৭. মহাৱগ্গো

১. হিৰিওত্তপ্পসুত্তৱণ্ণনা

৬৫. সত্তমস্স পঠমে হতূপনিসোতি হতউপনিসো ছিন্নপচ্চযো. যথাভূতঞাণদস্সনন্তি তৰুণৱিপস্সনা. নিব্বিদাৱিৰাগোতি বলৱৱিপস্সনা চেৱ মগ্গো চ. ৱিমুত্তিঞাণদস্সনন্তি অৰহত্তৱিমুত্তি চ পচ্চৱেক্খণা চ.

২. সত্তসূৰিযসুত্তৱণ্ণনা

৬৬. দুতিযে যস্মা অযং সত্তসূৰিযদেসনা তেজোসংৱট্টদস্সনৱসেন পৱত্তা, তস্মা তযো সংৱট্টা, তিস্সো সংৱট্টসীমা, তীণি সংৱট্টমূলানী, তীণি কোলাহলানীতি অযং তাৱ আদিতোৱ ইমস্স সুত্তস্স পুৰেচাৰিককথা ৱেদিতব্বা. সা ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ২.৪০৩) পুব্বেনিৱাসানুস্সতিনিদ্দেসে ৱিত্থাৰিতাৱ. এতদৱোচাতি অনিচ্চকম্মট্ঠানিকানং পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং অজ্ঝাসযেন উপাদিন্নকানং অনুপাদিন্নকানং সঙ্খাৰানং ৱিপত্তিদস্সনত্থং এতং ‘‘অনিচ্চা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা’’তিআদিসত্তসূৰিযোপমসুত্তন্তং অৱোচ. তত্থ অনিচ্চাতি হুত্ৱা অভাৱট্ঠেন অনিচ্চা. সঙ্খাৰাতি উপাদিন্নকঅনুপাদিন্নকা সঙ্খাৰধম্মা. অদ্ধুৱাতি এৱং অচিৰট্ঠেন ন ধুৱা. অনস্সাসিকাতি অসস্সতভাৱেন অস্সাসৰহিতা. অলমেৱাতি যুত্তমেৱ.

অজ্ঝোগাড়্হোতি উদকে অনুপৱিট্ঠো. অচ্চুগ্গতোতি উদকপিট্ঠিতো উগ্গতো. দেৱো ন ৱস্সতীতি পঠমং তাৱ উপকপ্পনমেঘো নাম কোটিসতসহস্সচক্কৱাড়ে একমেঘো হুত্ৱা ৱস্সতি, তদা নিক্খন্তবীজং ন পুন গেহং পৱিসতি. ততো পট্ঠায ধমকৰণে নিৰুদ্ধং ৱিয উদকং হোতি, পুন একবিন্দুম্পি দেৱো ন ৱস্সতীতি উপমানধম্মকথাৱ পমাণং. ৱিনস্সন্তে পন লোকে পঠমং অৱীচিতো পট্ঠায তুচ্ছো হোতি, ততো উট্ঠহিত্ৱা সত্তা মনুস্সলোকে চ তিৰচ্ছানেসু চ নিব্বত্তন্তি. তিৰচ্ছানেসু নিব্বত্তাপি পুত্তভাতিকেসু মেত্তং পটিলভিত্ৱা কালকতা দেৱমনুস্সেসু নিব্বত্তন্তি. দেৱতা আকাসেন চৰন্তিযো আৰোচেন্তি – ‘‘ন ইদং ঠানং সস্সতং ন নিবদ্ধং, মেত্তং ভাৱেথ, কৰুণং, মুদিতং, উপেক্খং ভাৱেথা’’তি. তে মেত্তাদযো ভাৱেত্ৱা ততো চুতা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তন্তি.

বীজগামাতি এত্থ বীজগামো নাম পঞ্চ বীজজাতানি. ভূতগামো নাম যংকিঞ্চি নিক্খন্তমূলপণ্ণং হৰিতকং. ওসধিতিণৱনপ্পতযোতি এত্থ ওসধীতি ওসধৰুক্খা. তিণাতি বহিসাৰা তালনাড়িকেৰাদযো. ৱনপ্পতযোতি ৱনজেট্ঠকৰুক্খা. কুন্নদিযোতি ঠপেত্ৱা পঞ্চ মহানদিযো অৱসেসা নিন্নগা. কুসোব্ভাতি ঠপেত্ৱা সত্ত মহাসৰে অৱসেসা ৰহদাদযো. দুতিযো সূৰিযোতিআদীসু দুতিযসূৰিযকালে একো উদেতি, একো অত্থঙ্গমেতি. ততিযকালে একো উদেতি, একো অত্থঙ্গমেতি, একো মজ্ঝে হোতি. চতুত্থকালে চতুকুলিকে গামে চত্তাৰো পিণ্ডচাৰিকা দ্ৱাৰপটিপাটিযা ঠিতা ৱিয হোন্তি. পঞ্চমাদিকালেপি এসেৱ নযো. পলুজ্জন্তীতি ছিজ্জিত্ৱা ছিজ্জিত্ৱা পতন্তি. নেৱ ছাৰিকা পঞ্ঞাযতি ন মসীতি চক্কৱাড়মহাপথৱী সিনেৰুপব্বতৰাজা হিমৱা চক্কৱাড়পব্বতো ছ কামসগ্গা পঠমজ্ঝানিকব্ৰহ্মলোকাতি এত্তকে ঠানে দড্ঢে অচ্ছৰায গহেতব্বমত্তাপি ছাৰিকা ৱা অঙ্গাৰো ৱা ন পঞ্ঞাযতি. কো মন্তা কো সদ্ধাতাতি কো তস্স সদ্ধাপনত্থায সমত্থো, কো ৱা তস্স সদ্ধাতা. অঞ্ঞত্ৰ দিট্ঠপদেহীতি দিট্ঠপদে সোতাপন্নে অৰিযসাৱকে ঠপেত্ৱা কো অঞ্ঞো সদ্দহিস্সতীতি অত্থো.

