৬. মহাসুপিনসুত্তৱণ্ণনা

১৯৬. ছট্ঠে মহাসুপিনাতি মহন্তেহি পুৰিসেহি পস্সিতব্বতো মহন্তানঞ্চ অত্থানং নিমিত্তভাৱতো মহাসুপিনা. পাতুৰহেসুন্তি পাকটা অহেসুং. তত্থ সুপিনং পস্সন্তো চতূহি কাৰণেহি পস্সতি ধাতুক্খোভতো ৱা অনুভূতপুব্বতো ৱা দেৱতোপসংহাৰতো ৱা পুব্বনিমিত্ততো ৱাতি.

তত্থ পিত্তাদীনং খোভকৰণপচ্চযপ্পযোগেন খুভিতধাতুকো ধাতুক্খোভতো সুপিনং পস্সতি. পস্সন্তো চ নানাৱিধং সুপিনং পস্সতি পব্বতা পতন্তো ৱিয, আকাসেন গচ্ছন্তো ৱিয, ৱাড়মিগহত্থিচোৰাদীহি অনুবদ্ধো ৱিয চ. অনুভূতপুব্বতো পস্সন্তো পুব্বে অনুভূতপুব্বং আৰম্মণং পস্সতি. দেৱতোপসংহাৰতো পস্সন্তস্স দেৱতা অত্থকামতায ৱা অনত্থকামতায ৱা অত্থায ৱা অনত্থায ৱা নানাৱিধানি আৰম্মণানি উপসংহৰন্তি. সো তাসং দেৱতানং আনুভাৱেন তানি আৰম্মণানি পস্সতি. পুব্বনিমিত্ততো পস্সন্তো পুঞ্ঞাপুঞ্ঞৱসেন উপ্পজ্জিতুকামস্স অত্থস্স ৱা অনত্থস্স ৱা পুব্বনিমিত্তভূতং সুপিনং পস্সতি বোধিসত্তমাতা ৱিয পুত্তপটিলাভনিমিত্তং, কোসলৰাজা ৱিয সোড়স সুপিনে, অযমেৱ ভগৱা বোধিসত্তভূতো ইমে পঞ্চ মহাসুপিনে ৱিয চাতি.

তত্থ যং ধাতুক্খোভতো অনুভূতপুব্বতো চ সুপিনে পস্সতি, ন তং সচ্চং হোতি. যং দেৱতোপসংহাৰতো পস্সতি, তং সচ্চং ৱা হোতি অলিকং ৱা. কুদ্ধা হি দেৱতা উপাযেন ৱিনাসেতুকামা ৱিপৰীতম্পি কত্ৱা দস্সেন্তি. যং পন পুব্বনিমিত্ততো পস্সতি, তং একন্তং সচ্চমেৱ হোতি. এতেসং চতুন্নং মূলকাৰণানং সংসগ্গভেদতোপি সুপিনভেদো হোতিযেৱ.

তং পনেতং চতুব্বিধম্পি সুপিনং সেখপুথুজ্জনাৱ পস্সন্তি অপ্পহীনৱিপল্লাসত্তা, অসেখা ন পস্সন্তি পহীনৱিপল্লাসত্তা. কিং পনেতং পস্সন্তো সুত্তো পস্সতি পটিবুদ্ধো, উদাহু নেৱ সুত্তো ন পটিবুদ্ধোতি? কিঞ্চেত্থ যদি তাৱ সুত্তো পস্সতি, অভিধম্মৱিৰোধো আপজ্জতি. ভৱঙ্গচিত্তেন হি সুপতি, তং ৰূপনিমিত্তাদিআৰম্মণং ৰাগাদিসম্পযুত্তং ৱা ন হোতি. সুপিনং পস্সন্তস্স চ ঈদিসানি চিত্তানি উপ্পজ্জন্তি. অথ পটিবুদ্ধো পস্সতি, ৱিনযৱিৰোধো আপজ্জতি. যঞ্হি পটিবুদ্ধো পস্সতি, তং সব্বোহাৰিকচিত্তেন পস্সতি. সব্বোহাৰিকচিত্তেন চ কতে ৱীতিক্কমে অনাপত্তি নাম নত্থি. সুপিনং পস্সন্তেন পন কতেপি ৱীতিক্কমে একন্তং অনাপত্তি এৱ. অথ নেৱ সুত্তো ন পটিবুদ্ধো পস্সতি, ন নাম পস্সতি. এৱঞ্চ সতি সুপিনস্স অভাৱো চ আপজ্জতি? ন অভাৱো. কস্মা? যস্মা কপিমিদ্ধপৰেতো পস্সতি. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘কপিমিদ্ধপৰেতো খো, মহাৰাজ, সুপিনং পস্সতী’’তি.

