২. সীহসুত্তৱণ্ণনা
১২. দুতিযে অভিঞ্ঞাতাতি ঞাতা পঞ্ঞাতা পাকটা. সন্থাগাৰেতি মহাজনস্স ৱিস্সমনত্থায কতে অগাৰে. সা কিৰ সন্থাগাৰসালা নগৰমজ্ঝে অহোসি, চতূসু ঠানেসু ঠিতানং পঞ্ঞাযতি, চতূহি দিসাহি আগতমনুস্সা পঠমং তত্থ ৱিস্সমিত্ৱা পচ্ছা অত্তনো অত্তনো ফাসুকট্ঠানং গচ্ছন্তি. ৰাজকুলানং ৰজ্জকিচ্চসন্থৰণত্থায কতং অগাৰন্তিপি ৱদন্তিযেৱ. তত্থ হি নিসীদিত্ৱা লিচ্ছৱিৰাজানো ৰজ্জকিচ্চং সন্থৰন্তি কৰোন্তি ৱিচাৰেন্তি. সন্নিসিন্নাতি তেসং নিসীদনত্থঞ্ঞেৱ পঞ্ঞত্তেসু মহাৰহৱৰপচ্চত্থৰণেসু সমুস্সিতসেতচ্ছত্তেসু আসনেসু সন্নিসিন্না. অনেকপৰিযাযেন বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসন্তীতি ৰাজকুলে কিচ্চঞ্চেৱ লোকত্থচৰিযঞ্চ ৱিচাৰেত্ৱা অনেকেহি কাৰণেহি বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসন্তি কথেন্তি দীপেন্তি. পণ্ডিতা হি তে ৰাজানো সদ্ধা পসন্না সোতাপন্নাপি সকদাগামিনোপি অনাগামিনোপি অৰিযসাৱকা, তে সব্বেপি লোকিযজটং ছিন্দিত্ৱা বুদ্ধাদীনং তিণ্ণং ৰতনানং ৱণ্ণং ভাসন্তি. তত্থ তিৱিধো বুদ্ধৱণ্ণো নাম চৰিযৱণ্ণো, সৰীৰৱণ্ণো, গুণৱণ্ণোতি. তত্ৰিমে ৰাজানো চৰিযায ৱণ্ণং আৰভিংসু – ‘‘দুক্কৰং ৱত কতং সম্মাসম্বুদ্ধেন কপ্পসতসহস্সাধিকানি চত্তাৰি অসঙ্খেয্যানি দস পাৰমিযো, দস উপপাৰমিযো, দস পৰমত্থপাৰমিযোতি সমত্তিংস পাৰমিযো পূৰেন্তেন, ঞাতত্থচৰিযং, লোকত্থচৰিযং, বুদ্ধচৰিযং মত্থকং পাপেত্ৱা পঞ্চ মহাপৰিচ্চাগে পৰিচ্চজন্তেনা’’তি অড্ঢচ্ছক্কেহি জাতকসতেহি বুদ্ধৱণ্ণং কথেন্তা তুসিতভৱনং পাপেত্ৱা ঠপযিংসু.
ধম্মস্স ৱণ্ণং ভাসন্তা পন ‘‘তেন ভগৱতা ধম্মো দেসিতো, নিকাযতো পঞ্চ নিকাযা, পিটকতো তীণি পিটকানি, অঙ্গতো নৱ অঙ্গানি, খন্ধতো চতুৰাসীতিধম্মক্খন্ধসহস্সানী’’তি কোট্ঠাসৱসেন ধম্মগুণং কথযিংসু.
সঙ্ঘস্স ৱণ্ণং ভাসন্তা সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা ‘‘পটিলদ্ধসদ্ধা কুলপুত্তা ভোগক্খন্ধঞ্চেৱ ঞাতিপৰিৱট্টঞ্চ পহায সেতচ্ছত্তং ওপৰজ্জং সেনাপতিসেট্ঠিভণ্ডাগাৰিকট্ঠানন্তৰাদীনি অগণেত্ৱা নিক্খম্ম সত্থু ৱৰসাসনে পব্বজন্তি. সেতচ্ছত্তং পহায পব্বজিতানং ভদ্দিযৰাজমহাকপ্পিনপুক্কুসাতিআদীনং ৰাজপব্বজিতানংযেৱ বুদ্ধকালে অসীতিসহস্সানি অহেসুং. অনেককোটিসতং ধনং পহায পব্বজিতানং পন যসকুলপুত্তসোণসেট্ঠিপুত্তৰট্ঠপালকুলপুত্তাদীনং পৰিচ্ছেদো নত্থি. এৱৰূপা চ এৱৰূপা চ কুলপুত্তা সত্থু সাসনে পব্বজন্তী’’তি পব্বজ্জাসঙ্খেপৱসেন সঙ্ঘগুণে কথযিংসু.
