২. দুতিযপণ্ণাসকং

(৬) ১. পুঞ্ঞাভিসন্দৱগ্গো

১. পঠমপুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তৱণ্ণনা

৫১. দুতিযস্স পঠমে পুঞ্ঞাভিসন্দাতি পুঞ্ঞস্স অভিসন্দা, পুঞ্ঞপ্পত্তিযোতি অত্থো. কুসলাভিসন্দাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. তে পনেতে সুখং আহৰন্তীতি সুখস্সাহাৰা. সুট্ঠু অগ্গানং ৰূপাদীনং দাযকাতি সোৱগ্গিকা. সুখো নেসং ৱিপাকোতি সুখৱিপাকা. সগ্গে উপপত্তি সগ্গো, সগ্গায সংৱত্তন্তীতি সগ্গসংৱত্তনিকা. চীৱৰং পৰিভুঞ্জমানোতি চীৱৰত্থায ৱত্থং লভিত্ৱা সূচিসুত্তাদীনং অভাৱেন তং নিক্খিপন্তোপি কৰোন্তোপি পাৰুপন্তোপি জিণ্ণকালে পচ্চত্থৰণং কৰোন্তোপি পচ্চত্থৰিতুম্পি অসক্কুণেয্যং ভূমত্থৰণং কৰোন্তোপি ভূমত্থৰণস্স অননুচ্ছৱিকং ফালেত্ৱা পাদপুঞ্ছনং কৰোন্তোপি ‘‘পৰিভুঞ্জমানো’’ত্ৱেৱ ৱুচ্চতি. যদা পন ‘‘পাদপুঞ্ছনম্পি ন সক্কা ইদ’’ন্তি সম্মজ্জিত্ৱা ছড্ডিতং হোতি, তদা পৰিভুঞ্জমানো নাম ন হোতি. অপ্পমাণং চেতোসমাধিন্তি অৰহত্তফলসমাধিং. অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দোতি ইমিনা দাযকস্স পুঞ্ঞচেতনায অপ্পমাণতং কথেতি. তস্স হি ‘‘খীণাসৱো মে চীৱৰং পৰিভুঞ্জতী’’তি পুনপ্পুনং অনুস্সৰণৱসেন পৱত্তা পুঞ্ঞচেতনা অপ্পমাণা হোতি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. পিণ্ডপাতাদীসু পন যো পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিত্ৱা সত্তাহম্পি তেনেৱ যাপেতি, অঞ্ঞং ন পৰিভুঞ্জতি, সো সত্তাহম্পি তংযেৱ পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জমানো নাম হোতি. একস্মিং পন সেনাসনে ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানাদীসু চঙ্কমন্তোপি যাৱ তং সেনাসনং পহায অঞ্ঞং ন গণ্হাতি, তাৱ পৰিভুঞ্জমানো নাম হোতি. একেন পন ভেসজ্জেন ব্যাধিম্হি ৱূপসন্তে যাৱ অঞ্ঞং ভেসজ্জং ন পৰিভুঞ্জতি, তাৱদেৱ পৰিভুঞ্জমানো নাম হোতি.

বহুভেৰৱন্তি বহূহি ভেৰৱাৰম্মণেহি সমন্নাগতং. ৰতনৱৰানন্তি সত্তন্নম্পি ৱৰৰতনানং. আলযন্তি নিৱাসট্ঠানং. পুথূ সৱন্তীতি বহুকা হুত্ৱা সন্দমানা. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.

২. দুতিযপুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তৱণ্ণনা

৫২. দুতিযে অৰিযকন্তেহীতি মগ্গফলসম্পযুত্তেহি. তানি হি অৰিযানং কন্তানি হোন্তি পিযানি মনাপানি. সেসং সুত্তন্তে তাৱ যং ৱত্তব্বং সিযা, তং ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.১২৪ আদযো) ৱুত্তমেৱ.

গাথাসু পন সদ্ধাতি সোতাপন্নস্স সদ্ধা অধিপ্পেতা. সীলম্পি সোতাপন্নস্স সীলমেৱ. উজুভূতঞ্চ দস্সনন্তি কাযৱঙ্কাদীনং অভাৱেন খীণাসৱস্স দস্সনং উজুভূতদস্সনং নাম. আহূতি কথযন্তি. পসাদন্তি বুদ্ধধম্মসঙ্ঘেসু পসাদং. ধম্মদস্সনন্তি চতুসচ্চধম্মদস্সনং.

৩. পঠমসংৱাসসুত্তৱণ্ণনা

৫৩. ততিযে সম্বহুলাপি খো গহপতী চ গহপতানিযো চাতি বহুকা গহপতযো চ গহপতানিযো চ আৱাহৱিৱাহকৰণত্থায গচ্ছন্তা তমেৱ মগ্গং পটিপন্না হোন্তি. সংৱাসাতি সহৱাসা একতোৱাসা. ছৱো ছৱাযাতি গুণমৰণেন মতত্তা ছৱো গুণমৰণেনেৱ মতায ছৱায সদ্ধিং. দেৱিযা সদ্ধিন্তি গুণেহি দেৱিভূতায সদ্ধিং. দুস্সীলোতি নিস্সীলো. পাপধম্মোতি লামকধম্মো. অক্কোসকপৰিভাসকোতি দসহি অক্কোসৱত্থূহি অক্কোসকো, ভযং দস্সেত্ৱা সন্তজ্জনেন পৰিভাসকো. এৱং সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো.

কদৰিযাতি থদ্ধমচ্ছৰিনো. জানিপতযোতি জযম্পতিকা. ৱদঞ্ঞূতি যাচকানং ৱচনস্স অত্থং জানন্তি. সঞ্ঞতাতি সীলসংযমেন সমন্নাগতা. ধম্মজীৱিনোতি ধম্মে ঠত্ৱা জীৱিকং কপ্পেন্তীতি ধম্মজীৱিনো. অত্থাসং পচুৰা হোন্তীতি ৱড্ঢিসঙ্খাতা অত্থা এতেসং বহূ হোন্তি. ফাসুকং উপজাযতীতি অঞ্ঞমঞ্ঞং ফাসুৱিহাৰো জাযতি. কামকামিনোতি কামে কামযমানা.

৪. দুতিযসংৱাসসুত্তৱণ্ণনা

৫৪. চতুত্থে কম্মপথৱসেন দেসনা পৱত্তিতা. সেসং তাদিসমেৱ. ইমেসু পন দ্ৱীসুপি সুত্তেসু অগাৰিকপটিপদা কথিতা. সোতাপন্নসকদাগামীনম্পি ৱট্টতি.

৫-৬. সমজীৱীসুত্তদ্ৱযৱণ্ণনা

৫৫-৫৬. পঞ্চমে তেনুপসঙ্কমীতি কিমত্থং উপসঙ্কমি? অনুগ্গণ্হনত্থং. তথাগতো হি তং ৰট্ঠং পাপুণন্তো ইমেসংযেৱ দ্ৱিন্নং সঙ্গণ্হনত্থায পাপুণাতি. নকুলপিতা কিৰ পঞ্চ জাতিসতানি তথাগতস্স পিতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি মহাপিতা, পঞ্চ জাতিসতানি চূড়পিতা. নকুলমাতাপি পঞ্চ জাতিসতানি তথাগতস্স মাতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি মহামাতা, পঞ্চ জাতিসতানি চূড়মাতা. তে সত্থু দিট্ঠকালতো পট্ঠায পুত্তসিনেহং পটিলভিত্ৱা ‘‘হন্তাত, হন্তাতা’’তি ৱচ্ছকং দিস্ৱা ৱচ্ছগিদ্ধিনী গাৱী ৱিয ৱিৰৱমানা উপসঙ্কমিত্ৱা পঠমদস্সনেনেৱ সোতাপন্না জাতা. নিৱেসনে পঞ্চসতানং ভিক্খূনং আসনানি সদা পঞ্ঞত্তানেৱ হোন্তি. ইতি ভগৱা তেসং অনুগ্গণ্হনত্থায উপসঙ্কমি. অতিচৰিতাতি অতিক্কমিতা. অভিসম্পৰাযঞ্চাতি পৰলোকে চ. সমসদ্ধাতি সদ্ধায সমা একসদিসা. সীলাদীসুপি এসেৱ নযো. ছট্ঠং কেৱলং ভিক্খূনং দেসিতং. সেসমেত্থ তাদিসমেৱ.

