৪. দেৱদূতৱগ্গো

১. সব্ৰহ্মকসুত্তৱণ্ণনা

৩১. চতুত্থস্স পঠমে অজ্ঝাগাৰেতি সকে ঘৰে. পূজিতা হোন্তীতি যং ঘৰে অত্থি, তেন পটিজগ্গিতা গোপিতা হোন্তি. ইতি মাতাপিতুপূজকানি কুলানি মাতাপিতূহি সব্ৰহ্মকানীতি পকাসেত্ৱা ইদানি নেসং সপুব্বাচৰিযকাদিভাৱং পকাসেন্তো সপুব্বাচৰিযকানীতিআদিমাহ. তত্থ ব্ৰহ্মাতিআদীনি তেসং ব্ৰহ্মাদিভাৱসাধনত্থং ৱুত্তানি. বহুকাৰাতি পুত্তানং বহূপকাৰা. আপাদকাতি জীৱিতস্স আপাদকা. পুত্তকানং হি মাতাপিতূহি জীৱিতং আপাদিতং পালিতং ঘটিতং অনুপ্পবন্ধেন পৱত্তিতং. পোসকাতি হত্থপাদে ৱড্ঢেত্ৱা হদযলোহিতং পাযেত্ৱা পোসেতাৰো. ইমস্স লোকস্স দস্সেতাৰোতি পুত্তানং হি ইমস্মিং লোকে ইট্ঠানিট্ঠাৰম্মণস্স দস্সনং নাম মাতাপিতৰো নিস্সায জাতন্তি ইমস্স লোকস্স দস্সেতাৰো নাম.

ব্ৰহ্মাতি মাতাপিতৰোতি সেট্ঠাধিৱচনং. যথা ব্ৰহ্মুনো চতস্সো ভাৱনা অৱিজহিতা হোন্তি মেত্তা কৰুণা মুদিতা উপেক্খাতি, এৱমেৱ মাতাপিতূনং পুত্তকেসু চতস্সো ভাৱনা অৱিজহিতা হোন্তি. তা তস্মিং তস্মিং কালে ৱেদিতব্বা – কুচ্ছিগতস্মিং হি দাৰকে ‘‘কদা নু খো পুত্তকং অৰোগং পৰিপুণ্ণঙ্গপচ্চঙ্গং পস্সিস্সামা’’তি মাতাপিতূনং মেত্তচিত্তং উপ্পজ্জতি. যদা পনেস মন্দো উত্তানসেয্যকো ঊকাহি ৱা মঙ্কুলাদীহি পাণকেহি দট্ঠো দুক্খসেয্যায ৱা পন পীড়িতো পৰোদতি ৱিৰৱতি, তদাস্স সদ্দং সুত্ৱা মাতাপিতূনং কাৰুঞ্ঞং উপ্পজ্জতি, আধাৱিত্ৱা ৱিধাৱিত্ৱা কীড়নকালে পন লোভনীযৱযস্মিং ৱা ঠিতকালে দাৰকং ওলোকেত্ৱা মাতাপিতূনং চিত্তং সপ্পিমণ্ডে পক্খিত্তসতৱিহতকপ্পাসপিচুপটলং ৱিয মুদুকং হোতি আমোদিতং পমোদিতং, তদা তেসং মুদিতা লব্ভতি. যদা পনেস পুত্তো দাৰাভৰণং পচ্চুপট্ঠাপেত্ৱা পাটিযেক্কং অগাৰং অজ্ঝাৱসতি, তদা মাতাপিতূনং ‘‘সক্কোতি দানি নো পুত্তকো অত্তনো ধম্মতায যাপেতু’’ন্তি মজ্ঝত্তভাৱো উপ্পজ্জতি, তস্মিং কালে উপেক্খা লব্ভতীতি ইমিনা কাৰণেন ‘‘ব্ৰহ্মাতি মাতাপিতৰো’’তি ৱুত্তং.

