(২০) ৫. ব্ৰাহ্মণৱগ্গো
১. সোণসুত্তৱণ্ণনা
১৯১. পঞ্চমস্স পঠমে ব্ৰাহ্মণধম্মাতি ব্ৰাহ্মণসভাৱা. সুনখেসূতি কুক্কুৰেসু. নেৱ কিণন্তি ন ৱিক্কিণন্তীতি ন গণ্হন্তা কিণন্তি, ন দদন্তা ৱিক্কিণন্তি. সম্পিযেনেৱ সংৱাসং সংবন্ধায সম্পৱত্তেন্তীতি পিযো পিযং উপসঙ্কমিত্ৱা পৱেণিযা বন্ধনত্থং সংৱাসং পৱত্তযন্তি. উদৰাৱদেহকন্তি উদৰং অৱদিহিত্ৱা উপচিনিত্ৱা পূৰেত্ৱা. অৱসেসং আদায পক্কমন্তীতি যং ভুঞ্জিতুং ন সক্কোন্তি, তং ভণ্ডিকং কত্ৱা গহেত্ৱা গচ্ছন্তি. ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টমেৱ কথিতং.
২. দোণব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা
১৯২. দুতিযে ত্ৱম্পি নোতি ত্ৱম্পি নু. পৱত্তাৰোতি পৱত্তযিতাৰো. যেসন্তি যেসং সন্তকং. মন্তপদন্তি ৱেদসঙ্খাতং মন্তমেৱ. গীতন্তি অট্ঠকাদীহি দসহি পোৰাণকব্ৰাহ্মণেহি সৰসম্পত্তিৱসেন সজ্ঝাযিতং. পৱুত্তন্তি অঞ্ঞেসং ৱুত্তং, ৱাচিতন্তি অত্থো. সমীহিতন্তি সমুপব্যূড়্হং ৰাসিকতং, পিণ্ডং কত্ৱা ঠপিতন্তি অত্থো. তদনুগাযন্তীতি এতৰহি ব্ৰাহ্মণা তং তেহি পুব্বেহি গীতং অনুগাযন্তি অনুসজ্ঝাযন্তি. তদনুভাসন্তীতি তং অনুভাসন্তি. ইদং পুৰিমস্সেৱ ৱেৱচনং. ভাসিতমনুভাসন্তীতি তেহি ভাসিতং অনুভাসন্তি. সজ্ঝাযিতমনুসজ্ঝাযন্তীতি তেহি সজ্ঝাযিতং অনুসজ্ঝাযন্তি. ৱাচিতমনুৱাচেন্তীতি তেহি অঞ্ঞেসং ৱাচিতং অনুৱাচেন্তি. সেয্যথিদন্তি তে কতমেতি অত্থো. অট্ঠকোতিআদীনি তেসং নামানি. তে কিৰ দিব্বেন চক্খুনা ওলোকেত্ৱা পৰূপঘাতং অকত্ৱা কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধস্স ভগৱতো পাৱচনেন সহ সংসন্দেত্ৱা মন্তে গন্থেসুং. অপৰাপৰে পন ব্ৰাহ্মণা পাণাতিপাতাদীনি পক্খিপিত্ৱা তযো ৱেদে ভিন্দিত্ৱা বুদ্ধৱচনেন সদ্ধিং ৱিৰুদ্ধে অকংসু. ত্যাস্সু’মেতি এত্থ অস্সূতি নিপাতমত্তং, তে ব্ৰাহ্মণা ইমে পঞ্চ ব্ৰাহ্মণে পঞ্ঞাপেন্তীতি অত্থো.
মন্তে অধীযমানোতি ৱেদে সজ্ঝাযন্তো গণ্হন্তো. আচৰিযধনন্তি আচৰিযদক্খিণং আচৰিযভাগং. ন ইস্সত্থেনাতি ন যোধাজীৱকম্মেন উপ্পাদেতি. ন ৰাজপোৰিসেনাতি ন ৰাজুপট্ঠাকভাৱেন. কেৱলং ভিক্খাচৰিযাযাতি সুদ্ধায ভিক্খাচৰিযায এৱ. কপালং অনতিমঞ্ঞমানোতি তং ভিক্খাভাজনং অনতিমঞ্ঞমানো. সো হি পুণ্ণপত্তং আদায সীসং ন্হাতো কুলদ্ৱাৰেসু ঠত্ৱা ‘‘অহং অট্ঠচত্তালীস ৱস্সানি কোমাৰব্ৰহ্মচৰিযং চৰিং, মন্তাপি মে গহিতা, আচৰিযস্স আচৰিযধনং দস্সামি, ধনং মে দেথা’’তি যাচতি. তং সুত্ৱা মনুস্সা যথাসত্তি যথাবলং অট্ঠপি সোড়সপি সতম্পি সহস্সম্পি দেন্তি. এৱং সকলগামং চৰিত্ৱা লদ্ধধনং আচৰিযস্স নিয্যাদেতি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. এৱং খো দোণ ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মসমো হোতীতি এৱং ব্ৰহ্মৱিহাৰেহি সমন্নাগতত্তা ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মসমো নাম হোতি.
