৩. ততিযপণ্ণাসকং
(১১) ১. সম্বোধৱগ্গো
১. পুব্বেৱসম্বোধসুত্তৱণ্ণনা
১০৪. ততিযস্স পঠমে পুব্বেৱ সম্বোধাতি সম্বোধিতো পুব্বেৱ, অৰিযমগ্গপ্পত্তিতো অপৰভাগেযেৱাতি ৱুত্তং হোতি. অনভিসম্বুদ্ধস্সাতি অপ্পটিৱিদ্ধচতুসচ্চস্স. বোধিসত্তস্সেৱ সতোতি বুজ্ঝনকসত্তস্সেৱ সতো, সম্মাসম্বোধিং অধিগন্তুং আৰভন্তস্সেৱ সতো, সম্বোধিযা ৱা সত্তস্সেৱ লগ্গস্সেৱ সতো. দীপঙ্কৰস্স হি ভগৱতো পাদমূলে অট্ঠধম্মসমোধানেন অভিনীহাৰসমিদ্ধিতো পভুতি তথাগতো সম্মাসম্বোধিং সত্তো লগ্গো ‘‘পত্তব্বা মযা এসা’’তি তদধিগমায পৰক্কমং অমুঞ্চন্তোযেৱ আগতো, তস্মা বোধিসত্তোতি ৱুচ্চতি. কো নু খোতি কতমো নু খো. লোকোতি সঙ্খাৰলোকো. অস্সাদোতি মধুৰাকাৰো. আদীনৱোতি অনভিনন্দিতব্বাকাৰো. তস্স ময্হন্তি তস্স এৱং বোধিসত্তস্সেৱ সতো ময্হং. ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানন্তি নিব্বানং আগম্ম আৰব্ভ পটিচ্চ ছন্দৰাগো ৱিনযং গচ্ছতি পহীযতি, তস্মা নিব্বানং ‘‘ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহান’’ন্তি ৱুচ্চতি. ইদং লোকনিস্সৰণন্তি ইদং নিব্বানং লোকতো নিস্সটত্তা লোকনিস্সৰণন্তি ৱুচ্চতি. যাৱকীৱন্তি যত্তকং পমাণং কালং. অব্ভঞ্ঞাসিন্তি অভিৱিসিট্ঠেন অৰিযমগ্গঞাণেন অঞ্ঞাসিং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনন্তি দ্ৱীহিপি পদেহি পচ্চৱেক্খণঞাণং ৱুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱাতি.
২. পঠমঅস্সাদসুত্তৱণ্ণনা
১০৫. দুতিযে অস্সাদপৰিযেসনং অচৰিন্তি অস্সাদপৰিযেসনত্থায অচৰিং. কুতো পট্ঠাযাতি? সুমেধকালতো পট্ঠায. পঞ্ঞাযাতি সহৱিপস্সনায মগ্গপঞ্ঞায. সুদিট্ঠোতি সুপ্পটিৱিদ্ধো. ইমিনা উপাযেন সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. ততিযং সব্বত্থ উত্তানমেৱ.
৪. সমণব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা
১০৭. চতুত্থে সামঞ্ঞত্থন্তি চতুব্বিধং অৰিযফলং. ইতৰং তস্সেৱ ৱেৱচনং. সামঞ্ঞত্থেন ৱা চত্তাৰো মগ্গা, ব্ৰহ্মঞ্ঞত্থেন চত্তাৰি ফলানি. ইমেসু পন চতূসুপি সুত্তেসু খন্ধলোকোৱ কথিতো.
৫. ৰুণ্ণসুত্তৱণ্ণনা
১০৮. পঞ্চমং অত্থুপ্পত্তিযা নিক্খিত্তং. কতৰায অত্থুপ্পত্তিযা? ছব্বগ্গিযানং অনাচাৰে. তে কিৰ গাযন্তা নচ্চন্তা হসন্তা ৱিচৰিংসু. ভিক্খূ দসবলস্স আৰোচযিংসু. সত্থা তে পক্কোসাপেত্ৱা তেসং ওৱাদত্থায ইদং সুত্তং আৰভি. তত্থ ৰুণ্ণন্তি ৰোদিতং. উম্মত্তকন্তি উম্মত্তককিৰিযা. কোমাৰকন্তি কুমাৰকেহি কত্তব্বকিচ্চং. দন্তৱিদংসকহসিতন্তি দন্তে দস্সেত্ৱা পাণিং পহৰন্তানং মহাসদ্দেন হসিতং. সেতুঘাতো গীতেতি গীতে ৱো পচ্চযঘাতো হোতু, সহেতুকং গীতং পজহথাতি দীপেতি. নচ্চেপি এসেৱ নযো. অলন্তি যুত্তং. ধম্মপ্পমোদিতানং সতন্তি এত্থ ধম্মো ৱুচ্চতি কাৰণং, কেনচিদেৱ কাৰণেন পমুদিতানং সন্তানং. সিতং সিতমত্তাযাতি তস্মিং সিতকাৰণে সতি যং সিতং কৰোথ, তং ৱো সিতমত্তায অগ্গদন্তে দস্সেত্ৱা পহট্ঠাকাৰমত্তদস্সনাযযেৱ যুত্তন্তি ৱুত্তং হোতি.
৬. অতিত্তিসুত্তৱণ্ণনা
১০৯. ছট্ঠে সোপ্পস্সাতি নিদ্দায. পটিসেৱনায নত্থি তিত্তীতি যথা যথা পটিসেৱতি, তথা তথা ৰুচ্চতিযেৱাতি তিত্তি নাম নত্থি. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. সচে হি মহাসমুদ্দে উদকং সুৰা ভৱেয্য, সুৰাসোণ্ডো চ মচ্ছো হুত্ৱা নিব্বত্তেয্য, তস্স তত্থ চৰন্তস্সপি সযন্তস্সপি তিত্তি নাম ন ভৱেয্য. ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টমেৱ কথিতং.
৭. অৰক্খিতসুত্তৱণ্ণনা
১১০. সত্তমে অৱস্সুতং হোতীতি তিন্তং হোতি. ন ভদ্দকং মৰণং হোতীতি অপাযে পটিসন্ধিপচ্চযতায ন লদ্ধকং হোতি. কালকিৰিযাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. সুক্কপক্খে সগ্গে পটিসন্ধিপচ্চযতায ভদ্দকং হোতি লদ্ধকং. তং পন একন্তেন সোতাপন্নাদীনং তিণ্ণং অৰিযসাৱকানংযেৱ ৱট্টতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱাতি.