পুব্বাচৰিযাতি ৱুচ্চৰেতি মাতাপিতৰো হি জাতকালতো পট্ঠায ‘‘এৱং নিসীদ, এৱং তিট্ঠ, এৱং গচ্ছ, এৱং সয, এৱং খাদ, এৱং ভুঞ্জ, অযং তে, তাতাতি ৱত্তব্বো, অযং ভাতিকাতি, অযং ভগিনীতি, ইদং নাম কাতুং ৱট্টতি, ইদং ন ৱট্টতি, অসুকং নাম উপসঙ্কমিতুং ৱট্টতি, অসুকং ন ৱট্টতী’’তি গাহাপেন্তি সিক্খাপেন্তি. অথাপৰভাগে অঞ্ঞে আচৰিযা হত্থিসিপ্পঅস্সসিপ্পৰথসিপ্পধনুসিপ্পথৰুসিপ্পমুদ্দাগণনাদীনি সিক্খাপেন্তি. অঞ্ঞো সৰণানি দেতি, অঞ্ঞো সীলেসু পতিট্ঠাপেতি, অঞ্ঞো পব্বাজেতি, অঞ্ঞো বুদ্ধৱচনং উগ্গণ্হাপেতি, অঞ্ঞো উপসম্পাদেতি, অঞ্ঞো সোতাপত্তিমগ্গাদীনি পাপেতি. ইতি সব্বেপি তে পচ্ছাচৰিযা নাম হোন্তি, মাতাপিতৰো পন সব্বপঠমা, তেনাহ – ‘‘পুব্বাচৰিযাতি ৱুচ্চৰে’’তি. তত্থ ৱুচ্চৰেতি ৱুচ্চন্তি কথিযন্তি. আহুনেয্যা চ পুত্তানন্তি পুত্তানং আহুতং পাহুতং অভিসঙ্খতং অন্নপানাদিং অৰহন্তি, অনুচ্ছৱিকা তং পটিগ্গহেতুং. তস্মা ‘‘আহুনেয্যা চ পুত্তান’’ন্তি ৱুত্তং. পজায অনুকম্পকাতি পৰেসং পাণে অচ্ছিন্দিত্ৱাপি অত্তনো পজং পটিজগ্গন্তি গোপাযন্তি. তস্মা ‘‘পজায অনুকম্পকা’’তি ৱুত্তং.

নমস্সেয্যাতি নমো কৰেয্য. সক্কৰেয্যাতি সক্কাৰেন পটিমানেয্য. ইদানি তং সক্কাৰং দস্সেন্তো ‘‘অন্নেনা’’তিআদিমাহ. তত্থ অন্নেনাতি যাগুভত্তখাদনীযেন. পানেনাতি অট্ঠৱিধপানেন. ৱত্থেনাতি নিৱাসনপাৰুপনকেন ৱত্থেন. সযনেনাতি মঞ্চপীঠানুপ্পদানেন. উচ্ছাদনেনাতি দুগ্গন্ধং পটিৱিনোদেত্ৱা সুগন্ধকৰণুচ্ছাদনেন. ন্হাপনেনাতি সীতে উণ্হোদকেন, উণ্হে সীতোদকেন গত্তানি পৰিসিঞ্চিত্ৱা ন্হাপনেন. পাদানং ধোৱনেনাতি উণ্হোদকসীতোদকেহি পাদধোৱনেন চেৱ তেলমক্খনেন চ. পেচ্চাতি পৰলোকং গন্ত্ৱা. সগ্গে পমোদতীতি ইধ তাৱ মাতাপিতূসু পাৰিচৰিযং দিস্ৱা পাৰিচৰিযকাৰণা তং পণ্ডিতমনুস্সা ইধেৱ পসংসন্তি, পৰলোকং পন গন্ত্ৱা সগ্গে ঠিতো সো মাতাপিতুউপট্ঠাকো দিব্বসম্পত্তীহি আমোদতি পমোদতীতি.

২. আনন্দসুত্তৱণ্ণনা

৩২. দুতিযে তথাৰূপোতি তথাজাতিকো. সমাধিপটিলাভোতি চিত্তেকগ্গতালাভো. ইমস্মিং চ সৱিঞ্ঞাণকেতি এত্থ অত্তনো চ পৰস্স চাতি উভযেসম্পি কাযো সৱিঞ্ঞাণকট্ঠেন একতো কত্ৱা ইমস্মিন্তি ৱুত্তো. অহঙ্কাৰমমঙ্কাৰমানানুসযাতি অহঙ্কাৰদিট্ঠি চ মমঙ্কাৰতণ্হা চ মানানুসযো চাতি অত্তনো চ পৰস্স চ কিলেসা. নাস্সূতি ন ভৱেয্যুং. বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেসূতি ৰূপনিমিত্তং, সদ্দনিমিত্তং, গন্ধনিমিত্তং, ৰসনিমিত্তং, ফোট্ঠব্বনিমিত্তং, সস্সতাদিনিমিত্তং, পুগ্গলনিমিত্তং ধম্মনিমিত্তন্তি এৱৰূপেসু চ বহিদ্ধা সব্বনিমিত্তেসু. চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিন্তি ফলসমাধিঞ্চেৱ ফলঞাণঞ্চ. সিযাতি ভৱেয্য.