৭. সুপ্পৱাসাসুত্তৱণ্ণনা

৫৭. সত্তমে পজ্জনিকন্তি তস্স নিগমস্স নামং. কোলিযানন্তি কোলৰাজকুলানং. আযুং খো পন দত্ৱাতি আযুদানং দত্ৱা. আযুস্স ভাগিনী হোতীতি আযুভাগপটিলাভিনী হোতি, আযুং ৱা ভজনিকা হোতি, আযুপ্পটিলাভিনীতি অত্থো. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো.

ৰসসা উপেতন্তি ৰসেন উপেতং ৰসসম্পন্নং. উজ্জুগতেসূতি কাযৱঙ্কাদিৰহিতত্তা উজুকমেৱ গতেসু খীণাসৱেসু. চৰণূপপন্নেসূতি পঞ্চদসহি চৰণধম্মেহি সমন্নাগতেসু. মহগ্গতেসূতি মহত্তং গতেসু. খীণাসৱানঞ্ঞেৱেতং নামং. পুঞ্ঞেন পুঞ্ঞং সংসন্দমানাতি পুঞ্ঞেন সদ্ধিং পুঞ্ঞং ঘটযমানা. মহপ্ফলা লোকৱিদূন ৱণ্ণিতাতি এৱৰূপা দানসঙ্খাতা দক্খিণা তিৱিধলোকং ৱিদিতং কত্ৱা ঠিতত্তা লোকৱিদূনং বুদ্ধানং ৱণ্ণিতা, বুদ্ধেহি পসত্থাতি অত্থো. যঞ্ঞমনুস্সৰন্তাতি যঞ্ঞং দানং অনুস্সৰন্তা. ৱেদজাতাতি তুট্ঠিজাতা.

৮. সুদত্তসুত্তৱণ্ণনা

৫৮. অট্ঠমে সঞ্ঞতানন্তি কাযৱাচাহি সংযতানং. পৰদত্তভোজিনন্তি পৰেহি দিন্নমেৱ ভুঞ্জিত্ৱা যাপেন্তানং. কালেনাতি যুত্তপ্পত্তকালেন. সক্কচ্চ দদাতীতি সহত্থা সক্কাৰং কত্ৱা দদাতি. চত্তাৰি ঠানানি অনুপ্পৱেচ্ছতীতি চত্তাৰি কাৰণানি অনুপ্পৱেসেতি দদাতি. যসৱা হোতীতি মহাপৰিৱাৰো হোতি. নৱমং কেৱলং ভিক্খূনং কথিতং. সেসমেত্থ তাদিসমেৱ.

১০. গিহিসামীচিসুত্তৱণ্ণনা

৬০. দসমে গিহিসামীচিপটিপদন্তি গিহীনং অনুচ্ছৱিকং পটিপত্তিং. পচ্চুপট্ঠিতো হোতীতি অতিহৰিত্ৱা দাতুকামতায পতিউপট্ঠিতো হোতি উপগতো, ভিক্খুসঙ্ঘস্স চীৱৰং দেতীতি অত্থো.

উপট্ঠিতাতি উপট্ঠাযকো. তেসং দিৱা চ ৰত্তো চাতি যে এৱং চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠহন্তি, তেসং দিৱা চ ৰত্তিঞ্চ পৰিচ্চাগৱসেন চ অনুস্সৰণৱসেন চ সদা পুঞ্ঞং পৱড্ঢতি. সগ্গঞ্চ কমতিট্ঠানন্তি তাদিসো চ ভদ্দকং কম্মং কত্ৱা সগ্গট্ঠানং উপগচ্ছতি. ইমেসু চতূসুপি সুত্তেসু আগাৰিযপটিপদা কথিতা. সোতাপন্নসকদাগামীনম্পি ৱট্টতি.

পুঞ্ঞাভিসন্দৱগ্গো পঠমো.

(৭) ২. পত্তকম্মৱগ্গো

১. পত্তকম্মসুত্তৱণ্ণনা

৬১. দুতিযস্স পঠমে অনিট্ঠপটিক্খেপেন ইট্ঠা. মনে কমন্তি পৱিসন্তীতি কন্তা. মনং অপ্পাযন্তি পৱড্ঢেন্তীতি মনাপা. দুল্লভাতি পৰমদুল্লভা. ভোগাতি ভুঞ্জিতব্বা ৰূপাদযো ৱিসযা. সহধম্মেনাতি ধম্মেনেৱ সদ্ধিং উপ্পজ্জন্তু, মা ধম্মূপঘাতং কত্ৱা অধম্মেনাতি. অথৱা সহধম্মেনাতি সকাৰণেন, তেন তেন সেনাপতিসেট্ঠিট্ঠানাদিকাৰণেন সদ্ধিংযেৱ উপ্পজ্জন্তূতি অত্থো. যসোতি পৰিৱাৰসম্পত্তি. সহ ঞাতীভীতি ঞাতকেহি সদ্ধিং. সহ উপজ্ঝাযেহীতি সুখদুক্খেসু উপনিজ্ঝাযিতব্বত্তা উপজ্ঝাযসঙ্খাতেহি সন্দিট্ঠসম্ভত্তেহি সদ্ধিং.

অকিচ্চং কৰোতীতি অকাতব্বং কৰোতি. কিচ্চং অপৰাধেতীতি কত্তব্বযুত্তকং কিচ্চং অকৰোন্তো তং অপৰাধেতি নাম. ধংসতীতি পততি পৰিহাযতি. অভিজ্ঝাৱিসমলোভন্তি অভিজ্ঝাসঙ্খাতং ৱিসমলোভং. পজহতীতি নুদতি নীহৰতি. মহাপঞ্ঞোতি মহন্তপঞ্ঞো. পুথুপঞ্ঞোতি পুথুলপঞ্ঞো. আপাতদসোতি তং তং অত্থং আপাতেতি তমেৱ পস্সতি, সুখুমম্পিস্স অত্থজাতং আপাতং আগচ্ছতিযেৱাতি অত্থো.

উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহীতি উট্ঠানসঙ্খাতেন ৱীৰিযেন অধিগতেহি. বাহাবলপৰিচিতেহীতি বাহাবলেন পৰিচিতেহি ৱড্ঢিতেহি. সেদাৱক্খিত্তেহীতি অৱক্খিত্তসেদেহি, সেদং মুঞ্চিত্ৱা ৱাযামেন পযোগেন সমধিগতেহীতি অত্থো. ধম্মিকেহীতি ধম্মযুত্তেহি. ধম্মলদ্ধেহীতি দসকুসলকম্মপথধম্মে অকোপেত্ৱা লদ্ধেহি. পত্তকম্মানীতি যুত্তকম্মানি অনুচ্ছৱিককম্মানি. সুখেতীতি সুখিতং কৰোতি. পীণেতীতি পীণিতং বলসম্পন্নং কৰোতি. ঠানগতং হোতীতি কাৰণগতং হোতি. কিং পন তন্তি? চতূসু পত্তকম্মেসু একং ভোগেহি কত্তব্বকম্মং ভোগজাতমেৱ ঠানগতং. পত্তগতন্তি যুত্তপ্পত্তট্ঠানগতং. আযতনসো পৰিভুত্তন্তি কাৰণেনেৱ পৰিভুত্তং ভোগজাতং হোতি.