নেৱ কযেন ন ৱিক্কযেনাতি নেৱ অত্তনা কযং কত্ৱা গণ্হাতি, ন পৰেন ৱিক্কযং কত্ৱা দিন্নং. উদকূপস্সট্ঠন্তি উদকেন উপস্সট্ঠং পৰিচ্চত্তং. সো হি যস্মিং কুলে ৱযপ্পত্তা দাৰিকা অত্থি, গন্ত্ৱা তস্স দ্ৱাৰে তিট্ঠতি. ‘‘কস্মা ঠিতোসী’’তি ৱুত্তে ‘‘অহং অট্ঠচত্তালীস ৱস্সানি কোমাৰব্ৰহ্মচৰিযং চৰিং, তং সব্বং তুম্হাকং দেমি, তুম্হে ময্হং দাৰিকং দেথা’’তি ৱদতি. তে দাৰিকং আনেত্ৱা তস্স হত্থে উদকং পাতেত্ৱা দেন্তি. সো তং উদকূপস্সট্ঠং ভৰিযং গণ্হিত্ৱা গচ্ছতি. অতিমীড়্হজোতি অতিমীড়্হে মহাগূথৰাসিম্হি জাতো. তস্স সাতি তস্স এসা. ন দৱত্থাতি ন কীড়নত্থা. ন ৰতত্থাতি ন কামৰতিঅত্থা. মেথুনং উপ্পাদেত্ৱাতি ধীতৰং ৱা পুত্তং ৱা উপ্পাদেত্ৱা ‘‘ইদানি পৱেণি ঘটীযিস্সতী’’তি নিক্খমিত্ৱা পব্বজতি. সুগতিং সগ্গং লোকন্তি ব্ৰহ্মলোকমেৱ সন্ধাযেতং ৱুত্তং. দেৱসমো হোতীতি দিব্বৱিহাৰেহি সমন্নাগতত্তা দেৱসমো নাম হোতি.
তমেৱ পুত্তস্সাদং নিকামযমানোতি য্ৱাস্স ধীতৰং ৱা পুত্তং ৱা জাতং দিস্ৱা পুত্তপেমং পুত্তস্সাদো উপ্পজ্জতি, তং পত্থযমানো ইচ্ছমানো. কুটুম্বং অজ্ঝাৱসতীতি কুটুম্বং সণ্ঠপেত্ৱা কুটুম্বমজ্ঝে ৱসতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱাতি.
৩. সঙ্গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা
১৯৩. ততিযে পগেৱাতি পঠমঞ্ঞেৱ. কামৰাগপৰিযুট্ঠিতেনাতি কামৰাগগ্গহিতেন. কামৰাগপৰেতেনাতি কামৰাগানুগতেন. নিস্সৰণন্তি তিৱিধং কামৰাগস্স নিস্সৰণং ৱিক্খম্ভননিস্সৰণং, তদঙ্গনিস্সৰণং, সমুচ্ছেদনিস্সৰণন্তি. তত্থ অসুভে পঠমজ্ঝানং ৱিক্খম্ভননিস্সৰণং নাম, ৱিপস্সনা তদঙ্গনিস্সৰণং নাম, অৰহত্তমগ্গো সমুচ্ছেদনিস্সৰণং নাম. তং তিৱিধম্পি নপ্পজানাতীতি অত্থো. অত্তত্থম্পীতিআদীসু অৰহত্তসঙ্খাতো অত্তনো অত্থো অত্তত্থো নাম, পচ্চযদাযকানং অত্থো পৰত্থো নাম, স্ৱেৱ দুৱিধো উভযত্থো নাম. ইমিনা নযেন সব্বৱাৰেসু অত্থো ৱেদিতব্বো.
অযং পন ৱিসেসো – ব্যাপাদস্স নিস্সৰণন্তিআদীসু হি দ্ৱেৱ নিস্সৰণানি ৱিক্খম্ভননিস্সৰণঞ্চ সমুচ্ছেদনিস্সৰণঞ্চ. তত্থ ব্যাপাদস্স তাৱ মেত্তায পঠমজ্ঝানং ৱিক্খম্ভননিস্সৰণং নাম, অনাগামিমগ্গো সমুচ্ছেদনিস্সৰণং, থিনমিদ্ধস্স আলোকসঞ্ঞা ৱিক্খম্ভননিস্সৰণং, অৰহত্তমগ্গো সমুচ্ছেদনিস্সৰণং. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চস্স যো কোচি সমথো ৱিক্খম্ভননিস্সৰণং, উদ্ধচ্চস্স পনেত্থ অৰহত্তমগ্গো, কুক্কুচ্চস্স অনাগামিমগ্গো সমুচ্ছেদনিস্সৰণং. ৱিচিকিচ্ছায ধম্মৱৱত্থানং ৱিক্খম্ভননিস্সৰণং, পঠমমগ্গো সমুচ্ছেদনিস্সৰণং.