৮. ব্যাপন্নসুত্তৱণ্ণনা
১১১. অট্ঠমে ব্যাপন্নন্তি পকতিভাৱং জহিত্ৱা ঠিতং. সেসং পুৰিমসুত্তে ৱুত্তনযমেৱ.
৯. পঠমনিদানসুত্তৱণ্ণনা
১১২. নৱমে নিদানানীতি কাৰণানি. কম্মানং সমুদযাযাতি ৱট্টগামিকম্মানং পিণ্ডকৰণত্থায. লোভপকতন্তি লোভেন পকতং. সাৱজ্জন্তি সদোসং. তং কম্মং কম্মসমুদযায সংৱত্ততীতি তং কম্মং অঞ্ঞেসম্পি ৱট্টগামিকম্মানং সমুদযায পিণ্ডকৰণত্থায সংৱত্ততি. ন তং কম্মং কম্মনিৰোধাযাতি তং পন কম্মং ৱট্টগামিকম্মানং নিৰোধত্থায ন সংৱত্ততি. সুক্কপক্খে কম্মানং সমুদযাযাতি ৱিৱট্টগামিকম্মানং সমুদযত্থায. ইমিনা নযেন সব্বং অত্থতো ৱেদিতব্বং.
১০. দুতিযনিদানসুত্তৱণ্ণনা
১১৩. দসমে কম্মানন্তি ৱট্টগামিকম্মানমেৱ. ছন্দৰাগট্ঠানিযেতি ছন্দৰাগস্স কাৰণভূতে. আৰব্ভাতি আগম্ম সন্ধায পটিচ্চ. ছন্দোতি তণ্হাছন্দো. যো চেতসো সাৰাগোতি যো চিত্তস্স ৰাগো ৰজ্জনা ৰজ্জিতত্তং, এতমহং সংযোজনং ৱদামি, বন্ধনং ৱদামীতি অত্থো. সুক্কপক্খে কম্মানন্তি ৱিৱট্টগামিকম্মানং. তদভিনিৱত্তেতীতি তং অভিনিৱত্তেতি. যদা ৱা তেন ৱিপাকো ঞাতো হোতি ৱিদিতো, তদা তে চেৱ ধম্মে তঞ্চ ৱিপাকং অভিনিৱত্তেতি. ইমিনা চ পদেন ৱিপস্সনা কথিতা, তদভিনিৱত্তেত্ৱাতি ইমিনা মগ্গো. চেতসা অভিনিৱিজ্ঝিত্ৱাতি ইমিনা চ মগ্গোৱ. পঞ্ঞায অতিৱিজ্ঝ পস্সতীতি সহ ৱিপস্সনায মগ্গপঞ্ঞায নিব্বিজ্ঝিত্ৱা পস্সতি. এৱং সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. ইমস্মিং পন সুত্তে ৱট্টৱিৱট্টং কথিতন্তি.
সম্বোধৱগ্গো পঠমো.
(১২) ২. আপাযিকৱগ্গো
১. আপাযিকসুত্তৱণ্ণনা
১১৪. দুতিযস্স পঠমে অপাযং গচ্ছিস্সন্তীতি আপাযিকা. নিৰযং গচ্ছিস্সন্তীতি নেৰযিকা. ইদমপ্পহাযাতি ইদং ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞতাদিং পাপধম্মত্তযং অৱিজহিত্ৱা. ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞোতি ব্ৰহ্মচাৰিপটিৰূপকো, তেসং ৱা আকপ্পং অৱিজহনেন ‘‘অহম্পি ব্ৰহ্মচাৰী’’তি এৱংপটিঞ্ঞো. অনুদ্ধংসেতীতি অক্কোসতি পৰিভাসতি চোদেতি. নত্থি কামেসু দোসোতি কিলেসকামেন ৱত্থুকামে সেৱন্তস্স নত্থি দোসো. পাতব্যতন্তি পিৱিতব্বতং পৰিভুঞ্জিতব্বতং নিৰাসঙ্কেন চিত্তেন পিপাসিতস্স পানীযপিৱনসদিসং পৰিভুঞ্জিতব্বতং. ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টমেৱ কথিতং.
২. দুল্লভসুত্তৱণ্ণনা
১১৫. দুতিযে কতঞ্ঞূ কতৱেদীতি ‘‘ইমিনা ময্হং কত’’ন্তি তেন কতকম্মং ঞত্ৱা ৱিদিতং পাকটং কত্ৱা পটিকৰণকপুগ্গলো.
৩. অপ্পমেয্যসুত্তৱণ্ণনা
১১৬. ততিযে সুখেন মেতব্বোতি সুপ্পমেয্যো. দুক্খেন মেতব্বোতি দুপ্পমেয্যো. পমেতুং ন সক্কোতীতি অপ্পমেয্যো. উন্নড়োতি উগ্গতনড়ো, তুচ্ছমানং উক্খিপিত্ৱা ঠিতোতি অত্থো. চপলোতি পত্তমণ্ডনাদিনা চাপল্লেন সমন্নাগতো. মুখৰোতি মুখখৰো. ৱিকিণ্ণৱাচোতি অসঞ্ঞতৱচনো. অসমাহিতোতি চিত্তেকগ্গতাৰহিতো. ৱিব্ভন্তচিত্তোতি ভন্তচিত্তো ভন্তগাৱিভন্তমিগসপ্পটিভাগো. পাকতিন্দ্ৰিযোতি ৱিৱটিন্দ্ৰিযো. সেসমেত্থ উত্তানমেৱাতি.
