২. দুতিযপণ্ণাসকং
(৬) ১. নীৱৰণৱগ্গো
১. আৱৰণসুত্তৱণ্ণনা
৫১. দুতিযস্স পঠমে আৱৰণৱসেন আৱৰণা. নীৱৰণৱসেন নীৱৰণা. চেতো অজ্ঝাৰুহন্তীতি চেতসো অজ্ঝাৰুহা. ৱিপস্সনাপঞ্ঞঞ্চ মগ্গপঞ্ঞঞ্চ উপ্পত্তিনিৱাৰণট্ঠেন দুব্বলং কৰোন্তীতি পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণা. যা ৱা এতেহি সদ্ধিং ৱোকিণ্ণা পঞ্ঞা উপ্পজ্জতি, তং দুব্বলং কৰোন্তীতিপি পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণা. অবলাযাতি পঞ্চনীৱৰণপৰিযোনদ্ধত্তা অপগতবলায. উত্তৰি ৱা মনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসন্তি দসকুসলকম্মপথসঙ্খাতা মনুস্সধম্মা উত্তৰি অৰিযভাৱং কাতুং সমত্থং ঞাণদস্সনৱিসেসং. হাৰহাৰিনীতি হৰিতব্বং হৰিতুং সমত্থা. নঙ্গলমুখানীতি মাতিকামুখানি. তানি হি নঙ্গলসৰিক্খকত্তা নঙ্গলেহি চ খতত্তা নঙ্গলমুখানীতি ৱুচ্চন্তি.
এৱমেৱ খোতি এত্থ সোতং ৱিয ৱিপস্সনাঞাণং দট্ঠব্বং, উভতো নঙ্গলমুখানং ৱিৱৰণকালো ৱিয ছসু দ্ৱাৰেসু সংৱৰস্স ৱিস্সট্ঠকালো, মজ্ঝেনদিযা ৰুক্খপাদে কোট্টেত্ৱা পলালতিণমত্তিকাহি আৱৰণে কতে উদকস্স ৱিক্খিত্তৱিসটব্যাদিণ্ণকালো ৱিয পঞ্চহি নীৱৰণেহি পৰিযোনদ্ধকালো, এৱং আৱৰণে কতে ৱিহতৱেগস্স উদকস্স তিণপলালাদীনি পৰিকড্ঢিত্ৱা সমুদ্দং পাপুণিতুং অসমত্থকালো ৱিয ৱিপস্সনাঞাণেন সব্বাকুসলে ৱিদ্ধংসেত্ৱা নিব্বানসাগৰং পাপুণিতুং অসমত্থকালো ৱেদিতব্বো. সুক্কপক্খে ৱুত্তৱিপল্লাসেন যোজনা কাতব্বা. ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টৱিৱট্টং কথিতং. দুতিযং উত্তানত্থমেৱ.
৩. পধানিযঙ্গসুত্তৱণ্ণনা
৫৩. ততিযে পধানিযঙ্গানীতি পধানং ৱুচ্চতি পদহনভাৱো, পধানমস্স অত্থীতি পধানিযো, পধানিযস্স ভিক্খুনো অঙ্গানীতি পধানিযঙ্গানি. সদ্ধোতি সদ্ধায সমন্নাগতো. সদ্ধা পনেসা আগমসদ্ধা অধিগমসদ্ধা ওকপ্পনসদ্ধা পসাদসদ্ধাতি চতুব্বিধা. তত্থ সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তানং সদ্ধা, অভিনীহাৰতো পট্ঠায আগতত্তা আগমসদ্ধা নাম. অৰিযসাৱকানং পটিৱেধেন অধিগতত্তা অধিগমসদ্ধা নাম. বুদ্ধো ধম্মো সঙ্ঘোতি ৱুত্তে অচলভাৱেন ওকপ্পনং ওকপ্পনসদ্ধা নাম. পসাদুপ্পত্তি পসাদসদ্ধা নাম. ইধ ওকপ্পনসদ্ধা অধিপ্পেতা. বোধিন্তি চতুমগ্গঞাণং. তং সুপ্পটিৱিদ্ধং তথাগতেনাতি সদ্দহতি. দেসনাসীসমেৱ চেতং, ইমিনা পন অঙ্গেন তীসুপি ৰতনেসু সদ্ধা অধিপ্পেতা. যস্স হি বুদ্ধাদীসু পসাদো বলৱা, তস্স পধানৱীৰিযং ইজ্ঝতি.
অপ্পাবাধোতি অৰোগো. অপ্পাতঙ্কোতি নিদ্দুক্খো. সমৱেপাকিনিযাতি সমৱিপাকিনিযা. গহণিযাতি কম্মজতেজোধাতুযা. নাতিসীতায নাচ্চুণ্হাযাতি অতিসীতলগ্গহণিকো হি সীতভীৰুকো হোতি, অচ্চুণ্হগ্গহণিকো উণ্হভীৰুকো, তেসং পধানং ন ইজ্ঝতি, মজ্ঝিমগ্গহণিকস্স ইজ্ঝতি. তেনাহ – মজ্ঝিমায পধানক্খমাযাতি. যথাভূতং অত্তানং আৱিকত্তাতি যথাভূতং অত্তনো অগুণং পকাসেতা. উদযত্থগামিনিযাতি উদযঞ্চ অত্থঞ্চ গন্তুং পৰিচ্ছিন্দিতুং সমত্থায. এতেন পঞ্ঞাসলক্খণপৰিগ্গাহকং উদযব্বযঞাণং ৱুত্তং. অৰিযাযাতি পৰিসুদ্ধায. নিব্বেধিকাযাতি অনিব্বিদ্ধপুব্বে লোভক্খন্ধাদযো নিব্বিজ্ঝিতুং সমত্থায. সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযাতি তদঙ্গৱসেন কিলেসানং পহীনত্তা যং দুক্খং খীযতি, তস্স দুক্খস্স খযগামিনিযা. ইতি সব্বেহিপি ইমেহি পদেহি ৱিপস্সনাপঞ্ঞাৱ কথিতা. দুপ্পঞ্ঞস্স হি পধানং ন ইজ্ঝতি.
৪. সমযসুত্তৱণ্ণনা
৫৪. চতুত্থে পধানাযাতি ৱীৰিযকৰণত্থায. ন সুকৰং উঞ্ছেন পগ্গহেন যাপেতুন্তি ন সক্কা হোতি পত্তং গহেত্ৱা উঞ্ছাচৰিযায যাপেতুং. ইমস্মিম্পি সুত্তে ৱট্টৱিৱট্টমেৱ কথিতং.
৫. মাতাপুত্তসুত্তৱণ্ণনা
৫৫. পঞ্চমে পৰিযাদায তিট্ঠতীতি পৰিযাদিযিত্ৱা গহেত্ৱা খেপেত্ৱা তিট্ঠতি. উগ্ঘাতিতাতি উদ্ধুমাতা.