সীহো সেনাপতীতি এৱংনামকো সেনায অধিপতি. ৱেসালিযঞ্হি সত্ত সহস্সানি সত্ত সতানি সত্ত চ ৰাজানো. তে সব্বেপি সন্নিপতিত্ৱা সব্বেসং মনং গহেত্ৱা ‘‘ৰট্ঠং ৱিচাৰেতুং সমত্থং একং ৱিচিনথা’’তি ৱিচিনন্তা সীহং ৰাজকুমাৰং দিস্ৱা ‘‘অযং সক্খিস্সতী’’তি সন্নিট্ঠানং কত্ৱা তস্স ৰত্তমণিৱণ্ণং কম্বলপৰিযোনদ্ধং সেনাপতিচ্ছত্তং অদংসু. তং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘সীহো সেনাপতী’’তি. নিগণ্ঠসাৱকোতি নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স পচ্চযদাযকো উপট্ঠাকো. জম্বুদীপতলস্মিঞ্হি তযো জনা নিগণ্ঠানং অগ্গুপট্ঠাকা – নাড়ন্দাযং, উপালি গহপতি, কপিলপুৰে ৱপ্পো সক্কো, ৱেসালিযং অযং সীহো সেনাপতীতি. নিসিন্নো হোতীতি সেসৰাজূনং পৰিসায অন্তৰন্তৰে আসনানি পঞ্ঞাপযিংসু, সীহস্স পন মজ্ঝে ঠানেতি তস্মিং পঞ্ঞত্তে মহাৰহে ৰাজাসনে নিসিন্নো হোতি. নিস্সংসযন্তি নিব্বিচিকিচ্ছং অদ্ধা একংসেন, ন হেতে যস্স ৱা তস্স ৱা অপ্পেসক্খস্স এৱং অনেকসতেহি কাৰণেহি ৱণ্ণং ভাসন্তি.
যেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো তেনুপসঙ্কমীতি নিগণ্ঠো কিৰ নাটপুত্তো ‘‘সচাযং সীহো কস্সচিদেৱ সমণস্স গোতমস্স ৱণ্ণং কথেন্তস্স সুত্ৱা সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতি, ময্হং পৰিহানি ভৱিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৱা পঠমতৰংযেৱ সীহং সেনাপতিং এতদৱোচ – ‘‘সেনাপতি ইমস্মিং লোকে ‘অহং বুদ্ধো অহং বুদ্ধো’তি বহূ ৱিচৰন্তি. সচে ত্ৱং কস্সচি দস্সনায উপসঙ্কমিতুকামো অহোসি, মং পুচ্ছেয্যাসি. অহং তে যুত্তট্ঠানং পেসেস্সামি, অযুত্তট্ঠানতো নিৱাৰেস্সামী’’তি. সো তং কথং অনুস্সৰিত্ৱা ‘‘সচে মং পেসেস্সতি, গমিস্সামি. নো চে, ন গমিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা যেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো, তেনুপসঙ্কমি.
অথস্স ৱচনং সুত্ৱা নিগণ্ঠো মহাপব্বতেন ৱিয বলৱসোকেন ওত্থটো ‘‘যত্থ দানিস্সাহং গমনং ন ইচ্ছামি, তত্থেৱ গন্তুকামো জাতো, হতোহমস্মী’’তি অনত্তমনো হুত্ৱা ‘‘পটিবাহনুপাযমস্স কৰিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা কিং পন ত্ৱন্তিআদিমাহ. এৱং ৱদন্তো ৱিচৰন্তং গোণং দণ্ডেন পহৰন্তো ৱিয জলমানং পদীপং নিব্বাপেন্তো ৱিয ভত্তভৰিতং পত্তং নিক্কুজ্জন্তো ৱিয চ সীহস্স উপ্পন্নপীতিং ৱিনাসেসি. গমিযাভিসঙ্খাৰোতি হত্থিযানাদীনং যোজাপনগন্ধমালাদিগ্গহণৱসেন পৱত্তো পযোগো. সো পটিপ্পস্সম্ভীতি সো ৱূপসন্তো.