পৰিযোধায সংৱত্ততীতি পিদহিত্ৱা ৱত্ততি. যথা অগ্গিআদীহি উপ্পন্নাসু আপদাসু, এৱং আদিত্তগেহনিব্বাপনাদীনং অত্থায ধনপৰিচ্চাগং কত্ৱা তাসং আপদানং মগ্গং পিদহতি নিৱাৰেতি. সোত্থিং অত্তানং কৰোতীতি নিৰুপদ্দৱং খেমং অত্তানং কৰোতি. ঞাতিবলিন্তি ঞাতকানং বলিং. অতিথিবলিন্তি আগন্তুকানং বলিং. পুব্বপেতবলিন্তি পৰলোকগতানং ঞাতকানং বলিং. ৰাজবলিন্তি ৰঞ্ঞো কত্তব্বযুত্তকং ৰাজবলিং. দেৱতাবলিন্তি দেৱতানং কত্তব্ববলিং. সব্বমেতং তেসং তেসং যথানুচ্ছৱিকৱসেন দাতব্বদানস্স অধিৱচনং.

খন্তিসোৰচ্চে নিৱিট্ঠাতি অধিৱাসনক্খন্তিযঞ্চ সুসীলতায চ নিৱিট্ঠা. একমত্তানং দমেন্তীতি একং অত্তনোৱ অত্তভাৱং ইন্দ্ৰিযদমেন দমেন্তি. সমেন্তীতি অত্তনো চিত্তং কিলেসৱূপসমনেন সমেন্তি. পৰিনিব্বাপেন্তীতি কিলেসপৰিনিব্বানেনেৱ পৰিনিব্বাপেন্তি. উদ্ধগ্গিকন্তিআদীসু উপৰূপৰিভূমীসু ফলদানৱসেন উদ্ধমগ্গমস্সাতি উদ্ধগ্গিকা. সগ্গস্স হিতাতি তত্ৰুপপত্তিজননতো সোৱগ্গিকা. নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে সুখোৱ ৱিপাকো অস্সাতি সুখৱিপাকা. সুট্ঠু অগ্গানং দিব্বৱণ্ণাদীনং দসন্নং ৱিসেসানং নিব্বত্তনতো সগ্গসংৱত্তনিকা, এৱৰূপং দক্খিণং পতিট্ঠাপেতীতি অত্থো.

অৰিযধম্মে ঠিতোতি পঞ্চসীলধম্মে পতিট্ঠিতো. পেচ্চ সগ্গে পমোদতীতি পৰলোকং গন্ত্ৱা যত্থ সগ্গে পটিসন্ধিং গণ্হাতি, তত্থ মোদতি. সোতাপন্নসকদাগামিনো ৱা হোন্তু অনাগামী ৱা, সব্বেসং অযং পটিপদা লব্ভতেৱাতি.

২. আনণ্যসুত্তৱণ্ণনা

৬২. দুতিযে অধিগমনীযানীতি পত্তব্বানি. কামভোগিনাতি ৱত্থুকামে চ কিলেসকামে চ পৰিভুঞ্জন্তেন. অত্থিসুখাদীসু অত্থীতি উপ্পজ্জনকসুখং অত্থিসুখং নাম. ভোগে পৰিভুঞ্জন্তস্স উপ্পজ্জনকসুখং ভোগসুখং নাম. অনণোস্মীতি উপ্পজ্জনকসুখং আনণ্যসুখং নাম. নিদ্দোসো অনৱজ্জোস্মীতি উপ্পজ্জনকসুখং অনৱজ্জসুখং নাম.

ভুঞ্জন্তি ভুঞ্জমানো. পঞ্ঞা ৱিপস্সতীতি পঞ্ঞায ৱিপস্সতি. উভো ভাগেতি দ্ৱে কোট্ঠাসে, হেট্ঠিমানি তীণি একং কোট্ঠাসং, অনৱজ্জসুখং একং কোট্ঠাসন্তি এৱং পঞ্ঞায পস্সমানো দ্ৱে কোট্ঠাসে জানাতীতি অত্থো. অনৱজ্জসুখস্সেতন্তি এতং তিৱিধম্পি সুখং অনৱজ্জসুখস্স সোড়সিং কলং নাগ্ঘতীতি.

৩. ব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা

৬৩. ততিযং তিকনিপাতে ৱণ্ণিতমেৱ. সপুব্বদেৱতানীতি পদমত্তমেৱ এত্থ ৱিসেসোতি. চতুত্থে সব্বং উত্তানত্থমেৱ.

৫. ৰূপসুত্তৱণ্ণনা

৬৫. পঞ্চমে ৰূপে পমাণং গহেত্ৱা পসন্নো ৰূপপ্পমাণো নাম. ৰূপপ্পসন্নোতি তস্সেৱ অত্থৱচনং. ঘোসে পমাণং গহেত্ৱা পসন্নো ঘোসপ্পমাণো নাম. চীৱৰলূখপত্তলূখেসু পমাণং গহেত্ৱা পসন্নো লূখপ্পমাণো নাম. ধম্মে পমাণং গহেত্ৱা পসন্নো ধম্মপ্পমাণো নাম. ইতৰানি তেসংযেৱ অত্থৱচনানি. সব্বসত্তে চ তযো কোট্ঠাসে কত্ৱা দ্ৱে কোট্ঠাসা ৰূপপ্পমাণা, একো ন ৰূপপ্পমাণো. পঞ্চ কোট্ঠাসে কত্ৱা চত্তাৰো কোট্ঠাসা ঘোসপ্পমাণা, একো ন ঘোসপ্পমাণো. দস কোট্ঠাসে কত্ৱা নৱ কোট্ঠাসা লূখপ্পমাণা, একো ন লূখপ্পমাণো. সতসহস্সং কোট্ঠাসে কত্ৱা পন একো কোট্ঠাসোৱ ধম্মপ্পমাণো, সেসা ন ধম্মপ্পমাণাতি ৱেদিতব্বা.

ৰূপে পমাণিংসূতি যে ৰূপং দিস্ৱা পসন্না, তে ৰূপে পমাণিংসু নাম, পসীদিংসূতি অত্থো. ঘোসেন অন্ৱগূতি ঘোসেন অনুগতা, ঘোসপ্পমাণং গহেত্ৱা পসন্নাতি অত্থো. ছন্দৰাগৱসূপেতাতি ছন্দস্স চ ৰাগস্স চ ৱসং উপেতা. অজ্ঝত্তঞ্চ ন জানাতীতি নিযকজ্ঝত্তে তস্স গুণং ন জানাতি. বহিদ্ধা চ ন পস্সতীতি বহিদ্ধাপিস্স পটিপত্তিং ন পস্সতি. সমন্তাৱৰণোতি সমন্ততো আৱাৰিতো, সমন্তা ৱা আৱৰণমস্সাতি সমন্তাৱৰণো. ঘোসেন ৱুয্হতীতি ঘোসেন নিযতি, ন গুণেন. অজ্ঝত্তঞ্চ ন জানাতি, বহিদ্ধা চ ৱিপস্সতীতি নিযকজ্ঝত্তে গুণং ন জানাতি, বহিদ্ধা পনস্স পটিপত্তিং পস্সতি. বহিদ্ধা ফলদস্সাৱীতি তস্স পৰেহি কতং বহিদ্ধা সক্কাৰফলং পস্সন্তো. ৱিনীৱৰণদস্সাৱীতি ৱিৱটদস্সাৱী. ন সো ঘোসেন ৱুয্হতীতি সো ঘোসেন ন নীযতি.

