৩. নগৰোপমসুত্তৱণ্ণনা

৬৭. ততিযে যতোতি যদা. পচ্চন্তিমন্তি ৰট্ঠপৰিযন্তে ৰট্ঠাৱসানে নিৱিট্ঠং. মজ্ঝিমদেসনগৰস্স পন ৰক্খাকিচ্চং নত্থি, তেন তং ন গহিতং. নগৰপৰিক্খাৰেহি সুপৰিক্খতন্তি নগৰালঙ্কাৰেহি অলঙ্কতং. অকৰণীযন্তি অকত্তব্বং অজিনিযং. গম্ভীৰনেমাতি গম্ভীৰআৱাটা. সুনিখাতাতি সুট্ঠু সন্নিসীদাপিতা. তং পনেতং এসিকাথম্ভং ইট্ঠকাহি ৱা কৰোন্তি সিলাহি ৱা খদিৰাদীহি ৱা সাৰৰুক্খেহি. তং নগৰগুত্তত্থায কৰোন্তা বহিনগৰে কৰোন্তি, অলঙ্কাৰত্থায কৰোন্তা অন্তোনগৰে. তং ইট্ঠকামযং কৰোন্তা মহন্তং আৱাটং কত্ৱা চযং চিনিত্ৱা উপৰি অট্ঠংসং কত্ৱা সুধায লিম্পন্তি. যদা হত্থিনা দন্তেহি অভিহতো ন চলতি, তদা সুলিত্তো নাম হোতি. সিলাথম্ভাদযোপি অট্ঠংসা এৱ হোন্তি. তে সচে অট্ঠ ৰতনা হোন্তি, চতুৰতনমত্তং আৱাটে পৱিসতি, চতুৰতনমত্তং উপৰি হোতি. সোড়সৰতনৱীসতিৰতনেসুপি এসেৱ নযো. সব্বেসঞ্হি উপড্ঢং হেট্ঠা হোতি, উপড্ঢং উপৰি. তে গোমুত্তৱঙ্কা হোন্তি, তেন তেসং অন্তৰে পদৰমযং কত্ৱা কম্মং কাতুং সক্কা হোতি, তে পন কতচিত্তকম্মা পগ্গহিতদ্ধজাৱ হোন্তি.

পৰিখাতি পৰিক্খিপিত্ৱা ঠিতমাতিকা. অনুপৰিযাযপথোতি অন্তো পাকাৰস্স পাকাৰেন সদ্ধিং গতো মহাপথো, যত্থ ঠিতা বহিপাকাৰে ঠিতেহি সদ্ধিং যুজ্ঝন্তি. সলাকন্তি সৰতোমৰাদিনিস্সগ্গিযাৱুধং. জেৱনিকন্তি একতোধাৰাদিসেসাৱুধং.

হত্থাৰোহাতি সব্বেপি হত্থিআচৰিযহত্থিৱেজ্জহত্থিবন্ধাদযো. অস্সাৰোহাতি সব্বেপি অস্সাচৰিযঅস্সৱেজ্জঅস্সবন্ধাদযো. ৰথিকাতি সব্বেপি ৰথাচৰিযৰথযোধৰথৰক্খাদযো. ধনুগ্গহাতি ইস্সাসা. চেলকাতি যে যুদ্ধে জযদ্ধজং গহেত্ৱা পুৰতো গচ্ছন্তি. চলকাতি ‘‘ইধ ৰঞ্ঞো ঠানং হোতু, ইধ অসুকমহামত্তস্সা’’তি এৱং সেনাব্যূহকাৰকা. পিণ্ডদাযিকাতি সাহসিকমহাযোধা. তে কিৰ পৰসেনং পৱিসিত্ৱা পিণ্ডপিণ্ডমিৱ ছেত্ৱা ছেত্ৱা দযন্তি, উপ্পতিত্ৱা নিগ্গচ্ছন্তীতি অত্থো. যে ৱা সঙ্গামমজ্ঝে যোধানং ভত্তপানীযং গহেত্ৱা পৱিসন্তি, তেসম্পেতং নামং. উগ্গা ৰাজপুত্তাতি উগ্গতুগ্গতা সঙ্গামাৱচৰা ৰাজপুত্তা. পক্খন্দিনোতি যে ‘‘কস্স সীসং ৱা আৱুধং ৱা আহৰামা’’তি ৱত্ৱা ‘‘অসুকস্সা’’তি ৱুত্তা সঙ্গামং পক্খন্দিত্ৱা তদেৱ আহৰন্তি, ইমে পক্খন্দন্তীতি পক্খন্দিনো. মহানাগা ৱিয মহানাগা, হত্থিআদীসুপি অভিমুখং আগচ্ছন্তেসু অনিৱত্তিযযোধানং এতং অধিৱচনং. সূৰাতি একসূৰা, যে সজালিকাপি সৱম্মিকাপি সমুদ্দং তৰিতুং সক্কোন্তি. চম্মযোধিনোতি যে চম্মকঞ্চুকং ৱা পৱিসিত্ৱা সৰপৰিত্তাণচম্মং ৱা গহেত্ৱা যুজ্ঝন্তি. দাসকপুত্তাতি বলৱসিনেহা ঘৰদাসযোধা. দোৱাৰিকোতি দ্ৱাৰপালকো. ৱাসনলেপনসম্পন্নোতি ৱাসনেন সব্বৱিৱৰপটিচ্ছাদনেন সুধালেপেন সম্পন্নো. বহি ৱা খাণুপাকাৰসঙ্খাতেন ৱাসনেন ঘনমট্ঠেন চ সুধালেপেন সম্পন্নো পুণ্ণঘটপন্তিং দস্সেত্ৱা কতচিত্তকম্মপগ্গহিতদ্ধজো. তিণকট্ঠোদকন্তি হত্থিঅস্সাদীনং ঘাসত্থায গেহানঞ্চ ছাদনত্থায আহৰিত্ৱা বহূসু ঠানেসু ঠপিততিণঞ্চ, গেহকৰণপচনাদীনং অত্থায আহৰিত্ৱা ঠপিতকট্ঠঞ্চ, যন্তেহি পৱেসেত্ৱা পোক্খৰণীসু ঠপিতউদকঞ্চ. সন্নিচিতং হোতীতি পটিকচ্চেৱ অনেকেসু ঠানেসু সুট্ঠু নিচিতং হোতি. অব্ভন্তৰানং ৰতিযাতি অন্তোনগৰৱাসীনং ৰতিঅত্থায. অপৰিতস্সাযাতি তাসং অনাপজ্জনত্থায. সালিযৱকন্তি নানপ্পকাৰা সালিযো চেৱ যৱা চ. তিলমুগ্গমাসাপৰণ্ণন্তি তিলমুগ্গমাসা চ সেসাপৰণ্ণঞ্চ.

