৯. সুখুমালসুত্তৱণ্ণনা
৩৯. নৱমে সুখুমালোতি নিদ্দুক্খো. পৰমসুখুমালোতি পৰমনিদ্দুক্খো. অচ্চন্তসুখুমালোতি সততনিদ্দুক্খো. ইমং ভগৱা কপিলপুৰে নিব্বত্তকালতো পট্ঠায নিদ্দুক্খভাৱং গহেত্ৱা আহ, চৰিযকালে পন তেন অনুভূতদুক্খস্স অন্তো নত্থীতি. একত্থাতি একিস্সা পোক্খৰণিযা. উপ্পলং ৱপ্পতীতি উপ্পলং ৰোপেতি. সা নীলুপ্পলৱনসঞ্ছন্না হোতি. পদুমন্তি পণ্ডৰপদুমং. পুণ্ডৰীকন্তি ৰত্তপদুমং. এৱং ইতৰাপি দ্ৱে পদুমপুণ্ডৰীকৱনেহি সঞ্ছন্না হোন্তি. বোধিসত্তস্স কিৰ সত্তট্ঠৱস্সিককালে ৰাজা অমচ্চে পুচ্ছি – ‘‘তৰুণদাৰকা কতৰকীড়িকং পিযাযন্তী’’তি? উদককীড়িকং দেৱাতি. ততো ৰাজা কুদ্দালকম্মকাৰকে সন্নিপাতেত্ৱা পোক্খৰণিট্ঠানানি গণ্হাপেসি. অথ সক্কো দেৱৰাজা আৱজ্জেন্তো তং পৱত্তিং ঞত্ৱা – ‘‘ন যুত্তো মহাসত্তস্স মানুসকপৰিভোগো, দিব্বপৰিভোগো যুত্তো’’তি ৱিস্সকম্মং আমন্তেত্ৱা – ‘‘গচ্ছ, তাত, মহাসত্তস্স কীড়াভূমিযং পোক্খৰণিযো মাপেহী’’তি আহ. কীদিসা হোন্তু, দেৱাতি? অপগতকললকদ্দমা হোন্তু ৱিপ্পকিণ্ণমণিমুত্তপৱাড়িকা সত্তৰতনমযপাকাৰপৰিক্খিত্তা পৱাড়মযউণ্হীসেহি মণিমযসোপানবাহুকেহি সুৱণ্ণৰজতমণিমযফলকেহি সোপানেহি সমন্নাগতা. সুৱণ্ণৰজতমণিপৱাড়মযা চেত্থ নাৱা হোন্তু, সুৱণ্ণনাৱায ৰজতপল্লঙ্কো হোতু, ৰজতনাৱায সুৱণ্ণপল্লঙ্কো, মণিনাৱায পৱাড়পল্লঙ্কো, পৱাড়নাৱায মণিপল্লঙ্কো, সুৱণ্ণৰজতমণিপৱাড়মযাৱ উদকসেচননাড়িকা হোন্তু, পঞ্চৱণ্ণেহি চ পদুমেহি সঞ্ছন্না হোন্তূতি. ‘‘সাধু, দেৱা’’তি ৱিস্সকম্মদেৱপুত্তো সক্কস্স পটিস্সুত্ৱা ৰত্তিভাগে ওতৰিত্ৱা ৰঞ্ঞো গাহাপিতপোক্খৰণিট্ঠানেসুযেৱ তেনেৱ নিযামেন পোক্খৰণিযো মাপেসি.
ননু চেতা অপগতকললকদ্দমা, কথমেত্থ পদুমানি পুপ্ফিংসূতি? সো কিৰ তাসু পোক্খৰণীসু তত্থ তত্থ সুৱণ্ণৰজতমণিপৱাড়মযা খুদ্দকনাৱাযো মাপেত্ৱা ‘‘এতা কললকদ্দমপূৰিতা চ হোন্তু, পঞ্চৱণ্ণানি চেত্থ পদুমানি পুপ্ফন্তূ’’তি অধিট্ঠাসি. এৱং পঞ্চৱণ্ণানি পদুমানি পুপ্ফিংসু, ৰেণুৱট্টিযো উগ্গন্ত্ৱা উদকপিট্ঠং অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ৱিচৰন্তি. পঞ্চৱিধা ভমৰগণা উপকূজন্তা ৱিচৰন্তি. এৱং তা মাপেত্ৱা ৱিস্সকম্মো দেৱপুৰমেৱ গতো. ততো ৱিভাতায ৰত্তিযা মহাজনো দিস্ৱা ‘‘মহাপুৰিস্সস্স মাপিতা ভৱিস্সন্তী’’তি গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা মহাজনপৰিৱাৰো গন্ত্ৱা পোক্খৰণিযো দিস্ৱা ‘‘মম পুত্তস্স পুঞ্ঞিদ্ধিযা দেৱতাহি মাপিতা ভৱিস্সন্তী’’তি অত্তমনো অহোসি. ততো পট্ঠায মহাপুৰিসো উদককীড়িকং অগমাসি.