দুতিযম্পি খোতি দুতিযৱাৰম্পি. ইমস্মিঞ্চ ৱাৰে বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসন্তা তুসিতভৱনতো পট্ঠায যাৱ মহাবোধিপল্লঙ্কা দসবলস্স হেট্ঠা পাদতলেহি উপৰি কেসগ্গেহি পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণঅসীতিঅনুব্যঞ্জনব্যামপ্পভানং ৱসেন সৰীৰৱণ্ণং কথযিংসু. ধম্মস্স ৱণ্ণং ভাসন্তা ‘‘একপদেপি একব্যঞ্জনেপি অৱখলিতং নাম নত্থী’’তি সুকথিতৱসেনেৱ ধম্মগুণং কথযিংসু. সঙ্ঘস্স ৱণ্ণং ভাসন্তা ‘‘এৱৰূপং যসসিৰিৱিভৱং পহায সত্থু সাসনে পব্বজিতা ন কোসজ্জপকতিকা হোন্তি, তেৰসসু পন ধুতঙ্গগুণেসু পৰিপূৰকাৰিনো হুত্ৱা সত্তসু অনুপস্সনাসু কম্মং কৰোন্তি, অট্ঠতিংসাৰম্মণৱিভত্তিযো ৱড়ঞ্জেন্তী’’তি পটিপদাৱসেন সঙ্ঘগুণে কথযিংসু.
ততিযৱাৰে পন বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসমানা ‘‘ইতিপি সো ভগৱা’’তি সুত্তন্তপৰিযাযেনেৱ বুদ্ধগুণে কথযিংসু, ‘‘স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো’’তিআদিনা সুত্তন্তপৰিযাযেনেৱ ধম্মগুণে, ‘‘সুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো’’তিআদিনা সুত্তন্তপৰিযাযেনেৱ সঙ্ঘগুণে চ কথযিংসু. ততো সীহো চিন্তেসি – ‘‘ইমেসঞ্চ লিচ্ছৱিৰাজকুমাৰানং ততিযদিৱসতো পট্ঠায বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণে কথেন্তানং মুখং নপ্পহোতি, অদ্ধা অনোমগুণেন সমন্নাগতা সো ভগৱা, ইমং দানি উপ্পন্নং পীতিং অৱিজহিত্ৱাৱ অহং অজ্জ সম্মাসম্বুদ্ধং পস্সিস্সামী’’তি. অথস্স ‘‘কিং হি মে কৰিস্সন্তি নিগণ্ঠা’’তি ৱিতক্কো উদপাদি. তত্থ কিং হি মে কৰিস্সন্তীতি কিং নাম ময্হং নিগণ্ঠা কৰিস্সন্তি. অপলোকিতা ৱা অনপলোকিতা ৱাতি আপুচ্ছিতা ৱা অনাপুচ্ছিতা ৱা. ন হি মে তে আপুচ্ছিতা যানৱাহনসম্পত্তিং, ন চ ইস্সৰিযৱিসেসং দস্সন্তি, নাপি অনাপুচ্ছিতা হৰিস্সন্তি, অফলং এতেসং আপুচ্ছনন্তি অধিপ্পাযো.
