৪. দেৱতাৱগ্গো
১. সেখসুত্তৱণ্ণনা
৩১. চতুত্থস্স পঠমে সেখস্সাতি সত্তৱিধস্স সেখস্স. পুথুজ্জনে পন ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. পৰিহানাযাতি উপৰূপৰিগুণপৰিহানায.
২-৩. অপৰিহানসুত্তদ্ৱযৱণ্ণনা
৩২-৩৩. দুতিযে সত্থুগাৰৱতাতি সত্থৰি গৰুভাৱো. ধম্মগাৰৱতাতি নৱৱিধে লোকুত্তৰধম্মে গৰুভাৱো. সঙ্ঘগাৰৱতাতি সঙ্ঘে গৰুভাৱো. সিক্খাগাৰৱতাতি তীসু সিক্খাসু গৰুভাৱো. অপ্পমাদগাৰৱতাতি অপ্পমাদে গৰুভাৱো. পটিসন্থাৰগাৰৱতাতি ধম্মামিসৱসেন দুৱিধে পটিসন্থাৰে গৰুভাৱো. সত্থা গৰু অস্সাতি সত্থুগৰু. ধম্মো গৰু অস্সাতি ধম্মগৰু. তিব্বগাৰৱোতি বহলগাৰৱো. পটিসন্থাৰে গাৰৱো অস্সাতি পটিসন্থাৰগাৰৱো. ততিযে সপ্পতিস্সোতি সজেট্ঠকো সগাৰৱো. হিৰোত্তপ্পং পনেত্থ মিস্সকং কথিতং.
৪. মহামোগ্গল্লানসুত্তৱণ্ণনা
৩৪. চতুত্থে তিস্সো নাম ভিক্খূতি থেৰস্সেৱ সদ্ধিৱিহাৰিকো. মহিদ্ধিকো মহানুভাৱোতি ইজ্ঝনট্ঠেন মহতী ইদ্ধি অস্সাতি মহিদ্ধিকো. অনুফৰণট্ঠেন মহা আনুভাৱো অস্সাতি মহানুভাৱো. চিৰস্সং খো, মাৰিস মোগ্গল্লান, ইমং পৰিযাযমকাসীতি এৱৰূপং লোকে পকতিযা পিযসমুদাহাৰৱচনং হোতি. লোকিযা হি চিৰস্সং আগতম্পি অনাগতপুব্বম্পি মনাপজাতিযং আগতং দিস্ৱা ‘‘কুতো ভৱং আগতো, চিৰস্সং ভৱং আগতো, কথং তে ইধাগমনমগ্গো ঞাতো, কিং মগ্গমূড়্হোসী’’তিআদীনি ৱদন্তি. অযং পন আগতপুব্বত্তাযেৱ এৱমাহ. থেৰো হি কালেন কালং ব্ৰহ্মলোকং গচ্ছতিযেৱ. তত্থ পৰিযাযমকাসীতি ৱাৰং অকাসি. যদিদং ইধাগমনাযাতি যো অযং ইধাগমনায ৱাৰো, তং চিৰস্সং অকাসীতি ৱুত্তং হোতি. ইদমাসনং পঞ্ঞত্তন্তি মহাৰহং ব্ৰহ্মপল্লঙ্কং পঞ্ঞাপেত্ৱা এৱমাহ. অৱেচ্চপ্পসাদেনাতি অধিগতেন অচলেন মগ্গপ্পসাদেন. ইমস্মিং সুত্তে সোতাপত্তিমগ্গঞাণং কথিতং.