যাৱদেৱ মমত্থাযাতি এত্থ যাৱদেৱাতি পযোজনাৱধিনিযামৱচনং, যাৱ মমেৱ অত্থায, নত্থেত্থ অঞ্ঞং কাৰণন্তি অত্থো. ন খো পনস্সাহন্তি ন খো পনস্স অহং. অকাসিকং চন্দনন্তি অসণ্হং চন্দনং. কাসিকং, ভিক্খৱে, সু মে তং ৱেঠনন্তি, ভিক্খৱে, ৱেঠনম্পি মে কাসিকং হোতি. এত্থ হি সুইতি চ তন্তি চ নিপাতমত্তং, মেতি সামিৱচনং. ৱেঠনম্পি মে সণ্হমেৱ হোতীতি দস্সেতি. কাসিকা কঞ্চুকাতি পাৰুপনকঞ্চুকোপি সণ্হকঞ্চুকোৱ. সেতচ্ছত্তং ধাৰীযতীতি মানুসকসেতচ্ছত্তম্পি দিব্বসেতচ্ছত্তম্পি উপৰিধাৰিতমেৱ হোতি. মা নং ফুসি সীতং ৱাতি মা এতং বোধিসত্তং সীতং ৱা উণ্হাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰং ফুসতূতি অত্থো.
তযো পাসাদা অহেসুন্তি বোধিসত্তে কিৰ সোড়সৱস্সুদ্দেসিকে জাতে সুদ্ধোদনমহাৰাজা ‘‘পুত্তস্স ৱসনকপাসাদে কাৰেস্সামী’’তি ৱড্ঢকিনো সন্নিপাতাপেত্ৱা ভদ্দকেন নক্খত্তমুহুত্তেন নৱভূমিকতপৰিকম্মং কাৰেত্ৱা তযো পাসাদে কাৰাপেসি. তে সন্ধাযেতং ৱুত্তং. হেমন্তিকোতিআদীসু যত্থ সুখং হেমন্তে ৱসিতুং, অযং হেমন্তিকো. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো. অযং পনেত্থ ৱচনত্থো – হেমন্তে ৱাসো হেমন্তং, হেমন্তং অৰহতীতি হেমন্তিকো. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো.
তত্থ হেমন্তিকো পাসাদো নৱভূমকো অহোসি, ভূমিযো পনস্স উণ্হউতুগ্গাহাপনত্থায নীচা অহেসুং. তত্থ দ্ৱাৰৱাতপানানি সুফুসিতকৱাটানি অহেসুং নিব্বিৱৰানি. চিত্তকম্মম্পি কৰোন্তা তত্থ তত্থ পজ্জলিতে অগ্গিক্খন্ধেযেৱ অকংসু. ভূমত্থৰণং পনেত্থ কম্বলমযং, তথা সাণিৱিতাননিৱাসনপাৰুপনৱেঠনানি. ৱাতপানানি উণ্হগ্গাহাপনত্থং দিৱা ৱিৱটানি ৰত্তিং পিহিতানি হোন্তি.
গিম্হিকো পন পঞ্চভূমকো অহোসি. সীতউতুগ্গাহাপনত্থং পনেত্থ ভূমিযো উচ্চা অসম্বাধা অহেসুং. দ্ৱাৰৱাতপানানি নাতিফুসিতানি সৱিৱৰানি সজালানি অহেসুং. চিত্তকম্মে উপ্পলানি পদুমানি পুণ্ডৰীকানিযেৱ অকংসু. ভূমত্থৰণং পনেত্থ দুকূলমযং, তথা সাণিৱিতাননিৱাসনপাৰুপনৱেঠনানি. ৱাতপানসমীপেসু চেত্থ নৱ চাটিযো ঠপেত্ৱা উদকস্স পূৰেত্ৱা নীলুপ্পলাদীহি সঞ্ছাদেন্তি. তেসু তেসু পদেসেসু উদকযন্তানি কৰোন্তি, যেহি দেৱে ৱস্সন্তে ৱিয উদকধাৰা নিক্খমন্তি. অন্তোপাসাদে তত্থ তত্থ কললপূৰা দোণিযো ঠপেত্ৱা পঞ্চৱণ্ণানি পদুমানি ৰোপযিংসু. পাসাদমত্থকে সুক্খমহিংসচম্মং বন্ধিত্ৱা যন্তং পৰিৱত্তেত্ৱা যাৱ ছদনপিট্ঠিযা পাসাণে আৰোপেত্ৱা তস্মিং ৱিস্সজ্জেন্তি. তেসং চম্মে পৱট্টন্তানং সদ্দো মেঘগজ্জিতং ৱিয হোতি. দ্ৱাৰৱাতপানানি পনেত্থ দিৱা পিহিতানি হোন্তি ৰত্তিং ৱিৱটানি.