ৱেসালিযা নিয্যাসীতি যথা হি গিম্হকালে দেৱে ৱুট্ঠে উদকং সন্দমানং নদিং ওতৰিত্ৱা থোকমেৱ গন্ত্ৱা তিট্ঠতি নপ্পৱত্ততি, এৱং সীহস্স পঠমদিৱসে ‘‘দসবলং পস্সিস্সামী’’তি উপ্পন্নায পীতিযা নিগণ্ঠেন পটিবাহিতকালো. যথাপি দুতিযদিৱসে দেৱে ৱুট্ঠে উদকং সন্দমানং নদিং ওতৰিত্ৱা থোকং গন্ত্ৱা ৱালিকাপুঞ্জং পহৰিত্ৱা অপ্পৱত্তং হোতি, এৱং সীহস্স দুতিযদিৱসে ‘‘দসবলং পস্সিস্সামী’’তি উপ্পন্নায পীতিযা নিগণ্ঠেন পটিবাহিতকালো. যথা ততিযদিৱসে দেৱে ৱুট্ঠে উদকং সন্দমানং নদিং ওতৰিত্ৱা পুৰাণপণ্ণসুক্খদণ্ডকট্ঠকচৱৰাদীনি পৰিকড্ঢন্তং ৱালিকাপুঞ্জং ভিন্দিত্ৱা সমুদ্দনিন্নমেৱ হোতি, এৱং সীহো ততিযদিৱসে তিণ্ণং ৱত্থূনং গুণকথং সুত্ৱা উপ্পন্নে পীতিপামোজ্জে ‘‘অফলা নিগণ্ঠা নিপ্ফলা নিগণ্ঠা, কিং মে ইমে কৰিস্সন্তি, গমিস্সামহং সত্থুসন্তিক’’ন্তি মনং অভিনীহৰিত্ৱা ৱেসালিযা নিয্যাসি. নিয্যন্তো চ ‘‘চিৰস্সাহং দসবলস্স সন্তিকং গন্তুকামো জাতো, ন খো পন মে যুত্তং অঞ্ঞাতকৱেসেন গন্তু’’ন্তি ‘‘যেকেচি দসবলস্স সন্তিকং গন্তুকামা, সব্বে নিক্খমন্তূ’’তি ঘোসনং কাৰেত্ৱা পঞ্চৰথসতানি যোজাপেত্ৱা উত্তমৰথে ঠিতো তেহি চেৱ পঞ্চহি ৰথসতেহি মহতিযা চ পৰিসায পৰিৱুতো গন্ধপুপ্ফচুণ্ণৱাসাদীনি গাহাপেত্ৱা নিয্যাসি. দিৱা দিৱস্সাতি দিৱসস্স চ দিৱা, মজ্ঝন্হিকে অতিক্কন্তমত্তে.
যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমীতি আৰামং পৱিসন্তো দূৰতোৱ অসীতি-অনুব্যঞ্জন-ব্যামপ্পভা-দ্ৱত্তিংস-মহাপুৰিসলক্খণানি ছব্বণ্ণঘনবুদ্ধৰস্মিযো চ দিস্ৱা ‘‘এৱৰূপং নাম পুৰিসং এৱং আসন্নে ৱসন্তং এত্তকং কালং নাদ্দসং, ৱঞ্চিতো ৱতম্হি, অলাভা ৱত মে’’তি চিন্তেত্ৱা মহানিধিং দিস্ৱা দলিদ্দপুৰিসো ৱিয সঞ্জাতপীতিপামোজ্জো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি. ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোন্তীতি ভোতা গোতমেন ৱুত্তকাৰণস্স অনুকাৰণং কথেন্তি. কাৰণৱচনো হেত্থ ধম্মসদ্দো ‘‘হেতুম্হি ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা’’তিআদীসু (ৱিভ. ৭২০) ৱিয. কাৰণন্তি চেত্থ তথাপৱত্তস্স সদ্দস্স অত্থো অধিপ্পেতো তস্স পৱত্তিহেতুভাৱতো. অত্থপ্পযুত্তো হি সদ্দপ্পযোগো. অনুকাৰণন্তি এসো এৱ পৰেহি তথা ৱুচ্চমানো. সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদোতি. পৰেহি ৱুত্তকাৰণেহি সকাৰণো হুত্ৱা তুম্হাকং ৱাদো ৱা ততো পৰং তস্স অনুৱাদো ৱা কোচি অপ্পমত্তকোপি ৱিঞ্ঞূহি গৰহিতব্বং ঠানং কাৰণং ন আগচ্ছতি. ইদং ৱুত্তং হোতি – কিং সব্বাকাৰেনপি তৱ ৱাদে গাৰয্হং কাৰণং নত্থীতি. অনব্ভক্খাতুকামাতি ন অভূতেন ৱত্তুকামা. অত্থি সীহপৰিযাযোতিআদীনং অত্থো ৱেৰঞ্জকণ্ডে আগতনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. পৰমেন অস্সাসেনাতি চতুমগ্গচতুফলসঙ্খাতেন উত্তমেন. অস্সাসায ধম্মং দেসেমীতি অস্সাসনত্থায সন্থম্ভনত্থায ধম্মং দেসেমি. ইতি ভগৱা অট্ঠহঙ্গেহি সীহস্স সেনাপতিস্স ধম্মং দেসেসি.