৫. ৱিজ্জাভাগিযসুত্তৱণ্ণনা
৩৫. পঞ্চমে ৱিজ্জাভাগিযাতি ৱিজ্জাকোট্ঠাসিকা. অনিচ্চসঞ্ঞাতি অনিচ্চানুপস্সনাঞাণে উপ্পন্নসঞ্ঞা. অনিচ্চে দুক্খসঞ্ঞাতি দুক্খানুপস্সনাঞাণে উপ্পন্নসঞ্ঞা. দুক্খে অনত্তসঞ্ঞাতি অনত্তানুপস্সনাঞাণে উপ্পন্নসঞ্ঞা. পহানসঞ্ঞাতি পহানানুপস্সনাঞাণে উপ্পন্নসঞ্ঞা. ৱিৰাগসঞ্ঞাতি ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণে উপ্পন্নসঞ্ঞা. নিৰোধসঞ্ঞাতি নিৰোধানুপস্সনাঞাণে উপ্পন্নসঞ্ঞা.
৬. ৱিৱাদমূলসুত্তৱণ্ণনা
৩৬. ছট্ঠে ৱিৱাদমূলানীতি ৱিৱাদস্স মূলানি. কোধনোতি কুজ্ঝনলক্খণেন কোধেন সমন্নাগতো. উপনাহীতি ৱেৰঅপ্পটিনিস্সগ্গলক্খণেন উপনাহেন সমন্নাগতো. অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানন্তি দ্ৱিন্নং ভিক্খূনং ৱিৱাদো কথং দেৱমনুস্সানং অহিতায দুক্খায সংৱত্ততি? কোসম্বকক্খন্ধকে ৱিয দ্ৱীসু ভিক্খূসু ৱিৱাদং আপন্নেসু তস্মিং ৱিহাৰে তেসং অন্তেৱাসিকা ৱিৱদন্তি, তেসং ওৱাদং গণ্হন্তো ভিক্খুনিসঙ্ঘো ৱিৱদতি. ততো তেসং উপট্ঠাকা ৱিৱদন্তি, অথ মনুস্সানং আৰক্খদেৱতা দ্ৱে কোট্ঠাসা হোন্তি. তথা ধম্মৱাদীনং আৰক্খদেৱতা ধম্মৱাদিনিযো হোন্তি, অধম্মৱাদীনং অধম্মৱাদিনিযো. ততো আৰক্খদেৱতানং মিত্তা ভুম্মদেৱতা ভিজ্জন্তি. এৱং পৰম্পৰায যাৱ ব্ৰহ্মলোকা ঠপেত্ৱা অৰিযসাৱকে সব্বে দেৱমনুস্সা দ্ৱে কোট্ঠাসা হোন্তি. ধম্মৱাদীহি পন অধম্মৱাদিনোৱ বহুতৰা হোন্তি. ততো যং বহুকেহি গহিতং, তং গচ্ছন্তি. ধম্মং ৱিস্সজ্জেত্ৱা বহুতৰাৱ অধম্মং গণ্হন্তি. তে অধম্মং পুৰক্খত্ৱা ৱিহৰন্তা অপাযে নিব্বত্তন্তি. এৱং দ্ৱিন্নং ভিক্খূনং ৱিৱাদো দেৱমনুস্সানং অহিতায দুক্খায হোতি. অজ্ঝত্তং ৱাতি তুম্হাকং অব্ভন্তৰপৰিসায. বহিদ্ধাতি পৰেসং পৰিসায.
মক্খীতি পৰেসং গুণমক্খনলক্খণেন মক্খেন সমন্নাগতো. পড়াসীতি যুগগ্গাহলক্খণেন পড়াসেন সমন্নাগতো. ইস্সুকীতি পৰস্স সক্কাৰাদীনি ইস্সাযনলক্খণায ইস্সায সমন্নাগতো. মচ্ছৰীতি আৱাসমচ্ছৰিযাদীহি সমন্নাগতো. সঠোতি কেৰাটিকো. মাযাৱীতি কতপটিচ্ছাদকো. পাপিচ্ছোতি অসন্তসম্ভাৱনিচ্ছকো দুস্সীলো. মিচ্ছাদিট্ঠীতি নত্থিকৱাদী, অহেতুৱাদী, অকিৰিযৱাদী. সন্দিট্ঠিপৰামাসীতি সযং দিট্ঠমেৱ পৰামসতি. আধানগ্গাহীতি দড়্হগ্গাহী. দুপ্পটিনিস্সগ্গীতি ন সক্কা হোতি গহিতং ৱিস্সজ্জাপেতুং. ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টমেৱ কথিতং.