৪. আনেঞ্জসুত্তৱণ্ণনা
১১৭. চতুত্থে তদস্সাদেতীতি তং ঝানং অস্সাদেতি. তং নিকামেতীতি তদেৱ পত্থেতি. তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতীতি তেন ঝানেন তুট্ঠিং আপজ্জতি. তত্ৰ ঠিতোতি তস্মিং ঝানে ঠিতো. তদধিমুত্তোতি তত্থেৱ অধিমুত্তো. তব্বহুলৱিহাৰীতি তেন বহুলং ৱিহৰন্তো. সহব্যতং উপপজ্জতীতি সহভাৱং উপপজ্জতি, তস্মিং দেৱলোকে নিব্বত্ততীতি অত্থো. নিৰযম্পি গচ্ছতীতিআদি নিৰযাদীহি অৱিপ্পমুত্তত্তা অপৰপৰিযাযৱসেন তত্থ গমনং সন্ধায ৱুত্তং. ন হি তস্স উপচাৰজ্ঝানতো বলৱতৰং অকুসলং অত্থি, যেন অনন্তৰং অপাযে নিব্বত্তেয্য. ভগৱতো পন সাৱকোতি সোতাপন্নসকদাগামিঅনাগামীনং অঞ্ঞতৰো. তস্মিংযেৱ ভৱেতি তত্থেৱ অৰূপভৱে. পৰিনিব্বাযতীতি অপ্পচ্চযপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বাযতি. অধিপ্পযাসোতি অধিকপ্পযোগো. সেসমেত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. ইমস্মিং পন সুত্তে পুথুজ্জনস্স উপপত্তিজ্ঝানং কথিতং, অৰিযসাৱকস্স তদেৱ উপপত্তিজ্ঝানঞ্চ ৱিপস্সনাপাদকজ্ঝানঞ্চ কথিতং.
৫. ৱিপত্তিসম্পদাসুত্তৱণ্ণনা
১১৮. পঞ্চমে সীলৱিপত্তীতি সীলস্স ৱিপন্নাকাৰো. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. নত্থি দিন্নন্তি দিন্নস্স ফলাভাৱং সন্ধায ৱদতি. যিট্ঠং ৱুচ্চতি মহাযোগো. হুতন্তি পহেণকসক্কাৰো অধিপ্পেতো. তম্পি উভযং ফলাভাৱমেৱ সন্ধায পটিক্খিপতি. সুকতদুক্কটানন্তি সুকতদুক্কতানং, কুসলাকুসলানন্তি অত্থো. ফলং ৱিপাকোতি যং ফলন্তি ৱা ৱিপাকোতি ৱা ৱুচ্চতি, তং নত্থীতি ৱদতি. নত্থি অযং লোকোতি পৰলোকে ঠিতস্স অযং লোকো নত্থি, নত্থি পৰো লোকোতি ইধ লোকে ঠিতস্সাপি পৰলোকো নত্থি, সব্বে তত্থ তত্থেৱ উচ্ছিজ্জন্তীতি দস্সেতি. নত্থি মাতা নত্থি পিতাতি তেসু সম্মাপটিপত্তিমিচ্ছাপটিপত্তীনং ফলাভাৱৱসেন ৱদতি. নত্থি সত্তা ওপপাতিকাতি চৱিত্ৱা উপ্পজ্জনকসত্তা নাম নত্থীতি ৱদতি. সম্পদাতি পাৰিপূৰিযো. সীলসম্পদাতি সীলস্স পৰিপুণ্ণঅৱেকল্লভাৱো. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. অত্থি দিন্নন্তিআদি ৱুত্তপটিপক্খনযেন গহেতব্বং.
৬. অপণ্ণকসুত্তৱণ্ণনা
১১৯. ছট্ঠে অপণ্ণকো মণীতি ছহি তলেহি সমন্নাগতো পাসকো. সুগতিং সগ্গন্তি চাতুমহাৰাজিকাদীসু অঞ্ঞতৰং সগ্গং লোকং. ইমস্মিং সুত্তে সীলঞ্চ সম্মাদিট্ঠি চাতি উভযম্পি মিস্সকং কথিতং. সত্তমং উত্তানমেৱ.
৮. পঠমসোচেয্যসুত্তৱণ্ণনা
১২১. অট্ঠমে সোচেয্যানীতি সুচিভাৱা. কাযসোচেয্যন্তি কাযদ্ৱাৰে সুচিভাৱো. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. ইমেসু পন পটিপাটিযা চতূসু সুত্তেসু অগাৰিকপটিপদা কথিতা. সোতাপন্নসকদাগামীনম্পি ৱট্টতি.
৯. দুতিযসোচেয্যসুত্তৱণ্ণনা
১২২. নৱমে অজ্ঝত্তন্তি নিযকজ্ঝত্তং. কামচ্ছন্দন্তি কামচ্ছন্দনীৱৰণং. ব্যাপাদাদীসুপি এসেৱ নযো. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱ. গাথায পন কাযসুচিন্তি কাযদ্ৱাৰে সুচিং, কাযেন ৱা সুচিং. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. নিন্হাতপাপকন্তি সব্বে পাপে নিন্হাপেত্ৱা ধোৱিত্ৱা ঠিতং. ইমিনা সুত্তেনপি গাথাযপি খীণাসৱোৱ কথিতোতি.
১০. মোনেয্যসুত্তৱণ্ণনা
১২৩. দসমে মোনেয্যানীতি মুনিভাৱা. কাযমোনেয্যন্তি কাযদ্ৱাৰে মুনিভাৱো সাধুভাৱো পণ্ডিতভাৱো. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কাযমোনেয্যন্তি ইদং তিৱিধকাযদুচ্চৰিতপ্পহানং কাযমোনেয্যং নাম. অপিচ তিৱিধং কাযসুচৰিতম্পি কাযমোনেয্যং, তথা কাযাৰম্মণং ঞাণং কাযমোনেয্যং, কাযপৰিঞ্ঞা কাযমোনেয্যং, পৰিঞ্ঞাসহগতো মগ্গো কাযমোনেয্যং, কাযে ছন্দৰাগস্স পহানং কাযমোনেয্যং, কাযসঙ্খাৰনিৰোধো চতুত্থজ্ঝানসমাপত্তি কাযমোনেয্যং. ৱচীমোনেয্যেপি এসেৱ নযো.
অযং পনেত্থ ৱিসেসো – যথা ইধ চতুত্থজ্ঝানসমাপত্তি, এৱং তত্থ ৱচীসঙ্খাৰনিৰোধো দুতিযজ্ঝানসমাপত্তি ৱচীমোনেয্যন্তি ৱেদিতব্বা. মনোমোনেয্যম্পি ইমিনাৱ নযেন অত্থং ঞত্ৱা চিত্তসঙ্খাৰনিৰোধো সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি মনোমোনেয্যন্তি ৱেদিতব্বা. কাযমুনিন্তি কাযদ্ৱাৰে মুনিং উত্তমং পৰিসুদ্ধং, কাযেন ৱা মুনিং. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. সব্বপ্পহাযিনন্তি খীণাসৱং. খীণাসৱো হি সব্বপ্পহাযী নামাতি.
