হোতীতি? ন হোতি. কস্মা? অসব্বগুণদাযকত্তা. তেসঞ্হি কস্সচি অৰহত্তমগ্গো অৰহত্তফলমেৱ দেতি, কস্সচি তিস্সো ৱিজ্জা, কস্সচি ছ অভিঞ্ঞা, কস্সচি চতস্সো পটিসম্ভিদা, কস্সচি সাৱকপাৰমিঞাণং. পচ্চেকবুদ্ধানম্পি পচ্চেকবোধিঞাণমেৱ দেতি, বুদ্ধানং পন সব্বগুণসম্পত্তিং দেতি অভিসেকো ৱিয ৰঞ্ঞো সব্বলোকিস্সৰভাৱং. তস্মা অঞ্ঞস্স কস্সচিপি অনুত্তৰা বোধি ন হোতীতি. অভিসম্বুদ্ধোতি অব্ভঞ্ঞাসিং পটিৱিজ্ঝিং, পত্তোম্হি অধিগতোম্হীতি ৱুত্তং হোতি.
ইদানি যদেতং ভগৱতা ‘‘এৱমেৱ খো’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তং ওপম্মসম্পটিপাদনং, তং এৱং অত্থেন সংসন্দিত্ৱা ৱেদিতব্বং – যথা হি তস্সা কুক্কুটিযা অত্তনো অণ্ডেসু অধিসযনাদিতিৱিধকিৰিযাকৰণং, এৱং বোধিপল্লঙ্কে নিসিন্নস্স বোধিসত্তভূতস্স ভগৱতো অত্তনো সন্তানে অনিচ্চং, দুক্খং, অনত্তাতি তিৱিধানুপস্সনাকৰণং. কুক্কুটিযা তিৱিধকিৰিযাসম্পাদনেন অণ্ডানং অপূতিভাৱো ৱিয বোধিসত্তভূতস্স ভগৱতো তিৱিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ৱিপস্সনাঞাণস্স অপৰিহানি. কুক্কুটিযা তিৱিধকিৰিযাকৰণেন অণ্ডানং অল্লসিনেহপৰিযাদানং ৱিয বোধিসত্তভূতস্স ভগৱতো তিৱিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ভৱত্তযানুগতনিকন্তিসিনেহপৰিযাদানং. কুক্কুটিযা তিৱিধকিৰিযাকৰণেন অণ্ডকপালানং তনুভাৱো ৱিয বোধিসত্তভূতস্স ভগৱতো তিৱিধানুপস্সনাসম্পাদনেন অৱিজ্জণ্ডকোসস্স তনুভাৱো, কুক্কুটিযা তিৱিধকিৰিযাকৰণেন কুক্কুটপোতকস্স পাদনখতুণ্ডকানং থদ্ধখৰভাৱো ৱিয বোধিসত্তভূতস্স ভগৱতো তিৱিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ৱিপস্সনাঞাণস্স তিক্খখৰৱিপ্পসন্নসূৰভাৱো. কুক্কুটিযা তিৱিধকিৰিযাকৰণেন কুক্কুটপোতকস্স পৰিণামকালো ৱিয বোধিসত্তভূতস্স ভগৱতো তিৱিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ৱিপস্সনাঞাণস্স পৰিণামকালো ৱড্ঢিকালো গব্ভগ্গহণকালো. কুক্কুটিযা তিৱিধকিৰিযাকৰণেন কুক্কুটপোতকস্স পাদনখসিখায ৱা মুখতুণ্ডকেন ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা পক্খে পপ্ফোটেত্ৱা সোত্থিনা অভিনিব্ভিদাকালো ৱিয ভগৱতো তিৱিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ৱিপস্সনাঞাণগব্ভং গণ্হাপেত্ৱা অনুপুব্বাধিগতেন অৰহত্তমগ্গেন অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱা অভিঞ্ঞাপক্খে পপ্ফোটেত্ৱা সোত্থিনা সকলবুদ্ধগুণসচ্ছিকতকালো ৱেদিতব্বো.