৬. সৰাগসুত্তৱণ্ণনা

৬৬. ছট্ঠে মোহজং চাপৱিদ্দসূতি মোহজং চাপি অৱিদ্দসূ অপণ্ডিতা. সৱিঘাতন্তি সদুক্খং. দুখুদ্ৰযন্তি আযতিঞ্চ দুক্খৱড্ঢিদাযকং. অচক্খুকাতি পঞ্ঞাচক্খুৰহিতা. যথা ধম্মা তথা সন্তাতি যথা ৰাগাদযো ধম্মা ঠিতা, তথা সভাৱাৱ হুত্ৱা. ন তস্সেৱন্তি মঞ্ঞৰেতি মযং এৱংসন্তা এৱংসভাৱাতি তস্স ন মঞ্ঞৰে, ন মঞ্ঞন্তীতি অত্থো. ইমস্মিং সুত্তেপি গাথাসুপি ৱট্টমেৱ কথিতং.

৭. অহিৰাজসুত্তৱণ্ণনা

৬৭. সত্তমে ইমানি চত্তাৰি অহিৰাজকুলানীতি ইদং দট্ঠৱিসানেৱ সন্ধায ৱুত্তং. যে হি কেচি দট্ঠৱিসা, সব্বেতে ইমেসং চতুন্নং অহিৰাজকুলানং অব্ভন্তৰগতাৱ হোন্তি. অত্তগুত্তিযাতি অত্তনো গুত্তত্থায. অত্তৰক্খাযাতি অত্তনো ৰক্খণত্থায. অত্তপৰিত্তাযাতি অত্তনো পৰিত্তাণত্থায. পৰিত্তং নাম অনুজানামীতি অত্থো.

ইদানি যথা তং পৰিত্তং কাতব্বং, তং দস্সেন্তো ৱিৰূপক্খেহি মেতিআদিমাহ. তত্থ ৱিৰূপক্খেহীতি ৱিৰূপক্খনাগকুলেহি. সেসেসুপি এসেৱ নযো. অপাদকেহীতি অপাদকসত্তেহি. সেসেসুপি এসেৱ নযো. সব্বে সত্তাতি ইতো পুব্বে এত্তকেন ঠানেন ওদিস্সকমেত্তং কথেত্ৱা ইদানি অনোদিস্সকমেত্তং কথেতুং ইদমাৰদ্ধং. তত্থ সত্তা পাণা ভূতাতি সব্বানেতানি পুগ্গলৱেৱচনানেৱ. ভদ্ৰানি পস্সন্তূতি ভদ্ৰানি আৰম্মণানি পস্সন্তু. মা কঞ্চি পাপমাগমাতি কঞ্চি সত্তং পাপকং লামকং মা আগচ্ছতু. অপ্পমাণো বুদ্ধোতি এত্থ বুদ্ধোতি বুদ্ধগুণা ৱেদিতব্বা. তে হি অপ্পমাণা নাম. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. পমাণৱন্তানীতি গুণপ্পমাণেন যুত্তানি. উণ্ণনাভীতি লোমসনাভিকো মক্কটকো. সৰবূতি ঘৰগোলিকা. কতা মে ৰক্খা, কতা মে পৰিত্তাতি মযা এত্তকস্স জনস্স ৰক্খা চ পৰিত্তাণঞ্চ কতং. পটিক্কমন্তু ভূতানীতি সব্বেপি মে কতপৰিত্তাণা সত্তা অপগচ্ছন্তু, মা মং ৱিহেঠযিংসূতি অত্থো.

৮. দেৱদত্তসুত্তৱণ্ণনা

৬৮. অট্ঠমে অচিৰপক্কন্তে দেৱদত্তেতি সঙ্ঘং ভিন্দিত্ৱা নচিৰপক্কন্তে. পৰাভৱাযাতি অৱড্ঢিযা ৱিনাসায. অস্সতৰীতি ৱড়ৱায কুচ্ছিস্মিং গদ্ৰভস্স জাতা. অত্তৱধায গব্ভং গণ্হাতীতি তং অস্সেন সদ্ধিং সম্পযোজেন্তি, সা গব্ভং গণ্হিত্ৱা কালে সম্পত্তে ৱিজাযিতুং নসক্কোন্তী পাদেহি ভূমিং পহৰন্তী তিট্ঠতি. অথস্সা চত্তাৰো পাদে চতূসু খাণূসু বন্ধিত্ৱা কুচ্ছিং ফালেত্ৱা পোতকং নীহৰন্তি. সা তত্থেৱ মৰতি. তেনেতং ৱুত্তং.

৯. পধানসুত্তৱণ্ণনা

৬৯. নৱমে কিলেসানং সংৱৰত্থায পৱেসনদ্ৱাৰং পিদহনত্থায পধানং সংৱৰপ্পধানং, পজহনত্থায পধানং পহানপ্পধানং, কুসলানং ধম্মানং ব্ৰূহনত্থায ৱড্ঢনত্থায পধানং ভাৱনাপ্পধানং, তেসংযেৱ অনুৰক্খণত্থায পধানং অনুৰক্খণাপ্পধানং.

১০. অধম্মিকসুত্তৱণ্ণনা

৭০. দসমে অধম্মিকা হোন্তীতি পোৰাণকৰাজূহি ঠপিতং দসভাগবলিঞ্চেৱ অপৰাধানুৰূপঞ্চ দণ্ডং অগ্গহেত্ৱা অতিৰেকবলিনো চেৱ অতিৰেকদণ্ডস্স চ গহণেন অধম্মিকা. ৰাজাযুত্তাতি ৰঞ্ঞো জনপদেসু কিচ্চসংৱিধাযকা আযুত্তকপুৰিসা. ব্ৰাহ্মণগহপতিকাতি অন্তোনগৰৱাসিনো ব্ৰাহ্মণগহপতযো. নেগমজানপদাতি নিগমৱাসিনো চেৱ জনপদৱাসিনো চ. ৱিসমন্তি ৱিসমা হুত্ৱা, অসমযেন ৱাযন্তীতি অত্থো. ৱিসমাতি ন সমা, অতিথদ্ধা ৱা অতিমুদুকা ৱাতি অত্থো. অপঞ্জসাতি মগ্গতো অপগতা, উম্মগ্গগামিনো হুত্ৱা ৱাযন্তীতি অত্থো. দেৱতা পৰিকুপিতা ভৱন্তীতি ৱাতেসু হি ৱিসমেসু অপঞ্জসেসু ৱাযন্তেসু ৰুক্খা ভিজ্জন্তি, ৱিমানানি ভিজ্জন্তি. তস্মা দেৱতা পৰিকুপিতা ভৱন্তি, তা দেৱস্স সম্মা ৱস্সিতুং ন দেন্তি. তেন ৱুত্তং দেৱো ন সম্মা ধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছতীতি. ৱিসমপাকানি সস্সানি ভৱন্তীতি একস্মিং ঠানে গব্ভীনি হোন্তি, একস্মিং সঞ্জাতখীৰানি, একং ঠানং পচ্চতীতি এৱং ৱিসমং পাকানি সস্সানি ভৱন্তি.