ৱীতৰাগোতি ৱিক্খম্ভনৱসেন ৱীতৰাগো. সাসনং আজানিংসূতি অনুসিট্ঠিং জানিংসু, ব্ৰহ্মলোকসহব্যতায মগ্গং পটিপজ্জিংসু. সমসমগতিযোতি দুতিযত্তভাৱে সব্বাকাৰেন সমগতিকো একগতিকো. উত্তৰি মেত্তং ভাৱেয্যন্তি পঠমজ্ঝানতো উত্তৰি যাৱ তিকচতুক্কজ্ঝানা পণীতং কত্ৱা মেত্তং ভাৱেয্যং. চক্খুমাতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমা. পৰিনিব্বুতোতি বোধিপল্লঙ্কেযেৱ কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বুতো. এৱং অনিচ্চলক্খণং দীপেত্ৱা সত্থৰি দেসনং ৱিনিৱট্টেন্তে পঞ্চসতাপি তে অনিচ্চকম্মট্ঠানিকা ভিক্খূ দেসনানুসাৰেন ঞাণং পেসেত্ৱা নিসিন্নাসনেসুযেৱ অৰহত্তং পাপুণিংসূতি.

৩. নগৰোপমসুত্তৱণ্ণনা

৬৭. ততিযে যতোতি যদা. পচ্চন্তিমন্তি ৰট্ঠপৰিযন্তে ৰট্ঠাৱসানে নিৱিট্ঠং. মজ্ঝিমদেসনগৰস্স পন ৰক্খাকিচ্চং নত্থি, তেন তং ন গহিতং. নগৰপৰিক্খাৰেহি সুপৰিক্খতন্তি নগৰালঙ্কাৰেহি অলঙ্কতং. অকৰণীযন্তি অকত্তব্বং অজিনিযং. গম্ভীৰনেমাতি গম্ভীৰআৱাটা. সুনিখাতাতি সুট্ঠু সন্নিসীদাপিতা. তং পনেতং এসিকাথম্ভং ইট্ঠকাহি ৱা কৰোন্তি সিলাহি ৱা খদিৰাদীহি ৱা সাৰৰুক্খেহি. তং নগৰগুত্তত্থায কৰোন্তা বহিনগৰে কৰোন্তি, অলঙ্কাৰত্থায কৰোন্তা অন্তোনগৰে. তং ইট্ঠকামযং কৰোন্তা মহন্তং আৱাটং কত্ৱা চযং চিনিত্ৱা উপৰি অট্ঠংসং কত্ৱা সুধায লিম্পন্তি. যদা হত্থিনা দন্তেহি অভিহতো ন চলতি, তদা সুলিত্তো নাম হোতি. সিলাথম্ভাদযোপি অট্ঠংসা এৱ হোন্তি. তে সচে অট্ঠ ৰতনা হোন্তি, চতুৰতনমত্তং আৱাটে পৱিসতি, চতুৰতনমত্তং উপৰি হোতি. সোড়সৰতনৱীসতিৰতনেসুপি এসেৱ নযো. সব্বেসঞ্হি উপড্ঢং হেট্ঠা হোতি, উপড্ঢং উপৰি. তে গোমুত্তৱঙ্কা হোন্তি, তেন তেসং অন্তৰে পদৰমযং কত্ৱা কম্মং কাতুং সক্কা হোতি, তে পন কতচিত্তকম্মা পগ্গহিতদ্ধজাৱ হোন্তি.

পৰিখাতি পৰিক্খিপিত্ৱা ঠিতমাতিকা. অনুপৰিযাযপথোতি অন্তো পাকাৰস্স পাকাৰেন সদ্ধিং গতো মহাপথো, যত্থ ঠিতা বহিপাকাৰে ঠিতেহি সদ্ধিং যুজ্ঝন্তি. সলাকন্তি সৰতোমৰাদিনিস্সগ্গিযাৱুধং. জেৱনিকন্তি একতোধাৰাদিসেসাৱুধং.