অহঞ্হি, ব্ৰাহ্মণ, জেট্ঠো সেট্ঠো লোকস্সাতি, ব্ৰাহ্মণ, যথা তেসং কুক্কুটপোতকানং পঠমতৰং অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা অভিনিব্বত্তো কুক্কুটপোতকো জেট্ঠো হোতি, এৱং অৱিজ্জাগতায পজায তং অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱা পঠমতৰং অৰিযায জাতিযা জাতত্তা অহঞ্হি জেট্ঠো ৱুদ্ধতমোতি সঙ্খং গতো, সব্বগুণেহি পন অপ্পটিসমত্তা সেট্ঠোতি.
এৱং ভগৱা অত্তনো অনুত্তৰং জেট্ঠসেট্ঠভাৱং ব্ৰাহ্মণস্স পকাসেত্ৱা ইদানি যায পটিপদায তং অধিগতো, তং পটিপদং পুব্বভাগতো পভুতি দস্সেতুং আৰদ্ধং খো পন মে, ব্ৰাহ্মণাতিআদিমাহ. তত্থ আৰদ্ধং খো পন মে, ব্ৰাহ্মণ, ৱীৰিযং অহোসীতি, ব্ৰাহ্মণ, ন মযা অযং অনুত্তৰো জেট্ঠসেট্ঠভাৱো কুসীতেন মুট্ঠস্সতিনা সাৰদ্ধকাযেন ৱিক্খিত্তচিতেন অধিগতো, অপিচ খো তদধিগমায আৰদ্ধং খো পন মে ৱীৰিযং অহোসি. বোধিমণ্ডে নিসিন্নেন মযা চতুসম্মপ্পধানভেদং ৱীৰিযং আৰদ্ধং অহোসি, পগ্গহিতং অসিথিলপ্পৱত্তিতং. আৰদ্ধত্তাযেৱ চ মে তং অসল্লীনং অহোসি. ন কেৱলঞ্চ ৱীৰিযমেৱ, সতিপি মে আৰম্মণাভিমুখভাৱেন উপট্ঠিতা অহোসি, উপট্ঠিতত্তাযেৱ চ অসম্মুট্ঠা. পস্সদ্ধো কাযো অসাৰদ্ধোতি কাযচিত্তপ্পস্সদ্ধিৱসেন কাযোপি মে পস্সদ্ধো অহোসি. তত্থ যস্মা নামকাযে পস্সদ্ধে ৰূপকাযোপি পস্সদ্ধোযেৱ হোতি, তস্মা ‘‘নামকাযো ৰূপকাযো’’তি অৱিসেসেত্ৱাৱ ‘‘পস্সদ্ধো কাযো’’তি ৱুত্তং. অসাৰদ্ধোতি সো চ খো পস্সদ্ধত্তাযেৱ অসাৰদ্ধো, ৱিগতদৰথোতি ৱুত্তং হোতি. সমাহিতং চিত্তং একগ্গন্তি চিত্তম্পি মে সম্মা আহিতং সুট্ঠু ঠপিতং অপ্পিতং ৱিয অহোসি, সমাহিতত্তা এৱ চ একগ্গং অচলং নিপ্ফন্দনন্তি. এত্তাৱতা ঝানস্স পুব্বভাগপটিপদা কথিতা হোতি.
ইদানি ইমায পটিপদায অধিগতং পঠমজ্ঝানং আদিং কত্ৱা ৱিজ্জাত্তযপৰিযোসানং ৱিসেসং দস্সেন্তো সো খো অহন্তিআদিমাহ. তত্থ যং যাৱ ৱিনিচ্ছযনযেন ৱত্তব্বং সিযা, তং ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.৬৯) ৱুত্তমেৱ.