সমং নক্খত্তানি তাৰকৰূপানি পৰিৱত্তন্তীতি যথা কত্তিকপুণ্ণমা কত্তিকনক্খত্তমেৱ লভতি, মিগসিৰপুণ্ণমা মিগসিৰনক্খত্তমেৱাতি এৱং তস্মিং তস্মিং মাসে সা সা পুণ্ণমা তং তং নক্খত্তমেৱ লভতি, তথা সম্মা পৰিৱত্তন্তি. সমং ৱাতা ৱাযন্তীতি অৱিসমা হুত্ৱা সমযস্মিংযেৱ ৱাযন্তি, ছ মাসে উত্তৰা ৱাতা, ছ মাসেদক্খিণাতি এৱং তেসং তেসং জনপদানং অনুৰূপে সমযে ৱাযন্তি. সমাতি সমপ্পৱত্তিনো নাতিথদ্ধা নাতিমুদূ. পঞ্জসাতি মগ্গপ্পটিপন্না, মগ্গেনেৱ ৱাযন্তি, নো অমগ্গেনাতি অত্থো.

জিম্হং গচ্ছতীতি কুটিলং গচ্ছতি, অতিত্থং গণ্হাতি. নেত্তে জিম্হং গতে সতীতি নযতীতি নেত্তা. তস্মিং নেত্তে জিম্হং গতে কুটিলং গন্ত্ৱা অতিত্থং গণ্হন্তে ইতৰাপি অতিত্থমেৱ গণ্হন্তীতি অত্থো. নেতেতিপি পাঠো. দুক্খং সেতীতি দুক্খং সযতি, দুক্খিতং হোতীতি অত্থো.

পত্তকম্মৱগ্গো দুতিযো.

(৮) ৩. অপণ্ণকৱগ্গো

১. পধানসুত্তৱণ্ণনা

৭১. ততিযৱগ্গস্স পঠমে অপণ্ণকপ্পটিপদন্তি অৱিৰদ্ধপ্পটিপদং. যোনি চস্স আৰদ্ধা হোতীতি কাৰণঞ্চস্স পৰিপুণ্ণং হোতি. আসৱানং খযাযাতি অৰহত্তত্থায. দুতিযং উত্তানমেৱ.

৩. সপ্পুৰিসসুত্তৱণ্ণনা

৭৩. ততিযে অৱণ্ণোতি অগুণো. পাতু কৰোতীতি কথেতি, পাকটং কৰোতি. পঞ্হাভিনীতোতি পঞ্হত্থায অভিনীতো. অহাপেত্ৱা অলম্বিত্ৱাতি অপৰিহীনং অলম্বিতং কত্ৱা. এত্থ চ অসপ্পুৰিসো পাপিচ্ছতায অত্তনো অৱণ্ণং ছাদেতি, সপ্পুৰিসো লজ্জিতায অত্তনো ৱণ্ণং. ইদানি যস্মা অসপ্পুৰিসো হিৰোত্তপ্পৰহিতো সংৱাসেন অৱজানাতি, সপ্পুৰিসো পন হিৰোত্তপ্পসমন্নাগতো সংৱাসেনাপি নাৱজানাতি. তস্মা অসপ্পুৰিসভাৱসাধকং অধুনাগতৱধুকোপম্মং দস্সেতুং সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৱধুকাতিআদিমাহ. তত্থ ৱধুকাতি সুণিসা. তিব্বন্তি বহলং. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

৪-৫. অগ্গসুত্তদ্ৱযৱণ্ণনা

৭৪-৭৫. চতুত্থে সীলগ্গন্তি অগ্গপ্পত্তং উত্তমসীলং. এসেৱ নযো সব্বত্থ. পঞ্চমে ৰূপগ্গন্তি যং ৰূপং সম্মসিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণাতি, ইদং ৰূপগ্গং নাম. সেসেসুপি এসেৱ নযো. ভৱগ্গন্তি এত্থ পন যস্মিং অত্তভাৱে ঠিতো অৰহত্তং পাপুণাতি, এতং ভৱগ্গং নামাতি.

৬. কুসিনাৰসুত্তৱণ্ণনা

৭৬. ছট্ঠে উপৱত্তনেতি পাচীনগতায সালপন্তিযা উত্তৰেন নিৱত্তিত্ৱা ঠিতায ৱেমজ্ঝট্ঠানে. অন্তৰেন যমকসালানন্তি দ্ৱিন্নং সালৰুক্খানং অন্তৰে. কঙ্খাতি দ্ৱেড়্হকং. ৱিমতীতি ৱিনিচ্ছিতুং অসমত্থতা. ‘‘বুদ্ধো নু খো ন বুদ্ধো নু খো, ধম্মো নু খো ন ধম্মো নু খো, সঙ্ঘো নু খো ন সঙ্ঘো নু খো, মগ্গো নু খো ন মগ্গো নু খো, পটিপদা নু খো ন পটিপদা নু খো’’তি যস্স সংসযো উপ্পজ্জেয্য, তং ৱো ৱদামি পুচ্ছথ, ভিক্খৱেতি অযমেত্থ সঙ্খেপত্থো. সত্থুগাৰৱেনপি ন পুচ্ছেয্যাথাতি ‘‘মযং সত্থু সন্তিকে পব্বজিম্হ, চত্তাৰো পচ্চযাপি নো সত্থু সন্তকাৱ. তে মযং এত্তকং কালং কঙ্খং অকত্ৱা ন অৰহাম অজ্জ পচ্ছিমে কালে কঙ্খং কাতু’’ন্তি সচে এৱং সত্থৰি গাৰৱেন ন পুচ্ছথ. সহাযকোপি, ভিক্খৱে, সহাযকস্স আৰোচেতূতি তুম্হাকং যো যস্স ভিক্খুস্স সন্দিট্ঠো সম্ভত্তো, সো তস্স আৰোচেতু, অহং একস্স ভিক্খুস্স কথেস্সামি, তস্স কথং সুত্ৱা সব্বে নিক্কঙ্খা ভৱথাতি দস্সেতি. এৱং পসন্নোতি এৱং সদ্দহামি অহন্তি অত্থো. ঞাণমেৱাতি নিক্কঙ্খভাৱপচ্চক্খকৰণঞাণংযেৱ এত্থ তথাগতস্স, ন সদ্ধামত্তন্তি অত্থো. ইমেসঞ্হি, আনন্দাতি ইমেসং অন্তোসাণিযং নিসিন্নানং পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং. যো পচ্ছিমকোতি যো গুণৱসেন পচ্ছিমকো, আনন্দত্থেৰংযেৱ সন্ধাযাহ.

৭. অচিন্তেয্যসুত্তৱণ্ণনা

৭৭. সত্তমে অচিন্তেয্যানীতি চিন্তেতুং অযুত্তানি. ন চিন্তেতব্বানীতি অচিন্তেয্যত্তাযেৱ ন চিন্তেতব্বানি. যানি চিন্তেন্তোতি যানি কাৰণানি চিন্তেন্তো. উম্মাদস্সাতি উম্মত্তকভাৱস্স. ৱিঘাতস্সাতি দুক্খস্স. বুদ্ধৱিসযোতি বুদ্ধানং ৱিসযো, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণাদীনং বুদ্ধগুণানং পৱত্তি চ আনুভাৱো চ. ঝানৱিসযোতি অভিঞ্ঞাঝানৱিসযো. কম্মৱিপাকোতি দিট্ঠধম্মৱেদনীযাদীনং কম্মানং ৱিপাকো. লোকচিন্তাতি ‘‘কেন নু খো চন্দিমসূৰিযা কতা, কেন মহাপথৱী, কেন মহাসমুদ্দো, কেন সত্তা উপ্পাদিতা, কেন পব্বতা, কেন অম্বতালনাড়িকেৰাদযো’’তি এৱৰূপা লোকচিন্তা.