ৱস্সিকো সত্তভূমকো অহোসি. ভূমিযো পনেত্থ দ্ৱিন্নম্পি উতূনং গাহাপনত্থায নাতিউচ্চা নাতিনীচা অকংসু. একচ্চানি দ্ৱাৰৱাতপানানি সুফুসিতানি, একচ্চানি সৱিৱৰানি. তত্থ চিত্তকম্মম্পি কেসুচি ঠানেসু পজ্জলিতঅগ্গিক্খন্ধৱসেন, কেসুচি জাতস্সৰৱসেন কতং. ভূমত্থৰণাদীনি পনেত্থ কম্বলদুকূলৱসেন উভযমিস্সকানি. একচ্চে দ্ৱাৰৱাতপানা ৰত্তিং ৱিৱটা দিৱা পিহিতা, একচ্চে দিৱা ৱিৱটা ৰত্তিং পিহিতা. তযোপি পাসাদা উব্বেধেন সমপ্পমাণা. ভূমিকাসু পন নানত্তং অহোসি.
এৱং নিট্ঠিতেসু পাসাদেসু ৰাজা চিন্তেসি – ‘‘পুত্তো মে ৱযপ্পত্তো, ছত্তমস্স উস্সাপেত্ৱা ৰজ্জসিৰিং পস্সিস্সামী’’তি. সো সাকিযানং পণ্ণানি পহিণি – ‘‘পুত্তো মে ৱযপ্পত্তো, ৰজ্জে নং পতিট্ঠাপেস্সামি, সব্বে অত্তনো অত্তনো গেহেসু ৱযপ্পত্তা, দাৰিকা ইমং গেহং পেসেন্তূ’’তি. তে সাসনং সুত্ৱা – ‘‘কুমাৰো কেৱলং দস্সনক্খমো ৰূপসম্পন্নো, ন কিঞ্চি সিপ্পং জানাতি, দাৰভৰণং কাতুং ন সক্খিস্সতি, ন মযং ধীতৰো দস্সামা’’তি আহংসু. ৰাজা তং পৱত্তিং সুত্ৱা পুত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা আৰোচেসি. বোধিসত্তো ‘‘কিং সিপ্পং দস্সেতুং ৱট্টতি, তাতা’’তি আহ. সহস্সথামধনুং আৰোপেতুং ৱট্টতি, তাতাতি. তেন হি আহৰাপেথাতি. ৰাজা আহৰাপেত্ৱা অদাসি. ধনুং পুৰিসসহস্সং আৰোপেতি, পুৰিসসহস্সং ওৰোপেতি. মহাপুৰিসো ধনুং আহৰাপেত্ৱা পল্লঙ্কে নিসিন্নোৱ জিযং পাদঙ্গুট্ঠকে ৱেঠেত্ৱা কড্ঢন্তো পাদঙ্গুট্ঠকেনেৱ ধনুং আৰোপেত্ৱা ৱামেন হত্থেন দণ্ডে গহেত্ৱা দক্খিণেন হত্থেন কড্ঢিত্ৱা জিযং পোথেসি. সকলনগৰং উপ্পতনাকাৰপ্পত্তং অহোসি. ‘‘কিং সদ্দো এসো’’তি চ ৱুত্তে ‘‘দেৱো গজ্জতী’’তি আহংসু. অথঞ্ঞে ‘‘তুম্হে ন জানাথ, ন দেৱো গজ্জতি, অঙ্গীৰসস্স কুমাৰস্স সহস্সথামধনুং আৰোপেত্ৱা জিযং পোথেন্তস্স জিযপ্পহাৰসদ্দো এসো’’তি আহংসু. সাকিযা তাৱতকেনেৱ আৰদ্ধচিত্তা অহেসুং.
