১. পঠমউৰুৱেলসুত্তৱণ্ণনা

২১. ততিযস্স পঠমে উৰুৱেলাযন্তি এত্থ উৰুৱেলাতি মহাৱেলা, মহাৱালিকৰাসীতি অত্থো. অথ ৱা উৰূতি ৱালুকা ৱুচ্চতি, ৱেলাতি মৰিযাদা. ৱেলাতিক্কমনহেতু আহটা উৰু উৰুৱেলাতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. অতীতে কিৰ অনুপ্পন্নে বুদ্ধে দসসহস্সা কুলপুত্তা তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা তস্মিং পদেসে ৱিহৰন্তা একদিৱসং সন্নিপতিত্ৱা কতিকৱত্তং অকংসু – ‘‘কাযকম্মৱচীকম্মানি নাম পৰেসম্পি পাকটানি হোন্তি, মনোকম্মং পন অপাকটং. তস্মা যো কামৱিতক্কং ৱা ব্যাপাদৱিতক্কং ৱা ৱিহিংসাৱিতক্কং ৱা ৱিতক্কেতি, তস্স অঞ্ঞো চোদকো নাম নত্থি. সো অত্তনাৱ অত্তানং চোদেত্ৱা পত্তপুটেন ৱালুকং আহৰিত্ৱা ইমস্মিং ঠানে আকিৰতু, ইদমস্স দণ্ডকম্ম’’ন্তি. ততো পট্ঠায যো তাদিসং ৱিতক্কং ৱিতক্কেতি, সো তত্থ পত্তপুটেন ৱালুকং আকিৰতি, এৱং তত্থ অনুক্কমেন মহাৱালুকৰাসি জাতো. ততো নং পচ্ছিমা জনতা পৰিক্খিপিত্ৱা চেতিযট্ঠানমকাসি, তং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘উৰুৱেলাতি মহাৱেলা, মহাৱালিকৰাসীতি অত্থো’’তি. তমেৱ সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘অথ ৱা উৰূতি ৱালুকা ৱুচ্চতি, ৱেলাতি মৰিযাদা, ৱেলাতিক্কমনহেতু আহটা উৰু উৰুৱেলাতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো’’তি.

নজ্জা নেৰঞ্জৰায তীৰেতি উৰুৱেলগামং নিস্সায নেৰঞ্জৰানদীতীৰে ৱিহৰামীতি দস্সেতি. অজপালনিগ্ৰোধেতি অজপালকা তস্স নিগ্ৰোধস্স ছাযায নিসীদন্তিপি তিট্ঠন্তিপি, তস্মা সো অজপালনিগ্ৰোধোত্ৱেৱ সঙ্খং গতো, তস্স হেট্ঠাতি অত্থো. পঠমাভিসম্বুদ্ধোতি সম্বুদ্ধো হুত্ৱা পঠমমেৱ. উদপাদীতি অযং ৱিতক্কো পঞ্চমে সত্তাহে উদপাদি. কস্মা উদপাদীতি? সব্ববুদ্ধানং আচিণ্ণত্তা চেৱ পুব্বাসেৱনতায চ. তত্থ পুব্বাসেৱনায পকাসনত্থং তিত্তিৰজাতকং আহৰিতব্বং. হত্থিৱানৰতিত্তিৰা কিৰ একস্মিং পদেসে ৱিহৰন্তা ‘‘যো অম্হাকং মহল্লকো, তস্মিং সগাৰৱা ৱিহৰিস্সামা’’তি নিগ্ৰোধং দস্সেত্ৱা ‘‘কো নু খো অম্হাকং মহল্লকো’’তি ৱীমংসন্তা তিত্তিৰস্স মহল্লকভাৱং ঞত্ৱা তস্স জেট্ঠাপচাযনকম্মং কত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং সমগ্গা সম্মোদমানা ৱিহৰিত্ৱা সগ্গপৰাযণা অহেসুং. তং কাৰণং ঞত্ৱা ৰুক্খে অধিৱত্থা দেৱতা ইমং গাথমাহ –

‘‘যে ৱুড্ঢমপচাযন্তি, নৰা ধম্মস্স কোৱিদা;

দিট্ঠেৱ ধম্মে পাসংসা, সম্পৰাযে চ সুগ্গতী’’তি. (জা. ১.১.৩৭);

এৱং অহেতুকতিৰচ্ছানযোনিযং নিব্বত্তোপি তথাগতো সগাৰৱৱাসং ৰোচেসি, ইদানি কস্মা ন ৰোচেস্সতীতি. অগাৰৱোতি অঞ্ঞস্মিং গাৰৱৰহিতো, কঞ্চি গৰুট্ঠানে অট্ঠপেত্ৱাতি অত্থো. অপ্পতিস্সোতি পতিস্সযৰহিতো, কঞ্চি জেট্ঠকট্ঠানে অট্ঠপেত্ৱাতি অত্থো. সমণং ৱা ব্ৰাহ্মণং ৱাতি এত্থ সমিতপাপবাহিতপাপাযেৱ সমণব্ৰাহ্মণা অধিপ্পেতা. সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱাতি সক্কাৰঞ্চেৱ কত্ৱা গৰুকাৰঞ্চ উপট্ঠপেত্ৱা.