যা পনেত্থ সেয্যথাপি, ব্ৰাহ্মণ, উদপত্তো সংসট্ঠো লাখায ৱাতিআদিকা উপমা ৱুত্তা, তাসু উদপত্তোতি উদকভৰিতা পাতি. সংসট্ঠোতি ৱণ্ণভেদকৰণৱসেন সংসট্ঠো. উক্কুধিতোতি কুধিতো. উস্সদকজাতোতি উসুমকজাতো. সেৱালপণকপৰিযোনদ্ধোতি তিলবীজকাদিভেদেন সেৱালেন ৱা নীলমণ্ডূকপিট্ঠিৱণ্ণেন ৱা উদকপিট্ঠিং ছাদেত্ৱা নিব্বত্তেন পণকেন পৰিযোনদ্ধো. ৱাতেৰিতোতি ৱাতেন এৰিতো কম্পিতো. আৱিলোতি অপ্পসন্নো. লুড়িতোতি অসন্নিসিন্নো. কললীভূতোতি কদ্দমীভূতো. অন্ধকাৰে নিক্খিত্তোতি কোট্ঠকন্তৰাদিভেদে অনালোকট্ঠানে ঠপিতো. ইমস্মিং সুত্তে ভগৱা তীহি ভৱেহি দেসনং নিৱট্টেত্ৱা অৰহত্তনিকূটেন নিট্ঠপেসি, ব্ৰাহ্মণো পন সৰণমত্তে পতিট্ঠিতোতি.
৪. কাৰণপালীসুত্তৱণ্ণনা
১৯৪. চতুত্থে কাৰণপালীতি পালোতি তস্স নামং, ৰাজকুলানং পন কম্মন্তে কাৰেতীতি কাৰণপালী নাম জাতো. কম্মন্তং কাৰেতীতি পাতোৱ উট্ঠায দ্ৱাৰট্টালকপাকাৰে অকতে কাৰেতি, জিণ্ণে পটিজগ্গাপেতি. পিঙ্গিযানিং ব্ৰাহ্মণন্তি এৱংনামকং অনাগামিফলে পতিট্ঠিতং অৰিযসাৱকং ব্ৰাহ্মণং. সো কিৰ পাতোৱ উট্ঠায গন্ধমালাদীনি গাহাপেত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা গন্ধমালাদীহি পূজেত্ৱা নগৰং আগচ্ছতি, ইদং ব্ৰাহ্মণস্স দেৱসিকং ৱত্তন্তি. তং সো এৱং ৱত্তং কত্ৱা আগচ্ছন্তং অদ্দস. এতদৱোচাতি ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো পঞ্ঞৱা ঞাণুত্তৰো, কহং নু খো পাতোৱ গন্ত্ৱা আগচ্ছতী’’তি চিন্তেত্ৱা অনুক্কমেন সন্তিকং আগতং সঞ্জানিত্ৱা ‘‘হন্দ কুতো নূ’’তিআদিৱচনং অৱোচ.
তত্থ দিৱা দিৱস্সাতি দিৱসস্সাপি দিৱা, মজ্ঝন্হিককালেতি অত্থো. পণ্ডিতো মঞ্ঞেতি ভৱং পিঙ্গিযানী সমণং গোতমং পণ্ডিতোতি মঞ্ঞতি, উদাহু নোতি অযমেত্থ অত্থো. কো চাহং, ভোতি, ভো, সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযজাননে অহং কো নাম? কো চ সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযং জানিস্সামীতি কুতো চাহং সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযং জানিস্সামি, কেন নাম কাৰণেন জানিস্সামীতি এৱং সব্বথাপি অত্তনো অজাননভাৱং দীপেতি. সোপি নূনস্স তাদিসোৱাতি যো সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযং জানেয্য, সোপি নূন দস পাৰমিযো পূৰেত্ৱা সব্বঞ্ঞুতং পত্তো তাদিসো বুদ্ধোযেৱ ভৱেয্য. সিনেৰুং ৱা হি পথৱিং ৱা আকাসং ৱা পমেতুকামেন তপ্পমাণো দণ্ডো ৱা ৰজ্জু ৱা লদ্ধুং ৱট্টতি, সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞং জানন্তেনপি তস্স ঞাণসদিসমেৱ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং লদ্ধুং ৱট্টতীতি দীপেতি. আদৰৱসেন পনেত্থ আমেডিতং কতং. উড়াৰাযাতি উত্তমায সেট্ঠায. কো চাহং, ভোতি, ভো, অহং সমণস্স গোতমস্স পসংসনে কো নাম. কো চ সমণং গোতমং পসংসিস্সামীতি কেন কাৰণেন পসংসিস্সামি.
পসত্থপ্পসত্থোতি সব্বগুণানং উপৰি চৰেহি সব্বলোকপসত্থেহি অত্তনো গুণেহেৱ পসত্থো, ন তস্স অঞ্ঞেহি পসংসনকিচ্চং অত্থি. যথা হি চম্পকপুপ্ফং ৱা নীলুপ্পলং ৱা পদুমং ৱা লোহিতচন্দনং ৱা অত্তনো ৱণ্ণগন্ধসিৰিযাৱ পাসাদিকঞ্চেৱ সুগন্ধঞ্চ, ন তস্স আগন্তুকেহি ৱণ্ণগন্ধেহি থোমনকিচ্চং অত্থি. যথা চ মণিৰতনং ৱা চন্দমণ্ডলং ৱা অত্তনো আলোকেনেৱ ওভাসতি, ন তস্স অঞ্ঞেন ওভাসনকিচ্চং অত্থি, এৱং সমণো গোতমো সব্বলোকপসত্থেহি অত্তনো গুণেহেৱ পসত্থো থোমিতো, সব্বলোকস্স সেট্ঠতং পাপিতো. ন তস্স অঞ্ঞেন পসংসনকিচ্চং অত্থি.