মহাপুৰিসো ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি আহ. অট্ঠঙ্গুলমত্তবহলং অযোপট্টং কণ্ডেন ৱিনিৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতীতি. তং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি আহ. চতুৰঙ্গুলবহলং অসনফলকং ৱিনিৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতীতি. তং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি আহ. ৱিদত্থিবহলং উদুম্বৰফলকং ৱিনিৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতীতি. তং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি. যন্তে বদ্ধং ফলকসতং ৱিনিৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতীতি. তং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি আহ. সট্ঠিপটলং সুক্খমহিংসচম্মং ৱিনিৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতীতি. তম্পি ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি আহ. ততো ৱালিকসকটাদীনি আচিক্খিংসু. মহাসত্তো ৱালিকসকটম্পি পলালসকটম্পি ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা উদকে একুসভপ্পমাণং কণ্ডং পেসেসি, থলে অট্ঠউসভপ্পমাণং. অথ নং ‘‘ইদানি ৱাতিঙ্গণসঞ্ঞায ৱালং ৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতী’’তি আহংসু. তেন হি বন্ধাপেথাতি. সদ্দন্তৰে বজ্ঝতু, তাতাতি. পুৰতো গচ্ছন্তু, গাৱুতন্তৰে বন্ধন্তূতি. পুৰতো গচ্ছন্তু, অদ্ধযোজনে বন্ধন্তূতি. পুৰতো গচ্ছন্তু যোজনে বন্ধন্তূতি. বন্ধাপেথ, তাতাতি যোজনমত্থকে ৱাতিঙ্গণসঞ্ঞায ৱালং বন্ধাপেত্ৱা ৰত্তন্ধকাৰে মেঘপটলচ্ছন্নাসু দিসাসু কণ্ডং খিপি, তং গন্ত্ৱা যোজনমত্থকে ৱালং ফালেত্ৱা পথৱিং পাৱিসি. ন কেৱলঞ্চ এত্তকমেৱ, তং দিৱসং পন মহাসত্তো লোকে ৱত্তমানসিপ্পং সব্বমেৱ সন্দস্সেসি. সক্যৰাজানো অত্তনো অত্তনো ধীতৰো অলঙ্কৰিত্ৱা পেসযিংসু, চত্তালীসসহস্সনাটকিত্থিযো অহেসুং. মহাপুৰিসো তীসু পাসাদেসু দেৱো মঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তো মহাসম্পত্তিং অনুভৱতি.
নিপ্পুৰিসেহীতি পুৰিসৱিৰহিতেহি. ন কেৱলং চেত্থ তূৰিযানেৱ নিপ্পুৰিসানি, সব্বট্ঠানানিপি নিপ্পুৰিসানেৱ. দোৱাৰিকাপি ইত্থিযোৱ, ন্হাপনাদিপৰিকম্মকৰাপি ইত্থিযোৱ. ৰাজা কিৰ ‘‘তথাৰূপং ইস্সৰিযসুখসম্পত্তিং অনুভৱমানস্স পুৰিসং দিস্ৱা পৰিসঙ্কা উপ্পজ্জতি, সা মে পুত্তস্স মা অহোসী’’তি সব্বকিচ্চেসু ইত্থিযোৱ ঠপেসি. পৰিচাৰযমানোতি মোদমানো. ন হেট্ঠাপাসাদং ওৰোহামীতি পাসাদতো হেট্ঠা ন ওতৰামি. ইতি মং চত্তাৰো মাসে অঞ্ঞো সিখাবদ্ধো পুৰিসো নাম পস্সিতুং নালত্থ. যথাতি যেন নিযামেন. দাসকম্মকৰপোৰিসস্সাতি দাসানঞ্চেৱ দেৱসিকভত্তৱেতনাভতানং কম্মকৰানঞ্চ নিস্সায জীৱমানপুৰিসানঞ্চ. কণাজকন্তি সকুণ্ডকভত্তং. বিলঙ্গদুতিযন্তি কঞ্জিকদুতিযং.