অসিহত্থেনাতি সীসচ্ছেদনত্থায অসিং আদায আগতেনাপি. পিসাচেনাতি খাদিতুং আগতযক্খেনাপি. আসীদেতি ঘট্টেয্য. মঞ্জুনাতি মুদুকেন. কামোঘৱুড়্হানন্তি কামোঘেন ৱুড়্হানং কড্ঢিতানং. কালং গতি ভৱাভৱন্তি ৱট্টকালং গতিঞ্চ পুনপ্পুনব্ভৱে চ. পুৰক্খতাতি পুৰেচাৰিকা পুৰতো গতাযেৱ. যে চ কামে পৰিঞ্ঞাযাতি যে পণ্ডিতা দুৱিধেপি কামে তীহি পৰিঞ্ঞাহি পৰিজানিত্ৱা. চৰন্তি অকুতোভযাতি খীণাসৱানং কুতোচি ভযং নাম নত্থি, তস্মা তে অকুতোভযা হুত্ৱা চৰন্তি. পাৰঙ্গতাতি পাৰং ৱুচ্চতি নিব্বানং, তং উপগতা, সচ্ছিকত্ৱা ঠিতাতি অত্থো. আসৱক্খযন্তি অৰহত্তং. ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টমেৱ কথেত্ৱা গাথাসু ৱট্টৱিৱট্টং কথিতং.
৬. উপজ্ঝাযসুত্তৱণ্ণনা
৫৬. ছট্ঠে মধুৰকজাতোতি সঞ্জাতগৰুভাৱো. দিসা চ মে ন পক্খাযন্তীতি চতস্সো দিসা চ অনুদিসা চ ময্হং ন উপট্ঠহন্তীতি ৱদতি. ধম্মা চ মং নপ্পটিভন্তীতি সমথৱিপস্সনাধম্মাপি মে ন উপট্ঠহন্তি. অনভিৰতো চ ব্ৰহ্মচৰিযং চৰামীতি উক্কণ্ঠিতো হুত্ৱা ব্ৰহ্মচৰিযৱাসং ৱসামি. যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমীতি তস্স কথং সুত্ৱা ‘‘বুদ্ধৱেনেয্যপুগ্গলো অয’’ন্তি তং কাৰণং ভগৱতো আৰোচেতুং উপসঙ্কমি. অৱিপস্সকস্স কুসলানং ধম্মানন্তি কুসলধম্মে অৱিপস্সন্তস্স, অনেসন্তস্স অগৱেসন্তস্সাতি অত্থো. বোধিপক্খিযানং ধম্মানন্তি সতিপট্ঠানাদীনং সত্ততিংসধম্মানং.
৭. অভিণ্হপচ্চৱেক্খিতব্বঠানসুত্তৱণ্ণনা
৫৭. সত্তমে জৰাধম্মোম্হীতি জৰাসভাৱো অম্হি. জৰং অনতীতোতি জৰং অনতিক্কন্তো, অন্তোজৰায এৱ চৰামি. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. কম্মস্সকোতিআদীসু কম্মং ময্হং সকং অত্তনো সন্তকন্তি কম্মস্সকো অম্হি. কম্মস্স দাযাদোতি কম্মদাযাদো, কম্মং ময্হং দাযজ্জং সন্তকন্তি অত্থো. কম্মং ময্হং যোনি কাৰণন্তি কম্মযোনি. কম্মং ময্হং বন্ধূতি কম্মবন্ধু, কম্মঞাতকোতি অত্থো. কম্মং ময্হং পটিসৰণং পতিট্ঠাতি কম্মপটিসৰণো. তস্স দাযাদো ভৱিস্সামীতি তস্স কম্মস্স দাযাদো তেন দিন্নফলপটিগ্গাহকো ভৱিস্সামীতি অত্থো. যোব্বনমদোতি যোব্বনং আৰব্ভ উপ্পন্নমদো. সেসেসুপি এসেৱ নযো. মগ্গো সঞ্জাযতীতি লোকুত্তৰমগ্গো সঞ্জাযতি. সংযোজনানি সব্বসো পহীযন্তীতি দস সংযোজনানি সব্বসো পহীযন্তি. অনুসযা ব্যন্তীহোন্তীতি সত্ত অনুসযা ৱিগতন্তা পৰিচ্ছিন্না পৰিৱটুমা হোন্তি. এৱমেত্থ হেট্ঠা পঞ্চসু ঠানেসু ৱিপস্সনা কথিতা, ইমেসু পঞ্চসু লোকুত্তৰমগ্গো.
ইদানি গাথাহি কূটং গণ্হন্তো ব্যাধিধম্মাতিআদিমাহ. তত্থ ঞত্ৱা ধম্মং নিৰূপধিন্তি উপধিৰহিতং অৰহত্তমগ্গং ঞত্ৱা. সব্বে মদে অভিভোস্মীতি সব্বে ইমে তযোপি মদে অধিভৱিং, অতিক্কম্ম ঠিতোস্মীতি অত্থো. নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতোতি পব্বজ্জং খেমতো দিস্ৱা. তস্স মে অহু উস্সাহো, নিব্বানং অভিপস্সতোতি তস্স ময্হং নিব্বানং অভিপস্সন্তস্স ৱাযামো অহোসি. অনিৱত্তি ভৱিস্সামীতি পব্বজ্জতো অনিৱত্তিকো ভৱিস্সামি, ব্ৰহ্মচৰিযৱাসতো অনিৱত্তিকো, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণতো অনিৱত্তিকো ভৱিস্সামি. ব্ৰহ্মচৰিযপৰাযণোতি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযপৰাযণো. ইমিনা লোকুত্তৰো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো কথিতোতি.
৮. লিচ্ছৱিকুমাৰকসুত্তৱণ্ণনা
৫৮. অট্ঠমে সজ্জানি ধনূনীতি সজিযানি আৰোপিতধনূনি. অদ্দসূতি অদ্দসংসু. ভৱিস্সন্তি ৱজ্জীতি ৱড্ঢিস্সন্তি ৱজ্জিৰাজানো. অপানুভাতি অৱড্ঢিনিস্সিতা মানথদ্ধা. পচ্ছালিযং খিপন্তীতি পচ্ছতো গন্ত্ৱা পিট্ঠিং পাদেন পহৰন্তি. ৰট্ঠিকস্সাতিআদীসু ৰট্ঠং ভুঞ্জতীতি ৰট্ঠিকো. পিতৰা দত্তং সাপতেয্যং ভুঞ্জতীতি পেত্তনিকো. সেনায পতি জেট্ঠকোতি সেনাপতিকো. গামগামণিকস্সাতি গামানং গামণিকস্স, গামসামিকস্সাতি অত্থো. পূগগামণিকস্সাতি গণজেট্ঠকস্স. কুলেসূতি তেসু তেসু কুলেসু. পচ্চেকাধিপচ্চং কাৰেন্তীতি পচ্চেকং জেট্ঠকট্ঠানং কাৰেন্তি. কল্যাণেন মনসা অনুকম্পন্তীতি সুন্দৰেন চিত্তেন অনুগ্গণ্হন্তি. খেত্তকম্মন্তসামন্তসব্যোহাৰেতি যে চ অত্তনো খেত্তকম্মন্তানং সামন্তা অনন্তৰক্খেত্তসামিনো, তে চ ৰজ্জুদণ্ডেহি ভূমিপ্পমাণগ্গাহকে সব্বোহাৰে চ. বলিপটিগ্গাহিকা দেৱতাতি কুলপ্পৱেণিযা আগতা আৰক্খদেৱতা. সক্কৰোতীতি তা দেৱতা অগ্গযাগুভত্তাদীহি সক্কৰোতি.