ইধানন্দ, ভিক্খুনোতি, আনন্দ, ইমস্মিং সাসনে ভিক্খুনো. এতং সন্তং এতং পণীতন্তি নিব্বানং দস্সেন্তো আহ. নিব্বানং হি কিলেসানং সন্ততায সন্তং নাম, নিব্বানং সন্তন্তি সমাপত্তিং অপ্পেত্ৱাৱ দিৱসম্পি নিসিন্নস্স চিত্তুপ্পাদো সন্তন্তেৱ পৱত্ততীতিপি সন্তং. পণীতন্তি সমাপত্তিং অপ্পেত্ৱা নিসিন্নস্সাপি চিত্তুপ্পাদো পণীতন্তেৱ পৱত্ততীতি নিব্বানং পণীতং নাম. সব্বসঙ্খাৰসমথোতিআদীনিপি তস্সেৱ ৱেৱচনানি. ‘‘সব্বসঙ্খাৰসমথো’’তি সমাপত্তিং অপ্পেত্ৱা নিসিন্নস্স হি দিৱসভাগম্পি চিত্তুপ্পাদো সব্বসঙ্খাৰসমথোতেৱ পৱত্ততি…পে… তথা তীসু ভৱেসু ৱানসঙ্খাতায তণ্হায অভাৱেন নিব্বানন্তি লদ্ধনামে তস্মিং সমাপত্তিং অপ্পেত্ৱা নিসিন্নস্স চিত্তুপ্পাদো নিব্বানং নিব্বানন্তেৱ পৱত্ততীতি সব্বসঙ্খাৰসমথোতিআদীনি নামানি লভতি. ইমস্মিং পন অট্ঠৱিধে আভোগসমন্নাহাৰে ইমস্মিং ঠানে একোপি লব্ভতি, দ্ৱেপি সব্বেপি লব্ভন্তেৱ.

সঙ্খাযাতি ঞাণেন জানিত্ৱা. পৰোপৰানীতি পৰানি চ ওপৰানি চ. পৰঅত্তভাৱসকঅত্তভাৱানি হি পৰানি চ ওপৰানি চাতি ৱুত্তং হোতি. যস্সাতি যস্স অৰহতো. ইঞ্জিতন্তি ৰাগিঞ্জিতং দোসমোহমানদিট্ঠিকিলেসদুচ্চৰিতিঞ্জিতন্তি ইমানি সত্ত ইঞ্জিতানি চলিতানি ফন্দিতানি. নত্থি কুহিঞ্চীতি কত্থচি একাৰম্মণেপি নত্থি. সন্তোতি পচ্চনীককিলেসানং সন্ততায সন্তো. ৱিধূমোতি কাযদুচ্চৰিতাদিধূমৱিৰহিতো. অনীঘোতি ৰাগাদিঈঘৱিৰহিতো. নিৰাসোতি নিত্তণ্হো. অতাৰীতি তিণ্ণো উত্তিণ্ণো সমতিক্কন্তো. সোতি সো অৰহং খীণাসৱো. জাতিজৰন্তি এত্থ জাতিজৰাগহণেনেৱ ব্যাধিমৰণম্পি গহিতমেৱাতি ৱেদিতব্বং. ইতি সুত্তন্তেপি গাথাযপি অৰহত্তফলসমাপত্তিযেৱ কথিতাতি.

৩. সাৰিপুত্তসুত্তৱণ্ণনা

৩৩. ততিযে সংখিত্তেনাতি মাতিকাঠপনেন. ৱিত্থাৰেনাতি ঠপিতমাতিকাৱিভজনেন. সংখিত্তৱিত্থাৰেনাতি কালে সংখিত্তেন কালে ৱিত্থাৰেন. অঞ্ঞাতাৰো চ দুল্লভাতি পটিৱিজ্ঝনকপুগ্গলা পন দুল্লভা. ইদং ভগৱা ‘‘সাৰিপুত্তত্থেৰস্স ঞাণং ঘট্টেমী’’তি অধিপ্পাযেন কথেসি. তং সুত্ৱা থেৰো কিঞ্চাপি ‘‘অহং, ভন্তে, আজানিস্সামী’’তি ন ৱদতি, অধিপ্পাযেন পন ‘‘ৱিস্সত্থা তুম্হে, ভন্তে, দেসেথ, অহং তুম্হেহি দেসিতং ধম্মং নযসতেন নযসহস্সেন পটিৱিজ্ঝিস্সামি, মমেস ভাৰো হোতূ’’তি সত্থাৰং দেসনায উস্সাহেন্তো এতস্স ভগৱা কালোতিআদিমাহ.

