২. তিঠানসুত্তৱণ্ণনা

৪২. দুতিযে ৱিগতমলমচ্ছেৰেনাতি ৱিগতমচ্ছৰিযমলেন. মুত্তচাগোতি ৱিস্সট্ঠচাগো. পযতপাণীতি ধোতহত্থো. অস্সদ্ধো হি সতক্খত্তুং হত্থে ধোৱিত্ৱাপি মলিনহত্থোৱ হোতি, সদ্ধো পন দানাভিৰতত্তা মলিনহত্থোপি ধোতহত্থোৱ. ৱোস্সগ্গৰতোতি ৱোস্সগ্গসঙ্খাতে দানে ৰতো. যাচযোগোতি যাচিতুং যুত্তো, যাচকেহি ৱা যোগো অস্সাতিপি যাচযোগো. দানসংৱিভাগৰতোতি দানং দদন্তো সংৱিভাগঞ্চ কৰোন্তো দানসংৱিভাগৰতো নাম হোতি.

দস্সনকামো সীলৱতন্তি দসপি যোজনানি ৱীসম্পি তিংসম্পি যোজনসতম্পি গন্ত্ৱা সীলসম্পন্নে দট্ঠুকামো হোতি পাটলিপুত্তকব্ৰাহ্মণো ৱিয সদ্ধাতিস্সমহাৰাজা ৱিয চ. পাটলিপুত্তস্স কিৰ নগৰদ্ৱাৰে সালায নিসিন্না দ্ৱে ব্ৰাহ্মণা কাড়ৱল্লিমণ্ডপৱাসিমহানাগত্থেৰস্স গুণকথং সুত্ৱা ‘‘অম্হেহি তং ভিক্খুং দট্ঠুং ৱট্টতী’’তি দ্ৱেপি জনা নিক্খমিংসু. একো অন্তৰামগ্গে কালমকাসি. একো সমুদ্দতীৰং পত্ৱা নাৱায মহাতিত্থপট্টনে ওৰুয্হ অনুৰাধপুৰং আগন্ত্ৱা ‘‘কাড়ৱল্লিমণ্ডপো কুহি’’ন্তি পুচ্ছি. ৰোহণজনপদেতি. সো অনুপুব্বেন থেৰস্স ৱসনট্ঠানং পত্ৱা চূড়নগৰগামে ধুৰঘৰে নিৱাসং গহেত্ৱা থেৰস্স আহাৰং সম্পাদেত্ৱা পাতোৱ ৱুট্ঠায থেৰস্স ৱসনট্ঠানং পুচ্ছিত্ৱা গন্ত্ৱা জনপৰিযন্তে ঠিতো থেৰং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং দিস্ৱা সকিং তত্থেৱ ঠিতো ৱন্দিত্ৱা পুন উপসঙ্কমিত্ৱা গোপ্ফকেসু দড়্হং গহেত্ৱা ৱন্দন্তো ‘‘উচ্চা, ভন্তে, তুম্হে’’তি আহ. থেৰো চ নাতিউচ্চো নাতিৰস্সো পমাণযুত্তোৱ, তেন নং পুন আহ – ‘‘নাতিউচ্চা তুম্হে, তুম্হাকং পন গুণা মেচকৱণ্ণস্স সমুদ্দস্স মত্থকেন গন্ত্ৱা সকলজম্বুদীপতলং অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা গতা, অহম্পি পাটলিপুত্তনগৰদ্ৱাৰে নিসিন্নো তুম্হাকং গুণকথং অস্সোসি’’ন্তি. সো থেৰস্স ভিক্খাহাৰং দত্ৱা অত্তনো তিচীৱৰং পটিযাদেত্ৱা থেৰস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৱা তস্সোৱাদে পতিট্ঠায কতিপাহেনেৱ অৰহত্তং পাপুণি.