কিচ্চকৰোতি উপ্পন্নানং কিচ্চানং কাৰকো. যে চস্স অনুজীৱিনোতি যে চ এতং উপনিস্সায জীৱন্তি. উভিন্নঞ্চেৱ অত্থাযাতি উভিন্নম্পি হিতত্থায পটিপন্নো হোতীতি অত্থো. পুব্বপেতানন্তি পৰলোকগতানং. দিট্ঠে ধম্মে চ জীৱতন্তি যে চ দিট্ঠে ধম্মে জীৱন্তি. ইতি পদদ্ৱযেনাপি অতীতপচ্চুপ্পন্নে ঞাতযো দস্সেতি. ৱিত্তিসঞ্জননোতি তুট্ঠিজননো. ঘৰমাৱসন্তি ঘৰাৱাসং ৱসন্তো. পুজ্জো হোতি পসংসিযোতি পূজেতব্বো চ পসংসিতব্বো চ হোতীতি.
৯-১০. ৱুড্ঢপব্বজিতসুত্তদ্ৱযৱণ্ণনা
৫৯-৬০. নৱমে নিপুণোতি সণ্হো সুখুমকাৰণঞ্ঞূ. আকপ্পসম্পন্নোতি সমণাকপ্পেন সম্পন্নো. দসমে পদক্খিণগ্গাহীতি দিন্নোৱাদং পদক্খিণতো গণ্হন্তো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
নীৱৰণৱগ্গো পঠমো.
(৭) ২. সঞ্ঞাৱগ্গো
১-২. সঞ্ঞাসুত্তদ্ৱযৱণ্ণনা
৬১-৬২. দুতিযস্স পঠমে মহপ্ফলাতি ৱিপাকফলেন মহপ্ফলা. ৱিপাকানিসংসেনেৱ মহানিসংসা. অমতোগধাতি নিব্বানপতিট্ঠা. সব্বলোকে অনভিৰতিসঞ্ঞাতি সব্বস্মিং তেধাতুসন্নিৱেসে লোকে উক্কণ্ঠিতস্স উপ্পজ্জনকসঞ্ঞা. দুতিযং উত্তানত্থমেৱ.
৩-৪. ৱড্ঢসুত্তদ্ৱযৱণ্ণনা
৬৩-৬৪. ততিযে ৱৰাদাযীতি উত্তমস্স ৱৰস্স আদাযকো. সেসমেত্থ চতুত্থে চ উত্তানত্থমেৱাতি.
৫. সাকচ্ছসুত্তৱণ্ণনা
৬৫. পঞ্চমে অলংসাকচ্ছোতি সাকচ্ছায যুত্তো. আগতং পঞ্হন্তি পুচ্ছিতং পঞ্হং. ব্যাকত্তা হোতীতি ৱিস্সজ্জিতা হোতি.
৬. সাজীৱসুত্তৱণ্ণনা
৬৬. ছট্ঠে অলংসাজীৱোতি সাজীৱায যুত্তো. সাজীৱোতি পঞ্হপুচ্ছনঞ্চেৱ পঞ্হৱিস্সজ্জনঞ্চ. সব্বেপি হি সব্ৰহ্মচাৰিনো পঞ্হং উপজীৱন্তি, তেনেতং পঞ্হপুচ্ছনৱিস্সজ্জনং সমানাজীৱতায সাজীৱোতি ৱুত্তং. কতং পঞ্হন্তি অভিসঙ্খতং পঞ্হং.
৭-১০. পঠমইদ্ধিপাদসুত্তাদিৱণ্ণনা
৬৭-৭০. সত্তমে উস্সোড়্হীতি অধিমত্তৱীৰিযং. অট্ঠমে অত্তনো বোধিমণ্ডে পটিৱিদ্ধে আগমনইদ্ধিপাদে কথেত্ৱা উপৰি অত্তনোৱ ছ অভিঞ্ঞা কথেসীতি. নৱমদসমেসু ৱিপস্সনা কথিতা. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
সঞ্ঞাৱগ্গো দুতিযো.
(৮) ৩. যোধাজীৱৱগ্গো
১. পঠমচেতোৱিমুত্তিফলসুত্তৱণ্ণনা
৭১. ততিযস্স পঠমে যতো খো, ভিক্খৱেতি হেট্ঠা ৱুত্তনযেন ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পত্তস্স ভিক্খুনো ইদানি ৱণ্ণভণনত্থং ইদং আৰদ্ধং. তত্থ যতো খোতি যদা খো. উক্খিত্তপলিঘোতি অৱিজ্জাপলিঘং উক্খিপিত্ৱা অপনেত্ৱা ঠিতো. সংকিণ্ণপৰিখোতি সংসাৰপৰিখং সংকিৰিত্ৱা ৱিনাসেত্ৱা ঠিতো. অব্বূড়্হেসিকোতি তণ্হাসঙ্খাতং এসিকাথম্ভং অব্বুয্হ লুঞ্চিত্ৱা ঠিতো. নিৰগ্গড়োতি নীৱৰণকৱাটং উগ্ঘাটেত্ৱা ঠিতো. পন্নদ্ধজো পন্নভাৰোতি মানদ্ধজঞ্চ খন্ধাভিসঙ্খাৰকিলেসভাৰঞ্চ পাতেত্ৱা ওতাৰেত্ৱা ঠিতো. ৱিসংযুত্তোতি ৱট্টেন ৱিসংযুত্তো. সেসং পাড়িনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. এত্তাৱতা ভগৱতা মগ্গেন কিলেসে খেপেত্ৱা নিৰোধসযনৱৰগতস্স নিব্বানাৰম্মণং ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৱা ৱিহৰতো খীণাসৱস্স কালো দস্সিতো.