৮. দক্খিণসুত্তৱণ্ণনা

৭৮. অট্ঠমে দক্খিণাৱিসুদ্ধিযোতি দানসঙ্খাতায দক্খিণায ৱিসুজ্ঝনকাৰণানি. দাযকতো ৱিসুজ্ঝতীতি মহপ্ফলভাৱেন ৱিসুজ্ঝতি, মহপ্ফলা হোতীতি অত্থো. কল্যাণধম্মোতি সুচিধম্মো. পাপধম্মোতি লামকধম্মো. দাযকতো ৱিসুজ্ঝতীতি এত্থ ৱেস্সন্তৰমহাৰাজা কথেতব্বো. সো হি জূজকব্ৰাহ্মণস্স দাৰকে দত্ৱা মহাপথৱিং কম্পেসি. পটিগ্গাহকতো ৱিসুজ্ঝতীতি এত্থ কল্যাণীনদীমুখদ্ৱাৰৱাসী কেৱট্টো কথেতব্বো. সো কিৰ দীঘসুমত্থেৰস্স তিক্খত্তুং পিণ্ডপাতং দত্ৱা মৰণমঞ্চে নিপন্নো ‘‘অয্যস্স মং দীঘসুমত্থেৰস্স দিন্নপিণ্ডপাতো উদ্ধৰতী’’তি আহ. নেৱ দাযকতোতি এত্থ ৱড্ঢমানৱাসী লুদ্দকো কথেতব্বো. সো কিৰ পেতদক্খিণং দেন্তো একস্স দুস্সীলস্সেৱ তযো ৱাৰে অদাসি. ততিযৱাৰে ‘‘অমনুস্সো দুস্সীলো মং ৱিলুম্পতী’’তি ৱিৰৱি. একস্স সীলৱতো ভিক্খুনো দত্ৱা পাপিতকালেযেৱস্স পাপুণি. দাযকতো চেৱ ৱিসুজ্ঝতি পটিগ্গাহকতো চাতি এত্থ অসদিসদানং কথেতব্বন্তি.

৯. ৱণিজ্জসুত্তৱণ্ণনা

৭৯. নৱমে তাদিসা ৱাতি তংসদিসাৱ তংসৰিক্খকাৱ. ছেদগামিনী হোতীতি ছেদং গচ্ছতি. যং পত্থিতং, তং সব্বং নস্সতীতি অত্থো. ন যথাধিপ্পাযা হোতীতি যথাজ্ঝাসযা ন হোতি. পৰাধিপ্পাযা হোতীতি পৰজ্ঝাসযা অজ্ঝাসযতো অধিকতৰফলা হোতি. সমণং ৱা ব্ৰাহ্মণং ৱাতি এত্থ সমিতপাপবাহিতপাপতাহি সমণব্ৰাহ্মণতা ৱেদিতব্বা. ৱদতু, ভন্তে, পচ্চযেনাতি, ভন্তে, চতুব্বিধেন চীৱৰাদিনা পচ্চযেন ৱদেয্যাসীতি এৱং পৱাৰেতি নিমন্তেতি. যেন পৱাৰেতীতি পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা যত্তকেন পৱাৰেতি. তং ন দেতীতি তং সব্বসোৱ ন দেতি. ন যথাধিপ্পাযং দেতীতি যথা তস্স অজ্ঝাসযো, এৱং দাতুং ন সক্কোতি, হাপেত্ৱা অপ্পকং দেতি. যথাধিপ্পাযং দেতীতি যত্তকং সো ইচ্ছতি, তত্তকমেৱ দেতি. পৰাধিপ্পাযং দেতীতি অপ্পকং পৱাৰেত্ৱা অৱত্থৰিত্ৱা বহুং দেতি.

১০. কম্বোজসুত্তৱণ্ণনা

৮০. দসমে নেৱ সভাযং নিসীদতীতি ৱিনিচ্ছযকৰণত্থং ৱিনিচ্ছযসভাযং নেৱ নিসীদতি. ন কম্মন্তং পযোজেতীতি কসিৱণিজ্জাদিমহাকম্মন্তং নপ্পযোজেতি. ন কম্বোজং গচ্ছতীতি ভোগে সম্ভৰণত্থায কম্বোজৰট্ঠং ন গচ্ছতি. দেসনামত্তমেৱ চেতং, যং কিঞ্চি তিৰোৰট্ঠং ন গচ্ছতীতি অত্থো. কোধনোতিআদীসু কোধনতায কোধপৰিযুট্ঠিতো অত্থানত্থং ন জানাতি, ইস্সুকিতায পৰসম্পত্তিং ন সহতি, মচ্ছৰিতায ধনং দত্ৱা কিচ্চং কাতুং ন সক্কোতি, নিপ্পঞ্ঞতায কিচ্চং সংৱিধাতুং ন সক্কোতি. তস্মা এতানি সভানিসীদনাদীনি ন কৰোতীতি.

অপণ্ণকৱগ্গো ততিযো.

(৯) ৪. মচলৱগ্গো

১-৫. পাণাতিপাতাদিসুত্তপঞ্চকৱণ্ণনা

৮১-৮৫. চতুত্থস্স পঠমাদীনি উত্তানত্থানেৱ. পঞ্চমে ‘‘নীচে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদিকেন তমেন যুত্তোতি তমো. কাযদুচ্চৰিতাদীহি পুন নিৰযতমূপগমনতো তমপৰাযণো. ইতি উভযেনপি খন্ধতমোৱ কথিতো হোতি. ‘‘অড্ঢে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদিকেন জোতিনা যুত্ততো জোতি, আলোকভূতোতি ৱুত্তং হোতি. কাযসুচৰিতাদীহি পুন সগ্গুপ্পত্তিজোতিভাৱূপগমনতো জোতিপৰাযণো. ইমিনা নযেন ইতৰেপি দ্ৱে ৱেদিতব্বা.

ৱেনকুলেতি ৱিলীৱকাৰকুলে. নেসাদকুলেতি মিগলুদ্দকাদীনং কুলে. ৰথকাৰকুলেতি চম্মকাৰকুলে. পুক্কুসকুলেতি পুপ্ফছড্ডককুলে. কসিৰৱুত্তিকেতি দুক্খৱুত্তিকে. দুব্বণ্ণোতি পংসুপিসাচকো ৱিয ঝামখাণুৱণ্ণো. দুদ্দসিকোতি ৱিজাতমাতুযাপি অমনাপদস্সনো. ওকোটিমকোতি লকুণ্ডকো. কাণোতি একচ্ছিকাণো ৱা উভযচ্ছিকাণো ৱা. কুণীতি একহত্থকুণী ৱা উভযহত্থকুণী ৱা. খঞ্জোতি একপাদখঞ্জো ৱা উভযপাদখঞ্জো ৱা. পক্খহতোতি হতপক্খো পীঠসপ্পী. পদীপেয্যস্সাতি তেলকপল্লাদিনো দীপউপকৰণস্স. এৱং খো, ভিক্খৱেতি এত্থ একো পুগ্গলো বহিদ্ধা আলোকং অদিস্ৱা মাতু কুচ্ছিম্হিযেৱ কালং কত্ৱা অপাযেসু নিব্বত্তন্তো সকলম্পি কপ্পং সংসৰতি. সোপি তমোতমপৰাযণোৱ. সো পন কুহকপুগ্গলো ভৱেয্য. কুহকস্স হি এৱৰূপা নিপ্ফত্তি হোতীতি ৱুত্তং.