৭. দানসুত্তৱণ্ণনা
৩৭. সত্তমে ৱেড়ুকণ্ডকীতি ৱেড়ুকণ্ডকনগৰৱাসিনী. ছড়ঙ্গসমন্নাগতন্তি ছহি গুণঙ্গেহি সমন্নাগতং. দক্খিণং পতিট্ঠাপেতীতি দানং দেতি. পুব্বেৱ দানা সুমনোতি দানং দস্সামীতি মাসড্ঢমাসতো পট্ঠায সোমনস্সপ্পত্তো হোতি. এত্থ হি পুব্বেচেতনা দস্সামীতি চিত্তুপ্পাদকালতো পট্ঠায ‘‘ইতো উট্ঠিতেন দানং দস্সামী’’তি খেত্তগ্গহণং আদিং কত্ৱা চিন্তেন্তস্স লব্ভতি. দদং চিত্তং পসাদেতীতি এৱং ৱুত্তা মুঞ্চচেতনা পন দানকালেযেৱ লব্ভতি. দত্ৱা অত্তমনো হোতীতি অযং পন অপৰচেতনা অপৰাপৰং অনুস্সৰন্তস্স লব্ভতি. ৱীতৰাগাতি ৱিগতৰাগা খীণাসৱা. ৰাগৱিনযায ৱা পটিপন্নাতি ৰাগৱিনযপটিপদং পটিপন্না. উক্কট্ঠদেসনা চেসা, ন কেৱলং পন খীণাসৱানং, অনাগামি-সকদাগামি-সোতাপন্নানম্পি অন্তমসো তদহুপব্বজিতস্স ভণ্ডগাহকসামণেৰস্সাপি দিন্না দক্খিণা ছড়ঙ্গসমন্নাগতাৱ হোতি. সোপি হি সোতাপত্তিমগ্গত্থমেৱ পব্বজিতো.
যঞ্ঞস্স সম্পদাতি দানস্স পৰিপুণ্ণতা. সঞ্ঞতাতি সীলসঞ্ঞমেন সঞ্ঞতা. সযং আচমযিত্ৱানাতি অত্তনাৱ হত্থপাদে ধোৱিত্ৱা মুখং ৱিক্খালেত্ৱা. সকেহি পাণিভীতি অত্তনো হত্থেহি. সযেহীতিপি পাঠো. সদ্ধোতি ৰতনত্তযগুণে সদ্দহন্তো. মুত্তেন চেতসাতি লাভমচ্ছৰিযাদীহি ৱিমুত্তেন চিত্তেন. অব্যাপজ্ঝং সুখং লোকন্তি নিদ্দুক্খং উড়াৰসুখসোমনস্সং দেৱলোকং.
৮. অত্তকাৰীসুত্তৱণ্ণনা
৩৮. অট্ঠমে অদ্দসং ৱা অস্সোসিং ৱাতি অক্খীনি উম্মীলেত্ৱা মা অদ্দসং, অসুকস্মিং নাম ঠানে ৱসতীতি মা অস্সোসিং, কথেন্তস্স ৱা ৱচনং মা অস্সোসিং. কথঞ্হি নামাতি কেন নাম কাৰণেন. আৰম্ভধাতূতি আৰভনৱসেন পৱত্তৱীৰিযং. নিক্কমধাতূতি কোসজ্জতো নিক্খমনসভাৱং ৱীৰিযং. পৰক্কমধাতূতি পৰক্কমসভাৱো. থামধাতূতি থামসভাৱো. ঠিতিধাতূতি ঠিতিসভাৱো. উপক্কমধাতূতি উপক্কমসভাৱো. সব্বং চেতং তেন তেনাকাৰেন পৱত্তস্স ৱীৰিযস্সেৱ নামং.