যথা হি দ্ৱে নগৰানি একং চোৰনগৰং একং খেমনগৰং. অথ একস্স মহাযোধস্স এৱং ভৱেয্য – ‘‘যাৱিমং চোৰনগৰং তিট্ঠতি, তাৱ খেমনগৰং ভযতো ন মুচ্চতি, চোৰনগৰং অনগৰং কৰিস্সামী’’তি সন্নাহং কত্ৱা খগ্গং গহেত্ৱা চোৰনগৰং উপসঙ্কমিত্ৱা নগৰদ্ৱাৰে উস্সাপিতে এসিকাথম্ভে খগ্গেন ছিন্দিত্ৱা সদ্ধিং দ্ৱাৰবাহাহি কৱাটং ভিন্দিত্ৱা পলিঘং উক্খিপিত্ৱা পাকাৰং ভিন্দিত্ৱা পৰিখং ৱিকিৰিত্ৱা নগৰসোভত্থায উস্সিতে ধজে পাতেত্ৱা নগৰং অগ্গিনা ঝাপেত্ৱা খেমনগৰং পৱিসিত্ৱা পাসাদং আৰুয্হ ঞাতিগণপৰিৱুতো সুৰসভোজনং ভুঞ্জেয্য. এৱং চোৰনগৰং ৱিয সক্কাযো, খেমনগৰং ৱিয নিব্বানং, মহাযোধো ৱিয যোগাৱচৰো. তস্সেৱং হোতি – ‘‘যাৱ সক্কাযৱট্টং ৱট্টতি, তাৱ দ্ৱত্তিংসকম্মকাৰণাঅট্ঠনৱুতিৰোগপঞ্চৱীসতিমহাভযেহি পৰিমুচ্চনং নত্থী’’তি. সো মহাযোধো সন্নাহং ৱিয সীলসন্নাহং কত্ৱা পঞ্ঞাখগ্গং গহেত্ৱা খগ্গেন এসিকাথম্ভে ৱিয অৰহত্তমগ্গেন তণ্হেসিকং লুঞ্চিত্ৱা, সো যোধো সদ্ৱাৰবাহকং নগৰকৱাটং ৱিয পঞ্চোৰম্ভাগিযসংযোজনঅগ্গড়ং উগ্ঘাটেত্ৱা, সো যোধো পলিঘং ৱিয অৱিজ্জাপলিঘং উক্খিপিত্ৱা, সো যোধো পাকাৰং ভিন্দন্তো পৰিখং ৱিয কম্মাভিসঙ্খাৰং ভিন্দন্তো জাতিসংসাৰপৰিখং ৱিকিৰিত্ৱা, সো যোধো নগৰং সোভত্থায উস্সাপিতদ্ধজে ৱিয মানদ্ধজে পাতেত্ৱা সক্কাযনগৰং ঝাপেত্ৱা, সো যোধো খেমনগৰে উপৰিপাসাদে সুভোজনং ৱিয কিলেসপৰিনিব্বাননগৰং পৱিসিত্ৱা অমতং নিৰোধাৰম্মণং ফলসমাপত্তিসুখং অনুভৱমানো কালং ৱীতিনামেতি.
২. দুতিযচেতোৱিমুত্তিফলসুত্তৱণ্ণনা
৭২. দুতিযে অনিচ্চসঞ্ঞাতি খন্ধপঞ্চকং হুত্ৱা অভাৱাকাৰেন অনিচ্চন্তি উপ্পজ্জনকসঞ্ঞা. অনিচ্চে দুক্খসঞ্ঞাতি যদনিচ্চং, তং পটিপীড়নাকাৰেন দুক্খন্তি উপ্পজ্জনকসঞ্ঞা. দুক্খে অনত্তসঞ্ঞাতি যং দুক্খং, তং অৱসৱত্তনাকাৰেন অনত্তাতি উপ্পজ্জনকসঞ্ঞা. সেসং হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱ. ইমেসু পন দ্ৱীসুপি সুত্তেসু ৱিপস্সনাফলং নাম কথিতন্তি.
৩. পঠমধম্মৱিহাৰীসুত্তৱণ্ণনা
৭৩. ততিযে দিৱসং অতিনামেতীতি দিৱসং অতিক্কামেতি. ৰিঞ্চতি পটিসল্লানন্তি একীভাৱং ৱিস্সজ্জেতি. দেসেতীতি কথেতি পকাসেতি. ধম্মপঞ্ঞত্তিযাতি ধম্মস্স পঞ্ঞাপনায. ধম্মং পৰিযাপুণাতীতি নৱঙ্গৱসেন চতুসচ্চধম্মং পৰিযাপুণাতি ৱড়ঞ্জেতি কথেতি. ন ৰিঞ্চতি পটিসল্লানন্তি একীভাৱং ন ৱিস্সজ্জেতি. অনুযুঞ্জতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথন্তি নিযকজ্ঝত্তে চিত্তসমাধিং আসেৱতি ভাৱেতি, সমথকম্মট্ঠানে যুত্তপ্পযুত্তো হোতি.
হিতেসিনাতি হিতং এসন্তেন. অনুকম্পকেনাতি অনুকম্পমানেন. অনুকম্পং উপাদাযাতি অনুকম্পং চিত্তেন পৰিগ্গহেত্ৱা, পটিচ্চাতিপি ৱুত্তং হোতি. কতং ৱো তং মযাতি তং মযা ইমে পঞ্চ পুগ্গলে দেসেন্তেন তুম্হাকং কতং. এত্তকমেৱ হি অনুকম্পকস্স সত্থু কিচ্চং যদিদং অৱিপৰীতধম্মদেসনা, ইতো পৰং পন পটিপত্তি নাম সাৱকানং কিচ্চং. তেনাহ – এতানি ভিক্খু ৰুক্খমূলানি…পে… অম্হাকং অনুসাসনীতি. তত্থ চ ৰুক্খমূলানীতি ইমিনা ৰুক্খমূলসেনাসনং দস্সেতি. সুঞ্ঞাগাৰানীতি ইমিনা জনৱিৱিত্তট্ঠানং. উভযেনাপি চ যোগানুৰূপং সেনাসনমাচিক্খতি, দাযজ্জং নিয্যাতেতি. ঝাযথাতি আৰম্মণূপনিজ্ঝানেন অট্ঠতিংসাৰম্মণানি, লক্খণূপনিজ্ঝানেন চ অনিচ্চাদিতো খন্ধাযতনাদীনি উপনিজ্ঝাযথ, সমথঞ্চ ৱিপস্সনঞ্চ ৱড্ঢেথাতি ৱুত্তং হোতি. মা পমাদত্থাতি মা পমজ্জিত্থ. মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰিনো অহুৱত্থাতি যে হি পুব্বে দহৰকালে আৰোগ্যকালে সত্তসপ্পাযাদিসম্পত্তিকালে সত্থু সম্মুখীভাৱকালে চ যোনিসোমনসিকাৰৱিৰহিতা ৰত্তিন্দিৱং মঙ্কুলভত্তা হুত্ৱা সেয্যসুখমিদ্ধসুখমনুযুত্তা পমজ্জন্তি, তে পচ্ছা জৰাকালে ৰোগকালে মৰণকালে ৱিপত্তিকালে সত্থু পৰিনিব্বানকালে চ তং পুব্বে পমাদৱিহাৰং অনুস্সৰন্তা সপ্পটিসন্ধিকালকিৰিযঞ্চ ভাৰিযং সম্পস্সমানা ৱিপ্পটিসাৰিনো হোন্তি. তুম্হে পন তাদিসা মা অহুৱত্থাতি এতমত্থং দস্সেন্তো আহ – ‘‘মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰিনো অহুৱত্থা’’তি. অযং ৱো অম্হাকং অনুসাসনীতি অযং অম্হাকং সন্তিকা ‘‘ঝাযথ মা পমাদত্থা’’তি তুম্হাকং অনুসাসনী, ওৱাদোতি ৱুত্তং হোতি.