এত্থ চ ‘‘নীচে কুলে’’তিআদীহি আগমনৱিপত্তি চেৱ পচ্চুপ্পন্নপচ্চযৱিপত্তি চ দস্সিতা. ‘‘দলিদ্দে’’তিআদীহি পৱত্তপচ্চযৱিপত্তি, ‘‘কসিৰৱুত্তিকে’’তিআদীহি আজীৱুপাযৱিপত্তি, ‘‘দুব্বণ্ণো’’তিআদীহি অত্তভাৱৱিপত্তি, ‘‘বহ্ৱাবাধো’’তিআদীহি দুক্খকাৰণসমাযোগো, ‘‘ন লাভী’’তিআদীহি সুখকাৰণৱিপত্তি চেৱ উপভোগৱিপত্তি চ, ‘‘কাযেন দুচ্চৰিত’’ন্তিআদীহি তমপৰাযণভাৱস্স কাৰণসমাযোগো, ‘‘কাযস্স ভেদা’’তিআদীহি সম্পৰাযিকতমূপগমো. সুক্কপক্খো ৱুত্তপটিপক্খনযেন ৱেদিতব্বো.

৬. ওণতোণতসুত্তৱণ্ণনা

৮৬. ছট্ঠে ওণতোণতোতি ইদানি নীচকো আযতিম্পি নীচকো ভৱিস্সতি. ওণতুণ্ণতোতি ইদানি নীচো আযতিং উচ্চো ভৱিস্সতি. উণ্ণতোণতোতি ইদানি উচ্চো আযতিং নীচো ভৱিস্সতি. উণ্ণতুণ্ণতোতি ইদানি উচ্চো আযতিম্পি উচ্চো ভৱিস্সতি. ৱিত্থাৰো পন নেসং পুৰিমসুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.

৭. পুত্তসুত্তৱণ্ণনা

৮৭. সত্তমে সমণমচলোতি সমণঅচলো, মকাৰো পদসন্ধিকৰো, নিচ্চলসমণোতি অত্থো. ইমিনা সত্তৱিধম্পি সেখং দস্সেতি. সো হি সাসনে মূলজাতায সদ্ধায পতিট্ঠিতত্তা অচলো নাম. সমণপুণ্ডৰীকোতি পুণ্ডৰীকসদিসো সমণো. পুণ্ডৰীকং নাম ঊনসতপত্তং সৰোৰুহং. ইমিনা সুক্খৱিপস্সকখীণাসৱং দস্সেতি. সো হি ঝানাভিঞ্ঞানং অভাৱেন অপৰিপুণ্ণগুণত্তা সমণপুণ্ডৰীকো নাম হোতি. সমণপদুমোতি পদুমসদিসো সমণো. পদুমং নাম পৰিপুণ্ণসতপত্তং সৰোৰুহং. ইমিনা উভতোভাগৱিমুত্তং খীণাসৱং দস্সেতি. সো হি ঝানাভিঞ্ঞানং ভাৱেন পৰিপুণ্ণগুণত্তা সমণপদুমো নাম হোতি. সমণেসু সমণসুখুমালোতি সব্বেসুপি এতেসু সমণেসু সুখুমালসমণো মুদুচিত্তসৰীৰো কাযিকচেতসিকদুক্খৰহিতো একন্তসুখী. এতেন অত্তানঞ্চেৱ অত্তসদিসে চ দস্সেতি.

এৱং মাতিকং নিক্খিপিত্ৱা ইদানি পটিপাটিযা ৱিভজন্তো কথঞ্চ, ভিক্খৱেতিআদিমাহ. তত্থ সেখোতি সত্তৱিধোপি সেখো. পাটিপদোতি পটিপন্নকো. অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৱিহৰতীতি অৰহত্তং পত্থযন্তো ৱিহৰতি. মুদ্ধাৱসিত্তস্সাতি মুদ্ধনি অৱসিত্তস্স, কতাভিসেকস্সাতি অত্থো. আভিসেকোতি অভিসেকং কাতুং যুত্তো. অনভিসিত্তোতি ন তাৱ অভিসিত্তো. মচলপ্পত্তোতি ৰঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৱসিত্তস্স পুত্তভাৱেন চেৱ পুত্তেসু জেট্ঠকভাৱেন চ ন তাৱ অভিসিত্তভাৱেন চ অভিসেকপ্পত্তিঅত্থায অচলপ্পত্তো নিচ্চলপত্তো. মকাৰো নিপাতমত্তং. কাযেন ফুসিত্ৱাতি নামকাযেন ফুসিত্ৱা.

যাচিতোৱ বহুলং চীৱৰং পৰিভুঞ্জতীতি ‘‘ইদং, ভন্তে, পৰিভুঞ্জথা’’তি এৱং দাযকেহি যাচমানেহেৱ উপনীতং চীৱৰং বহুং পৰিভুঞ্জতি, কিঞ্চিদেৱ অযাচিতং, বাকুলত্থেৰো ৱিয. পিণ্ডপাতং খদিৰৱনমগ্গে সীৱলিত্থেৰো ৱিয. সেনাসনং অট্ঠকনাগৰসুত্তে (ম. নি. ২.১৭ আদযো; অ. নি. ১১.১৬ আদযো) আনন্দত্থেৰো ৱিয. গিলানপচ্চযং পিলিন্দৱচ্ছথেৰো ৱিয. ত্যস্সাতি তে অস্স. মনাপেনেৱাতি মনং অল্লীযনকেন. সমুদাচৰন্তীতি কত্তব্বকিচ্চানি কৰোন্তি পৱত্তন্তি ৱা. উপহাৰং উপহৰন্তীতি কাযিকচেতসিকউপহাৰং উপহৰন্তি উপনীযন্তি. সন্নিপাতিকানীতি তিণ্ণম্পি সন্নিপাতেন নিব্বত্তানি. উতুপৰিণামজানীতি উতুপৰিণামতো অতিসীতঅতিউণ্হউতুতো জাতানি. ৱিসমপৰিহাৰজানীতি অচ্চাসনঅতিট্ঠানাদিকা ৱিসমপৰিহাৰতো জাতানি. ওপক্কমিকানীতি ৱধবন্ধনাদিউপক্কমেন নিব্বত্তানি. কম্মৱিপাকজানীতি ৱিনাপি ইমেহি কাৰণেহি কেৱলং পুব্বে কতকম্মৱিপাকৱসেনেৱ জাতানি. চতুন্নং ঝানানন্তি এত্থ খীণাসৱানম্পি বুদ্ধানম্পি কিৰিযজ্ঝানানেৱ অধিপ্পেতানি. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.

৮. সংযোজনসুত্তৱণ্ণনা

৮৮. অট্ঠমে সাসনে লদ্ধপ্পতিট্ঠত্তা সোতাপন্নোৱ সমণমচলোতি ৱুত্তো, নাতিবহুগুণত্তা ন বহুপত্তং ৱিয সৰোৰুহং সকদাগামী সমণপুণ্ডৰীকোতি, ততো বহুতৰগুণত্তা সতপত্তং ৱিয সৰোৰুহং অনাগামী সমণপদুমোতি, থদ্ধভাৱকৰানং কিলেসানং সব্বসো সমুচ্ছিন্নত্তা মুদুভাৱপ্পত্তো খীণাসৱো সমণসুখুমালোতি.

৯. সম্মাদিট্ঠিসুত্তৱণ্ণনা

৮৯. নৱমে সম্মাদিট্ঠিকোতিআদীহি অট্ঠঙ্গিকমগ্গৱসেন পঠমসুত্তে ৱিয সত্ত সেখা গহিতা. দুতিযৱাৰে দসঙ্গিকমগ্গৱসেন ৱা অৰহত্তফলঞাণঅৰহত্তফলৱিমুত্তীহি সদ্ধিং, অট্ঠঙ্গিকমগ্গৱসেন ৱা সুক্খৱিপস্সকখীণাসৱো কথিতো, ততিযৱাৰে উভতোভাগৱিমুত্তো, চতুত্থৱাৰে তথাগতো চ তথাগতসদিসখীণাসৱো চাতি. ইতি ইদং সুত্তং পঠমসুত্তে কথিতপুগ্গলানং ৱসেনেৱ কথিতং, দেসনামত্তমেৱ পনেত্থ নানন্তি.