অথস্স সত্থা তস্মাতিহাতি দেসনং আৰভি. তত্থ ইমস্মিঞ্চ সৱিঞ্ঞাণকেতিআদি ৱুত্তনযমেৱ. অচ্ছেচ্ছি তণ্হন্তি মগ্গঞাণসত্থেন তণ্হং ছিন্দি. ৱিৱত্তযি সংযোজনন্তি দসৱিধম্পি সংযোজনং সমূলকং উব্বত্তেত্ৱা ছড্ডেসি. সম্মা মানাভিসমযা অন্তমকাসি দুক্খস্সাতি সম্মা উপাযেন সম্মা পটিপত্তিযা নৱৱিধস্স মানস্স পহানাভিসমযেন ৱট্টদুক্খস্স অন্তমকাসি. ইদঞ্চ পন মেতং, সাৰিপুত্ত, সন্ধায ভাসিতন্তি, সাৰিপুত্ত, মযা পাৰাযনে উদযপঞ্হে ইদং ফলসমাপত্তিমেৱ সন্ধায এতং ভাসিতং.

ইদানি যং তং ভগৱতা ভাসিতং, তং দস্সেন্তো পহানং কামসঞ্ঞানন্তিআদি আৰদ্ধং. উদযপঞ্হে চ এতং পদং ‘‘পহানং কামচ্ছন্দান’’ন্তি (সু. নি. ১১১২; চূড়নি. উদযমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো ৭৫) আগতং, ইধ পন অঙ্গুত্তৰভাণকেহি ‘‘কামসঞ্ঞান’’ন্তি আৰোপিতং. তত্থ ব্যঞ্জনমেৱ নানং, অত্থো পন একোযেৱ. কামসঞ্ঞানন্তি কামে আৰব্ভ উপ্পন্নসঞ্ঞানং, অট্ঠহি ৱা লোভসহগতচিত্তেহি সহজাতসঞ্ঞানং. দোমনস্সান চূভযন্তি এতাসঞ্চ কামসঞ্ঞানং চেতসিকদোমনস্সানঞ্চাতি উভিন্নম্পি পহানং পটিপ্পস্সদ্ধিপহানসঙ্খাতং অৰহত্তফলং অঞ্ঞাৱিমোক্খং পব্ৰূমীতি অত্থো. নিদ্দেসে পন ‘‘কামচ্ছন্দস্স চ দোমনস্সস্স চ উভিন্নং পহানং ৱূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বান’’ন্তি (চূড়নি. উদযমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো ৭৫) ৱুত্তং, তং অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তং. পহানন্তি হি খীণাকাৰসঙ্খাতো ৱূপসমোপি ৱুচ্চতি, কিলেসে পটিনিস্সজ্জন্তো মগ্গোপি, কিলেসপটিপ্পস্সদ্ধিসঙ্খাতং ফলম্পি, যং আগম্ম কিলেসা পহীযন্তি, তং অমতং নিব্বানম্পি. তস্মা তত্থ তানি পদানি আগতানি. ‘‘অঞ্ঞাৱিমোক্খং পব্ৰূমী’’তি ৱচনতো পন অৰহত্তফলমেৱ অধিপ্পেতং. থিনস্স চ পনূদনন্তিপি থিনস্স চ পনূদনন্তে উপ্পন্নত্তা অৰহত্তফলমেৱ অধিপ্পেতং. কুক্কুচ্চানং নিৱাৰণন্তি কুক্কুচ্চনিৱাৰণস্স মগ্গস্স অনন্তৰং উপ্পন্নত্তা ফলমেৱ অধিপ্পেতং.