৪. দুতিযধম্মৱিহাৰীসুত্তৱণ্ণনা
৭৪. চতুত্থে উত্তৰি চস্স পঞ্ঞায অত্থং নপ্পজানাতীতি ততো পৰিযত্তিতো উত্তৰি তস্স ধম্মস্স সহৱিপস্সনায মগ্গপঞ্ঞায অত্থং নপ্পজানাতি, চত্তাৰি সচ্চানি ন পস্সতি নপ্পটিৱিজ্ঝতীতি অত্থো. সেসৱাৰেসুপি এসেৱ নযো. এৱমেতেসু দ্ৱীসুপি সুত্তেসু বহুস্সুতভিক্খু ৱিপস্সনাকম্মিকো সোতাপন্নো সকদাগামী অনাগামী খীণাসৱোতি ছ জনা ধম্মৱিহাৰিনো নামাতি ৱেদিতব্বা.
৫. পঠমযোধাজীৱসুত্তৱণ্ণনা
৭৫. পঞ্চমে যোধাজীৱাতি যুদ্ধূপজীৱিনো. ৰজগ্গন্তি হত্থিঅস্সাদীনং পাদপ্পহাৰভিন্নায ভূমিযা উগ্গতং ৰজক্খন্ধং. ন সন্থম্ভতীতি সন্থম্ভিত্ৱা ঠাতুং ন সক্কোতি. সহতি ৰজগ্গন্তি ৰজক্খন্ধং দিস্ৱাপি অধিৱাসেতি. ধজগ্গন্তি হত্থিঅস্সদীনং পিট্ঠেসু ৱা ৰথেসু ৱা উস্সাপিতানং ধজানং অগ্গং. উস্সাৰণন্তি হত্থিঅস্সৰথানঞ্চেৱ বলকাযস্স চ উচ্চাসদ্দমহাসদ্দং. সম্পহাৰেতি সমাগতে অপ্পমত্তকেপি পহাৰে. হঞ্ঞতীতি ৱিহঞ্ঞতি ৱিঘাতং আপজ্জতি. ব্যাপজ্জতীতি ৱিপত্তিং আপজ্জতি, পকতিভাৱং জহতি. সহতি সম্পহাৰন্তি দ্ৱে তযো পহাৰে পত্ৱাপি সহতি অধিৱাসেতি. তমেৱ সঙ্গামসীসন্তি তংযেৱ জযক্খন্ধাৱাৰট্ঠানং. অজ্ঝাৱসতীতি সত্তাহমত্তং অভিভৱিত্ৱা আৱসতি. কিং কাৰণা? লদ্ধপহাৰানং পহাৰজগ্গনত্থঞ্চেৱ কতকম্মানং ৱিসেসং ঞত্ৱা ঠানন্তৰদানত্থঞ্চ ইস্সৰিযসুখানুভৱনত্থঞ্চ.
ইদানি যস্মা সত্থু যোধাজীৱেহি কিচ্চং নত্থি, ইমস্মিং পন সাসনে তথাৰূপে পঞ্চ পুগ্গলে দস্সেতুং ইদং ওপম্মং আভতং. তস্মা তে পুগ্গলে দস্সেন্তো এৱমেৱ খোতিআদিমাহ. তত্থ সংসীদতীতি মিচ্ছাৱিতক্কস্মিং সংসীদতি অনুপ্পৱিসতি. ন সক্কোতি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুন্তি ব্ৰহ্মচৰিযৱাসং অনুপচ্ছিজ্জমানং গোপেতুং ন সক্কোতি. সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱাতি সিক্খায দুব্বলভাৱং পকাসেত্ৱা. কিমস্স ৰজগ্গস্মিন্তি কিং তস্স পুগ্গলস্স ৰজগ্গং নামাতি ৱদতি. অভিৰূপাতি অভিৰূপৱতী. দস্সনীযাতি দস্সনযোগ্গা. পাসাদিকাতি দস্সনেনেৱ চিত্তপ্পসাদাৱহা. পৰমাযাতি উত্তমায. ৱণ্ণপোক্খৰতাযাতি সৰীৰৱণ্ণেন চেৱ অঙ্গসণ্ঠানেন চ. ঊহসতীতি অৱহসতি. উল্লপতীতি কথেতি. উজ্ঝগ্ঘতীতি পাণিং পহৰিত্ৱা মহাহসিতং হসতি. উপ্পণ্ডেতীতি উপ্পণ্ডনকথং কথেতি. অভিনিসীদতীতি অভিভৱিত্ৱা সন্তিকে ৱা একাসনে ৱা নিসীদতি. দুতিযপদেপি এসেৱ নযো. অজ্ঝোত্থৰতীতি অৱত্থৰতি. ৱিনিৱেঠেত্ৱা ৱিনিমোচেত্ৱাতি গহিতট্ঠানতো তস্সা হত্থং ৱিনিব্বেঠেত্ৱা চেৱ মোচেত্ৱা চ. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱাতি. ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টৱিৱট্টং কথিতং.
৬. দুতিযযোধাজীৱসুত্তৱণ্ণনা
৭৬. ছট্ঠে অসিচম্মং গহেত্ৱাতি অসিঞ্চ চম্মঞ্চ গহেত্ৱা. ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱাতি ধনুঞ্চ সৰকলাপঞ্চ সন্নয্হিত্ৱা. ৱিযূড়্হন্তি যুদ্ধসন্নিৱেসৱেসেন ঠিতং. সঙ্গামং ওতৰতীতি মহাযুদ্ধং ওতৰতি. উস্সহতি ৱাযমতীতি উস্সাহঞ্চ ৱাযামঞ্চ কৰোতি. হনন্তীতি ঘাতেন্তি. পৰিযাপাদেন্তীতি পৰিযাপাদযন্তি. উপলিক্খন্তীতি ৱিজ্ঝন্তি. অপনেন্তীতি সকসেনং গহেত্ৱা গচ্ছন্তি. অপনেত্ৱা ঞাতকানং নেন্তীতি সকসেনং নেত্ৱা ততো ঞাতকানং সন্তিকং নেন্তি. নীযমানোতি অত্তনো গেহং ৱা সেসঞাতিসন্তিকং ৱা নিয্যমানো. উপট্ঠহন্তি পৰিচৰন্তীতি পহাৰসোধনৱণকপ্পনাদীনি কৰোন্তা জগ্গন্তি গোপযন্তি.