পসত্থেহি ৱা পসত্থোতিপি পসত্থপ্পসত্থো. কে পন পসত্থা নাম? ৰাজা পসেনদি কোসলো কাসিকোসলৱাসিকেহি পসত্থো, বিম্বিসাৰো অঙ্গমগধৱাসীহি, ৱেসালিকা লিচ্ছৱী ৱজ্জিতট্ঠৱাসীহি পসত্থা, পাৱেয্যকা মল্লা কোসিনাৰকা মল্লা অঞ্ঞেপি তে তে খত্তিযা তেহি তেহি জানপদেহি পসত্থা, চঙ্কিআদযো ব্ৰাহ্মণা ব্ৰাহ্মণগণেহি, অনাথপিণ্ডিকাদযো উপাসকা উপাসকগণেহি, ৱিসাখাআদিকা উপাসিকা অনেকসতাহি উপাসিকাহি, সকুলুদাযিআদযো পৰিব্বাজকা অনেকেহি পৰিব্বাজকসতেহি, উপ্পলৱণ্ণত্থেৰিআদিকা মহাসাৱিকা অনেকেহি ভিক্খুনিসতেহি, সাৰিপুত্তত্থেৰাদযো মহাথেৰা অনেকসতেহি ভিক্খূহি, সক্কাদযো দেৱা অনেকসহস্সেহি দেৱেহি, মহাব্ৰহ্মাদযো ব্ৰহ্মানো অনেকসহস্সেহি ব্ৰহ্মেহি পসত্থা. তে সব্বেপি দসবলং থোমেন্তি ৱণ্ণেন্তি পসংসন্তীতি ভগৱা ‘‘পসত্থপ্পসত্থো’’তি ৱুচ্চতি. অত্থৱসন্তি অত্থানিসংসং.
অথস্স সো অত্তনো পসাদকাৰণং আচিক্খন্তো সেয্যথাপি, ভো, পুৰিসোতিআদিমাহ. তত্থ অগ্গৰসপৰিতিত্তোতি ভোজনৰসেসু পাযাসো স্নেহৰসেসু গোসপ্পি, কসাৱৰসেসু খুদ্দকমধু অনেড়কং, মধুৰৰসেসু সক্কৰাতি এৱমাদযো অগ্গৰসা নাম. তেসু যেন কেনচি পৰিতিত্তো আকণ্ঠপ্পমাণং ভুঞ্জিত্ৱা ঠিতো. অঞ্ঞেসং হীনানন্তি অগ্গৰসেহি অঞ্ঞেসং হীনৰসানং. সুত্তসোতি সুত্ততো, সুত্তভাৱেনাতি অত্থো. সেসুপি এসেৱ নযো. ততো ততোতি সুত্তাদীসু ততো ততো. অঞ্ঞেসং পুথুসমণব্ৰাহ্মণাপ্পৱাদানন্তি যে অঞ্ঞেসং পুথূনং সমণব্ৰাহ্মণানং লদ্ধিসঙ্খাতপ্পৱাদা, তেসং. ন পিহেতীতি ন পত্থেতি, তে কথিযমানে সোতুম্পি ন ইচ্ছতি. জিঘচ্ছাদুব্বল্যপৰেতোতি জিঘচ্ছায চেৱ দুব্বলভাৱেন চ অনুগতো. মধুপিণ্ডিকন্তি সালিপিট্ঠং ভজ্জিত্ৱা চতুমধুৰেন যোজেত্ৱা কতং বদ্ধসত্তুপিণ্ডিকং, মধুৰপূৱমেৱ ৱা. অধিগচ্ছেয্যাতি লভেয্য. অসেচনকন্তি মধুৰভাৱকৰণত্থায অঞ্ঞেন ৰসেন অনাসিত্তকং ওজৱন্তং পণীতৰসং.
হৰিচন্দনস্সাতি সুৱণ্ণৱণ্ণচন্দনস্স. লোহিতচন্দনস্সাতি ৰত্তৱণ্ণচন্দনস্স. সুৰভিগন্ধন্তি সুগন্ধং. দৰথাদযো ৱট্টদৰথা, ৱট্টকিলমথা, ৱট্টপৰিড়াহা এৱ. উদানং উদানেসীতি উদাহাৰং উদাহৰি. যথা হি যং তেলং মানং গহেতুং ন সক্কোতি, ৱিস্সন্দিত্ৱা গচ্ছতি, তং অৱসেকোতি ৱুচ্চতি. যঞ্চ জলং তড়াকং গহেতুং ন সক্কোতি, অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা গচ্ছতি, তং ওঘোতি ৱুচ্চতি. এৱমেৱং যং পীতিৱচনং হদযং গহেতুং ন সক্কোতি, অধিকং হুত্ৱা অন্তো অসণ্ঠহিত্ৱা বহি নিক্খমতি, তং উদানন্তি ৱুচ্চতি. এৱৰূপং পীতিমযৱচনং নিচ্ছাৰেসীতি অত্থো.
