(৯) ৪. মচলৱগ্গো
১-৫. পাণাতিপাতাদিসুত্তপঞ্চকৱণ্ণনা
৮১-৮৫. চতুত্থস্স পঠমাদীনি উত্তানত্থানেৱ. পঞ্চমে ‘‘নীচে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদিকেন তমেন যুত্তোতি তমো. কাযদুচ্চৰিতাদীহি পুন নিৰযতমূপগমনতো তমপৰাযণো. ইতি উভযেনপি খন্ধতমোৱ কথিতো হোতি. ‘‘অড্ঢে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদিকেন জোতিনা যুত্ততো জোতি, আলোকভূতোতি ৱুত্তং হোতি. কাযসুচৰিতাদীহি পুন সগ্গুপ্পত্তিজোতিভাৱূপগমনতো জোতিপৰাযণো. ইমিনা নযেন ইতৰেপি দ্ৱে ৱেদিতব্বা.
ৱেনকুলেতি ৱিলীৱকাৰকুলে. নেসাদকুলেতি মিগলুদ্দকাদীনং কুলে. ৰথকাৰকুলেতি চম্মকাৰকুলে. পুক্কুসকুলেতি পুপ্ফছড্ডককুলে. কসিৰৱুত্তিকেতি দুক্খৱুত্তিকে. দুব্বণ্ণোতি পংসুপিসাচকো ৱিয ঝামখাণুৱণ্ণো. দুদ্দসিকোতি ৱিজাতমাতুযাপি অমনাপদস্সনো. ওকোটিমকোতি লকুণ্ডকো. কাণোতি একচ্ছিকাণো ৱা উভযচ্ছিকাণো ৱা. কুণীতি একহত্থকুণী ৱা উভযহত্থকুণী ৱা. খঞ্জোতি একপাদখঞ্জো ৱা উভযপাদখঞ্জো ৱা. পক্খহতোতি হতপক্খো পীঠসপ্পী. পদীপেয্যস্সাতি তেলকপল্লাদিনো দীপউপকৰণস্স. এৱং খো, ভিক্খৱেতি এত্থ একো পুগ্গলো বহিদ্ধা আলোকং অদিস্ৱা মাতু কুচ্ছিম্হিযেৱ কালং কত্ৱা অপাযেসু নিব্বত্তন্তো সকলম্পি কপ্পং সংসৰতি. সোপি তমোতমপৰাযণোৱ. সো পন কুহকপুগ্গলো ভৱেয্য. কুহকস্স হি এৱৰূপা নিপ্ফত্তি হোতীতি ৱুত্তং.
এত্থ চ ‘‘নীচে কুলে’’তিআদীহি আগমনৱিপত্তি চেৱ পচ্চুপ্পন্নপচ্চযৱিপত্তি চ দস্সিতা. ‘‘দলিদ্দে’’তিআদীহি পৱত্তপচ্চযৱিপত্তি, ‘‘কসিৰৱুত্তিকে’’তিআদীহি আজীৱুপাযৱিপত্তি, ‘‘দুব্বণ্ণো’’তিআদীহি অত্তভাৱৱিপত্তি, ‘‘বহ্ৱাবাধো’’তিআদীহি দুক্খকাৰণসমাযোগো, ‘‘ন লাভী’’তিআদীহি সুখকাৰণৱিপত্তি চেৱ উপভোগৱিপত্তি চ, ‘‘কাযেন দুচ্চৰিত’’ন্তিআদীহি তমপৰাযণভাৱস্স কাৰণসমাযোগো, ‘‘কাযস্স ভেদা’’তিআদীহি সম্পৰাযিকতমূপগমো. সুক্কপক্খো ৱুত্তপটিপক্খনযেন ৱেদিতব্বো.