অনুৱিচ্চকাৰন্তি অনুৱিদিত্ৱা চিন্তেত্ৱা তুলযিত্ৱা কত্তব্বং কৰোহীতি ৱুত্তং হোতি. সাধু হোতীতি সুন্দৰো হোতি. তুম্হাদিসস্মিঞ্হি মং দিস্ৱা মং সৰণং গচ্ছন্তে নিগণ্ঠং দিস্ৱা নিগণ্ঠং সৰণং গচ্ছন্তে ‘‘কিং অযং সীহো দিট্ঠদিট্ঠমেৱ সৰণং গচ্ছতী’’তি গৰহা উপ্পজ্জতি, তস্মা অনুৱিচ্চকাৰো তুম্হাদিসানং সাধূতি দস্সেতি. পটাকং পৰিহৰেয্যুন্তি তে কিৰ এৱৰূপং সাৱকং লভিত্ৱা ‘‘অসুকো নাম ৰাজা ৱা ৰাজমহামত্তো ৱা সেট্ঠি ৱা অম্হাকং সৰণং গতো সাৱকো জাতো’’তি পটাকং উক্খিপিত্ৱা নগৰে ঘোসেন্তা আহিণ্ডন্তি. কস্মা? এৱং নো মহন্তভাৱো আৱিভৱিস্সতীতি চ. সচে পনস্স ‘‘কিমহং এতেসং সৰণং গতো’’তি ৱিপ্পটিসাৰো উপ্পজ্জেয্য, তম্পি সো ‘‘এতেসং মে সৰণগতভাৱং বহূ জানন্তি, দুক্খং ইদানি পটিনিৱত্তিতু’’ন্তি ৱিনোদেত্ৱা ন পটিক্কমিস্সতীতি চ. তেনাহ – ‘‘পটাকং পৰিহৰেয্যু’’ন্তি. ওপানভূতন্তি পটিযত্তউদপানো ৱিয ঠিতং. কুলন্তি তৱ নিৱেসনং. দাতব্বং মঞ্ঞেয্যাসীতি পুব্বে দসপি ৱীসতিপি সট্ঠিপি জনে আগতে দিস্ৱা নত্থীতি অৱত্ৱা দেসি, ইদানি মং সৰণং গতকাৰণমত্তেনেৱ মা ইমেসং দেয্যধম্মং উপচ্ছিন্দি. সম্পত্তানঞ্হি দাতব্বমেৱাতি ওৱদি. সুতং মেতং, ভন্তেতি কুতো সুতন্তি? নিগণ্ঠানং সন্তিকা. তে কিৰ কুলঘৰেসু এৱং পকাসেন্তি ‘‘মযং যস্স কস্সচি সম্পত্তস্স দাতব্বন্তি ৱদাম, সমণো পন গোতমো ‘ময্হমেৱ দানং দাতব্বং নাঞ্ঞেসং, ময্হমেৱ সাৱকানং দানং দাতব্বং, নাঞ্ঞেসং সাৱকানং, ময্হমেৱ দিন্নং দানং মহপ্ফলং, নাঞ্ঞেসং, ময্হমেৱ সাৱকানং দিন্নং মহপ্ফলং, নাঞ্ঞেস’ন্তি এৱং ৱদতী’’তি. তং সন্ধায অযং ‘‘সুতং মেত’’ন্তি আহ.
