(১৫) ৫. তিকণ্ডকীৱগ্গো

১. অৱজানাতিসুত্তৱণ্ণনা

১৪১. পঞ্চমস্স পঠমে সংৱাসেনাতি একতোৱাসেন. আদেয্যমুখোতি আদিযনমুখো, গহণমুখোতি অত্থো. তমেনং দত্ৱা অৱজানাতীতি ‘‘অযং দিন্নং পটিগ্গহেতুমেৱ জানাতী’’তি এৱং অৱমঞ্ঞতি. তমেনং সংৱাসেন অৱজানাতীতি অপ্পমত্তকে কিস্মিঞ্চিদেৱ কুজ্ঝিত্ৱা ‘‘জানামহং তযা কতকম্মং, এত্তকং অদ্ধানং অহং কিং কৰোন্তো ৱসিং, ননু তুয্হমেৱ কতাকতং ৱীমংসন্তো’’তিআদীনি ৱত্তা হোতি. অথ ইতৰো ‘‘অদ্ধা কোচি ময্হং দোসো ভৱিস্সতী’’তি কিঞ্চি পটিপ্ফৰিতুং ন সক্কোতি. তং খিপ্পঞ্ঞেৱ অধিমুচ্চিতা হোতীতি তং ৱণ্ণং ৱা অৱণ্ণং ৱা সীঘমেৱ সদ্দহতি. সদ্দহনট্ঠেন হি আদানেন এস আদিযনমুখোতি ৱুত্তো. আধেয্যমুখোতি পাড়িযা পন ঠপিতমুখোতি অত্থো. মগ্গে খটআৱাটো ৱিয আগতাগতং উদকং ৱণ্ণং ৱা অৱণ্ণং ৱা সদ্দহনৱসেন সম্পটিচ্ছিতুং ঠপিতমুখোতি ৱুত্তং হোতি.

ইত্তৰসদ্ধোতি পৰিত্তকসদ্ধো. কুসলাকুসলে ধম্মে ন জানাতীতিআদীসু কুসলে ধম্মে ‘‘ইমে কুসলা’’তি ন জানাতি, অকুসলে ধম্মে ‘‘ইমে অকুসলা’’তি ন জানাতি. তথা সাৱজ্জে সদোসধম্মে ‘‘ইমে সাৱজ্জা’’তি, অনৱজ্জে চ নিদ্দোসধম্মে ‘‘ইমে অনৱজ্জা’’তি, হীনে হীনাতি, পণীতে পণীতাতি. কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগেতি ‘‘ইমে কণ্হা সুক্কে পটিবাহেত্ৱা ঠিতত্তা সপ্পটিভাগা নাম, ইমে চ সুক্কা কণ্হে পটিবাহিত্ৱা ঠিতত্তা সপ্পটিভাগা’’তি ন জানাতি.

২. আৰভতিসুত্তৱণ্ণনা

১৪২. দুতিযে আৰভতি চ ৱিপ্পটিসাৰী চ হোতীতি আপত্তিৱীতিক্কমনৱসেন আৰভতি চেৱ, তপ্পচ্চযা চ ৱিপ্পটিসাৰী হোতি. চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিন্তি অৰহত্তসমাধিঞ্চেৱ অৰহত্তফলঞাণঞ্চ. নপ্পজানাতীতি অনধিগতত্তা ন জানাতি. আৰভতি ন ৱিপ্পটিসাৰী হোতীতি আপত্তিং আপজ্জতি, ৱুট্ঠিতত্তা পন ন ৱিপ্পটিসাৰী হোতি. নাৰভতি ৱিপ্পটিসাৰী হোতীতি সকিং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা ততো ৱুট্ঠায পচ্ছা কিঞ্চাপি নাপজ্জতি, ৱিপ্পটিসাৰং পন ৱিনোদেতুং ন সক্কোতি. নাৰভতি ন ৱিপ্পটিসাৰী হোতীতি ন চেৱ আপত্তিং আপজ্জতি, ন চ ৱিপ্পটিসাৰী হোতি. তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং…পে… নিৰুজ্ঝন্তীতি অৰহত্তং পন অপ্পত্তো হোতি. পঞ্চমনযেন খীণাসৱো কথিতো.

আৰম্ভজাতি আপত্তিৱীতিক্কমসম্ভৱা. ৱিপ্পটিসাৰজাতি ৱিপ্পটিসাৰতো জাতা. পৱড্ঢন্তীতি পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনেন ৱড্ঢন্তি. আৰম্ভজে আসৱে পহাযাতি ৱীতিক্কমসম্ভৱে আসৱে আপত্তিদেসনায ৱা আপত্তিৱুট্ঠানেন ৱা পজহিত্ৱা. পটিৱিনোদেত্ৱাতি সুদ্ধন্তে ঠিতভাৱপচ্চৱেক্খণেন নীহৰিত্ৱা. চিত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৱেতূতি ৱিপস্সনাচিত্তঞ্চ তংসম্পযুত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৱেতু. সেসং ইমিনা উপাযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

৩. সাৰন্দদসুত্তৱণ্ণনা

১৪৩. ততিযে কামাধিমুত্তানন্তি ৱত্থুকামকিলেসকামেসু অধিমুত্তানং. ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নোতি নৱলোকুত্তৰধম্মত্থায সহসীলকং পুব্বভাগপ্পটিপদং পটিপন্নো পটিপত্তিপূৰকো পুগ্গলো দুল্লভো লোকস্মিং.