হত্থাৰোহাতি সব্বেপি হত্থিআচৰিযহত্থিৱেজ্জহত্থিবন্ধাদযো. অস্সাৰোহাতি সব্বেপি অস্সাচৰিযঅস্সৱেজ্জঅস্সবন্ধাদযো. ৰথিকাতি সব্বেপি ৰথাচৰিযৰথযোধৰথৰক্খাদযো. ধনুগ্গহাতি ইস্সাসা. চেলকাতি যে যুদ্ধে জযদ্ধজং গহেত্ৱা পুৰতো গচ্ছন্তি. চলকাতি ‘‘ইধ ৰঞ্ঞো ঠানং হোতু, ইধ অসুকমহামত্তস্সা’’তি এৱং সেনাব্যূহকাৰকা. পিণ্ডদাযিকাতি সাহসিকমহাযোধা. তে কিৰ পৰসেনং পৱিসিত্ৱা পিণ্ডপিণ্ডমিৱ ছেত্ৱা ছেত্ৱা দযন্তি, উপ্পতিত্ৱা নিগ্গচ্ছন্তীতি অত্থো. যে ৱা সঙ্গামমজ্ঝে যোধানং ভত্তপানীযং গহেত্ৱা পৱিসন্তি, তেসম্পেতং নামং. উগ্গা ৰাজপুত্তাতি উগ্গতুগ্গতা সঙ্গামাৱচৰা ৰাজপুত্তা. পক্খন্দিনোতি যে ‘‘কস্স সীসং ৱা আৱুধং ৱা আহৰামা’’তি ৱত্ৱা ‘‘অসুকস্সা’’তি ৱুত্তা সঙ্গামং পক্খন্দিত্ৱা তদেৱ আহৰন্তি, ইমে পক্খন্দন্তীতি পক্খন্দিনো. মহানাগা ৱিয মহানাগা, হত্থিআদীসুপি অভিমুখং আগচ্ছন্তেসু অনিৱত্তিযযোধানং এতং অধিৱচনং. সূৰাতি একসূৰা, যে সজালিকাপি সৱম্মিকাপি সমুদ্দং তৰিতুং সক্কোন্তি. চম্মযোধিনোতি যে চম্মকঞ্চুকং ৱা পৱিসিত্ৱা সৰপৰিত্তাণচম্মং ৱা গহেত্ৱা যুজ্ঝন্তি. দাসকপুত্তাতি বলৱসিনেহা ঘৰদাসযোধা. দোৱাৰিকোতি দ্ৱাৰপালকো. ৱাসনলেপনসম্পন্নোতি ৱাসনেন সব্বৱিৱৰপটিচ্ছাদনেন সুধালেপেন সম্পন্নো. বহি ৱা খাণুপাকাৰসঙ্খাতেন ৱাসনেন ঘনমট্ঠেন চ সুধালেপেন সম্পন্নো পুণ্ণঘটপন্তিং দস্সেত্ৱা কতচিত্তকম্মপগ্গহিতদ্ধজো. তিণকট্ঠোদকন্তি হত্থিঅস্সাদীনং ঘাসত্থায গেহানঞ্চ ছাদনত্থায আহৰিত্ৱা বহূসু ঠানেসু ঠপিততিণঞ্চ, গেহকৰণপচনাদীনং অত্থায আহৰিত্ৱা ঠপিতকট্ঠঞ্চ, যন্তেহি পৱেসেত্ৱা পোক্খৰণীসু ঠপিতউদকঞ্চ. সন্নিচিতং হোতীতি পটিকচ্চেৱ অনেকেসু ঠানেসু সুট্ঠু নিচিতং হোতি. অব্ভন্তৰানং ৰতিযাতি অন্তোনগৰৱাসীনং ৰতিঅত্থায. অপৰিতস্সাযাতি তাসং অনাপজ্জনত্থায. সালিযৱকন্তি নানপ্পকাৰা সালিযো চেৱ যৱা চ. তিলমুগ্গমাসাপৰণ্ণন্তি তিলমুগ্গমাসা চ সেসাপৰণ্ণঞ্চ.