আপাযিকৱগ্গো দুতিযো.
(১৩) ৩. কুসিনাৰৱগ্গো
১. কুসিনাৰসুত্তৱণ্ণনা
১২৪. ততিযস্স পঠমে কুসিনাৰাযন্তি এৱংনামকে নগৰে. বলিহৰণে ৱনসণ্ডেতি এৱংনামকে ৱনসণ্ডে. তত্থ কিৰ ভূতবলিকৰণত্থং বলিং হৰন্তি, তস্মা বলিহৰণন্তি ৱুচ্চতি. আকঙ্খমানোতি ইচ্ছমানো. সহত্থাতি সহত্থেন. সম্পৱাৰেতীতি অলং অলন্তি ৱাচায চেৱ হত্থৱিকাৰেন চ পটিক্খিপাপেতি. সাধু ৱত মাযন্তি সাধু ৱত মং অযং. গথিতোতি তণ্হাগেধেন গথিতো. মুচ্ছিতোতি তণ্হামুচ্ছনাযযেৱ মুচ্ছিতো. অজ্ঝোপন্নোতি তণ্হায গিলিত্ৱা পৰিনিট্ঠপেত্ৱা পৱত্তো. অনিস্সৰণপঞ্ঞোতি ছন্দৰাগং পহায সংকড্ঢিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তো নিস্সৰণপঞ্ঞো নাম হোতি, অযং ন তাদিসো, সচ্ছন্দৰাগো পৰিভুঞ্জতীতি অনিস্সৰণপঞ্ঞো. সুক্কপক্খো ৱুত্তৱিপৰিযাযেন ৱেদিতব্বো. নেক্খম্মৱিতক্কাদযো পনেত্থ মিস্সকা কথিতাতি ৱেদিতব্বা.
২. ভণ্ডনসুত্তৱণ্ণনা
১২৫. দুতিযে পজহিংসূতি পজহন্তি. বহুলমকংসূতি পুনপ্পুনং কৰোন্তি. ইধাপি তযো ৱিতক্কা মিস্সকাৱ কথিতা.
৩. গোতমকচেতিযসুত্তৱণ্ণনা
১২৬. ততিযে গোতমকে চেতিযেতি গোতমকযক্খস্স ভৱনে. তথাগতো হি পঠমবোধিযং ৱীসতি ৱস্সানি কদাচি চাপালে চেতিযে, কদাচি সাৰন্দদে, কদাচি বহুপুত্তে, কদাচি গোতমকেতি এৱং যেভুয্যেন দেৱকুলেসুযেৱ ৱিহাসি. ইমস্মিং পন কালে ৱেসালিং উপনিস্সায গোতমকস্স যক্খস্স ভৱনট্ঠানে ৱিহাসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘গোতমকে চেতিযে’’তি. এতদৱোচাতি এতং ‘‘অভিঞ্ঞাযাহ’’ন্তিআদিকং সুত্তং অৱোচ.
ইদঞ্চ ভগৱতা সুত্তং অত্থুপ্পত্তিযং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. কতৰঅত্থুপ্পত্তিযন্তি? মূলপৰিযাযঅত্থুপ্পত্তিযং (ম. নি. ১.১ আদযো). সম্বহুলা কিৰ ব্ৰাহ্মণপব্বজিতা অত্তনা উগ্গহিতবুদ্ধৱচনং নিস্সায জাননমদং উপ্পাদেত্ৱা ধম্মস্সৱনগ্গং ন গচ্ছন্তি – ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো কথেন্তো অম্হেহি ঞাতমেৱ কথেস্সতি, নো অঞ্ঞাত’’ন্তি. ভিক্খূ তথাগতস্স আৰোচেসুং. সত্থা তে ভিক্খূ পক্কোসাপেত্ৱা মুখপটিঞ্ঞং গহেত্ৱা মূলপৰিযাযং দেসেসি. তে ভিক্খূ দেসনায নেৱ আগতট্ঠানং, ন গতট্ঠানং অদ্দসংসু. অপস্সন্তা ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ‘ময্হং কথা নিয্যাতী’তি মুখসম্পত্তমেৱ কথেতী’’তি চিন্তযিংসু. সত্থা তেসং মনং জানিত্ৱা ইমং সুত্তন্তং আৰভি.
তত্থ অভিঞ্ঞাযাতি ‘‘ইমে পঞ্চক্খন্ধা, দ্ৱাদসাযতনানি, অট্ঠাৰস ধাতুযো, বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি, চত্তাৰি সচ্চানি, নৱ হেতূ, সত্ত ফস্সা, সত্ত ৱেদনা, সত্ত চেতনা, সত্ত সঞ্ঞা, সত্ত চিত্তানী’’তি জানিত্ৱা পটিৱিজ্ঝিত্ৱা পচ্চক্খং কত্ৱা, তথা – ‘‘ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তিআদিনা নযেন তে তে ধম্মে জানিত্ৱা পটিৱিজ্ঝিত্ৱা পচ্চক্খমেৱ কত্ৱাতি অত্থো. সনিদানন্তি সপ্পচ্চযমেৱ কত্ৱা কথেমি, নো অপ্পচ্চযং. সপ্পাটিহাৰিযন্তি পচ্চনীকপটিহৰণেন সপ্পাটিহাৰিযমেৱ কত্ৱা কথেমি, নো অপ্পাটিহাৰিযং. অলঞ্চ পন ৱোতি যুত্তঞ্চ পন তুম্হাকং. তুট্ঠিযাতি ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা, স্ৱাক্খাতো ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’’তি তীণি ৰতনানি গুণতো অনুস্সৰন্তানং তুম্হাকং যুত্তমেৱ তুট্ঠিং কাতুন্তি অত্থো. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো.