৫. পিঙ্গিযানীসুত্তৱণ্ণনা
১৯৫. পঞ্চমে নীলাতি ইদং সব্বসঙ্গাহিকং. নীলৱণ্ণাতিআদি তস্সেৱ ৱিভাগদস্সনং. তত্থ ন তেসং পকতিৱণ্ণো নীলো, নীলৱিলেপনৱিলিত্তত্তা পনেতং ৱুত্তং. নীলৱত্থাতি পটদুকূলকোসেয্যাদীনিপি তেসং নীলানেৱ হোন্তি. নীলালঙ্কাৰাতি নীলমণীহি নীলপুপ্ফেহি অলঙ্কতা, তেসং হত্থালঙ্কাৰ-অস্সালঙ্কাৰ-ৰথালঙ্কাৰ-সাণিৱিতানকঞ্চুকাপি সব্বে নীলাযেৱ হোন্তি. ইমিনা নযেন সব্বপদেসু অত্থো ৱেদিতব্বো.
পদুমং যথাতি যথা সতপত্তং ৰত্তপদুমং. কোকনদন্তি তস্সেৱ ৱেৱচনং. পাতোতি পগেৱ সুৰিযুগ্গমনকালে. সিযাতি ভৱেয্য. অৱীতগন্ধন্তি অৱিগতগন্ধং. অঙ্গীৰসন্তি ভগৱতো অঙ্গমঙ্গেহি ৰস্মিযো নিচ্ছৰন্তি, তস্মা অঙ্গীৰসোতি ৱুচ্চতি. তপন্তমাদিচ্চমিৱন্তলিক্খেতি দ্ৱিসহস্সদীপপৰিৱাৰেসু চতূসু মহাদীপেসু আলোককৰণৱসেন অন্তলিক্খে তপন্তং আদিচ্চং ৱিয ৱিৰোচমানং. অঙ্গীৰসং পস্সাতি অত্তানমেৱ ৱা মহাজনং ৱা সন্ধায এৱং ৱদতি.
৬. মহাসুপিনসুত্তৱণ্ণনা
১৯৬. ছট্ঠে মহাসুপিনাতি মহন্তেহি পুৰিসেহি পস্সিতব্বতো মহন্তানঞ্চ অত্থানং নিমিত্তভাৱতো মহাসুপিনা. পাতুৰহেসুন্তি পাকটা অহেসুং. তত্থ সুপিনং পস্সন্তো চতূহি কাৰণেহি পস্সতি ধাতুক্খোভতো ৱা অনুভূতপুব্বতো ৱা দেৱতোপসংহাৰতো ৱা পুব্বনিমিত্ততো ৱাতি.
তত্থ পিত্তাদীনং খোভকৰণপচ্চযপ্পযোগেন খুভিতধাতুকো ধাতুক্খোভতো সুপিনং পস্সতি. পস্সন্তো চ নানাৱিধং সুপিনং পস্সতি পব্বতা পতন্তো ৱিয, আকাসেন গচ্ছন্তো ৱিয, ৱাড়মিগহত্থিচোৰাদীহি অনুবদ্ধো ৱিয চ. অনুভূতপুব্বতো পস্সন্তো পুব্বে অনুভূতপুব্বং আৰম্মণং পস্সতি. দেৱতোপসংহাৰতো পস্সন্তস্স দেৱতা অত্থকামতায ৱা অনত্থকামতায ৱা অত্থায ৱা অনত্থায ৱা নানাৱিধানি আৰম্মণানি উপসংহৰন্তি. সো তাসং দেৱতানং আনুভাৱেন তানি আৰম্মণানি পস্সতি. পুব্বনিমিত্ততো পস্সন্তো পুঞ্ঞাপুঞ্ঞৱসেন উপ্পজ্জিতুকামস্স অত্থস্স ৱা অনত্থস্স ৱা পুব্বনিমিত্তভূতং সুপিনং পস্সতি বোধিসত্তমাতা ৱিয পুত্তপটিলাভনিমিত্তং, কোসলৰাজা ৱিয সোড়স সুপিনে, অযমেৱ ভগৱা বোধিসত্তভূতো ইমে পঞ্চ মহাসুপিনে ৱিয চাতি.
তত্থ যং ধাতুক্খোভতো অনুভূতপুব্বতো চ সুপিনে পস্সতি, ন তং সচ্চং হোতি. যং দেৱতোপসংহাৰতো পস্সতি, তং সচ্চং ৱা হোতি অলিকং ৱা. কুদ্ধা হি দেৱতা উপাযেন ৱিনাসেতুকামা ৱিপৰীতম্পি কত্ৱা দস্সেন্তি. যং পন পুব্বনিমিত্ততো পস্সতি, তং একন্তং সচ্চমেৱ হোতি. এতেসং চতুন্নং মূলকাৰণানং সংসগ্গভেদতোপি সুপিনভেদো হোতিযেৱ.