ইদানি যস্মা তথাগতস্স নগৰে কম্মং নাম নত্থি, নগৰসদিসং পন অৰিযসাৱকং, নগৰপৰিক্খাৰসদিসে চ সত্ত ধম্মে, চতুআহাৰসদিসানি চ চত্তাৰি ঝানানি দস্সেত্ৱা একাদসসু ঠানেসু অৰহত্তং পক্খিপিত্ৱা দেসনং ৱিনিৱট্টেস্সামীতি অযং উপমা আভতা. তস্মা তং দেসনং পকাসেতুং ইদং এৱমেৱ খোতিআদি আৰদ্ধং. তত্থ সদ্ধম্মেহীতি সুধম্মেহি. সদ্ধোতি ওকপ্পনসদ্ধায চেৱ পচ্চক্খসদ্ধায চ সমন্নাগতো. তত্থ দানসীলাদীনং ফলং সদ্দহিত্ৱা দানাদিপুঞ্ঞকৰণে সদ্ধা ওকপ্পনসদ্ধা নাম. মগ্গেন আগতসদ্ধা পচ্চক্খসদ্ধা নাম. পসাদসদ্ধাতিপি এসা এৱ. তস্সা লক্খণাদীহি ৱিভাগো ৱেদিতব্বো.

‘‘সম্পক্খন্দনলক্খণা চ, মহাৰাজ, সদ্ধা সম্পসাদনলক্খণা চা’’তি (মি. প. ২.১.১০) হি ৱচনতো ইদং সদ্ধায লক্খণং নাম. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ঠানেহি সদ্ধো পসন্নো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? সীলৱন্তানং দস্সনকামো হোতী’’তিআদিনা (অ. নি. ৩.৪২) নযেন ৱুত্তং পন সদ্ধায নিমিত্তং নাম. ‘‘কো চাহাৰো সদ্ধায, সদ্ধম্মস্সৱনন্তিস্স ৱচনীয’’ন্তি (অ. নি. ১০.৬১) অযং পনস্সা আহাৰো নাম. ‘‘সদ্ধাপব্বজিতস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অযং অনুধম্মো হোতি, যং ৰূপে নিব্বিদাবহুলো ৱিহৰিস্সতী’’তি অযমস্স অনুধম্মো নাম. ‘‘সদ্ধা বন্ধতি পাথেয্যং, সিৰী ভোগানমাসযো’’ (সং. নি. ১.৭৯). ‘‘সদ্ধা দুতিযা পুৰিসস্স হোতি’’ (সং. নি. ১.৩৬). ‘‘সদ্ধায তৰতি ওঘং’’ (সং. নি. ১.২৪৬). ‘‘সদ্ধা বীজং তপো ৱুট্ঠি’’ (সু. নি. ৭৭; সং. নি. ১.১৯৭). ‘‘সদ্ধাহত্থো মহানাগো. উপেখাসেতদন্তৱা’’তিআদীসু পন সুত্তেসু এতিস্সা বদ্ধভত্তপুটাদিসৰিক্খতায অনেকসৰসতা ভগৱতা পকাসিতা. ইমস্মিং পন নগৰোপমসুত্তন্তে এসা অচলসুপ্পতিট্ঠিততায এসিকাথম্ভসদিসা কত্ৱা দস্সিতা.

সদ্ধেসিকোতি সদ্ধং এসিকাথম্ভং কত্ৱা অৰিযসাৱকো অকুসলং পজহতীতি ইমিনা নযেন সব্বপদেসু যোজনা কাতব্বা. অপিচেত্থ হিৰোত্তপ্পেহি তীসু দ্ৱাৰেসু সংৱৰো সম্পজ্জতি, সো চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং হোতি. ইতি ইমস্মিং সুত্তে একাদসসু ঠানেসু অৰহত্তং পক্খিপিত্ৱা দেসনায কূটং গহিতন্তি ৱেদিতব্বং.

৪. ধম্মঞ্ঞূসুত্তৱণ্ণনা

৬৮. চতুত্থে কালং জানাতীতি যুত্তপ্পত্তকালং জানাতি. অযং কালো উদ্দেসস্সাতি অযং বুদ্ধৱচনং উগ্গণ্হনকালো. পৰিপুচ্ছাযাতি অত্থানত্থং কাৰণাকাৰণং পৰিপুচ্ছায. যোগস্সাতি যোগে কম্মং পক্খিপনস্স. পটিসল্লানস্সাতি নিলীযনস্স একীভাৱস্স. ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নোতি নৱন্নং লোকুত্তৰধম্মানং অনুৰূপধম্মং পুব্বভাগপটিপদং পটিপন্নো. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু পুগ্গলপৰোপৰঞ্ঞূ হোতীতি এৱং ভিক্খু পুগ্গলানং পৰোপৰং তিক্খমুদুভাৱং জাননসমত্থো নাম হোতি.