অকম্পিত্থাতি ছহি আকাৰেহি অকম্পিত্থ. এৱৰূপো হি পথৱিকম্পো বোধিমণ্ডেপি অহোসি. বোধিসত্তে কিৰ দক্খিণদিসাভাগেন বোধিমণ্ডং অভিৰুড়্হে দক্খিণদিসাভাগো হেট্ঠা অৱীচিং পাপুণন্তো ৱিয অহোসি, উত্তৰভাগো উগ্গন্ত্ৱা ভৱগ্গং অভিহনন্তো ৱিয. পচ্ছিমদিসং গতে পচ্ছিমভাগো হেট্ঠা অৱীচিং পাপুণন্তো ৱিয অহোসি, পাচীনভাগো উগ্গন্ত্ৱা ভৱগ্গং অভিহনন্তো ৱিয. উত্তৰদিসং গতে উত্তৰদিসাভাগো হেট্ঠা অৱীচিং পাপুণন্তো ৱিয, দক্খিণদিসাভাগো উগ্গন্ত্ৱা ভৱগ্গং অভিহনন্তো ৱিয. পাচীনদিসং গতে পাচীনদিসাভাগো হেট্ঠা অৱীচিং পাপুণন্তো ৱিয, পচ্ছিমভাগো উগ্গন্ত্ৱা ভৱগ্গং অভিহনন্তো ৱিয. বোধিৰুক্খোপি সকিং হেট্ঠা অৱীচিং পাপুণন্তো ৱিয, সকিং উগ্গন্ত্ৱা ভৱগ্গং অভিহনন্তো ৱিয. তস্মিম্পি দিৱসে এৱং ছহি আকাৰেহি চক্কৱাড়সহস্সী মহাপথৱী অকম্পিত্থ.
৪. ভৰণ্ডুকালামসুত্তৱণ্ণনা
১২৭. চতুত্থে কেৱলকপ্পন্তি সকলকপ্পং. অন্ৱাহিণ্ডন্তোতি ৱিচৰন্তো. নাদ্দসাতি কিং কাৰণা ন অদ্দস? অযং কিৰ ভৰণ্ডু কালামো সক্যানং অগ্গপিণ্ডং খাদন্তো ৱিচৰতি. তস্স ৱসনট্ঠানং সম্পত্তকালে একা ধম্মদেসনা সমুট্ঠহিস্সতীতি ঞত্ৱা ভগৱা এৱং অধিট্ঠাসি, যথা অঞ্ঞো আৱসথো ন পঞ্ঞাযিত্থ. তস্মা ন অদ্দস. পুৰাণসব্ৰহ্মচাৰীতি পোৰাণকো সব্ৰহ্মচাৰী. সো কিৰ আড়াৰকালামকালে তস্মিংযেৱ অস্সমে অহোসি, তং সন্ধাযেৱমাহ. সন্থৰং পঞ্ঞাপেহীতি সন্থৰিতব্বং সন্থৰাহীতি অত্থো. সন্থৰং পঞ্ঞাপেত্ৱাতি কপ্পিযমঞ্চকে পচ্চত্থৰণং পঞ্ঞাপেত্ৱা. কামানং পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞাপেতীতি এত্থ পৰিঞ্ঞা নাম সমতিক্কমো, তস্মা কামানং সমতিক্কমং পঠমজ্ঝানং পঞ্ঞাপেতি. ন ৰূপানং পৰিঞ্ঞন্তি ৰূপানং সমতিক্কমভূতং অৰূপাৱচৰসমাপত্তিং ন পঞ্ঞাপেতি. ন ৱেদনানং পৰিঞ্ঞন্তি ৱেদনানং সমতিক্কমং নিব্বানং ন পঞ্ঞাপেতি. নিট্ঠাতি গতি নিপ্ফত্তি. উদাহু পুথূতি উদাহু নানা.
৫. হত্থকসুত্তৱণ্ণনা
১২৮. পঞ্চমে অভিক্কন্তায ৰত্তিযাতি এত্থ অভিক্কন্তসদ্দো খযসুন্দৰাভিৰূপঅব্ভনুমোদনাদীসু দিস্সতি. তত্থ ‘‘অভিক্কন্তা, ভন্তে, ৰত্তি, নিক্খন্তো পঠমো যামো, চিৰনিসিন্নো ভিক্খুসঙ্ঘো, উদ্দিসতু, ভন্তে, ভগৱা ভিক্খূনং পাতিমোক্খ’’ন্তি এৱমাদীসু খযে দিস্সতি. ‘‘অযং ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি এৱমাদীসু (অ. নি. ৪.১০০) সুন্দৰে.
‘‘কো মে ৱন্দতি পাদানি, ইদ্ধিযা যসসা জলং;
অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেন, সব্বা ওভাসযং দিসা’’তি. (ৱি. ৱ. ৮৫৭) –
এৱমাদীসু অভিৰূপে. ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতমা’’তি এৱমাদীসু (পাৰা. ১৫) অব্ভনুমোদনে. ইধ পন সুন্দৰে. তেন অভিক্কন্তায ৰত্তিযাতি ইট্ঠায কন্তায মনাপায ৰত্তিযাতি ৱুত্তং হোতি. অভিক্কন্তৱণ্ণাতি ইধ অভিক্কন্তসদ্দো অভিৰূপে, ৱণ্ণসদ্দো পন ছৱিথুতিকুলৱগ্গকাৰণসণ্ঠানপমাণৰূপাযতনাদীসু দিস্সতি. তত্থ ‘‘সুৱণ্ণৱণ্ণোসি ভগৱা’’তি এৱমাদীসু (ম. নি. ২.৩৯৯; সু. নি. ৫৫৩) ছৱিযং. ‘‘কদা সঞ্ঞূড়্হা পন তে গহপতি সমণস্স গোতমস্স ৱণ্ণা’’তি এৱমাদীসু (ম. নি. ২.৭৭) থুতিযং. ‘‘চত্তাৰোমে, ভো গোতম, ৱণ্ণা’’তি এৱমাদীসু (দী. নি. ৩.১১৫) কুলৱগ্গে. ‘‘অথ কেন নু ৱণ্ণেন, গন্ধত্থেনোতি ৱুচ্চতী’’তি এৱমাদীসু (সং. নি. ১.২৩৪) কাৰণে. ‘‘মহন্তং হত্থিৰাজৱণ্ণং অভিনিম্মিনিত্ৱা’’তি এৱমাদীসু (সং. নি. ১.১৩৮) সণ্ঠানে. ‘‘তযো পত্তস্স ৱণ্ণা’’তি এৱমাদীসু (পাৰা. ৬০২) পমাণে. ‘‘ৱণ্ণো গন্ধো ৰসো ওজা’’তি এৱমাদীসু ৰূপাযতনে. সো ইধ ছৱিযা দট্ঠব্বো. তেন অভিক্কন্তৱণ্ণাতি অভিৰূপচ্ছৱি, ইট্ঠৱণ্ণা মনাপৱণ্ণাতি ৱুত্তং হোতি.