কপিমিদ্ধপৰেতোতি মক্কটনিদ্দায যুত্তো. যথা হি মক্কটস্স নিদ্দা লহুপৰিৱত্তা হোতি, এৱং যা নিদ্দা পুনপ্পুনং কুসলাদিচিত্তৱোকিণ্ণত্তা লহুপৰিৱত্তা, যস্সা পৱত্তিযং পুনপ্পুনং ভৱঙ্গতো উত্তৰণং হোতি, তায যুত্তো সুপিনং পস্সতি. তেনাযং সুপিনো কুসলোপি হোতি অকুসলোপি অব্যাকতোপি. তত্থ সুপিনন্তে চেতিযৱন্দনধম্মস্সৱনধম্মদেসনাদীনি কৰোন্তস্স কুসলো, পাণাতিপাতাদীনি কৰোন্তস্স অকুসলো, দ্ৱীহি অন্তেহি মুত্তো আৱজ্জনতদাৰম্মণক্খণে অব্যাকতোতি ৱেদিতব্বো. স্ৱাযং দুব্বলৱত্থুকত্তা চেতনায পটিসন্ধিং আকড্ঢিতুং অসমত্থো. পৱত্তে পন অঞ্ঞেহি কুসলাকুসলেহি উপত্থম্ভিতো ৱিপাকং দেতি. কিঞ্চাপি ৱিপাকং দেতি, অথ খো অৱিসযে উপ্পন্নত্তা অব্বোহাৰিকাৱ সুপিনন্তচেতনা. সো পনেস সুপিনো কালৱসেনপি দিৱা তাৱ দিট্ঠো ন সমেতি, তথা পঠমযামে মজ্ঝিমযামে পচ্ছিমযামে চ. বলৱপচ্চূসে পন অসিতপীতখাযিতে সম্মা পৰিণামং গতে কাযস্মিং ওজায পতিট্ঠিতায অৰুণে উগ্গচ্ছমানেৱ দিট্ঠো সুপিনো সমেতি. ইট্ঠনিমিত্তং সুপিনং পস্সন্তো ইট্ঠং পটিলভতি, অনিট্ঠনিমিত্তং পস্সন্তো অনিট্ঠং.

ইমে পন পঞ্চ মহাসুপিনে নেৱ লোকিযমহাজনো পস্সতি, ন মহাৰাজানো, ন চক্কৱত্তিৰাজানো, ন অগ্গসাৱকা, ন পচ্চেকবুদ্ধা, ন সম্মাসম্বুদ্ধা, একো সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তোযেৱ পস্সতি. অম্হাকং পন বোধিসত্তো কদা ইমে সুপিনে পস্সীতি? ‘‘স্ৱে বুদ্ধো ভৱিস্সামী’’তি চাতুদ্দসিযং পক্খস্স ৰত্তিৱিভাযনকালে পস্সি. তেৰসিযন্তিপি ৱদন্তিযেৱ. সো ইমে সুপিনে দিস্ৱা উট্ঠায পল্লঙ্কং আভুঞ্জিত্ৱা নিসিন্নো চিন্তেসি – ‘‘সচে মযা কপিলৱত্থুনগৰে ইমে সুপিনা দিট্ঠা অস্সু, পিতু মহাৰাজস্স কথেয্যং. সচে পন মে মাতা জীৱেয্য, তস্সা কথেয্যং. ইমস্মিং খো পন ঠানে ইমেসং পটিগ্গাহকো নাম নত্থি, অহমেৱ পটিগণ্হিস্সামী’’তি. ততো ‘‘ইদং ইমস্স পুব্বনিমিত্তং ইদং ইমস্সা’’তি সযমেৱ সুপিনে পটিগ্গণ্হিত্ৱা উৰুৱেলগামে সুজাতায দিন্নং পাযাসং পৰিভুঞ্জিত্ৱা বোধিমণ্ডং আৰুয্হ বোধিং পত্ৱা অনুক্কমেন জেতৱনে ৱিহৰন্তো অত্তনো মকুলবুদ্ধকালে দিট্ঠে পঞ্চ মহাসুপিনে ৱিত্থাৰেতুং ভিক্খূ আমন্তেত্ৱা ইমং দেসনং আৰভি.