সদেৱকে লোকেতিআদীসু সদ্ধিং দেৱেহি সদেৱকে. দেৱগ্গহণেন চেত্থ মাৰব্ৰহ্মেসু গহিতেসুপি মাৰো নাম ৱসৱত্তী সব্বেসং উপৰি ৱসং ৱত্তেতি, ব্ৰহ্মা নাম মহানুভাৱো, একঙ্গুলিযা একস্মিং চক্কৱাড়সহস্সে আলোকং ফৰতি, দ্ৱীহি দ্ৱীসু, দসহি অঙ্গুলীহি দসসু চক্কৱাড়সহস্সেসু আলোকং ফৰতি. সো ইমিনা সীলসম্পন্নতৰোতি ৱত্তুং মা লভন্তূতি সমাৰকে সব্ৰহ্মকেতি ৱিসুং ৱুত্তং. তথা সমণা নাম একনিকাযাদিৱসেন বহুস্সুতা সীলৱন্তো পণ্ডিতা, ব্ৰাহ্মণাপি ৱত্থুৱিজ্জাদিৱসেন বহুস্সুতা পণ্ডিতা. তে ইমিনা সম্পন্নতৰাতি ৱত্তুং মা লভন্তূতি সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজাযাতি ৱুত্তং. সদেৱমনুস্সাযাতি ইদং পন নিপ্পদেসতো দস্সনত্থং গহিতমেৱ গহেত্ৱা ৱুত্তং. অপিচেত্থ পুৰিমানি তীণি পদানি লোকৱসেন ৱুত্তানি, পচ্ছিমানি দ্ৱে পজাৱসেন. সীলসম্পন্নতৰন্তি সীলেন সম্পন্নতৰং, অধিকতৰন্তি অত্থো. এত্থ চ সীলাদযো চত্তাৰো ধম্মা লোকিযলোকুত্তৰা কথিতা, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং লোকিযমেৱ. পচ্চৱেক্খণঞাণমেৱ হেতং. পাতুৰহোসীতি ‘‘অযং সত্থা অৱীচিতো যাৱ ভৱগ্গা সীলাদীহি অত্তনা অধিকতৰং অপস্সন্তো ‘মযা পটিৱিদ্ধনৱলোকুত্তৰধম্মমেৱ সক্কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰিস্সামী’তি চিন্তেতি, কাৰণং ভগৱা চিন্তেতি, অত্থং ৱুড্ঢিং ৱিসেসং চিন্তেতি, গচ্ছামিস্স উস্সাহং জনেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা পুৰতো পাকটো অহোসি, অভিমুখে অট্ঠাসীতি অত্থো.

ৱিহংসু ৱিহৰন্তি চাতি এত্থ যো ৱদেয্য – ‘‘ৱিহৰন্তীতি ৱচনতো পচ্চুপ্পন্নেপি বহূ বুদ্ধা’’তি, সো ‘‘ভগৱাপি ভন্তে এতৰহি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো’’তি ইমিনা ৱচনেন পটিবাহিতব্বো.

‘‘ন মে আচৰিযো অত্থি, সদিসো মে ন ৱিজ্জতি;

সদেৱকস্মিং লোকস্মিং, নত্থি মে পটিপুগ্গলো’’তি. (মহাৱ. ১১; ম. নি. ২.৩৪১) –

আদীহি চস্স সুত্তেহি অঞ্ঞেসং বুদ্ধানং অভাৱো দীপেতব্বো. তস্মাতি যস্মা সব্বেপি বুদ্ধা সদ্ধম্মগৰুনো, তস্মা. মহত্তমভিকঙ্খতাতি মহন্তভাৱং পত্থযমানেন. সৰং বুদ্ধান সাসনন্তি বুদ্ধানং সাসনং সৰন্তেন.

যতোতি যস্মিং কালে. মহত্তেন সমন্নাগতোতি ৰত্তঞ্ঞুমহত্তং ৱেপুল্লমহত্তং ব্ৰহ্মচৰিযমহত্তং লাভগ্গমহত্তন্তি ইমিনা চতুব্বিধেন মহত্তেন সমন্নাগতো. অথ মে সঙ্ঘেপি গাৰৱোতি অথ ময্হং সঙ্ঘেপি গাৰৱো জাতো. কিস্মিং পন কালে ভগৱতা সঙ্ঘে গাৰৱো কতোতি? মহাপজাপতিযা দুস্সযুগদানকালে. তদা হি ভগৱা অত্তনো উপনীতং দুস্সযুগং ‘‘সঙ্ঘে, গোতমি, দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৱ পূজিতো ভৱিস্সামি সঙ্ঘো চা’’তি ৱদন্তো সঙ্ঘে গাৰৱং অকাসি নাম.