অযং খো মে, ব্ৰাহ্মণাতিআদীসু পন ৱিজ্জাতি ৱিদিতকৰণট্ঠেন ৱিজ্জা. কিং ৱিদিতং কৰোতি? পুব্বেনিৱাসং. অৱিজ্জাতি তস্সেৱ পুব্বেনিৱাসস্স অৱিদিতকৰণট্ঠেন তপ্পটিচ্ছাদকমোহো. তমোতি স্ৱেৱ মোহো তপ্পটিচ্ছাদকট্ঠেন তমো নাম. আলোকোতি সা এৱ ৱিজ্জা ওভাসকৰণট্ঠেন আলোকোতি. এত্থ চ ৱিজ্জা অধিগতাতি অত্থো, সেসং পসংসাৱচনং. যোজনা পনেত্থ – অযং খো মে ৱিজ্জা অধিগতা, তস্স মে অধিগতৱিজ্জস্স অৱিজ্জা ৱিহতা, ৱিনট্ঠাতি অত্থো. কস্মা? যস্মা ৱিজ্জা উপ্পন্না. এস নযো ইতৰস্মিম্পি পদদ্ৱযে. যথা তন্তি এত্থ তন্তি নিপাতমত্তং. সতিযা অৱিপ্পৱাসেন অপ্পমত্তস্স ৱীৰিযাতাপেন আতাপিনো কাযে চ জীৱিতে চ অনপেক্খাতায পহিতত্তস্স পেসিতত্তস্সাতি অত্থো. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো অৱিজ্জা ৱিহঞ্ঞেয্য, ৱিজ্জা উপ্পজ্জেয্য তমো ৱিহঞ্ঞেয্য, আলোকো উপ্পজ্জেয্য, এৱমেৱ মম অৱিজ্জা ৱিহতা, ৱিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৱিহতো, আলোকো উপ্পন্নো. এতস্স মে পধানানুযোগস্স অনুৰূপমেৱ ফলং লদ্ধন্তি.
অযং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, পঠমা অভিনিব্ভিদা অহোসি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৱ অণ্ডকোসম্হাতি অযং খো মম, ব্ৰাহ্মণ, পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণমুখতুণ্ডকেন পুব্বে নিৱুত্থখন্ধপ্পটিচ্ছাদকং অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱা পঠমা অভিনিব্ভিদা পঠমা নিক্খন্তি পঠমা অৰিযাজাতি অহোসি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৱ মুখতুণ্ডকেন ৱা পাদনখসিখায ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা তম্হা অণ্ডকোসম্হা অভিনিব্ভিদা নিক্খন্তি কুক্কুটনিকাযে পচ্চাজাতীতি. অযং তাৱ পুব্বেনিৱাসকথাযং নযো.
চুতুপপাতকথায পন ৱিজ্জাতি দিব্বচক্খুঞাণৱিজ্জা. অৱিজ্জাতি চুতুপপাতপ্পটিচ্ছাদিকা অৱিজ্জা. যথা পন পুব্বেনিৱাসকথাযং ‘‘পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণমুখতুণ্ডকেন পুব্বে নিৱুত্থক্খন্ধপ্পটিচ্ছাদকং অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱা’’তি ৱুত্তং, এৱমিধ ‘‘চুতুপপাতঞাণমুখতুণ্ডকেন চুতুপপাতপ্পটিচ্ছাদকং অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱা’’তি ৱত্তব্বং.