৫. পাৰিচ্ছত্তকসুত্তৱণ্ণনা

৬৯. পঞ্চমে পন্নপলাসোতি পতিতপলাসো. জালকজাতোতি সঞ্জাতপত্তপুপ্ফজালো. তস্স হি পত্তজালঞ্চ পুপ্ফজালঞ্চ সহেৱ নিক্খমতি. খাৰকজাতোতি পাটিযেক্কং সঞ্জাতেন সুৱিভত্তেন পত্তজালকেন চ পুপ্ফজালকেন চ সমন্নাগতো. কুটুমলকজাতোতি সঞ্জাতমকুড়ো. কোৰকজাতোতি অৱিকসিতেহি মহাকুচ্ছীহি সম্ভিন্নমুখেহি পুপ্ফেহি সমন্নাগতো. সব্বপালিফুল্লোতি সব্বাকাৰেন সুপুপ্ফিতো. দিব্বে চত্তাৰো মাসেতি দিব্বেন আযুনা চত্তাৰো মাসে. মনুস্সগণনায পন তানি দ্ৱাদস ৱস্সসহস্সানি হোন্তি. পৰিচাৰেন্তীতি ইতো চিতো চ ইন্দ্ৰিযানি চাৰেন্তি, কীড়ন্তি ৰমন্তীতি অত্থো.

আভায ফুটং হোতীতি তত্তকং ঠানং ওভাসেন ফুটং হোতি. তেসঞ্হি পুপ্ফানং বালসূৰিযস্স ৱিয আভা হোতি, পত্তানি পণ্ণচ্ছত্তপ্পমাণানি, অন্তো মহাতুম্বমত্তা ৰেণু হোতি. পুপ্ফিতে পন পাৰিচ্ছত্তকে আৰোহনকিচ্চং ৱা অঙ্কুসকং গহেত্ৱা নমনকিচ্চং ৱা পুপ্ফাহৰণত্থং চঙ্গোটককিচ্চং ৱা নত্থি, কন্তনকৱাতো উট্ঠহিত্ৱা পুপ্ফানি ৱণ্টতো কন্ততি, সম্পটিচ্ছনকৱাতো সম্পটিচ্ছতি, পৱেসনকৱাতো সুধম্মং দেৱসভং পৱেসেতি, সম্মজ্জনকৱাতো পুৰাণপুপ্ফানি নীহৰতি, সন্থৰণকৱাতো পত্তকণ্ণিককেসৰানি ৰঞ্জেন্তো সন্থৰতি. মজ্ঝট্ঠানে ধম্মাসনং হোতি যোজনপ্পমাণো ৰতনপল্লঙ্কো উপৰি তিযোজনেন সেতচ্ছত্তেন ধাৰিযমানেন, তদনন্তৰং সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো আসনং অত্থৰিযতি, ততো তেত্তিংসায দেৱপুত্তানং, ততো অঞ্ঞেসং মহেসক্খানং দেৱানং, অঞ্ঞতৰদেৱতানং পুপ্ফকণ্ণিকাৱ আসনং হোতি. দেৱা দেৱসভং পৱিসিত্ৱা নিসীদন্তি. ততো পুপ্ফেহি ৰেণুৱট্টি উগ্গন্ত্ৱা উপৰিকণ্ণিকং আহচ্চ নিপতমানা দেৱতানং তিগাৱুতপ্পমাণং অত্তভাৱং লাখাৰসপৰিকম্মসজ্জিতং ৱিয সুৱণ্ণচুণ্ণপিঞ্জৰং ৱিয কৰোতি. একচ্চে দেৱা একেকং পুপ্ফং গহেত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং পহৰন্তাপি কীড়ন্তিযেৱ. পহৰণকালেপি মহাতুম্বপ্পমাণা ৰেণু নিক্খমিত্ৱা সৰীৰং পভাসম্পন্নেহি গন্ধচুণ্ণেহি সঞ্জতমনোসিলাৰাগং ৱিয কৰোতি. এৱং সা কীড়া চতূহি মাসেহি পৰিযোসানং গচ্ছতি. অযমানুভাৱোতি অযং অনুফৰিতুং আনুভাৱো.

ইদানি যস্মা ন সত্থা পাৰিচ্ছত্তকেন অত্থিকো, তেন পন সদ্ধিং উপমেত্ৱা সত্ত অৰিযসাৱকে দস্সেতুকামো, তস্মা তে দস্সেতুং এৱমেৱ খোতিআদিমাহ. তত্থ পব্বজ্জায চেতেতীতি পব্বজিস্সামীতি চিন্তেতি. দেৱানংৱাতি দেৱানং ৱিয. যাৱ ব্ৰহ্মলোকা সদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতীতি পথৱিতলতো যাৱ ব্ৰহ্মলোকা সাধুকাৰসদ্দেন সব্বং একসদ্দমেৱ হোতি. অযমানুভাৱোতি অযং খীণাসৱস্স ভিক্খুনো অনুফৰণানুভাৱো. ইমস্মিং সুত্তে চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং পব্বজ্জানিস্সিতং হোতি, কসিণপৰিকম্মং পঠমজ্ঝানসন্নিস্সিতং, ৱিপস্সনায সদ্ধিং তযো মগ্গা তীণি চ ফলানি অৰহত্তমগ্গসন্নিস্সিতানি হোন্তি. দেসনায হেট্ঠতো ৱা উপৰিতো ৱা উভযতো ৱা পৰিচ্ছেদো হোতি, ইধ পন উভযতো পৰিচ্ছেদো. তেনেতং ৱুত্তং. সঙ্খেপতো পনেত্থ ৱট্টৱিৱট্টং কথিতন্তি ৱেদিতব্বং.