তং পনেতং চতুব্বিধম্পি সুপিনং সেখপুথুজ্জনাৱ পস্সন্তি অপ্পহীনৱিপল্লাসত্তা, অসেখা ন পস্সন্তি পহীনৱিপল্লাসত্তা. কিং পনেতং পস্সন্তো সুত্তো পস্সতি পটিবুদ্ধো, উদাহু নেৱ সুত্তো ন পটিবুদ্ধোতি? কিঞ্চেত্থ যদি তাৱ সুত্তো পস্সতি, অভিধম্মৱিৰোধো আপজ্জতি. ভৱঙ্গচিত্তেন হি সুপতি, তং ৰূপনিমিত্তাদিআৰম্মণং ৰাগাদিসম্পযুত্তং ৱা ন হোতি. সুপিনং পস্সন্তস্স চ ঈদিসানি চিত্তানি উপ্পজ্জন্তি. অথ পটিবুদ্ধো পস্সতি, ৱিনযৱিৰোধো আপজ্জতি. যঞ্হি পটিবুদ্ধো পস্সতি, তং সব্বোহাৰিকচিত্তেন পস্সতি. সব্বোহাৰিকচিত্তেন চ কতে ৱীতিক্কমে অনাপত্তি নাম নত্থি. সুপিনং পস্সন্তেন পন কতেপি ৱীতিক্কমে একন্তং অনাপত্তি এৱ. অথ নেৱ সুত্তো ন পটিবুদ্ধো পস্সতি, ন নাম পস্সতি. এৱঞ্চ সতি সুপিনস্স অভাৱো চ আপজ্জতি? ন অভাৱো. কস্মা? যস্মা কপিমিদ্ধপৰেতো পস্সতি. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘কপিমিদ্ধপৰেতো খো, মহাৰাজ, সুপিনং পস্সতী’’তি.
কপিমিদ্ধপৰেতোতি মক্কটনিদ্দায যুত্তো. যথা হি মক্কটস্স নিদ্দা লহুপৰিৱত্তা হোতি, এৱং যা নিদ্দা পুনপ্পুনং কুসলাদিচিত্তৱোকিণ্ণত্তা লহুপৰিৱত্তা, যস্সা পৱত্তিযং পুনপ্পুনং ভৱঙ্গতো উত্তৰণং হোতি, তায যুত্তো সুপিনং পস্সতি. তেনাযং সুপিনো কুসলোপি হোতি অকুসলোপি অব্যাকতোপি. তত্থ সুপিনন্তে চেতিযৱন্দনধম্মস্সৱনধম্মদেসনাদীনি কৰোন্তস্স কুসলো, পাণাতিপাতাদীনি কৰোন্তস্স অকুসলো, দ্ৱীহি অন্তেহি মুত্তো আৱজ্জনতদাৰম্মণক্খণে অব্যাকতোতি ৱেদিতব্বো. স্ৱাযং দুব্বলৱত্থুকত্তা চেতনায পটিসন্ধিং আকড্ঢিতুং অসমত্থো. পৱত্তে পন অঞ্ঞেহি কুসলাকুসলেহি উপত্থম্ভিতো ৱিপাকং দেতি. কিঞ্চাপি ৱিপাকং দেতি, অথ খো অৱিসযে উপ্পন্নত্তা অব্বোহাৰিকাৱ সুপিনন্তচেতনা. সো পনেস সুপিনো কালৱসেনপি দিৱা তাৱ দিট্ঠো ন সমেতি, তথা পঠমযামে মজ্ঝিমযামে পচ্ছিমযামে চ. বলৱপচ্চূসে পন অসিতপীতখাযিতে সম্মা পৰিণামং গতে কাযস্মিং ওজায পতিট্ঠিতায অৰুণে উগ্গচ্ছমানেৱ দিট্ঠো সুপিনো সমেতি. ইট্ঠনিমিত্তং সুপিনং পস্সন্তো ইট্ঠং পটিলভতি, অনিট্ঠনিমিত্তং পস্সন্তো অনিট্ঠং.
ইমে পন পঞ্চ মহাসুপিনে নেৱ লোকিযমহাজনো পস্সতি, ন মহাৰাজানো, ন চক্কৱত্তিৰাজানো, ন অগ্গসাৱকা, ন পচ্চেকবুদ্ধা, ন সম্মাসম্বুদ্ধা, একো সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তোযেৱ পস্সতি. অম্হাকং পন বোধিসত্তো কদা ইমে সুপিনে পস্সীতি? ‘‘স্ৱে বুদ্ধো ভৱিস্সামী’’তি চাতুদ্দসিযং পক্খস্স ৰত্তিৱিভাযনকালে পস্সি. তেৰসিযন্তিপি ৱদন্তিযেৱ. সো ইমে সুপিনে দিস্ৱা উট্ঠায পল্লঙ্কং আভুঞ্জিত্ৱা নিসিন্নো চিন্তেসি – ‘‘সচে মযা কপিলৱত্থুনগৰে ইমে সুপিনা দিট্ঠা অস্সু, পিতু মহাৰাজস্স কথেয্যং. সচে পন মে মাতা জীৱেয্য, তস্সা কথেয্যং. ইমস্মিং খো পন ঠানে ইমেসং পটিগ্গাহকো নাম নত্থি, অহমেৱ পটিগণ্হিস্সামী’’তি. ততো ‘‘ইদং ইমস্স পুব্বনিমিত্তং ইদং ইমস্সা’’তি সযমেৱ সুপিনে পটিগ্গণ্হিত্ৱা উৰুৱেলগামে সুজাতায দিন্নং পাযাসং পৰিভুঞ্জিত্ৱা বোধিমণ্ডং আৰুয্হ বোধিং পত্ৱা অনুক্কমেন জেতৱনে ৱিহৰন্তো অত্তনো মকুলবুদ্ধকালে দিট্ঠে পঞ্চ মহাসুপিনে ৱিত্থাৰেতুং ভিক্খূ আমন্তেত্ৱা ইমং দেসনং আৰভি.