সদ্ধাতিস্সমহাৰাজাপি, ‘‘ভন্তে, ময্হং ৱন্দিতব্বযুত্তকং একং অয্যং আচিক্খথা’’তি পুচ্ছি. ভিক্খূ ‘‘মঙ্গলৱাসী কুট্টতিস্সত্থেৰো’’তি আহংসু. ৰাজা মহাপৰিৱাৰেন পঞ্চযোজনমগ্গং অগমাসি. থেৰো ‘‘কিং সদ্দো এসো, আৱুসো’’তি ভিক্খুসঙ্ঘং পুচ্ছি. ‘‘ৰাজা, ভন্তে, তুম্হাকং দস্সনত্থায আগতো’’তি. থেৰো চিন্তেসি – ‘‘কিং ময্হং মহল্লককালে ৰাজগেহে কম্ম’’ন্তি দিৱাট্ঠানে মঞ্চে নিপজ্জিত্ৱা ভূমিযং লেখং লিখন্তো অচ্ছি. ৰাজা ‘‘কহং থেৰো’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘দিৱাট্ঠানে’’তি সুত্ৱা তত্থ গচ্ছন্তো থেৰং ভূমিযং লেখং লিখন্তং দিস্ৱা ‘‘খীণাসৱস্স নাম হত্থকুক্কুচ্চং নত্থি, নাযং খীণাসৱো’’তি অৱন্দিত্ৱাৱ নিৱত্তি. ভিক্খুসঙ্ঘো থেৰং আহ – ‘‘ভন্তে, এৱংৱিধস্স সদ্ধস্স পসন্নস্স ৰঞ্ঞো কস্মা ৱিপ্পটিসাৰং কৰিত্থা’’তি. ‘‘আৱুসো, ৰঞ্ঞো পসাদৰক্খনং ন তুম্হাকং ভাৰো, মহল্লকত্থেৰস্স ভাৰো’’তি ৱত্ৱা অপৰভাগে অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাযন্তো ভিক্খুসঙ্ঘং আহ – ‘‘ময্হং কূটাগাৰম্হি অঞ্ঞম্পি পল্লঙ্কং অত্থৰথা’’তি. তস্মিং অত্থতে থেৰো – ‘‘ইদং কূটাগাৰং অন্তৰে অপ্পতিট্ঠহিত্ৱা ৰঞ্ঞা দিট্ঠকালেযেৱ ভূমিযং পতিট্ঠাতূ’’তি অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিনিব্বাযি. কূটাগাৰং পঞ্চযোজনমগ্গং আকাসেন অগমাসি. পঞ্চযোজনমগ্গে ধজং ধাৰেতুং সমত্থা ৰুক্খা ধজপগ্গহিতাৱ অহেসুং. গচ্ছাপি গুম্বাপি সব্বে কূটাগাৰাভিমুখা হুত্ৱা অট্ঠংসু.

ৰঞ্ঞোপি পণ্ণং পহিণিংসু ‘‘থেৰো পৰিনিব্বুতো, কূটাগাৰং আকাসেন আগচ্ছতী’’তি. ৰাজা ন সদ্দহি. কূটাগাৰং আকাসেন গন্ত্ৱা থূপাৰামং পদক্খিণং কত্ৱা সিলাচেতিযট্ঠানং অগমাসি. চেতিযং সহ ৱত্থুনা উপ্পতিত্ৱা কূটাগাৰমত্থকে অট্ঠাসি, সাধুকাৰসহস্সানি পৱত্তিংসু. তস্মিং খণে মহাব্যগ্ঘত্থেৰো নাম লোহপাসাদে সত্তমকূটাগাৰে নিসিন্নো ভিক্খূনং ৱিনযকম্মং কৰোন্তো তং সদ্দং সুত্ৱা ‘‘কিং সদ্দো এসো’’তি পটিপুচ্ছি. ভন্তে, মঙ্গলৱাসী কুট্টতিস্সত্থেৰো পৰিনিব্বুতো, কূটাগাৰং পঞ্চযোজনমগ্গং আকাসেন আগতং, তত্থ সো সাধুকাৰসদ্দোতি. আৱুসো, পুঞ্ঞৱন্তে নিস্সায সক্কাৰং লভিস্সামাতি অন্তেৱাসিকে খমাপেত্ৱা আকাসেনেৱ আগন্ত্ৱা তং কূটাগাৰং পৱিসিত্ৱা দুতিযমঞ্চে নিসীদিত্ৱা অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাযি. ৰাজা গন্ধপুপ্ফচুণ্ণানি আদায গন্ত্ৱা আকাসে ঠিতং কূটাগাৰং দিস্ৱা কূটাগাৰং পূজেসি. তস্মিং খণে কূটাগাৰং ওতৰিত্ৱা পথৱিযং পতিট্ঠিতং. ৰাজা মহাসক্কাৰেন সৰীৰকিচ্চং কাৰেত্ৱা ধাতুযো গহেত্ৱা চেতিযং অকাসি. এৱৰূপা সীলৱন্তানং দস্সনকামা নাম হোন্তি.