অৰক্খিতেনেৱ কাযেনাতি অৰক্খিতেন কাযদ্ৱাৰেন. অৰক্খিতায ৱাচাযাতি অৰক্খিতেন ৱচীদ্ৱাৰেন. অৰক্খিতেন চিত্তেনাতি অৰক্খিতেন মনোদ্ৱাৰেন. অনুপট্ঠিতায সতিযাতি সতিং সুপট্ঠিতং অকত্ৱা. অসংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহীতি মনচ্ছট্ঠেহি ইন্দ্ৰিযেহি অপিহিতেহি অগোপিতেহি. ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতীতি ৰাগো উপ্পজ্জমানোৱ সমথৱিপস্সনাচিত্তং ধংসেতি, দূৰে খিপতি. ৰাগপৰিযুট্ঠিতোম্হি, আৱুসো, ৰাগপৰেতোতি অহং, আৱুসো, ৰাগেন ৰত্তো, ৰাগেন অনুগতো.
অট্ঠিকঙ্কলূপমাতিআদীসু অট্ঠিকঙ্কলূপমা অপ্পস্সাদট্ঠেন. মংসপেসূপমা বহুসাধাৰণট্ঠেন. তিণুক্কূপমা অনুদহনট্ঠেন. অঙ্গাৰকাসূপমা মহাভিতাপট্ঠেন. সুপিনকূপমা ইত্তৰপচ্চুপট্ঠানট্ঠেন. যাচিতকূপমা তাৱকালিকট্ঠেন. ৰুক্খফলূপমা সব্বঙ্গপচ্চঙ্গপলিভঞ্জনট্ঠেন. অসিসূনূপমা অধিকুট্টনট্ঠেন. সত্তিসূলূপমা ৱিনিৱিজ্ঝনট্ঠেন. সপ্পসিৰূপমা সাসঙ্কসপ্পটিভযট্ঠেন. উস্সহিস্সামীতি উস্সাহং কৰিস্সামি. ধাৰযিস্সামীতি সমণভাৱং ধাৰযিস্সামি. অভিৰমিস্সামীতি অভিৰতিং উপ্পাদেস্সামি ন উক্কণ্ঠিস্সামি. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱ. ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টৱিৱট্টং কথিতন্তি.
৭. পঠমঅনাগতভযসুত্তৱণ্ণনা
৭৭. সত্তমে আৰঞ্ঞকেনাতি অৰঞ্ঞৱাসিনা. অপ্পত্তস্সাতি অসম্পত্তস্স ঝানৱিপস্সনামগ্গফলপ্পভেদস্স ৱিসেসস্স পত্তিযা. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. সো মমস্স অন্তৰাযোতি সো মম জীৱিতন্তৰাযো চ ব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযো চ, পুথুজ্জনকালকিৰিযং কৰোন্তস্স সগ্গন্তৰাযো চ মগ্গন্তৰাযো চ ভৱেয্য. হন্দাতি ৱৱস্সগ্গত্থে নিপাতো. ৱীৰিযং আৰভামীতি দুৱিধম্পি ৱীৰিযং কৰোমি. সত্থকাতি সত্থং ৱিয সন্ধিবন্ধনচ্ছেদকৱাতা. ৱাড়েহীতি কক্খড়েহি. মাণৱেহীতি চোৰেহি. কতকম্মেহি ৱা অকতকম্মেহি ৱাতি এত্থ চোৰিকং কত্ৱা নিক্খন্তা কতকম্মা নাম, চোৰিকং কাতুং গচ্ছন্তা অকতকম্মা নাম. তত্থ কতকম্মা কম্মস্স নিপ্ফন্নত্তা সত্তানং গললোহিতং গহেত্ৱা দেৱতানং বলিং কৰোন্তি, অকতকম্মা ‘‘এৱং নো কম্মং নিপ্ফজ্জিস্সতী’’তি পঠমতৰং কৰোন্তি. ইদং সন্ধায তে মং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যুন্তি ৱুত্তং. ৱাড়া অমনুস্সাতি কক্খড়া দুট্ঠা যক্খাদযো অমনুস্সা.
৮. দুতিযঅনাগতভযসুত্তৱণ্ণনা
৭৮. অট্ঠমে পুৰা মং সো ধম্মো আগচ্ছতীতি যাৱ সো ধম্মো মং ন উপগচ্ছতি, তাৱ অহং পুৰেতৰমেৱ ৱীৰিযং আৰভামীতি অত্থো. খীৰোদকীভূতাতি খীৰোদকং ৱিয ভূতা একীভাৱং উপগতা. পিযচক্খূহীতি মেত্তচক্খূহি.
৯. ততিযঅনাগতভযসুত্তৱণ্ণনা
৭৯. নৱমে ধম্মসন্দোসা ৱিনযসন্দোসোতি ধম্মসন্দোসেন ৱিনযসন্দোসো হোতি. কথং পন ধম্মস্মিং দুস্সন্তে ৱিনযো দুস্সতি নাম? সমথৱিপস্সনাধম্মেসু গব্ভং অগ্গণ্হন্তেসু পঞ্চৱিধো ৱিনযো ন হোতি, এৱং ধম্মে দুস্সন্তে ৱিনযো দুস্সতি. দুস্সীলস্স পন সংৱৰৱিনযো নাম ন হোতি, তস্মিং অসতি সমথৱিপস্সনা গব্ভং ন গণ্হাতি. এৱং ৱিনযসন্দোসেনপি ধম্মসন্দোসো ৱেদিতব্বো. অভিধম্মকথন্তি সীলাদিউত্তমধম্মকথং. ৱেদল্লকথন্তি ৱেদপটিসংযুত্তং ঞাণমিস্সককথং. কণ্হধম্মং ওক্কমমানাতি ৰন্ধগৱেসিতায উপাৰম্ভপৰিযেসনৱসেন কাড়কধম্মং ওক্কমমানা. অপিচ দুট্ঠচিত্তেন পুগ্গলং ঘট্টেন্তাপি তং কণ্হধম্মং অত্তনো দহন্তাপি লাভসক্কাৰত্থং কথেন্তাপি কণ্হধম্মং ওক্কমন্তিযেৱ.
গম্ভীৰাতি পাড়িগম্ভীৰা. গম্ভীৰত্থাতি অত্থগম্ভীৰা. লোকুত্তৰাতি লোকুত্তৰধম্মদীপকা. সুঞ্ঞতাপটিসংযুত্তাতি খন্ধধাতুআযতনপচ্চযাকাৰপটিসংযুত্তা. ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠপেস্সন্তীতি জাননত্থায চিত্তং ন ঠপেস্সন্তি. উগ্গহেতব্বং পৰিযাপুণিতব্বন্তি উগ্গহেতব্বে চ ৱড়ঞ্জেতব্বে চ. কৱিতাতি সিলোকাদিবন্ধনৱসেন কৱীহি কতা. কাৱেয্যাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. বাহিৰকাতি সাসনতো বহিদ্ধা ঠিতা. সাৱকভাসিতাতি বাহিৰসাৱকেহি ভাসিতা. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৱুত্তনযত্তা সুৱিঞ্ঞেয্যত্তা চ উত্তানত্থমেৱ.