যং পনেতং পচ্চৱেক্খণঞাণপৰিগ্গহিতং আসৱানং খযঞাণাধিগমং ব্ৰাহ্মণস্স দস্সেন্তো অযং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, ততিযা ৱিজ্জাতিআদিমাহ, তত্থ ৱিজ্জাতি অৰহত্তমগ্গৱিজ্জা. অৱিজ্জাতি চতুসচ্চপ্পটিচ্ছাদিকা অৱিজ্জা. অযং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, ততিযা অভিনিব্ভিদা অহোসীতি এত্থ অযং খো মম, ব্ৰাহ্মণ, আসৱানং খযঞাণমুখতুণ্ডকেন চতুসচ্চপটিচ্ছাদকং অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱা ততিযা অভিনিব্ভিদা ততিযা নিক্খন্তি ততিযা অৰিযজাতি অহোসি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৱ মুখতুণ্ডকেন ৱা পাদনখসিখায ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা তম্হা অণ্ডকোসম্হা অভিনিব্ভিদা নিক্খন্তি কুক্কুটনিকাযে পচ্চাজাতীতি.
এত্তাৱতা কিং দস্সেসীতি? সো হি, ব্ৰাহ্মণ, কুক্কুটচ্ছাপকো অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা ততো নিক্খমন্তো সকিমেৱ জাযতি, অহং পন পুব্বেনিৱুত্থক্খন্ধপ্পটিচ্ছাদকং অৱিজ্জণ্ডকোসং ভিন্দিত্ৱা পঠমং তাৱ পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণৱিজ্জায জাতো. ততো সত্তানং চুতিপটিসন্ধিপ্পটিচ্ছাদকং অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱা দুতিযং দিব্বচক্খুঞাণৱিজ্জায জাতো, পুন চতুসচ্চপ্পটিচ্ছাদকং অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱা ততিযং আসৱানং খযঞাণৱিজ্জায জাতো. এৱং তীহি ৱিজ্জাহি তিক্খত্তুং জাতোম্হি. সা চ মে জাতি অৰিযা সুপৰিসুদ্ধাতি ইদং দস্সেতি. এৱংদস্সেন্তো চ পুব্বেনিৱাসঞাণেন অতীতংসঞাণং, দিব্বচক্খুনা পচ্চুপ্পন্নানাগতংসঞাণং, আসৱক্খযেন সকললোকিযলোকুত্তৰগুণন্তি এৱং তীহি ৱিজ্জাহি সব্বেপি সব্বঞ্ঞুগুণে পকাসেত্ৱা অত্তনো অৰিযায জাতিযা জেট্ঠসেট্ঠভাৱং ব্ৰাহ্মণস্স দস্সেসি.
এৱং ৱুত্তে ৱেৰঞ্জো ব্ৰাহ্মণোতি এৱং ভগৱতা লোকানুকম্পকেন ব্ৰাহ্মণং অনুকম্পমানেন নিগুহিতব্বেপি অত্তনো অৰিযায জাতিযা জেট্ঠসেট্ঠভাৱে ৱিজ্জাত্তযপকাসিকায ধম্মদেসনায ৱুত্তে পীতিৱিপ্ফাৰপৰিপুণ্ণগত্তচিত্তো ৱেৰঞ্জো ব্ৰাহ্মণো তং ভগৱতো অৰিযায জাতিযা জেট্ঠসেট্ঠভাৱং ৱিদিত্ৱা ‘‘ঈদিসং নামাহং সব্বলোকজেট্ঠং সব্বগুণসমন্নাগতং সব্বঞ্ঞুং ‘অঞ্ঞেসং অভিৱাদনাদিকম্মং ন কৰোতী’তি অৱচং, ধিৰত্থু ৱত, ভো, অঞ্ঞাণ’’ন্তি অত্তানং গৰহিত্ৱা ‘‘অযং দানি লোকে অৰিযায জাতিযা পুৰেজাতট্ঠেন জেট্ঠো, সব্বগুণেহি অপ্পটিসমট্ঠেন সেট্ঠো’’তি নিট্ঠং গন্ত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – জেট্ঠো ভৱং গোতমো সেট্ঠো ভৱং গোতমোতি. এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা পুন তং ভগৱতো ধম্মদেসনং অব্ভনুমোদমানো অভিক্কন্তং ভো গোতমাতিআদিমাহ. তং ৱুত্তত্থমেৱাতি.