ইদানি যস্মা তথাগতস্স নগৰে কম্মং নাম নত্থি, নগৰসদিসং পন অৰিযসাৱকং, নগৰপৰিক্খাৰসদিসে চ সত্ত ধম্মে, চতুআহাৰসদিসানি চ চত্তাৰি ঝানানি দস্সেত্ৱা একাদসসু ঠানেসু অৰহত্তং পক্খিপিত্ৱা দেসনং ৱিনিৱট্টেস্সামীতি অযং উপমা আভতা. তস্মা তং দেসনং পকাসেতুং ইদং এৱমেৱ খোতিআদি আৰদ্ধং. তত্থ সদ্ধম্মেহীতি সুধম্মেহি. সদ্ধোতি ওকপ্পনসদ্ধায চেৱ পচ্চক্খসদ্ধায চ সমন্নাগতো. তত্থ দানসীলাদীনং ফলং সদ্দহিত্ৱা দানাদিপুঞ্ঞকৰণে সদ্ধা ওকপ্পনসদ্ধা নাম. মগ্গেন আগতসদ্ধা পচ্চক্খসদ্ধা নাম. পসাদসদ্ধাতিপি এসা এৱ. তস্সা লক্খণাদীহি ৱিভাগো ৱেদিতব্বো.

‘‘সম্পক্খন্দনলক্খণা চ, মহাৰাজ, সদ্ধা সম্পসাদনলক্খণা চা’’তি (মি. প. ২.১.১০) হি ৱচনতো ইদং সদ্ধায লক্খণং নাম. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ঠানেহি সদ্ধো পসন্নো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? সীলৱন্তানং দস্সনকামো হোতী’’তিআদিনা (অ. নি. ৩.৪২) নযেন ৱুত্তং পন সদ্ধায নিমিত্তং নাম. ‘‘কো চাহাৰো সদ্ধায, সদ্ধম্মস্সৱনন্তিস্স ৱচনীয’’ন্তি (অ. নি. ১০.৬১) অযং পনস্সা আহাৰো নাম. ‘‘সদ্ধাপব্বজিতস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অযং অনুধম্মো হোতি, যং ৰূপে নিব্বিদাবহুলো ৱিহৰিস্সতী’’তি অযমস্স অনুধম্মো নাম. ‘‘সদ্ধা বন্ধতি পাথেয্যং, সিৰী ভোগানমাসযো’’ (সং. নি. ১.৭৯). ‘‘সদ্ধা দুতিযা পুৰিসস্স হোতি’’ (সং. নি. ১.৩৬). ‘‘সদ্ধায তৰতি ওঘং’’ (সং. নি. ১.২৪৬). ‘‘সদ্ধা বীজং তপো ৱুট্ঠি’’ (সু. নি. ৭৭; সং. নি. ১.১৯৭). ‘‘সদ্ধাহত্থো মহানাগো. উপেখাসেতদন্তৱা’’তিআদীসু পন সুত্তেসু এতিস্সা বদ্ধভত্তপুটাদিসৰিক্খতায অনেকসৰসতা ভগৱতা পকাসিতা. ইমস্মিং পন নগৰোপমসুত্তন্তে এসা অচলসুপ্পতিট্ঠিততায এসিকাথম্ভসদিসা কত্ৱা দস্সিতা.

সদ্ধেসিকোতি সদ্ধং এসিকাথম্ভং কত্ৱা অৰিযসাৱকো অকুসলং পজহতীতি ইমিনা নযেন সব্বপদেসু যোজনা কাতব্বা. অপিচেত্থ হিৰোত্তপ্পেহি তীসু দ্ৱাৰেসু সংৱৰো সম্পজ্জতি, সো চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং হোতি. ইতি ইমস্মিং সুত্তে একাদসসু ঠানেসু অৰহত্তং পক্খিপিত্ৱা দেসনায কূটং গহিতন্তি ৱেদিতব্বং.