কেৱলকপ্পন্তি এত্থ কেৱলসদ্দো অনৱসেসযেভুয্যাব্যামিস্সানতিৰেকদড়্হত্থৱিসংযোগাদিঅনেকত্থো. তথা হিস্স ‘‘কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিয’’ন্তি এৱমাদীসু (পাৰা. ১) অনৱসেসতা অত্থো. ‘‘কেৱলকপ্পা চ অঙ্গমগধা পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং আদায উপসঙ্কমিস্সন্তী’’তি এৱমাদীসু (মহাৱ. ৪৩) যেভুয্যতা. ‘‘কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতী’’তি এৱমাদীসু (ৱিভ. ২২৫) অব্যামিস্সতা. ‘‘কেৱলং সদ্ধামত্তকং নূন অযমাযস্মা’’তি এৱমাদীসু (মহাৱ. ২৪৪) অনতিৰেকতা. ‘‘আযস্মতো, ভন্তে, অনুৰুদ্ধস্স বাহিযো নাম সদ্ধিৱিহাৰিকো কেৱলকপ্পং সঙ্ঘভেদায ঠিতো’’তি এৱমাদীসু (অ. নি. ৪.২৪৩) দড়্হত্থতা. ‘‘কেৱলী ৱুসিতৱা উত্তমপুৰিসোতি ৱুচ্চতী’’তি এৱমাদীসু (সং. নি. ৩.৫৭) ৱিসংযোগো. ইধ পন অনৱসেসতা অত্থোতি অধিপ্পেতা.
কপ্পসদ্দো পনাযং অভিসদ্দহনৱোহাৰকালপঞ্ঞত্তিছেদনৱিকপ্পলেসসমন্তভাৱাদিঅনেকত্থো. তথা হিস্স ‘‘ওকপ্পনিযমেতং ভোতো গোতমস্স, যথা তং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি এৱমাদীসু (ম. নি. ১.৩৮৭) অভিসদ্দহনমত্থো. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চহি সমণকপ্পেহি ফলং পৰিভুঞ্জিতু’’ন্তি এৱমাদীসু (চূড়ৱ. ২৫০) ৱোহাৰো. ‘‘যেন সুদং নিচ্চকপ্পং ৱিহৰামী’’তি এৱমাদীসু (ম. নি. ১.৩৮৭) কালো. ‘‘ইচ্চাযস্মা কপ্পো’’তি এৱমাদীসু (সু. নি. ১০৯৮; চূড়নি. কপ্পমাণৱপুচ্ছা ১১৭, কপ্পমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো ৬১) পঞ্ঞত্তি. ‘‘অলঙ্কতো কপ্পিতকেসমস্সূ’’তি এৱমাদীসু (জা. ২.২২.১৩৬৮; ৱি. ৱ. ১০৯৪) ছেদনং. ‘‘কপ্পতি দ্ৱঙ্গুলকপ্পো’’তি এৱমাদীসু (চূড়ৱ. ৪৪৬) ৱিকপ্পো. ‘‘অত্থি কপ্পো নিপজ্জিতু’’ন্তি এৱমাদীসু (অ. নি. ৮.৮০) লেসো. ‘‘কেৱলকপ্পং ৱেড়ুৱনং ওভাসেত্ৱা’’তি এৱমাদীসু (সং. নি. ১.৯৪) সমন্তভাৱো. ইধ পনস্স সমন্তভাৱো অত্থো অধিপ্পেতো. তস্মা কেৱলকপ্পং জেতৱনন্তি এত্থ অনৱসেসং সমন্ততো জেতৱনন্তি অত্থো.
ওভাসেত্ৱাতি আভায ফৰিত্ৱা. ৱালুকাযাতি সণ্হায ৱালুকায. ন সণ্ঠাতীতি ন পতিট্ঠাতি. ওড়াৰিকন্তি ব্ৰহ্মদেৱতায হি পথৱিযং পতিট্ঠানকালে অত্তভাৱো ওড়াৰিকো মাপেতুং ৱট্টতি পথৱী ৱা, তস্মা এৱমাহ. ধম্মাতি ইমিনা পুব্বে উগ্গহিতবুদ্ধৱচনং দস্সেতি. নপ্পৱত্তিনো অহেসুন্তি সজ্ঝাযমূড়্হকা ৱাচা পৰিহীনাযেৱ অহেসুং. অপ্পটিৱানোতি অনিৱত্তো অনুক্কণ্ঠিতো.
দস্সনস্সাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণেন দস্সনস্স. উপট্ঠানস্সাতি চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠানস্স. অধিসীলন্তি দসৱিধং সীলং. তঞ্হি পঞ্চসীলং উপাদায অধিসীলন্তি ৱুচ্চতি. অৱিহং গতোতি অৱিহব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তোস্মীতি দস্সেতি.
৬. কটুৱিযসুত্তৱণ্ণনা
১২৯. ছট্ঠে গোযোগপিলক্খস্মিন্তি গাৱীনং ৱিক্কযট্ঠানে উট্ঠিতপিলক্খস্স সন্তিকে. ৰিত্তস্সাদন্তি ঝানসুখাভাৱেন ৰিত্তস্সাদং. বাহিৰস্সাদন্তি কামগুণসুখৱসেন বাহিৰস্সাদং. কটুৱিযন্তি উচ্ছিট্ঠং. আমগন্ধেনাতি কোধসঙ্খাতেন ৱিস্সগন্ধেন. অৱস্সুতন্তি তিন্তং. মক্খিকাতি কিলেসমক্খিকা. নানুপতিস্সন্তীতি উট্ঠায ন অনুবন্ধিস্সন্তি. নান্ৱাস্সৱিস্সন্তীতি অনুবন্ধিত্ৱা ন খাদিস্সন্তি. সংৱেগমাপাদীতি সোতাপন্নো জাতো.