সদ্ধম্মং সোতুমিচ্ছতীতি তথাগতপ্পৱেদিতং সদ্ধম্মং সোতুকামো হোতি পিণ্ডপাতিকত্থেৰাদযো ৱিয. গঙ্গাৱনৱালিঅঙ্গণম্হি কিৰ তিংস ভিক্খূ ৱস্সং উপগতা অন্ৱদ্ধমাসং উপোসথদিৱসে চতুপচ্চযসন্তোসভাৱনাৰামমহাঅৰিযৱংসঞ্চ (অ. নি. ৪.২৮) কথেন্তি. একো পিণ্ডপাতিকত্থেৰো পচ্ছাভাগেন আগন্ত্ৱা পটিচ্ছন্নট্ঠানে নিসীদি. অথ নং একো গোনসো জঙ্ঘপিণ্ডিমংসং সণ্ডাসেন গণ্হন্তো ৱিয ডংসি. থেৰো ওলোকেন্তো গোনসং দিস্ৱা ‘‘অজ্জ ধম্মস্সৱনন্তৰাযং ন কৰিস্সামী’’তি গোনসং গহেত্ৱা থৱিকায পক্খিপিত্ৱা থৱিকামুখং বন্ধিত্ৱা অৱিদূৰে ঠানে ঠপেত্ৱা ধম্মং সুণন্তোৱ নিসীদি. অৰুণুগ্গমনঞ্চ ৱিসং ৱিক্খম্ভেত্ৱা থেৰস্স তিণ্ণং ফলানং পাপুণনঞ্চ ৱিসস্স দট্ঠট্ঠানেনেৱ ওতৰিত্ৱা পথৱিপৱিসনঞ্চ ধম্মকথিকত্থেৰস্স ধম্মকথানিট্ঠাপনঞ্চ একক্খণেযেৱ অহোসি. ততো থেৰো আহ – ‘‘আৱুসো একো মে চোৰো গহিতো’’তি থৱিকং মুঞ্চিত্ৱা গোনসং ৱিস্সজ্জেসি. ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘কায ৱেলায দট্ঠত্থ, ভন্তে’’তি পুচ্ছিংসু. হিয্যো সাযন্হসমযে, আৱুসোতি. কস্মা, ভন্তে, এৱং ভাৰিযং কম্মং কৰিত্থাতি. আৱুসো, সচাহং দীঘজাতিকেন দট্ঠোতি ৱদেয্যং, নযিমং এত্তকং আনিসংসং লভেয্যন্তি. ইদং তাৱ পিণ্ডপাতিকত্থেৰস্স ৱত্থু.

দীঘৱাপিযম্পি ‘‘মহাজাতকভাণকত্থেৰো গাথাসহস্সং মহাৱেস্সন্তৰং কথেস্সতী’’তি তিস্সমহাগামে তিস্সমহাৱিহাৰৱাসী একো দহৰো সুত্ৱা ততো নিক্খমিত্ৱা একাহেনেৱ নৱযোজনমগ্গং আগতো. তস্মিংযেৱ খণে থেৰো ধম্মকথং আৰভি. দহৰো দূৰমগ্গাগমনেন সঞ্জাতকাযদৰথত্তা পট্ঠানগাথায সদ্ধিং অৱসানগাথংযেৱ ৱৱত্থপেসি. ততো থেৰস্স ‘‘ইদমৱোচা’’তি ৱত্ৱা উট্ঠায গমনকালে ‘‘ময্হং আগমনকম্মং মোঘং জাত’’ন্তি ৰোদমানো অট্ঠাসি. একো মনুস্সো তং কথং সুত্ৱা গন্ত্ৱা থেৰস্স আৰোচেসি, ‘‘ভন্তে, ‘তুম্হাকং ধম্মকথং সোস্সামী’তি একো দহৰভিক্খু তিস্সমহাৱিহাৰা আগতো, সো ‘কাযদৰথভাৱেন মে আগমনং মোঘং জাত’ন্তি ৰোদমানো ঠিতো’’তি. গচ্ছথ সঞ্ঞাপেথ নং ‘‘পুন স্ৱে কথেস্সামা’’তি. সো পুনদিৱসে থেৰস্স ধম্মকথং সুত্ৱা সোতাপত্তিফলং পাপুণি.