উপেক্খাসতিসংসুদ্ধন্তি চতুত্থজ্ঝানিকে ফলে উপ্পন্নায উপেক্খায চ সতিযা চ সংসুদ্ধং. ধম্মতক্কপুৰেজৱন্তি ধম্মতক্কো ৱুচ্চতি সম্মাসঙ্কপ্পো, সো আদিতো হোতি, পুৰতো হোতি, পুব্বঙ্গমো হোতি অঞ্ঞাৱিমোক্খস্সাতি ধম্মতক্কপুৰেজৱো. তং ধম্মতক্কপুৰেজৱং. অঞ্ঞাৱিমোক্খন্তি অঞ্ঞিন্দ্ৰিযপৰিযোসানে উপ্পন্নং ৱিমোক্খং, অঞ্ঞায ৱা ৱিমোক্খং অঞ্ঞাৱিমোক্খং, পঞ্ঞাৱিমুত্তন্তি অত্থো. অৱিজ্জায পভেদনন্তি অৱিজ্জায পভেদনন্তে উপ্পন্নত্তা, অৱিজ্জায পভেদনসঙ্খাতং ৱা নিব্বানং আৰব্ভ উপ্পন্নত্তা এৱংলদ্ধনামং অৰহত্তফলমেৱ. ইতি সব্বেহিপি ইমেহি পহানন্তিআদীহি পদেহি অৰহত্তফলমেৱ পকাসিতন্তি ৱেদিতব্বং.

৪. নিদানসুত্তৱণ্ণনা

৩৪. চতুত্থে নিদানানীতি কাৰণানি. কম্মানন্তি ৱট্টগামিকম্মানং. লোভো নিদানং কম্মানং সমুদযাযাতি লুব্ভনপলুব্ভনসভাৱো লোভো ৱট্টগামিকম্মানং সমুদযায পিণ্ডকৰণত্থায নিদানং কাৰণং পচ্চযোতি অত্থো. দোসোতি দুস্সনপদুস্সনসভাৱো দোসো. মোহোতি মুয্হনপমুয্হনসভাৱো মোহো.

লোভপকতন্তি লোভেন পকতং, লোভাভিভূতেন লুদ্ধেন হুত্ৱা কতকম্মন্তি অত্থো. লোভতো জাতন্তি লোভজং. লোভো নিদানমস্সাতি লোভনিদানং. লোভো সমুদযো অস্সাতি লোভসমুদযং. সমুদযোতি পচ্চযো, লোভপচ্চযন্তি অত্থো. যত্থস্স অত্তভাৱো নিব্বত্ততীতি যস্মিং ঠানে অস্স লোভজকম্মৱতো পুগ্গলস্স অত্তভাৱো নিব্বত্ততি, খন্ধা পাতুভৱন্তি. তত্থ তং কম্মং ৱিপচ্চতীতি তেসু খন্ধেসু তং কম্মং ৱিপচ্চতি. দিট্ঠে ৱা ধম্মেতিআদি যস্মা তং কম্মং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং ৱা হোতি উপপজ্জৱেদনীযং ৱা অপৰপৰিযাযৱেদনীযং ৱা, তস্মা তং পভেদং দস্সেতুং ৱুত্তং. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো.

অখণ্ডানীতি অভিন্নানি. অপূতীনীতি পূতিভাৱেন অবীজত্তং অপ্পত্তানি. অৱাতাতপহতানীতি ন ৱাতেন ন চ আতপেন হতানি. সাৰাদানীতি গহিতসাৰানি সাৰৱন্তানি ন নিস্সাৰানি. সুখসযিতানীতি সন্নিচযভাৱেন সুখং সযিতানি. সুখেত্তেতি মণ্ডখেত্তে. সুপৰিকম্মকতায ভূমিযাতি নঙ্গলকসনেন চেৱ অট্ঠদন্তকেন চ সুট্ঠু পৰিকম্মকতায খেত্তভূমিযা. নিক্খিত্তানীতি ঠপিতানি ৰোপিতানি. অনুপ্পৱেচ্ছেয্যাতি অনুপ্পৱেসেয্য. ৱুদ্ধিন্তিআদীসু উদ্ধগ্গমনেন ৱুদ্ধিং, হেট্ঠা মূলপ্পতিট্ঠানেন ৱিৰূড়্হিং, সমন্তা ৱিত্থাৰিকভাৱেন ৱেপুল্লং.