তত্থ মহাপথৱীতি চক্কৱাড়গব্ভং পূৰেত্ৱা ঠিতা মহাপথৱী. মহাসযনং অহোসীতি সিৰিসযনং অহোসি. ওহিতোতি ঠপিতো. সো পন ন উদকস্মিংযেৱ ঠপিতো অহোসি, অথ খো পাচীনসমুদ্দস্স উপৰূপৰিভাগেন গন্ত্ৱা পাচীনচক্কৱাড়মত্থকে ঠপিতো অহোসীতি ৱেদিতব্বো. পচ্ছিমে সমুদ্দে দক্খিণে সমুদ্দেতি এতেসুপি এসেৱ নযো. তিৰিযা নাম তিণজাতীতি দব্বতিণং ৱুচ্চতি. নাভিযা উগ্গন্ত্ৱা নভং আহচ্চ ঠিতা অহোসীতি নঙ্গলমত্তেন ৰত্তদণ্ডেন নাভিতো উগ্গন্ত্ৱা পস্সন্তস্স পস্সন্তস্সেৱ ৱিদত্থিমত্তং ৰতনমত্তং ব্যামমত্তং যট্ঠিমত্তং গাৱুতমত্তং অড্ঢযোজনমত্তং যোজনমত্তন্তি এৱং উগ্গন্ত্ৱা উগ্গন্ত্ৱা অনেকযোজনসহস্সং নভং আহচ্চ ঠিতা অহোসি. পাদেহি উস্সক্কিত্ৱাতি অগ্গনখতো পট্ঠায পাদেহি অভিৰুহিত্ৱা. নানাৱণ্ণাতি একো নীলৱণ্ণো, একো পীতৱণ্ণো, একো লোহিতৱণ্ণো, একো পণ্ডুপলাসৱণ্ণোতি এৱং নানাৱণ্ণা. সেতাতি পণ্ডৰা পৰিসুদ্ধা. মহতো মীড়্হপব্বতস্সাতি তিযোজনুব্বেধস্স গূথপব্বতস্স. উপৰূপৰি চঙ্কমতীতি মত্থকমত্থকে চঙ্কমতি. দীঘাযুকবুদ্ধা পন তিযোজনিকে মীড়্হপব্বতে অনুপৱিসিত্ৱা নিসিন্না ৱিয হোন্তি.
এৱং এত্তকেন ঠানেন পুব্বনিমিত্তানি দস্সেত্ৱা ইদানি সহ পুব্বনিমিত্তেহি পটিলাভং দস্সেতুং যম্পি, ভিক্খৱেতিআদিমাহ. তত্থ সব্বগুণদাযকত্তা বুদ্ধানং অৰহত্তমগ্গো অনুত্তৰা সম্মাসম্বোধি নাম. তস্মা যং সো চক্কৱাড়মহাপথৱিং সিৰিসযনভূতং অদ্দস, তং বুদ্ধভাৱস্স পুব্বনিমিত্তং. যং হিমৱন্তপব্বতৰাজানং বিম্বোহনং অদ্দস, তং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণবিম্বোহনস্স পুব্বনিমিত্তং. যং চত্তাৰো হত্থপাদে চক্কৱাড়মত্থকে ঠিতে অদ্দস, তং ধম্মচক্কস্স অপ্পটিৱত্তিযভাৱে পুব্বনিমিত্তং. যং অত্তানং উত্তানকং নিপন্নং অদ্দস, তং তীসু ভৱেসু অৱকুজ্জানং সত্তানং উত্তানমুখভাৱস্স পুব্বনিমিত্তং. যং অক্খীনি উম্মীলেত্ৱা পস্সন্তো ৱিয অহোসি, তং দিব্বচক্খুপটিলাভস্স পুব্বনিমিত্তং. যং যাৱ ভৱগ্গা একালোকং অহোসি, তং অনাৱৰণঞাণস্স পুব্বনিমিত্তং. সেসং পাড়িৱসেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.