অনুপুব্বিং কথন্তি দানানন্তৰং সীলং, সীলানন্তৰং সগ্গং, সগ্গানন্তৰং মগ্গন্তি এৱং অনুপটিপাটিকথং. তত্থ দানকথন্তি ইদং দানং নাম সুখানং নিদানং, সম্পত্তীনং মূলং, ভোগানং পতিট্ঠা, ৱিসমগতস্স তাণং লেণং গতি পৰাযণং, ইধলোকপৰলোকেসু দানসদিসো অৱস্সযো পতিট্ঠা আৰম্মণং তাণং লেণং গতি পৰাযণং নত্থি. ইদঞ্হি অৱস্সযট্ঠেন ৰতনমযসীহাসনসদিসং, পতিট্ঠানট্ঠেন মহাপথৱীসদিসং, আৰম্মণট্ঠেন আলম্বনৰজ্জুসদিসং. ইদঞ্হি দুক্খনিত্থৰণট্ঠেন নাৱা, সমস্সাসনট্ঠেন সঙ্গামসূৰো, ভযপৰিত্তাণট্ঠেন সুসঙ্খতনগৰং, মচ্ছেৰমলাদীহি অনুপলিত্তট্ঠেন পদুমং, তেসং নিদহনট্ঠেন অগ্গি, দুৰাসদট্ঠেন আসিৱিসো, অসন্তাসনট্ঠেন সীহো, বলৱন্তট্ঠেন হত্থী, অভিমঙ্গলসম্মতট্ঠেন সেতৱসভো, খেমন্তভূমিসম্পাপনট্ঠেন ৱলাহকো অস্সৰাজা. দানং নামেতং মযা গতমগ্গো, ময্হেসো ৱংসো, মযা দস পাৰমিযো পূৰেন্তেন ৱেলামমহাযঞ্ঞো, মহাগোৱিন্দমহাযঞ্ঞো, মহাসুদস্সনমহাযঞ্ঞো, ৱেস্সন্তৰমহাযঞ্ঞোতি, অনেকমহাযঞ্ঞা পৱত্তিতা, সসভূতেন জলিতঅগ্গিক্খন্ধে অত্তানং নিয্যাদেন্তেন সম্পত্তযাচকানং চিত্তং গহিতং. দানঞ্হি লোকে সক্কসম্পত্তিং দেতি মাৰসম্পত্তিং ব্ৰহ্মসম্পত্তিং, চক্কৱত্তিসম্পত্তিং, সাৱকপাৰমীঞাণং, পচ্চেকবোধিঞাণং, অভিসম্বোধিঞাণং দেতীতি এৱমাদিদানগুণপ্পটিসংযুত্তং কথং.
যস্মা পন দানং দেন্তো সীলং সমাদাতুং সক্কোতি, তস্মা তদনন্তৰং সীলকথং কথেসি. সীলকথন্তি সীলং নামেতং অৱস্সযো পতিট্ঠা আৰম্মণং তাণং লেণং গতি পৰাযণং. সীলং নামেতং মম ৱংসো, অহং সঙ্খপালনাগৰাজকালে ভূৰিদত্তনাগৰাজকালে চম্পেয্যনাগৰাজকালে সীলৱৰাজকালে মাতুপোসকহত্থিৰাজকালে ছদ্দন্তহত্থিৰাজকালেতি অনন্তেসু অত্তভাৱেসু সীলং পৰিপূৰেসিং. ইধলোকপৰলোকসম্পত্তীনঞ্হি সীলসদিসো অৱস্সযো পতিট্ঠা আৰম্মণং তাণং লেণং গতি পৰাযণং নত্থি, সীলালঙ্কাৰসদিসো অলঙ্কাৰো নত্থি, সীলপুপ্ফসদিসং পুপ্ফং নত্থি, সীলগন্ধসদিসো গন্ধো নত্থি. সীলালঙ্কাৰেন হি অলঙ্কতং সীলগন্ধানুলিত্তং সদেৱকোপি লোকো ওলোকেন্তো তিত্তিং ন গচ্ছতীতি এৱমাদিসীলগুণপ্পটিসংযুত্তং কথং.
‘‘ইদং পন সীলং নিস্সায অযং সগ্গো লব্ভতী’’তি দস্সেতুং সীলানন্তৰং সগ্গকথং কথেসি. সগ্গকথন্তি ‘‘অযং সগ্গো নাম ইট্ঠো কন্তো মনাপো, নিচ্চমেত্থ কীড়া, নিচ্চং সম্পত্তিযো লব্ভন্তি, চাতুমহাৰাজিকা দেৱা নৱুতিৱস্সসতসহস্সানি দিব্বসুখং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱন্তি, তাৱতিংসা তিস্সো চ ৱস্সকোটিযো সট্ঠি চ ৱস্সসতসহস্সানী’’তি এৱমাদিসগ্গগুণপ্পটিসংযুত্তং কথং. সগ্গসম্পত্তিং কথযন্তানঞ্হি বুদ্ধানং মুখং নপ্পহোতি. ৱুত্তম্পি চেতং – ‘‘অনেকপৰিযাযেন খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, সগ্গকথং কথেয্য’’ন্তিআদি (ম. নি. ৩.২৫৫).