কটুৱিযকতোতি উচ্ছিট্ঠকতো. আৰকা হোতীতি দূৰে হোতি. ৱিঘাতস্সেৱ ভাগৱাতি দুক্খস্সেৱ ভাগী. চৰেতীতি চৰতি গচ্ছতি. দুম্মেধোতি দুপ্পঞ্ঞো. ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টমেৱ কথিতং, গাথাসু ৱট্টৱিৱট্টং কথিতন্তি. সত্তমে ৱট্টমেৱ ভাসিতং.
৮. দুতিযঅনুৰুদ্ধসুত্তৱণ্ণনা
১৩১. অট্ঠমে ইদং তে মানস্মিন্তি অযং তে নৱৱিধেন ৱড্ঢিতমানোতি অত্থো. ইদং তে উদ্ধচ্চস্মিন্তি ইদং তৱ উদ্ধচ্চং চিত্তস্স উদ্ধতভাৱো. ইদং তে কুক্কুচ্চস্মিন্তি ইদং তৱ কুক্কুচ্চং.
৯. পটিচ্ছন্নসুত্তৱণ্ণনা
১৩২. নৱমে আৱহন্তীতি নিয্যন্তি. পটিচ্ছন্নো আৱহতীতি পটিচ্ছন্নোৱ হুত্ৱা নিয্যাতি. ৱিৱটো ৱিৰোচতীতি এত্থ একতো উভতো অত্ততো সব্বত্থকতোতি চতুব্বিধা ৱিৱটতা ৱেদিতব্বা. তত্থ একতো ৱিৱটং নাম অসাধাৰণসিক্খাপদং. উভতো ৱিৱটং নাম সাধাৰণসিক্খাপদং. অত্ততো ৱিৱটং নাম পটিলদ্ধধম্মগুণো. সব্বত্থকৱিৱটং নাম তেপিটকং বুদ্ধৱচনং.
১০. লেখসুত্তৱণ্ণনা
১৩৩. দসমে অভিণ্হন্তি অভিক্খণং নিৰন্তৰং. আগাড়্হেনাতি গাড়্হেন কক্খড়েন. ফৰুসেনাতি ফৰুসৱচনেন. গাড়্হং কত্ৱা ফৰুসং কত্ৱা ৱুচ্চমানোপীতি অত্থো. অমনাপেনাতি মনং অনল্লীযন্তেন অৱড্ঢন্তেন. সন্ধিযতিমেৱাতি ঘটিযতিযেৱ. সংসন্দতিমেৱাতি নিৰন্তৰোৱ হোতি. সম্মোদতিমেৱাতি একীভাৱমেৱ গচ্ছতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
কুসিনাৰৱগ্গো ততিযো.
(১৪) ৪. যোধাজীৱৱগ্গো
১. যোধাজীৱসুত্তৱণ্ণনা
১৩৪. চতুত্থস্স পঠমে যুদ্ধং উপজীৱতীতি যোধাজীৱো. ৰাজাৰহোতি ৰঞ্ঞো অনুচ্ছৱিকো. ৰাজভোগ্গোতি ৰঞ্ঞো উপভোগপৰিভোগো. অঙ্গন্তেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতীতি হত্থো ৱিয পাদো ৱিয চ অৱস্সং ইচ্ছিতব্বত্তা অঙ্গন্তি সঙ্খ্যং গচ্ছতি. দূৰে পাতী হোতীতি উদকে উসভমত্তং, থলে অট্ঠুসভমত্তং, ততো ৱা উত্তৰিন্তি দূৰে কণ্ডং পাতেতি. দুট্ঠগামণিঅভযস্স হি যোধাজীৱো নৱউসভমত্তং কণ্ডং পাতেসি, পচ্ছিমভৱে বোধিসত্তো যোজনপ্পমাণং. অক্খণৱেধীতি অৱিৰাধিতৱেধী, অক্খণং ৱা ৱিজ্জু ৱিজ্জন্তৰিকায ৱিজ্ঝিতুং সমত্থোতি অত্থো. মহতো কাযস্স পদালেতাতি একতোবদ্ধং ফলকসতম্পি মহিংসচম্মসতম্পি অঙ্গুট্ঠপমাণবহলং লোহপট্টম্পি চতুৰঙ্গুলবহলং অসনপদৰম্পি ৱিদত্থিবহলং উদুম্বৰপদৰম্পি দীঘন্তেন ৱালিকসকটম্পি ৱিনিৱিজ্ঝিতুং সমত্থোতি অত্থো. যংকিঞ্চি ৰূপন্তিআদি ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰিতমেৱ. নেতং মমাতিআদি তণ্হামানদিট্ঠিপটিক্খেপৱসেন ৱুত্তং. সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতীতি সম্মা হেতুনা কাৰণেন সহৱিপস্সনায মগ্গপঞ্ঞায পস্সতি. পদালেতীতি অৰহত্তমগ্গেন পদালেতি.
২. পৰিসাসুত্তৱণ্ণনা
১৩৫. দুতিযে উক্কাচিতৱিনীতাতি অপ্পটিপুচ্ছিত্ৱা ৱিনীতা দুব্বিনীতপৰিসা. পটিপুচ্ছাৱিনীতাতি পুচ্ছিত্ৱা ৱিনীতা সুৱিনীতপৰিসা. যাৱতাৱিনীতাতি পমাণৱসেন ৱিনীতা, পমাণং ঞত্ৱা ৱিনীতপৰিসাতি অত্থো. ‘‘যাৱতজ্ঝা’’তি পাড়িযা পন যাৱ অজ্ঝাসযাতি অত্থো, অজ্ঝাসযং ঞত্ৱা ৱিনীতপৰিসাতি ৱুত্তং হোতি. ততিযং উত্তানমেৱ.
৪. উপ্পাদাসুত্তৱণ্ণনা
১৩৭. চতুত্থে ধম্মট্ঠিততাতি সভাৱট্ঠিততা. ধম্মনিযামতাতি সভাৱনিযামতা. সব্বে সঙ্খাৰাতি চতুভূমকসঙ্খাৰা. অনিচ্চাতি হুত্ৱা অভাৱট্ঠেন অনিচ্চা. দুক্খাতি সম্পটিপীড়নট্ঠেন দুক্খা. অনত্তাতি অৱসৱত্তনট্ঠেন অনত্তা. ইতি ইমস্মিং সুত্তে তীণি লক্খণানি মিস্সকানি কথিতানি.