৭. ৱস্সসুত্তৱণ্ণনা
১৯৭. সত্তমে নেমিত্তাতি নিমিত্তপাঠকা. তেজোধাতু পকুপ্পতীতি মহাঅগ্গিক্খন্ধো উপ্পজ্জতি. পাণিনা উদকং সম্পটিচ্ছিত্ৱাতি উপ্পন্নং উতুসমুট্ঠানং উদকং তিযোজনসতেন হত্থেন পটিগ্গহেত্ৱা. পমত্তা হোন্তীতি অত্তনো কীড়ায পমত্তা হোন্তি ৱিপ্পৱুট্ঠসতিনো. তেসঞ্হি সকায ৰতিযা ‘‘ৰমামা’’তি চিত্তে উপ্পন্নে অকালেপি দেৱো ৱস্সতি, তদভাৱে ন ৱস্সতি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং – ‘‘ন কালৱস্স’’ন্তি. অট্ঠমনৱমানি উত্তানত্থানেৱ.
১০. নিস্সাৰণীযসুত্তৱণ্ণনা
২০০. দসমে নিস্সাৰণীযাতি নিস্সটা ৱিসঞ্ঞুত্তা. ধাতুযোতি অত্তসুঞ্ঞসভাৱা. কামং মনসিকৰোতোতি কামং মনসিকৰোন্তস্স, অসুভজ্ঝানতো ৱুট্ঠায অগদং গহেত্ৱা ৱিসং ৱীমংসন্তো ৱিয ৱীমংসনত্থং কামাভিমুখং চিত্তং পেসেন্তস্সাতি অত্থো. ন পক্খন্দতীতি নপ্পৱিসতি. নপ্পসীদতীতি পসাদং নাপজ্জতি. ন সন্তিট্ঠতীতি নপ্পতিট্ঠহতি. ন ৱিমুচ্চতীতি ন অধিমুচ্চতি. যথা পন কুক্কুটপত্তং ৱা ন্হাৰুদদ্দুলং ৱা অগ্গিম্হি পক্খিত্তং পটিলীযতি পতিকুটতি পতিৱট্টতি ন সংপসাৰীযতি, এৱং পটিলীযতি ন সংপসাৰীযতি. নেক্খম্মং খো পনাতি ইধ নেক্খম্মং নাম অসুভেসু পঠমজ্ঝানং, তদস্স মনসিকৰোতো চিত্তং পক্খন্দতি. তস্স তং চিত্তন্তি তস্স তং অসুভজ্ঝানচিত্তং. সুগতন্তি গোচৰে গতত্তা সুট্ঠু গতং. সুভাৱিতন্তি অহানভাগিযত্তা সুট্ঠু ভাৱিতং. সুৱুট্ঠিতন্তি কামতো ৱুট্ঠিতং. সুৱিমুত্তন্তি কামেহি সুট্ঠু ৱিমুত্তং. কামপচ্চযা আসৱা নাম কামহেতুকা চত্তাৰো আসৱা. ৱিঘাতাতি দুক্খা. পৰিড়াহাতি কামৰাগপৰিড়াহা. ন সো তং ৱেদনং ৱেদিযতীতি সো তং কামৱেদনং ৱিঘাতপৰিড়াহৱেদনঞ্চ ন ৱেদিযতি. ইদমক্খাতং কামানং নিস্সৰণন্তি ইদং অসুভজ্ঝানং কামেহি নিস্সটত্তা কামানং নিস্সৰণন্তি অক্খাতং. যো পন তং ঝানং পাদকং কত্ৱা সঙ্খাৰে সম্মসন্তো ততিযমগ্গং পত্ৱা অনাগামিফলেন নিব্বানং দিস্ৱা ‘‘পুন কামা নাম নত্থী’’তি জানাতি. তস্স চিত্তং অচ্চন্তনিস্সৰণমেৱ. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো.
অযং পন ৱিসেসো – দুতিযৱাৰে মেত্তাঝানানি ব্যাপাদস্স নিস্সৰণং নাম. ততিযৱাৰে কৰুণাঝানানি ৱিহিংসায নিস্সৰণং নাম. চতুত্থৱাৰে অৰূপজ্ঝানানি ৰূপানং নিস্সৰণং নাম. অচ্চন্তনিস্সৰণঞ্চেত্থ অৰহত্তফলং যোজেতব্বং. পঞ্চমৱাৰে সক্কাযং মনসিকৰোতোতি সুদ্ধসঙ্খাৰে পৰিগ্গণ্হিত্ৱা অৰহত্তং পত্তস্স সুক্খৱিপস্সকস্স ফলসমাপত্তিতো ৱুট্ঠায ৱীমংসনত্থং পঞ্চুপাদানক্খন্ধাভিমুখং চিত্তং পেসেন্তস্স. ইদমক্খাতং সক্কাযস্স নিস্সৰণন্তি ইদং অৰহত্তমগ্গেন চ ফলেন চ নিব্বানং দিস্ৱা ঠিতস্স ভিক্খুনো ‘‘পুন সক্কাযো নত্থী’’তি উপ্পন্নং অৰহত্তফলসমাপত্তিচিত্তং সক্কাযস্স নিস্সৰণন্তি অক্খাতং. ইদানি এৱং সক্কাযনিস্সৰণং নিৰোধং পত্ৱা ঠিতস্স খীণাসৱস্স ৱণ্ণং কথেন্তো তস্স কামনন্দীপি নানুসেতীতিআদিমাহ. তত্থ নানুসেতীতি ন নিব্বত্ততি. অননুসযাতি অনিব্বত্তিযা. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
ব্ৰাহ্মণৱগ্গো পঞ্চমো.