অপৰাপি উল্লকোলিকণ্ণিৱাসিকা একা ইত্থী পুত্তকং পাযমানা ‘‘দীঘভাণকমহাঅভযত্থেৰো নাম অৰিযৱংসপটিপদং কথেতী’’তি সুত্ৱা পঞ্চযোজনমগ্গং গন্ত্ৱা দিৱাকথিকত্থেৰস্স নিসিন্নকালেযেৱ ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ভূমিযং পুত্তং নিপজ্জাপেত্ৱা দিৱাকথিকত্থেৰস্স ঠিতকাৱ ধম্মং অস্সোসি. সৰভাণকে থেৰে উট্ঠিতে দীঘভাণকমহাঅভযত্থেৰো চতুপচ্চযসন্তোসভাৱনাৰামমহাঅৰিযৱংসং আৰভি. সা ঠিতকাৱ পগ্গণ্হাতি. থেৰো তযো এৱ পচ্চযে কথেত্ৱা উট্ঠানাকাৰং অকাসি. সা উপাসিকা আহ – ‘‘অয্যো, ‘অৰিযৱংসং কথেস্সামী’তি সিনিদ্ধভোজনং ভুঞ্জিত্ৱা মধুৰপানকং পিৱিত্ৱা যট্ঠিমধুকতেলাদীহি ভেসজ্জং কত্ৱা কথেতুং যুত্তট্ঠানেযেৱ উট্ঠহতী’’তি. থেৰো ‘‘সাধু, ভগিনী’’তি ৱত্ৱা উপৰি ভাৱনাৰামং পট্ঠপেসি. অৰুণুগ্গমনঞ্চ থেৰস্স ‘‘ইদমৱোচা’’তি ৱচনঞ্চ উপাসিকায সোতাপত্তিফলুপ্পত্তি চ একক্খণেযেৱ অহোসি.

অপৰাপি কড়ম্পৰৱাসিকা ইত্থী অঙ্কেন পুত্তং আদায ‘‘ধম্মং সোস্সামী’’তি চিত্তলপব্বতং গন্ত্ৱা একং ৰুক্খং নিস্সায দাৰকং নিপজ্জাপেত্ৱা সযং ঠিতকাৱ ধম্মং সুণাতি. ৰত্তিভাগসমনন্তৰে একো দীঘজাতিকো তস্সা পস্সন্তিযাযেৱ সমীপে নিপন্নদাৰকং চতূহি দাঠাহি ডংসিত্ৱা অগমাসি. সা চিন্তেসি – ‘‘সচাহং ‘পুত্তো মে সপ্পেন দট্ঠো’তি ৱক্খামি, ধম্মস্স অন্তৰাযো ভৱিস্সতি. অনেকক্খত্তুং খো পন মে অযং সংসাৰৱট্টে ৱট্টন্তিযা পুত্তো অহোসি, ধম্মমেৱ চৰিস্সামী’’তি তিযামৰত্তিং ঠিতকাৱ ধম্মং পগ্গণ্হিত্ৱা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায অৰুণে উগ্গতে সচ্চকিৰিযায পুত্তস্স ৱিসং নিম্মথেত্ৱা পুত্তং গহেত্ৱা গতা. এৱৰূপা পুগ্গলা ধম্মং সোতুকামা নাম হোন্তি.