এৱৰূপায ইদ্ধিযাতি এৱংজাতিকায পুঞ্ঞিদ্ধিযা সমন্নাগতস্স. এৱৰূপেন চ সুখুমালেনাতি এৱংজাতিকেন চ নিদ্দুক্খভাৱেন. সোখুমালেনাতিপি পাঠো. এৱং তথাগতো এত্তকেন ঠানেন অত্তনো সিৰিসম্পত্তিং কথেসি. কথেন্তো চ ন উপ্পিলাৱিতভাৱত্থং কথেসি, ‘‘এৱৰূপাযপি পন সম্পত্তিযা ঠিতো পমাদং অকত্ৱা অপ্পমত্তোৱ অহোসি’’ন্তি অপ্পমাদলক্খণস্সেৱ দীপনত্থং কথেসি. তেনেৱ অস্সুতৱা খো পুথুজ্জনোতিআদিমাহ. তত্থ পৰন্তি পৰপুগ্গলং. জিণ্ণন্তি জৰাজিণ্ণং. অট্টীযতীতি অট্টো পীড়িতো হোতি. হৰাযতীতি হিৰিং কৰোতি লজ্জতি. জিগুচ্ছতীতি অসুচিং ৱিয দিস্ৱা জিগুচ্ছং উপ্পাদেতি. অত্তানংযেৱ অতিসিত্ৱাতি জৰাধম্মম্পি সমানং অত্তানং অতিক্কমিত্ৱা অট্টীযতি হৰাযতীতি অত্থো. জৰাধম্মোতি জৰাসভাৱো. জৰং অনতীতোতি জৰং অনতিক্কন্তো, অন্তো জৰায ৱত্তামি. ইতি পটিসঞ্চিক্খতোতি এৱং পচ্চৱেক্খন্তস্স. যোব্বনমদোতি যোব্বনং নিস্সায উপ্পজ্জনকো মানমদো. সব্বসো পহীযীতি সব্বাকাৰেন পহীনো. মগ্গেন পহীনসদিসো কত্ৱা দস্সিতো. ন পনেস মগ্গেন পহীনো, পটিসঙ্খানেন পহীনোৱ কথিতোতি ৱেদিতব্বো. বোধিসত্তস্স হি দেৱতা জৰাপত্তং দস্সেসুং. ততো পট্ঠায যাৱ অৰহত্তা অন্তৰা মহাসত্তস্স যোব্বনমদো নাম ন উপ্পজ্জতি. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. এত্থ পন আৰোগ্যমদোতি অহং নিৰোগোতি আৰোগ্যং নিস্সায উপ্পজ্জনকো মানমদো. জীৱিতমদোতি অহং চিৰং জীৱীতি তং নিস্সায উপ্পজ্জনকো মানমদো. সিক্খং পচ্চক্খাযাতি সিক্খং পটিক্খিপিত্ৱা. হীনাযাৱত্ততীতি হীনায লামকায গিহিভাৱায আৱত্ততি.
যথাধম্মাতি ব্যাধিআদীহি যথাসভাৱা. তথাসন্তাতি যথা সন্তা এৱ অৱিপৰীতব্যাধিআদিসভাৱাৱ হুত্ৱাতি অত্থো. জিগুচ্ছন্তীতি পৰপুগ্গলং জিগুচ্ছন্তি. মম এৱং ৱিহাৰিনোতি ময্হং এৱং জিগুচ্ছাৱিহাৰেন ৱিহৰন্তস্স এৱং জিগুচ্ছনং নপ্পতিৰূপং ভৱেয্য নানুচ্ছৱিকং. সোহং এৱং ৱিহৰন্তোতি সো অহং এৱং পৰং জিগুচ্ছমানো ৱিহৰন্তো, এৱং ৱা ইমিনা পটিসঙ্খানৱিহাৰেন ৱিহৰন্তো. ঞত্ৱা ধম্মং নিৰূপধিন্তি সব্বূপধিৱিৰহিতং নিব্বানধম্মং ঞত্ৱা. সব্বে মদে অভিভোস্মীতি সব্বে তযোপি মদে অভিভৱিং সমতিক্কমিং. নেক্খম্মে দট্ঠু খেমতন্তি নিব্বানে খেমভাৱং দিস্ৱা. নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতোতিপি পাঠো, নিব্বানং খেমতো দিস্ৱাতি অত্থো. তস্স মে অহু উস্সাহোতি তস্স ময্হং তং নেক্খম্মসঙ্খাতং নিব্বানং অভিপস্সন্তস্স উস্সাহো অহু, ৱাযামো অহোসীতি অত্থো. নাহং ভব্বো এতৰহি, কামানি পটিসেৱিতুন্তি অহং দানি দুৱিধেপি কামে পটিসেৱিতুং অভব্বো. অনিৱত্তি ভৱিস্সামীতি পব্বজ্জতো চ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণতো চ ন নিৱত্তিস্সামি, অনিৱত্তকো ভৱিস্সামি. ব্ৰহ্মচৰিযপৰাযণোতি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযপৰাযণো জাতোস্মীতি অত্থো. ইতি ইমাহি গাথাহি মহাবোধিপল্লঙ্কে অত্তনো আগমনীযৱীৰিযং কথেসি.