৪. তিকণ্ডকীসুত্তৱণ্ণনা

১৪৪. চতুত্থে অপ্পটিকূলেতি অপ্পটিকূলাৰম্মণে. পটিকূলসঞ্ঞীতি পটিকূলন্তি এৱংসঞ্ঞী. এস নযো সব্বত্থ. কথং পনাযং এৱং ৱিহৰতীতি? ইট্ঠস্মিং ৱত্থুস্মিং পন অসুভায ৱা ফৰতি, অনিচ্চতো ৱা উপসংহৰতি. এৱং তাৱ অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৱিহৰতি. অনিট্ঠস্মিং ৱত্থুস্মিং মেত্তায ৱা ফৰতি, ধাতুতো ৱা উপসংহৰতি. এৱং পটিকূলে অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৱিহৰতি. উভযস্মিং পন পুৰিমনযস্স চ পচ্ছিমনযস্স চ ৱসেন ততিযচতুত্থৱাৰা ৱুত্তা, ছড়ঙ্গুপেক্খাৱসেন পঞ্চমো. ছড়ঙ্গুপেক্খা চেসা খীণাসৱস্স উপেক্খাসদিসা, ন পন খীণাসৱুপেক্খা. তত্থ উপেক্খকো ৱিহৰেয্যাতি মজ্ঝত্তভাৱে ঠিতো ৱিহৰেয্য. ক্ৱচনীতি কিস্মিঞ্চি আৰম্মণে. কত্থচীতি কিস্মিঞ্চি পদেসে. কিঞ্চনতি কোচি অপ্পমত্তকোপি. ইতি ইমস্মিং সুত্তে পঞ্চসু ঠানেসু ৱিপস্সনাৱ কথিতা. তং আৰদ্ধৱিপস্সকো ভিক্খু কাতুং সক্কোতি, ঞাণৱা পঞ্ঞুত্তৰো বহুস্সুতসমণোপি কাতুং সক্কোতি. সোতাপন্নসকদাগামিঅনাগামিনো কাতুং সক্কোন্তিযেৱ, খীণাসৱে ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি. পঞ্চমং উত্তানমেৱ.

৬. মিত্তসুত্তৱণ্ণনা

১৪৬. ছট্ঠে কম্মন্তং কাৰেতীতি খেত্তাদিকম্মন্তং কাৰেতি. অধিকৰণং আদিযতীতি চত্তাৰি অধিকৰণানি আদিযতি. পামোক্খেসু ভিক্খূসূতি দিসাপামোক্খেসু ভিক্খূসু. পটিৱিৰুদ্ধো হোতীতি পচ্চনীকগ্গাহিতায ৱিৰুদ্ধো হোতি. অনৱত্থচাৰিকন্তি অনৱত্থানচাৰিকং.

৭. অসপ্পুৰিসদানসুত্তৱণ্ণনা

১৪৭. সত্তমে অসক্কচ্চং দেতীতি ন সক্কৰিত্ৱা সুচিং কত্ৱা দেতি. অচিত্তীকত্ৱা দেতীতি অচিত্তীকাৰেন অগাৰৱৱসেন দেতি. অপৱিদ্ধং দেতীতি ন নিৰন্তৰং দেতি, অথ ৱা ছড্ডেতুকামো ৱিয দেতি. অনাগমনদিট্ঠিকো দেতীতি কতস্স নাম ফলং আগমিস্সতীতি ন এৱং আগমনদিট্ঠিং ন উপ্পাদেত্ৱা দেতি.

সুক্কপক্খে চিত্তীকত্ৱা দেতীতি দেয্যধম্মে চ দক্খিণেয্যেসু চ চিত্তীকাৰং উপট্ঠপেত্ৱা দেতি. তত্থ দেয্যধম্মং পণীতং ওজৱন্তং কত্ৱা দেন্তো দেয্যধম্মে চিত্তীকাৰং উপট্ঠপেতি নাম. পুগ্গলং ৱিচিনিত্ৱা দেন্তো দক্খিণেয্যেসু চিত্তীকাৰং উপট্ঠপেতি নাম. সহত্থা দেতীতি আণত্তিযা পৰহত্থেন অদত্ৱা ‘‘অনমতগ্গে সংসাৰে ৱিচৰন্তেন মে হত্থপাদানং অলদ্ধকালস্স পমাণং নাম নত্থি, ৱট্টমোক্খং ভৱনিস্সৰণং কৰিস্সামী’’তি সহত্থেনেৱ দেতি. আগমনদিট্ঠিকোতি ‘‘অনাগতভৱস্স পচ্চযো ভৱিস্সতী’’তি কম্মঞ্চ ৱিপাকঞ্চ সদ্দহিত্ৱা দেতীতি.

৮. সপ্পুৰিসদানসুত্তৱণ্ণনা

১৪৮. অট্ঠমে সদ্ধাযাতি দানঞ্চ দানফলঞ্চ সদ্দহিত্ৱা. কালেনাতি যুত্তপ্পত্তকালেন. অনগ্গহিতচিত্তোতি অগ্গহিতচিত্তো মুত্তচাগো হুত্ৱা. অনুপহচ্চাতি অনুপঘাতেত্ৱা গুণে অমক্খেত্ৱা. কালাগতা চস্স অত্থা পচুৰা হোন্তীতি অত্থা আগচ্ছমানা ৱযোৱুড্ঢকালে অনাগন্ত্ৱা যুত্তপ্পত্তকালে পঠমৱযস্মিংযেৱ আগচ্ছন্তি চেৱ বহূ চ হোন্তি.

৯. পঠমসমযৱিমুত্তসুত্তৱণ্ণনা

১৪৯. নৱমে সমযৱিমুত্তস্সাতি অপ্পিতপ্পিতক্খণেযেৱ ৱিক্খম্ভিতেহি কিলেসেহি ৱিমুত্তত্তা সমযৱিমুত্তিসঙ্খাতায লোকিযৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তচিত্তস্স. দসমং উত্তানত্থমেৱ.

তিকণ্ডকীৱগ্গো পঞ্চমো.