৬. সক্কচ্চসুত্তৱণ্ণনা

৭০. ছট্ঠে পৰিসুদ্ধা চ ভৱিস্সন্তীতি ভিয্যোসোমত্তায পৰিসুদ্ধা ভৱিস্সন্তি নিম্মলা. সকম্মাৰগতোতি এত্থ স-কাৰো নিপাতমত্তং, কম্মাৰগতো কম্মাৰুদ্ধনগতোতি অত্থো.

৭. ভাৱনাসুত্তৱণ্ণনা

৭১. সত্তমে অননুযুত্তস্সাতি ন যুত্তপ্পযুত্তস্স হুত্ৱা ৱিহৰতো. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কুক্কুটিযা অণ্ডানীতি ইমা কণ্হপক্খসুক্কপক্খৱসেন দ্ৱে উপমা ৱুত্তা. তাসু কণ্হপক্খূপমা অত্থস্স অসাধিকা, ইতৰা সাধিকাতি সুক্কপক্খূপমায এৱ অত্থো ৱেদিতব্বো. সেয্যথাতি ওপম্মত্থে নিপাতো. অপীতি সম্ভাৱনত্থে. উভযেনাপি সেয্যথাপি নাম, ভিক্খৱেতি দস্সেতি. কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৱা দস ৱা দ্ৱাদস ৱাতি এত্থ পন কিঞ্চাপি কুক্কুটিযা ৱুত্তপ্পকাৰতো ঊনাধিকানিপি অণ্ডানি হোন্তি, ৱচনসিলিট্ঠতায পনেতং ৱুত্তং. এৱঞ্হি লোকে সিলিট্ঠং ৱচনং হোতি. তানস্সূতি তানি অস্সু, ভৱেয্যুন্তি অত্থো. কুক্কুটিযা সম্মা অধিসযিতানীতি তায জনেত্তিযা কুক্কুটিযা পক্খে পসাৰেত্ৱা তেসং উপৰি সযন্তিযা সম্মা অধিসযিতানি. সম্মা পৰিসেদিতানীতি কালেন কালং উতুং গণ্হাপেন্তিযা সুট্ঠু সমন্ততো সেদিতানি, উস্মীকতানীতি ৱুত্তং হোতি. সম্মা পৰিভাৱিতানীতি কালেন কালং সুট্ঠু সমন্ততো ভাৱিতানি, কুক্কুটগন্ধং গাহাপিতানীতি অত্থো.

কিঞ্চাপি তস্সা কুক্কুটিযাতি তস্সা কুক্কুটিযা ইমং তিৱিধকিৰিযাকৰণেন অপ্পমাদং কত্ৱা কিঞ্চাপি ন এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য. অথ খো ভব্বাৱ তেতি অথ খো তে কুক্কুটপোতকা ৱুত্তনযেন সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জিতুং ভব্বাৱ. তে হি যস্মা তায কুক্কুটিযা এৱং তীহাকাৰেহি তানি অণ্ডানি পৰিপালিযমানানি ন পূতীনি হোন্তি. যোপি নেসং অল্লসিনেহো, সো পৰিযাদানং গচ্ছতি, কপালং তনুকং হোতি, পাদনখসিখা চ মুখতুণ্ডকঞ্চ খৰং হোতি, সযম্পি পৰিণামং গচ্ছতি. কপালস্স তনুত্তা বহিদ্ধা আলোকো অন্তো পঞ্ঞাযতি, তস্মা ‘‘চিৰং ৱত মযং সংকুটিতহত্থপাদা সম্বাধে সযিম্হ, অযঞ্চ বহি আলোকো দিস্সতি, এত্থ দানি নো সুখৱিহাৰো ভৱিস্সতী’’তি নিক্খমিতুকামা হুত্ৱা কপালং পাদেন পহৰন্তি, গীৱং পসাৰেন্তি, ততো তং কপালং দ্ৱেধা ভিজ্জতি. অথ তে পক্খে ৱিধুনন্তা তংখণানুৰূপং ৱিৰৱন্তা নিক্খমন্তিযেৱ. নিক্খমন্তা চ গামক্খেত্তং উপসোভযমানা ৱিচৰন্তি.