৬. ওণতোণতসুত্তৱণ্ণনা
৮৬. ছট্ঠে ওণতোণতোতি ইদানি নীচকো আযতিম্পি নীচকো ভৱিস্সতি. ওণতুণ্ণতোতি ইদানি নীচো আযতিং উচ্চো ভৱিস্সতি. উণ্ণতোণতোতি ইদানি উচ্চো আযতিং নীচো ভৱিস্সতি. উণ্ণতুণ্ণতোতি ইদানি উচ্চো আযতিম্পি উচ্চো ভৱিস্সতি. ৱিত্থাৰো পন নেসং পুৰিমসুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.
৭. পুত্তসুত্তৱণ্ণনা
৮৭. সত্তমে সমণমচলোতি সমণঅচলো, মকাৰো পদসন্ধিকৰো, নিচ্চলসমণোতি অত্থো. ইমিনা সত্তৱিধম্পি সেখং দস্সেতি. সো হি সাসনে মূলজাতায সদ্ধায পতিট্ঠিতত্তা অচলো নাম. সমণপুণ্ডৰীকোতি পুণ্ডৰীকসদিসো সমণো. পুণ্ডৰীকং নাম ঊনসতপত্তং সৰোৰুহং. ইমিনা সুক্খৱিপস্সকখীণাসৱং দস্সেতি. সো হি ঝানাভিঞ্ঞানং অভাৱেন অপৰিপুণ্ণগুণত্তা সমণপুণ্ডৰীকো নাম হোতি. সমণপদুমোতি পদুমসদিসো সমণো. পদুমং নাম পৰিপুণ্ণসতপত্তং সৰোৰুহং. ইমিনা উভতোভাগৱিমুত্তং খীণাসৱং দস্সেতি. সো হি ঝানাভিঞ্ঞানং ভাৱেন পৰিপুণ্ণগুণত্তা সমণপদুমো নাম হোতি. সমণেসু সমণসুখুমালোতি সব্বেসুপি এতেসু সমণেসু সুখুমালসমণো মুদুচিত্তসৰীৰো কাযিকচেতসিকদুক্খৰহিতো একন্তসুখী. এতেন অত্তানঞ্চেৱ অত্তসদিসে চ দস্সেতি.
এৱং মাতিকং নিক্খিপিত্ৱা ইদানি পটিপাটিযা ৱিভজন্তো কথঞ্চ, ভিক্খৱেতিআদিমাহ. তত্থ সেখোতি সত্তৱিধোপি সেখো. পাটিপদোতি পটিপন্নকো. অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৱিহৰতীতি অৰহত্তং পত্থযন্তো ৱিহৰতি. মুদ্ধাৱসিত্তস্সাতি মুদ্ধনি অৱসিত্তস্স, কতাভিসেকস্সাতি অত্থো. আভিসেকোতি অভিসেকং কাতুং যুত্তো. অনভিসিত্তোতি ন তাৱ অভিসিত্তো. মচলপ্পত্তোতি ৰঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৱসিত্তস্স পুত্তভাৱেন চেৱ পুত্তেসু জেট্ঠকভাৱেন চ ন তাৱ অভিসিত্তভাৱেন চ অভিসেকপ্পত্তিঅত্থায অচলপ্পত্তো নিচ্চলপত্তো. মকাৰো নিপাতমত্তং. কাযেন ফুসিত্ৱাতি নামকাযেন ফুসিত্ৱা.