৫. কেসকম্বলসুত্তৱণ্ণনা
১৩৮. পঞ্চমে তন্তাৱুতানং ৱত্থানন্তি পচ্চত্তে সামিৱচনং, তন্তেহি ৱাযিতৱত্থানীতি অত্থো. কেসকম্বলোতি মনুস্সকেসেহি ৱাযিতকম্বলো. পুথুসমণব্ৰাহ্মণৱাদানন্তি ইদম্পি পচ্চত্তে সামিৱচনং. পটিকিট্ঠোতি পচ্ছিমকো লামকো. মোঘপুৰিসোতি তুচ্ছপুৰিসো. পটিবাহতীতি পটিসেধেতি. খিপ্পং উড্ডেয্যাতি কুমিনং ওড্ডেয্য. ছট্ঠসত্তমানি উত্তানত্থানেৱ.
৮. অস্সখড়ুঙ্কসুত্তৱণ্ণনা
১৪১. অট্ঠমে অস্সখড়ুঙ্কোতি অস্সপোতো. ইদমস্স জৱস্মিং ৱদামীতি অযমস্স ঞাণজৱোতি ৱদামি. ইদমস্স ৱণ্ণস্মিং ৱদামীতি অযমস্স গুণৱণ্ণোতি ৱদামি. ইদমস্স আৰোহপৰিণাহস্মিন্তি অযমস্স উচ্চভাৱো পৰিমণ্ডলভাৱোতি ৱদামীতি.
৯. অস্সপৰস্সসুত্তৱণ্ণনা
১৪২. নৱমে অস্সপৰস্সেতি অস্সেসু পৰস্সে. পুৰিসপৰস্সেতি পুৰিসেসু পৰস্সে, পুৰিসপুৰিসেতি অত্থো. ইমস্মিং সুত্তে তীণি মগ্গফলানি কথিতানি. তত্থ অযং তীহি মগ্গেহি ঞাণজৱসম্পন্নোতি ৱেদিতব্বো.
১০. অস্সাজানীযসুত্তৱণ্ণনা
১৪৩. দসমে ভদ্ৰেতি ভদ্দকে. অস্সাজানীযেতি কাৰণাকাৰণং জাননকে অস্সে. পুৰিসাজানীযেসুপি এসেৱ নযো. ইমস্মিং সুত্তে অৰহত্তফলং কথিতং. তত্ৰাযং অৰহত্তমগ্গেন ঞাণজৱসম্পন্নোতি ৱেদিতব্বো.
১১. পঠমমোৰনিৱাপসুত্তৱণ্ণনা
১৪৪. একাদসমে অচ্চন্তনিট্ঠোতি অন্তং অতিক্কন্তনিট্ঠো, অকুপ্পনিট্ঠো ধুৱনিট্ঠোতি অত্থো. সেসং সদিসমেৱ.
১২. দুতিযমোৰনিৱাপসুত্তৱণ্ণনা
১৪৫. দ্ৱাদসমে ইদ্ধিপাটিহাৰিযেনাতি ইজ্ঝনকপাটিহাৰিযেন. আদেসনাপাটিহাৰিযেনাতি আদিসিত্ৱা অপদিসিত্ৱা কথনঅনুকথনকথাপাটিহাৰিযেন.
১৩. ততিযমোৰনিৱাপসুত্তৱণ্ণনা
১৪৬. তেৰসমে সম্মাদিট্ঠিযাতি ফলসমাপত্তত্থায সম্মাদিট্ঠিযা. সম্মাঞাণেনাতি ফলঞাণেন. সম্মাৱিমুত্তিযাতি সেসেহি ফলসমাপত্তিধম্মেহি. ইমেসু তীসুপি সুত্তেসু খীণাসৱোৱ কথিতোতি.
যোধাজীৱৱগ্গো চতুত্থো.
(১৫) ৫. মঙ্গলৱগ্গো
১-৯. অকুসলসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৪৭-১৫৫. পঞ্চমস্স পঠমে যথাভতং নিক্খিত্তোতি যথা আনেত্ৱা ঠপিতো. দুতিযে সাৱজ্জেনাতি সদোসেন. ততিযে ৱিসমেনাতি সপক্খলনেন. সমেনাতি অপক্খলনেন. চতুত্থে অসুচিনাতি গূথসদিসেন অপৰিসুদ্ধেন অমেজ্ঝেন. সুচিনাতি পৰিসুদ্ধেন মেজ্ঝেন. পঞ্চমাদীনি উত্তানানেৱ.
১০. পুব্বণ্হসুত্তৱণ্ণনা
১৫৬. দসমে সুনক্খত্তন্তিআদীসু যস্মিং দিৱসে তযো সুচৰিতধম্মা পূৰিতা হোন্তি, সো দিৱসো লদ্ধনক্খত্তযোগো নাম, তেনস্স সদা সুনক্খত্তং নাম হোতীতি ৱুচ্চতি. স্ৱেৱ দিৱসো কতমঙ্গলো নাম হোতি, তেনস্স সদা সুমঙ্গলন্তি ৱুচ্চতি. পভাতম্পিস্স সদা সুপ্পভাতমেৱ, সযনতো উট্ঠানম্পি সুহুট্ঠিতমেৱ, খণোপি সুক্খণোৱ, মুহুত্তোপি সুমুহুত্তোৱ. এত্থ চ দসচ্ছৰপমাণো কালো খণো নাম, তেন খণেন দসক্খণো কালো লযো নাম, তেন লযেন চ দসলযো কালো খণলযো নাম, তেন দসগুণো মুহুত্তো নাম, তেন দসগুণো খণমুহুত্তো নামাতি অযং ৱিভাগো ৱেদিতব্বো. সুযিট্ঠং ব্ৰহ্মচাৰিসূতি যস্মিং দিৱসে তীণি সুচৰিতানি পূৰিতানি, তদাস্স সেট্ঠচাৰীসু দিন্নদানং সুযিট্ঠং নাম হোতি. পদক্খিণং কাযকম্মন্তি তং দিৱসং তেন কতং কাযকম্মং ৱড্ঢিকাযকম্মং নাম হোতি. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. পদক্খিণানি কত্ৱানাতি ৱড্ঢিযুত্তানি কাযকম্মাদীনি কত্ৱা. লভন্তত্থে পদক্খিণেতি পদক্খিণে ৱড্ঢিঅত্থেযেৱ লভতি. সেসং উত্তানমেৱাতি.
মঙ্গলৱগ্গো পঞ্চমো.
ততিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.