এৱমেৱ খোতি ইদং ওপম্মসম্পটিপাদনং. তং এৱং অত্থেন সংসন্দেত্ৱা ৱেদিতব্বং – তস্সা কুক্কুটিযা অণ্ডেসু অধিসযনাদিতিৱিধকিৰিযাকৰণং ৱিয হি ইমস্স ভিক্খুনো ভাৱনং অনুযুত্তকালো, কুক্কুটিযা তিৱিধকিৰিযাসম্পাদনেন অণ্ডানং অপূতিভাৱো ৱিয ভাৱনং অনুযুত্তস্স ভিক্খুনো তিৱিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ৱিপস্সনাঞাণস্স অপৰিহানি. তস্সা তিৱিধকিৰিযাকৰণেন অণ্ডানং অল্লসিনেহপৰিযাদানং ৱিয তস্স ভিক্খুনো তিৱিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ভৱত্তযানুগতনিকন্তিসিনেহপৰিযাদানং, অণ্ডকপালানং তনুভাৱো ৱিয ভিক্খুনো অৱিজ্জণ্ডকোসস্স তনুভাৱো, কুক্কুটপোতকানং নখতুণ্ডকানং থদ্ধভাৱো ৱিয ভিক্খুনো ৱিপস্সনাঞাণস্স তিক্খখৰৱিপ্পসন্নসূৰভাৱো, কুক্কুটপোতকানং পৰিণামকালো ৱিয ভিক্খুনো ৱিপস্সনাঞাণস্স পৰিণামকালো ৱড্ঢিকালো গব্ভগ্গহণকালো, কুক্কুটপোতকানং পাদনখসিখায ৱা মুখতুণ্ডকেন ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা পক্খে পপ্ফোটেত্ৱা সোত্থিনা অভিনিব্ভিদাকালো ৱিয তস্স ভিক্খুনো ৱিপস্সনাঞাণগব্ভং গণ্হাপেত্ৱা ৱিচৰন্তস্স তজ্জাতিকং উতুসপ্পাযং ৱা ভোজনসপ্পাযং ৱা পুগ্গলসপ্পাযং ৱা ধম্মস্সৱনসপ্পাযং ৱা লভিত্ৱা একাসনে নিসিন্নস্সেৱ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেন্তস্স অনুপুব্বাধিগতেন অৰহত্তমগ্গেন অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱা অভিঞ্ঞাপক্খে পপ্ফোটেত্ৱা সোত্থিনা অৰহত্তপ্পত্তকালো ৱেদিতব্বো.

যথা পন কুক্কুটপোতকানং পৰিণতভাৱং ঞত্ৱা মাতাপি অণ্ডকোসং ভিন্দতি, এৱং তথাৰূপস্স ভিক্খুনো ঞাণপৰিপাকং ঞত্ৱা সত্থাপি –

‘‘উচ্ছিন্দ সিনেহমত্তনো, কুমুদং সাৰদিকংৱ পাণিনা;

সন্তিমগ্গমেৱ ব্ৰূহয, নিব্বানং সুগতেন দেসিত’’ন্তি. (ধ. প. ২৮৫) –

আদিনা নযেন ওভাসং ফৰিত্ৱা গাথায অৱিজ্জণ্ডকোসং পহৰতি. সো গাথাপৰিযোসানে অৱিজ্জণ্ডকোসং ভিন্দিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণাতি. ততো পট্ঠায যথা তে কুক্কুটপোতকা গামক্খেত্তং উপসোভযমানা তত্থ ৱিচৰন্তি, এৱং অযম্পি মহাখীণাসৱো নিব্বানাৰম্মণং ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৱা সঙ্ঘাৰামং উপসোভযমানো ৱিচৰতি.

ফলগণ্ডস্সাতি ৱড্ঢকিস্স. সো হি ওলম্বকসঙ্খাতং ফলং চাৰেত্ৱা দাৰূনং গণ্ডং হৰতীতি ফলগণ্ডোতি ৱুচ্চতি. ৱাসিজটেতি ৱাসিদণ্ডকস্স গহণট্ঠানে. এত্তকং মে অজ্জ আসৱানং খীণন্তি পব্বজিতস্স হি পব্বজ্জাসঙ্খেপেন উদ্দেসেন পৰিপুচ্ছায যোনিসোমনসিকাৰেন ৱত্তপটিপত্তিযা চ নিচ্চকালং আসৱা খীযন্তি. এৱং খীযমানানং পন নেসং ‘‘এত্তকং অজ্জ খীণং এত্তকং হিয্যো’’তি এৱমস্স ঞাণং ন হোতীতি অত্থো. ইমায উপমায ৱিপস্সনানিসংসো দীপিতো.