যাচিতোৱ বহুলং চীৱৰং পৰিভুঞ্জতীতি ‘‘ইদং, ভন্তে, পৰিভুঞ্জথা’’তি এৱং দাযকেহি যাচমানেহেৱ উপনীতং চীৱৰং বহুং পৰিভুঞ্জতি, কিঞ্চিদেৱ অযাচিতং, বাকুলত্থেৰো ৱিয. পিণ্ডপাতং খদিৰৱনমগ্গে সীৱলিত্থেৰো ৱিয. সেনাসনং অট্ঠকনাগৰসুত্তে (ম. নি. ২.১৭ আদযো; অ. নি. ১১.১৬ আদযো) আনন্দত্থেৰো ৱিয. গিলানপচ্চযং পিলিন্দৱচ্ছথেৰো ৱিয. ত্যস্সাতি তে অস্স. মনাপেনেৱাতি মনং অল্লীযনকেন. সমুদাচৰন্তীতি কত্তব্বকিচ্চানি কৰোন্তি পৱত্তন্তি ৱা. উপহাৰং উপহৰন্তীতি কাযিকচেতসিকউপহাৰং উপহৰন্তি উপনীযন্তি. সন্নিপাতিকানীতি তিণ্ণম্পি সন্নিপাতেন নিব্বত্তানি. উতুপৰিণামজানীতি উতুপৰিণামতো অতিসীতঅতিউণ্হউতুতো জাতানি. ৱিসমপৰিহাৰজানীতি অচ্চাসনঅতিট্ঠানাদিকা ৱিসমপৰিহাৰতো জাতানি. ওপক্কমিকানীতি ৱধবন্ধনাদিউপক্কমেন নিব্বত্তানি. কম্মৱিপাকজানীতি ৱিনাপি ইমেহি কাৰণেহি কেৱলং পুব্বে কতকম্মৱিপাকৱসেনেৱ জাতানি. চতুন্নং ঝানানন্তি এত্থ খীণাসৱানম্পি বুদ্ধানম্পি কিৰিযজ্ঝানানেৱ অধিপ্পেতানি. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.
৮. সংযোজনসুত্তৱণ্ণনা
৮৮. অট্ঠমে সাসনে লদ্ধপ্পতিট্ঠত্তা সোতাপন্নোৱ সমণমচলোতি ৱুত্তো, নাতিবহুগুণত্তা ন বহুপত্তং ৱিয সৰোৰুহং সকদাগামী সমণপুণ্ডৰীকোতি, ততো বহুতৰগুণত্তা সতপত্তং ৱিয সৰোৰুহং অনাগামী সমণপদুমোতি, থদ্ধভাৱকৰানং কিলেসানং সব্বসো সমুচ্ছিন্নত্তা মুদুভাৱপ্পত্তো খীণাসৱো সমণসুখুমালোতি.
৯. সম্মাদিট্ঠিসুত্তৱণ্ণনা
৮৯. নৱমে সম্মাদিট্ঠিকোতিআদীহি অট্ঠঙ্গিকমগ্গৱসেন পঠমসুত্তে ৱিয সত্ত সেখা গহিতা. দুতিযৱাৰে দসঙ্গিকমগ্গৱসেন ৱা অৰহত্তফলঞাণঅৰহত্তফলৱিমুত্তীহি সদ্ধিং, অট্ঠঙ্গিকমগ্গৱসেন ৱা সুক্খৱিপস্সকখীণাসৱো কথিতো, ততিযৱাৰে উভতোভাগৱিমুত্তো, চতুত্থৱাৰে তথাগতো চ তথাগতসদিসখীণাসৱো চাতি. ইতি ইদং সুত্তং পঠমসুত্তে কথিতপুগ্গলানং ৱসেনেৱ কথিতং, দেসনামত্তমেৱ পনেত্থ নানন্তি.
১০. খন্ধসুত্তৱণ্ণনা
৯০. দসমে পঠমৱাৰে অৰহত্তত্থায পযোগং অনাৰভিত্ৱা ঠিতো পমাদৱিহাৰী সেখপুগ্গলো কথিতো. দুতিযৱাৰে অনুপ্পাদিতজ্ঝানো আৰদ্ধৱিপস্সকো অপ্পমাদৱিহাৰী সেখপুগ্গলো কথিতো. ততিযৱাৰে আৰদ্ধৱিপস্সকো অপ্পমাদৱিহাৰী অট্ঠৱিমোক্খলাভী সেখপুগ্গলো কথিতো, চতুত্থৱাৰে পৰমসুখুমালখীণাসৱোতি.
মচলৱগ্গো চতুত্থো.