৯-১০. নিদানসুত্তাদিৱণ্ণনা
৩৯-৪০. নৱমে কম্মানন্তি ৱট্টগামিকম্মানং. সমুদযাযাতি পিণ্ডকৰণত্থায. নিদানন্তি পচ্চযো. লোভজেনাতি লোভতো জাতেন. ন পঞ্ঞাযন্তীতি ‘‘এৱৰূপেন কম্মেন নিব্বত্তা’’তি ন দিস্সন্তি. সুক্কপক্খে কম্মানন্তি ৱিৱট্টগামিকম্মানং. ইতি ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টৱিৱট্টং কথিতং. দসমে নিচুলৱনেতি মহামুচলিন্দৱনে. সদ্ধম্মোতি সাসনসদ্ধম্মো.
১১. দাৰুক্খন্ধসুত্তৱণ্ণনা
৪১. একাদসমে চেতোৱসিপ্পত্তোতি চিত্তৱসিভাৱং পত্তো. পথৱীত্ৱেৱ অধিমুচ্চেয্যাতি থদ্ধাকাৰং পথৱীধাতূতি সল্লক্খেয্য. যং নিস্সাযাতি যং ৱিজ্জমানং থদ্ধাকাৰং পথৱীধাতুং নিস্সায অমুং দাৰুক্খন্ধং পথৱীত্ৱেৱ অধিমুচ্চেয্য, সা এত্থ পথৱীধাতু অত্থীতি. ইমিনা নযেন সেসপদানিপি ৱেদিতব্বানি. যথেৱ হি তস্মিং থদ্ধাকাৰা পথৱীধাতু অত্থি, এৱং যূসাকাৰা আপোধাতু, উণ্হাকাৰা তেজোধাতু, ৱিত্থম্ভনাকাৰা ৱাযোধাতু, ৰত্তৱণ্ণম্হি সাৰে পদুমপুপ্ফৱণ্ণা সুভধাতু, পূতিভূতে চুণ্ণে চেৱ ফেগ্গুপপটিকাসু চ অমনুঞ্ঞৱণ্ণা অসুভধাতু, তং নিস্সায অমুং দাৰুক্খন্ধং অসুভন্ত্ৱেৱ অধিমুচ্চেয্য সল্লক্খেয্যাতি. ইমস্মিং সুত্তে মিস্সকৱিহাৰো নাম কথিতো.
১২. নাগিতসুত্তৱণ্ণনা
৪২. দ্ৱাদসমে গামন্তৱিহাৰিন্তি গামন্তসেনাসনৱাসিং. সমাহিতং নিসিন্নন্তি তস্মিং গামন্তসেনাসনে সমাধিং অপ্পেত্ৱা নিসিন্নং. ইদানিমন্তি ইদানি ইমং. সমাধিম্হা চাৱেস্সতীতি সমাধিতো উট্ঠাপেস্সতি. ন অত্তমনো হোমীতি ন সকমনো হোমি. পচলাযমানন্তি নিদ্দাযমানং. একত্তন্তি একসভাৱং, একগ্গতাভূতং অৰঞ্ঞসঞ্ঞংযেৱ চিত্তে কৰিস্সতীতি অত্থো. অনুৰক্খিস্সতীতি অনুগ্গণ্হিস্সতি. অৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ৱিমোচেস্সতীতি অঞ্ঞস্মিং কালে অৱিমুত্তং চিত্তং ইদানি পঞ্চহি ৱিমুত্তীহি ৱিমোচযিস্সতি. ৰিঞ্চতীতি ৱজ্জেতি ৱিস্সজ্জেতি. পটিপণামেত্ৱাতি পনুদিত্ৱা ৱিস্সজ্জেত্ৱা. উচ্চাৰপস্সাৱকম্মাযাতি উচ্চাৰপস্সাৱকৰণত্থায. ইমিনা এত্তকেন ঠানেন সত্থাৰা অৰঞ্ঞসেনাসনস্স ৱণ্ণো কথিতো. সুত্তস্স পন পঠমকোট্ঠাসে যং ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৱুত্তমেৱাতি.
দেৱতাৱগ্গো চতুত্থো.