হেমন্তিকেনাতি হেমন্তসমযেন. পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি থিৰভাৱেন পৰিহাযন্তি. এৱমেৱ খোতি এত্থ মহাসমুদ্দো ৱিয সাসনং দট্ঠব্বং, নাৱা ৱিয যোগাৱচৰো, নাৱায মহাসমুদ্দে পৰিযাযনং ৱিয ইমস্স ভিক্খুনো ঊনপঞ্চৱস্সকালে আচৰিযুপজ্ঝাযানং সন্তিকে ৱিচৰণং, নাৱায মহাসমুদ্দউদকেন খজ্জমানানং বন্ধনানং তনুভাৱো ৱিয ভিক্খুনো পব্বজ্জাসঙ্খেপেন উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীহিযেৱ সংযোজনানং তনুভাৱো, নাৱায থলে উক্খিত্তকালো ৱিয ভিক্খুনো নিস্সযমুত্তকস্স কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱসনকালো, দিৱা ৱাতাতপেন সংসুস্সনং ৱিয ৱিপস্সনাঞাণেন তণ্হাসিনেহস্স সংসুস্সনং, ৰত্তিং হিমোদকেন তেমনং ৱিয কম্মট্ঠানং নিস্সায উপ্পন্নেন পীতিপামোজ্জেন চিত্ততেমনং, ৰত্তিন্দিৱং ৱাতাতপেহি চেৱ হিমোদকেন চ পৰিসুক্খপৰিতিন্তানং বন্ধনানং দুব্বলভাৱো ৱিয ৱিপস্সনাঞাণপীতিপামোজ্জেহি সংযোজনানং ভিয্যোসোমত্তায দুব্বলভাৱো, পাৱুস্সকমেঘো ৱিয অৰহত্তমগ্গঞাণং, মেঘৱুট্ঠিউদকেন নাৱায অন্তোপূতিভাৱো ৱিয আৰদ্ধৱিপস্সকস্স ৰূপসত্তকাদিৱসেন ৱিপস্সনং ৱড্ঢেন্তস্স ওক্খাযমানে পক্খাযমানে কম্মট্ঠানে একদিৱসং উতুসপ্পাযাদীনি লদ্ধা একপল্লঙ্কেন নিসিন্নস্স অৰহত্তফলাধিগমো. পূতিবন্ধনায নাৱায কিঞ্চি কালং ঠানং ৱিয খীণসংযোজনস্স অৰহতো মহাজনং অনুগ্গণ্হন্তস্স যাৱতাযুকং ঠানং, পূতিবন্ধনায নাৱায অনুপুব্বেন ভিজ্জিত্ৱা অপণ্ণত্তিকভাৱূপগমো ৱিয খীণাসৱস্স উপাদিন্নক্খন্ধভেদেন অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বুতস্স অপণ্ণত্তিকভাৱূপগমোতি ইমায উপমায সংযোজনানং দুব্বলতা দীপিতা.

৮. অগ্গিক্খন্ধোপমসুত্তৱণ্ণনা

৭২. অট্ঠমং অত্থুপ্পত্তিযং কথিতং. অত্থুপ্পত্তি পনস্স হেট্ঠা চূড়চ্ছৰাসঙ্ঘাতসুত্তৱণ্ণনায (অ. নি. অট্ঠ. ১.১.৫১ আদযো) ৱিত্থাৰিতা এৱ. পস্সথ নোতি পস্সথ নু. আলিঙ্গিত্ৱাতি উপগূহিত্ৱা. উপনিসীদেয্যাতি সমীপে নিস্সায নিসীদেয্য. উপনিপজ্জেয্যাতি উপগন্ত্ৱা নিপজ্জেয্য. আৰোচযামীতি আচিক্খামি. পটিৱেদযামীতি পটিৱেদেত্ৱা জানাপেত্ৱা কথেমি. ৱালৰজ্জুযাতি অস্সৱালগোৱালেহি ৱট্টিতৰজ্জুযা. পচ্চোৰস্মিন্তি উৰমজ্ঝে. ফেণুদ্দেহকন্তি ফেণং উদ্দেহিত্ৱা, উস্সাদেত্ৱাতি অত্থো. অত্তত্থন্তি অত্তনো দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকলোকিযলোকুত্তৰং অত্থং. পৰত্থোভযত্থেসুপি এসেৱ নযো. সেসমেত্থ যং ৱত্তব্বং সিযা, তং সব্বং চূড়চ্ছৰাসঙ্ঘাতসুত্তস্স (অ. নি. ১.৫১ আদযো) অত্থুপ্পত্তিযং কথিতমেৱ. ইদঞ্চ পন সুত্তং কথেত্ৱা সত্থা চূড়চ্ছৰাসঙ্ঘাতসুত্তং কথেসি. নৱমং উত্তানত্থমেৱ.

১০. অৰকসুত্তৱণ্ণনা

৭৪. দসমে পৰিত্তন্তি অপ্পং থোকং. তঞ্হি সৰসপৰিত্ততাযপি খণপৰিত্ততাযপি ঠিতিপৰিত্ততাযপি পৰিত্তমেৱ. লহুং উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝনতো লহুকং. মন্তাযং বোদ্ধব্বন্তি মন্তায বোদ্ধব্বং, পঞ্ঞায জানিতব্বন্তি অত্থো. পব্বতেয্যাতি পব্বতসম্ভৱা. হাৰহাৰিনীতি ৰুক্খনড়ৱেড়ুআদীনি হৰিতব্বানি হৰিতুং সমত্থা. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

মহাৱগ্গো সত্তমো.