এৱং সগ্গকথায পলোভেত্ৱা পন হত্থিং অলঙ্কৰিত্ৱা তস্স সোণ্ডং ছিন্দন্তো ৱিয ‘‘অযম্পি সগ্গো অনিচ্চো অদ্ধুৱো, ন এত্থ ছন্দৰাগো কত্তব্বো’’তি দস্সনত্থং ‘‘অপ্পস্সাদা কামা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৩৫-২৩৬; ২.৪২) নযেন কামানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং কথেসি. তত্থ আদীনৱোতি দোসো. ওকাৰোতি অৱকাৰো লামকভাৱো. সংকিলেসোতি তেহি সত্তানং সংসাৰে সংকিলিস্সনং. যথাহ – ‘‘সংকিলিস্সন্তি ৱত, ভো, সত্তা’’তি (ম. নি. ২.৩৫১).
এৱং কামাদীনৱেন তজ্জেত্ৱা নেক্খম্মে আনিসংসং পকাসেসি. কল্লচিত্তন্তি অৰোগচিত্তং. সামুক্কংসিকাতি সামং উক্কংসিকা অত্তনাযেৱ উদ্ধৰিত্ৱা গহিতা, সযম্ভুঞাণেন দিট্ঠা অসাধাৰণা অঞ্ঞেসন্তি অত্থো. কা পন সাতি? অৰিযসচ্চদেসনা. তেনেৱাহ – দুক্খং সমুদযং নিৰোধং মগ্গন্তি. ৱিৰজং ৱীতমলন্তি ৰাগৰজাদীনং অভাৱা ৱিৰজং, ৰাগমলাদীনং ৱিগতত্তা ৱীতমলং. ধম্মচক্খুন্তি ইধ সোতাপত্তিমগ্গো অধিপ্পেতো. তস্স উপ্পত্তিআকাৰদস্সনত্থং যংকিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্মন্তি আহ. তঞ্হি নিৰোধং আৰম্মণং কত্ৱা কিচ্চৱসেন এৱং সব্বসঙ্খতং পটিৱিজ্ঝন্তং উপ্পজ্জতি. দিট্ঠো অৰিযসচ্চধম্মো এতেনাতি দিট্ঠধম্মো. এস নযো সেসেসুপি. তিণ্ণা ৱিচিকিচ্ছা অনেনাতি তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো. ৱিগতা কথংকথা অস্সাতি ৱিগতকথংকথো. ৱিসাৰজ্জং পত্তোতি ৱেসাৰজ্জপ্পত্তো. কত্থ? সত্থুসাসনে. নাস্স পৰো পচ্চযো, ন পৰং সদ্ধায এত্থ ৱত্ততীতি অপৰপ্পচ্চযো.
পৱত্তমংসন্তি পকতিযা পৱত্তং কপ্পিযমংসং মূলং গহেত্ৱা অন্তৰাপণে পৰিযেসাহীতি অধিপ্পাযো. সম্বহুলা নিগণ্ঠাতি পঞ্চসতমত্তা নিগণ্ঠা. থূলং পসুন্তি থূলং মহাসৰীৰং গোকণ্ণমহিংসসূকৰসঙ্খাতং পসুং. উদ্দিস্সকতন্তি অত্তানং উদ্দিসিত্ৱা কতং, মাৰিতন্তি অত্থো. পটিচ্চকম্মন্তি স্ৱাযং তং মংসং পটিচ্চ তং পাণৱধকম্মং ফুসতি. তঞ্হি অকুসলং উপড্ঢং দাযকস্স, উপড্ঢং পটিগ্গাহকস্স হোতীতি নেসং লদ্ধি. অপৰো নযো – পটিচ্চকম্মন্তি অত্তানং পটিচ্চকতং. অথ ৱা পটিচ্চকম্মন্তি নিমিত্তকম্মস্সেতং অধিৱচনং, তং পটিচ্চকম্মং এত্থ অত্থীতি মংসম্পি পটিচ্চকম্মন্তি ৱুত্তং. উপকণ্ণকেতি কণ্ণমূলে. অলন্তি পটিক্খেপৱচনং, কিং ইমিনাতি অত্থো. ন চ পনেতেতি এতে আযস্মন্তো দীঘৰত্তং অৱণ্ণকামা হুত্ৱা অৱণ্ণং ভাসন্তাপি অব্ভাচিক্খন্তা ন জিৰিদন্তি, অব্ভক্খানস্স অন্তং ন গচ্ছন্তীতি অত্থো. অথ ৱা লজ্জনত্থে ইদং জিৰিদন্তীতি পদং দট্ঠব্বং, ন লজ্জন্তীতি অত্থো.