১০. খন্ধসুত্তৱণ্ণনা

৯০. দসমে পঠমৱাৰে অৰহত্তত্থায পযোগং অনাৰভিত্ৱা ঠিতো পমাদৱিহাৰী সেখপুগ্গলো কথিতো. দুতিযৱাৰে অনুপ্পাদিতজ্ঝানো আৰদ্ধৱিপস্সকো অপ্পমাদৱিহাৰী সেখপুগ্গলো কথিতো. ততিযৱাৰে আৰদ্ধৱিপস্সকো অপ্পমাদৱিহাৰী অট্ঠৱিমোক্খলাভী সেখপুগ্গলো কথিতো, চতুত্থৱাৰে পৰমসুখুমালখীণাসৱোতি.

মচলৱগ্গো চতুত্থো.

(১০) ৫. অসুৰৱগ্গো

১. অসুৰসুত্তৱণ্ণনা

৯১. পঞ্চমস্স পঠমে অসুৰোতি অসুৰসদিসো বীভচ্ছো. দেৱোতি দেৱসদিসো গুণৱসেন অভিৰূপো পাসাদিকো.

২. পঠমসমাধিসুত্তৱণ্ণনা

৯২. দুতিযে অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্সাতি নিযকজ্ঝত্তে অপ্পনাচিত্তসমাধিস্স. অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনাযাতি সঙ্খাৰপৰিগ্গাহকৱিপস্সনাঞাণস্স. তঞ্হি অধিপঞ্ঞাসঙ্খাতঞ্চ, পঞ্চক্খন্ধসঙ্খাতেসু চ ধম্মেসু ৱিপস্সনাভূতং, তস্মা ‘‘অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনা’’তি ৱুচ্চতীতি.

৩. দুতিযসমাধিসুত্তৱণ্ণনা

৯৩. ততিযে যোগো কৰণীযোতি যুত্তপ্পযুত্ততা কত্তব্বা. ছন্দোতি কত্তুকম্যতাছন্দো. ৱাযামোতি পযোগো. উস্সাহোতি ততো অধিমত্ততৰং ৱীৰিযং. উস্সোড়্হীতি পঙ্কলগ্গসকটউদ্ধৰণসদিসং মহাৱীৰিযং. অপ্পটিৱানীতি অনিৱত্তনতা.

৪. ততিযসমাধিসুত্তৱণ্ণনা

৯৪. চতুত্থে এৱং খো, আৱুসো, সঙ্খাৰা দট্ঠব্বাতিআদীসু, আৱুসো, সঙ্খাৰা নাম অনিচ্চতো দট্ঠব্বা, অনিচ্চতো সম্মসিতব্বা, অনিচ্চতো পস্সিতব্বা. তথা দুক্খতো, অনত্ততোতি এৱং অত্থো দট্ঠব্বো. এৱং খো, আৱুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বন্তিআদীসুপি পঠমজ্ঝানৱসেন, আৱুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বং পঠমজ্ঝানৱসেন সন্নিসাদেতব্বং, পঠমজ্ঝানৱসেন একোদি কাতব্বং, পঠমজ্ঝানৱসেন সমাদহিতব্বং. তথা দুতিযজ্ঝানাদিৱসেনাতি এৱং অত্থো দট্ঠব্বো. ইমেসু তীসুপি সুত্তেসু সমথৱিপস্সনা লোকিযলোকুত্তৰাৱ কথিতা.

৫. ছৱালাতসুত্তৱণ্ণনা

৯৫. পঞ্চমে ছৱালাতন্তি সুসানে অলাতং. মজ্ঝে গূথগতন্তি মজ্ঝট্ঠানে গূথমক্খিতং. নেৱ গামে কট্ঠত্থং ফৰতীতি কূটগোপানসিথম্ভসোপানাদীনং অত্থায অনুপনেয্যতায গামে ন কট্ঠত্থং সাধেতি, খেত্তকুটিপাদং ৱা মঞ্চপাদং ৱা কাতুং অনুপনেয্যতায ন অৰঞ্ঞে কট্ঠত্থং সাধেতি. দ্ৱীসু কোটীসু গয্হমানং হত্থং ডহতি, মজ্ঝে গয্হমানং গূথেন মক্খেতি. তথূপমন্তি তংসৰিক্খকং. অভিক্কন্ততৰোতি সুন্দৰতৰো. পণীততৰোতি উত্তমতৰো. গৱা খীৰন্তি গাৱিতো খীৰং. খীৰম্হা দধীতিআদীসু পৰং পৰং পুৰিমতো পুৰিমতো অগ্গং, সপ্পিমণ্ডো পন তেসু সব্বেসুপি অগ্গমেৱ. অগ্গোতিআদীসু গুণেহি অগ্গো চেৱ সেট্ঠো চ পমুখো চ উত্তমো চ পৱৰো চাতি ৱেদিতব্বো. ছৱালাতূপমায ন দুস্সীলো পুগ্গলো কথিতো, অপ্পস্সুতো পন ৱিস্সট্ঠকম্মন্তো গোণসদিসো পুগ্গলো কথিতোতি ৱেদিতব্বো. ছট্ঠে সব্বং উত্তানত্থমেৱ.

৭. খিপ্পনিসন্তিসুত্তৱণ্ণনা

৯৭. সত্তমে খিপ্পনিসন্তীতি খিপ্পনিসামনো সীঘং জানিতুং সমত্থো. সুতানঞ্চ ধম্মানন্তি সুতপ্পগুণানং তন্তিধম্মানং. অত্থূপপৰিক্খীতি অত্থং উপপৰিক্খকো. অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞাযাতি অট্ঠকথঞ্চ পাড়িঞ্চ জানিত্ৱা. ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতীতি নৱলোকুত্তৰধম্মানং অনুৰূপধম্মভূতং সসীলকং পুব্বভাগপ্পটিপদং পটিপন্নো হোতি. নো চ কল্যাণৱাচোতি ন সুন্দৰৱচনো. ন কল্যাণৱাক্কৰণোতি ন সুন্দৰৱচনঘোসো হোতি. পোৰিযাতিআদীহি সদ্ধিং নো-কাৰো যোজেতব্বোযেৱ. গুণপৰিপুণ্ণায অপলিবুদ্ধায অদোসায অগড়িতপদব্যঞ্জনায অত্থং ৱিঞ্ঞাপেতুং সমত্থায ৱাচায সমন্নাগতো ন হোতীতি অত্থো. ইমিনা উপাযেন সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো.

৮. অত্তহিতসুত্তৱণ্ণনা

৯৮-৯৯. অট্ঠমং পুগ্গলজ্ঝাসযৱসেনাপি দসবলস্স দেসনাঞাণৱিলাসেনাপি কথিতং, নৱমং পঞ্চৱেৰৱসেন.

১০. পোতলিযসুত্তৱণ্ণনা

১০০. দসমে কালেনাতি যুত্তপ্পত্তকালেন. খমতীতি ৰুচ্চতি. যদিদং তত্থ তত্থ কালঞ্ঞুতাতি যা এসা তত্থ তত্থ কালং জাননা. তং তং কালং ঞত্ৱা হি অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণকথনং ৱণ্ণাৰহস্স চ ৱণ্ণকথনং পণ্ডিতানং পকতীতি দস্সেতি.

অসুৰৱগ্গো পঞ্চমো.

দুতিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.