১০. চতুত্থঅনাগতভযসুত্তৱণ্ণনা
৮০. দসমে কল্যাণকামাতি সুন্দৰকামা. ৰসগ্গানীতি উত্তমৰসানি. সংসট্ঠা ৱিহৰিস্সন্তীতি পঞ্চৱিধেন সংসগ্গেন সংসট্ঠা ৱিহৰিস্সন্তি. সন্নিধিকাৰপৰিভোগন্তি সন্নিধিকতস্স পৰিভোগং. ওড়াৰিকম্পি নিমিত্তন্তি এত্থ পথৱিং খণন্তোপি খণাহীতি আণাপেন্তোপি পথৱিযং ওড়াৰিকং নিমিত্তং কৰোতি নাম. তিণকট্ঠসাখাপলাসং ছিন্দন্তোপি ছিন্দাতি আণাপেন্তোপি হৰিতগ্গে ওড়াৰিকং নিমিত্তং কৰোতি নাম. আজীৱত্থায পণ্ণনিৱাপআদীনি গাহাপেন্তো ফলানি ওচিনন্তে ৱা ওচিনাপেন্তেন ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. ইমেসু চতূসু সুত্তেসু সত্থাৰা সাসনে ৱুদ্ধিপৰিহানি কথিতাতি.
যোধাজীৱৱগ্গো ততিযো.
(৯) ৪. থেৰৱগ্গো
১. ৰজনীযসুত্তৱণ্ণনা
৮১. চতুত্থস্স পঠমে ৰজনীযেসূতি ৰাগস্স পচ্চযেসু আৰম্মণেসু. সেসেসুপি এসেৱ নযো.
২. ৱীতৰাগসুত্তৱণ্ণনা
৮২. দুতিযে মক্খীতি গুণমক্খকো. পড়াসীতি যুগগ্গাহলক্খণেন পড়াসেন সমন্নাগতো.
৩. কুহকসুত্তৱণ্ণনা
৮৩. ততিযে কুহকোতি তীহি কুহনৱত্থূহি সমন্নাগতো. লপকোতি লাভসন্নিস্সিতায লপনায সমন্নাগতো. নেমিত্তিকোতি নিমিত্তকিৰিযকাৰকো. নিপ্পেসিকোতি নিপ্পেসনকতায সমন্নাগতো. লাভেন চ লাভং নিজিগীসিতাতি লাভেন লাভগৱেসকো. সুক্কপক্খো ৱুত্তৱিপল্লাসৱসেন ৱেদিতব্বো. চতুত্থং উত্তানমেৱ.
৫. অক্খমসুত্তৱণ্ণনা
৮৫. পঞ্চমে অক্খমো হোতি ৰূপানন্তি ৰূপাৰম্মণানং অনধিৱাসকো হোতি, তদাৰম্মণেহি ৰাগাদীহি অভিভুয্যতি. এসেৱ নযো সব্বত্থ.
৬. পটিসম্ভিদাপ্পত্তসুত্তৱণ্ণনা
৮৬. ছট্ঠে অত্থপটিসম্ভিদাপ্পত্তোতি পঞ্চসু অত্থেসু পভেদগতং ঞাণং পত্তো. ধম্মপটিসম্ভিদাপ্পত্তোতি চতুব্বিধে ধম্মে পভেদগতং ঞাণং পত্তো. নিৰুত্তিপটিসম্ভিদাপ্পত্তোতি ধম্মনিৰুত্তীসু পভেদগতং ঞাণং পত্তো. পটিভানপটিসম্ভিদাপ্পত্তোতি তেসু তীসু ঞাণেসু পভেদগতং ঞাণং পত্তো. সো পন তানি তীণি ঞাণানেৱ জানাতি, ন তেসং কিচ্চং কৰোতি. উচ্চাৱচানীতি মহন্তখুদ্দকানি. কিংকৰণীযানীতি ইতি কত্তব্বানি.
৭. সীলৱন্তসুত্তৱণ্ণনা
৮৭. সত্তমং উত্তানত্থমেৱ. সীলং পনেত্থ খীণাসৱসীলমেৱ, বাহুসচ্চম্পি খীণাসৱবাহুসচ্চমেৱ, ৱাচাপি খীণাসৱস্স কল্যাণৱাচাৱ, ঝানানিপি কিৰিযজ্ঝানানেৱ কথিতানীতি ৱেদিতব্বানি.
৮. থেৰসুত্তৱণ্ণনা
৮৮. অট্ঠমে থেৰোতি থিৰভাৱপ্পত্তো. ৰত্তঞ্ঞূতি পব্বজিতদিৱসতো পট্ঠায অতিক্কন্তানং বহূনং ৰত্তীনং ঞাতা. ঞাতোতি পঞ্ঞাতো পাকটো. যসস্সীতি যসনিস্সিতো. মিচ্ছাদিট্ঠিকোতি অযাথাৱদিট্ঠিকো. সদ্ধম্মা ৱুট্ঠাপেত্ৱাতি দসকুসলকম্মপথধম্মতো ৱুট্ঠাপেত্ৱা. অসদ্ধম্মে পতিট্ঠাপেতীতি অকুসলকম্মপথেসু পতিট্ঠাপেতি.
৯. পঠমসেখসুত্তৱণ্ণনা
৮৯. নৱমে সেখস্সাতি সিক্খকস্স সকৰণীযস্স. পৰিহানাযাতি উপৰিগুণেহি পৰিহানত্থায. কম্মাৰামতাতি নৱকম্মে ৰমনকভাৱো. ভস্সাৰামতাতি আলাপসল্লাপে ৰমনকভাৱো. নিদ্দাৰামতাতি নিদ্দাযনে ৰমনকভাৱো. সঙ্গণিকাৰামতাতি গণসঙ্গণিকায ৰমনকভাৱো. যথাৱিমুত্তং চিত্তং ন পচ্চৱেক্খতীতি যথা যং চিত্তং ৱিমুত্তং, যে চ দোসা পহীনা, গুণা চ পটিলদ্ধা, তে পচ্চৱেক্খিত্ৱা উপৰিগুণপটিলাভায ৱাযামং ন কৰোতীতি অত্থো. ইতি ইমস্মিং সুত্তে সত্তন্নং সেখানং উপৰিগুণেহি পৰিহানিকাৰণঞ্চ ৱুদ্ধিকাৰণঞ্চ কথিতং. যঞ্চ নাম সেখস্স পৰিহানকাৰণং, তং পুথুজ্জনস্স পঠমমেৱ হোতীতি.