তত্থ মহাপথৱীতি চক্কৱাড়গব্ভং পূৰেত্ৱা ঠিতা মহাপথৱী. মহাসযনং অহোসীতি সিৰিসযনং অহোসি. ওহিতোতি ঠপিতো. সো পন ন উদকস্মিংযেৱ ঠপিতো অহোসি, অথ খো পাচীনসমুদ্দস্স উপৰূপৰিভাগেন গন্ত্ৱা পাচীনচক্কৱাড়মত্থকে ঠপিতো অহোসীতি ৱেদিতব্বো. পচ্ছিমে সমুদ্দে দক্খিণে সমুদ্দেতি এতেসুপি এসেৱ নযো. তিৰিযা নাম তিণজাতীতি দব্বতিণং ৱুচ্চতি. নাভিযা উগ্গন্ত্ৱা নভং আহচ্চ ঠিতা অহোসীতি নঙ্গলমত্তেন ৰত্তদণ্ডেন নাভিতো উগ্গন্ত্ৱা পস্সন্তস্স পস্সন্তস্সেৱ ৱিদত্থিমত্তং ৰতনমত্তং ব্যামমত্তং যট্ঠিমত্তং গাৱুতমত্তং অড্ঢযোজনমত্তং যোজনমত্তন্তি এৱং উগ্গন্ত্ৱা উগ্গন্ত্ৱা অনেকযোজনসহস্সং নভং আহচ্চ ঠিতা অহোসি. পাদেহি উস্সক্কিত্ৱাতি অগ্গনখতো পট্ঠায পাদেহি অভিৰুহিত্ৱা. নানাৱণ্ণাতি একো নীলৱণ্ণো, একো পীতৱণ্ণো, একো লোহিতৱণ্ণো, একো পণ্ডুপলাসৱণ্ণোতি এৱং নানাৱণ্ণা. সেতাতি পণ্ডৰা পৰিসুদ্ধা. মহতো মীড়্হপব্বতস্সাতি তিযোজনুব্বেধস্স গূথপব্বতস্স. উপৰূপৰি চঙ্কমতীতি মত্থকমত্থকে চঙ্কমতি. দীঘাযুকবুদ্ধা পন তিযোজনিকে মীড়্হপব্বতে অনুপৱিসিত্ৱা নিসিন্না ৱিয হোন্তি.

এৱং এত্তকেন ঠানেন পুব্বনিমিত্তানি দস্সেত্ৱা ইদানি সহ পুব্বনিমিত্তেহি পটিলাভং দস্সেতুং যম্পি, ভিক্খৱেতিআদিমাহ. তত্থ সব্বগুণদাযকত্তা বুদ্ধানং অৰহত্তমগ্গো অনুত্তৰা সম্মাসম্বোধি নাম. তস্মা যং সো চক্কৱাড়মহাপথৱিং সিৰিসযনভূতং অদ্দস, তং বুদ্ধভাৱস্স পুব্বনিমিত্তং. যং হিমৱন্তপব্বতৰাজানং বিম্বোহনং অদ্দস, তং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণবিম্বোহনস্স পুব্বনিমিত্তং. যং চত্তাৰো হত্থপাদে চক্কৱাড়মত্থকে ঠিতে অদ্দস, তং ধম্মচক্কস্স অপ্পটিৱত্তিযভাৱে পুব্বনিমিত্তং. যং অত্তানং উত্তানকং নিপন্নং অদ্দস, তং তীসু ভৱেসু অৱকুজ্জানং সত্তানং উত্তানমুখভাৱস্স পুব্বনিমিত্তং. যং অক্খীনি উম্মীলেত্ৱা পস্সন্তো ৱিয অহোসি, তং দিব্বচক্খুপটিলাভস্স পুব্বনিমিত্তং. যং যাৱ ভৱগ্গা একালোকং অহোসি, তং অনাৱৰণঞাণস্স পুব্বনিমিত্তং. সেসং পাড়িৱসেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.