১০. দুতিযসেখসুত্তৱণ্ণনা
৯০. দসমে ৱিযত্তোতি ব্যত্তো ছেকো. কিংকৰণীযেসূতি ইতি কত্তব্বেসু. চেতোসমথন্তি সমাধিকম্মট্ঠানং. অননুলোমিকেনাতি সাসনস্স অননুচ্ছৱিকেন. অতিকালেনাতি অতিপাতোৱ. অতিদিৱাতি দিৱা ৱুচ্চতি মজ্ঝন্হিকো, তং অতিক্কমিত্ৱা. আভিসল্লেখিকাতি অতিৱিয কিলেসসল্লেখিকা. চেতোৱিৱৰণসপ্পাযাতি চিত্তৱিৱৰণসঙ্খাতানং সমথৱিপস্সনানং সপ্পাযা. অপ্পিচ্ছকথাতি অপ্পিচ্ছা হোথাতি কথনকথা. সন্তুট্ঠিকথাতি চতূহি পচ্চযেহি সন্তুট্ঠা হোথাতি কথনকথা. পৱিৱেককথাতি তীহি ৱিৱেকেহি ৱিৱিত্তা হোথাতি কথনকথা. অসংসগ্গকথাতি পঞ্চৱিধেন সংসগ্গেন অসংসট্ঠা হোথাতি কথনকথা. ৱীৰিযাৰম্ভকথাতি দুৱিধং ৱীৰিযং আৰভথাতি কথনকথা. সীলকথাদীসু সীলং আৰব্ভ কথা সীলকথা. সমাধিং আৰব্ভ, পঞ্ঞং আৰব্ভ, পঞ্চৱিধং ৱিমুত্তিং আৰব্ভ, একূনৱীসতিপচ্চৱেক্খণসঙ্খাতং ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং আৰব্ভ কথা ৱিমুত্তিঞাণদস্সনকথা. ন নিকামলাভীতিআদীসু ন ইচ্ছিতিচ্ছিতলাভী, দুক্খলাভী ন ৱিপুললাভীতি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.
থেৰৱগ্গো চতুত্থো.
(১০) ৫. ককুধৱগ্গো
১-২. সম্পদাসুত্তদ্ৱযৱণ্ণনা
৯১-৯২. পঞ্চমস্স পঠমে পঞ্চ সম্পদা মিস্সিকা কথিতা. দুতিযে পুৰিমা চতস্সো মিস্সিকা, পঞ্চমী লোকিকাৱ.
৩. ব্যাকৰণসুত্তৱণ্ণনা
৯৩. ততিযে অঞ্ঞাব্যাকৰণানীতি অৰহত্তব্যাকৰণানি. মন্দত্তাতি মন্দভাৱেন অঞ্ঞাণেন. মোমূহত্তাতি অতিমূড়্হভাৱেন. অঞ্ঞং ব্যাকৰোতীতি অৰহত্তং পত্তোস্মীতি কথেতি. ইচ্ছাপকতোতি ইচ্ছায অভিভূতো. অধিমানেনাতি অধিগতমানেন. সম্মদেৱাতি হেতুনা নযেন কাৰণেনেৱ.
৪-৫. ফাসুৱিহাৰসুত্তাদিৱণ্ণনা
৯৪-৯৫. চতুত্থে ফাসুৱিহাৰাতি সুখৱিহাৰা. পঞ্চমে অকুপ্পন্তি অৰহত্তং.
৬. সুতধৰসুত্তৱণ্ণনা
৯৬. ছট্ঠে অপ্পট্ঠোতি অপ্পসমাৰম্ভো. অপ্পকিচ্চোতি অপ্পকৰণীযো. সুভৰোতি সুখেন ভৰিতব্বো সুপোসো. সুসন্তোসোতি তীহি সন্তোসেহি সুট্ঠু সন্তোসো. জীৱিতপৰিক্খাৰেসূতি জীৱিতসম্ভাৰেসু. অপ্পাহাৰোতি মন্দাহাৰো. অনোদৰিকত্তন্তি ন ওদৰিকভাৱং অমহগ্ঘসভাৱং অনুযুত্তো. অপ্পমিদ্ধোতি ন বহুনিদ্দো. সত্তমট্ঠমানি উত্তানত্থানি.
৯. সীহসুত্তৱণ্ণনা
৯৯. নৱমে সক্কচ্চঞ্ঞেৱ দেতি নো অসক্কচ্চন্তি অনৱঞ্ঞায অৱিৰজ্ঝিত্ৱাৱ দেতি, নো অৱঞ্ঞায ৱিৰজ্ঝিত্ৱা. মা মে যোগ্গপথো নস্সাতি মযা কতযোগ্গপথো ময্হং মা নস্সতু, ‘‘একো সীহো উট্ঠায বিড়াৰং পহৰন্তো ৱিৰজ্ঝিত্ৱা পহৰী’’তি এৱং ৱত্তাৰো মা হোন্তূতি অত্থো. অন্নভাৰনেসাদানন্তি এত্থ অন্নং ৱুচ্চতি যৱভত্তং, তং ভাৰো এতেসন্তি অন্নভাৰা. যাচকানং এতং নামং. নেসাদা ৱুচ্চন্তি সাকুণিকা. ইতি সব্বপচ্ছিমায কোটিযা এতেসং যাচকনেসাদানম্পি সক্কচ্চমেৱ দেসেতি.
১০. ককুধথেৰসুত্তৱণ্ণনা
১০০. দসমে অত্তভাৱপটিলাভোতি সৰীৰপটিলাভো. দ্ৱে ৱা তীণি ৱা মাগধকানি গামক্খেত্তানীতি এত্থ মাগধিকং গামক্খেত্তং অত্থি খুদ্দকং, অত্থি মজ্ঝিমং, অত্থি মহন্তং. খুদ্দকং গামক্খেত্তং ইতো চত্তালীসং উসভানি, ইতো চত্তালীসন্তি গাৱুতং হোতি, মজ্ঝিমং ইতো গাৱুতং, ইতো গাৱুতন্তি অড্ঢযোজনং হোতি, মহন্তং ইতো দিযড্ঢগাৱুতং, ইতো দিযড্ঢগাৱুতন্তি তিগাৱুতং হোতি. তেসু খুদ্দকেন গামক্খেত্তেন তীণি, খুদ্দকেন চ মজ্ঝিমেন চ দ্ৱে গামক্খেত্তানি তস্স অত্তভাৱো. তিগাৱুতঞ্হিস্স সৰীৰং. পৰিহৰিস্সামীতি পটিজগ্গিস্সামি গোপযিস্সামি. ৰক্খস্সেতন্তি ৰক্খস্সু এতং. মোঘপুৰিসোতি তুচ্ছপুৰিসো. নাস্সস্সাতি ন এতস্স ভৱেয্য. সমুদাচৰেয্যামাতি কথেয্যাম. সম্মন্নতীতি সম্মানং কৰোতি. যং তুমো কৰিস্সতি তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতীতি যং এস কৰিস্সতি, এসোৱ তেন কম্মেন পাকটো ভৱিস্সতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
ককুধৱগ্গো পঞ্চমো.
দুতিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.