যং পনেত্থ দিট্ঠে ৱা ধম্মেতিআদি ৱুত্তং, তত্থ অসম্মোহত্থং ইমস্মিং ঠানে কম্মৱিভত্তি নাম কথেতব্বা. সুত্তন্তিকপৰিযাযেন হি একাদস কম্মানি ৱিভত্তানি. সেয্যথিদং – দিট্ঠধম্মৱেদনীযং উপপজ্জৱেদনীযং অপৰপৰিযাযৱেদনীযং, যগ্গৰুকং যব্বহুলং যদাসন্নং কটত্তা ৱা পন কম্মং, জনকং উপত্থম্ভকং উপপীড়কং উপঘাতকন্তি. তত্থ একজৱনৱীথিযং সত্তসু চিত্তেসু কুসলা ৱা অকুসলা ৱা পঠমজৱনচেতনা দিট্ঠধম্মৱেদনীযকম্মং নাম. তং ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে ৱিপাকং দেতি কাকৱড়িযপুণ্ণসেট্ঠীনং ৱিয কুসলং, নন্দযক্খনন্দমাণৱকনন্দগোঘাতককোকালিযসুপ্পবুদ্ধদেৱদত্তচিঞ্চমাণৱিকানং ৱিয চ অকুসলং. তথা অসক্কোন্তং পন অহোসিকম্মং নাম হোতি, অৱিপাকং সম্পজ্জতি. তং মিগলুদ্দকোপমায সাধেতব্বং. যথা হি মিগলুদ্দকেন মিগং দিস্ৱা ধনুং আকড্ঢিত্ৱা খিত্তো সৰো সচে ন ৱিৰজ্ঝতি, তং মিগং তত্থেৱ পাতেতি, অথ নং মিগলুদ্দকো নিচ্চম্মং কত্ৱা খণ্ডাখণ্ডিকং ছেত্ৱা মংসং আদায পুত্তদাৰং তোসেন্তো গচ্ছতি. সচে পন ৱিৰজ্ঝতি, মিগো পলাযিত্ৱা পুন তং দিসং ন ওলোকেতি. এৱং সম্পদমিদং দট্ঠব্বং. সৰস্স অৱিৰজ্ঝিত্ৱা মিগৱিজ্ঝনং ৱিয হি দিট্ঠধম্মৱেদনীযস্স কম্মস্স ৱিপাকৱাৰপটিলাভো, অৱিজ্ঝনং ৱিয অৱিপাকভাৱায সম্পজ্জনন্তি.

অত্থসাধিকা পন সত্তমজৱনচেতনা উপপজ্জৱেদনীযকম্মং নাম. তং অনন্তৰে অত্তভাৱে ৱিপাকং দেতি. তং পনেতং কুসলপক্খে অট্ঠসমাপত্তিৱসেন, অকুসলপক্খে পঞ্চানন্তৰিযকম্মৱসেন ৱেদিতব্বং. তত্থ অট্ঠসমাপত্তিলাভী একায সমাপত্তিযা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্ততি. পঞ্চন্নম্পি আনন্তৰিযানং কত্তা একেন কম্মেন নিৰযে নিব্বত্ততি, সেসসমাপত্তিযো চ কম্মানি চ অহোসিকম্মভাৱংযেৱ আপজ্জন্তি, অৱিপাকানি হোন্তি. অযম্পি অত্থো পুৰিমউপমাযযেৱ দীপেতব্বো.

উভিন্নং অন্তৰে পন পঞ্চজৱনচেতনা অপৰপৰিযাযৱেদনীযকম্মং নাম. তং অনাগতে যদা ওকাসং লভতি, তদা ৱিপাকং দেতি. সতি সংসাৰপ্পৱত্তিযা অহোসিকম্মং নাম ন হোতি. তং সব্বং সুনখলুদ্দকেন দীপেতব্বং. যথা হি সুনখলুদ্দকেন মিগং দিস্ৱা সুনখো ৱিস্সজ্জিতো মিগং অনুবন্ধিত্ৱা যস্মিং ঠানে পাপুণাতি, তস্মিং যেৱ ডংসতি; এৱমেৱং ইদং কম্মং যস্মিং ঠানে ওকাসং লভতি, তস্মিংযেৱ ৱিপাকং দেতি, তেন মুত্তো সত্তো নাম নত্থি.

কুসলাকুসলেসু পন গৰুকাগৰুকেসু যং গৰুকং হোতি, তং যগ্গৰুকং নাম. তদেতং কুসলপক্খে মহগ্গতকম্মং, অকুসলপক্খে পঞ্চানন্তৰিযকম্মং ৱেদিতব্বং. তস্মিং সতি সেসানি কুসলানি ৱা অকুসলানি ৱা ৱিপচ্চিতুং ন সক্কোন্তি, তদেৱ দুৱিধম্পি পটিসন্ধিং দেতি. যথা হি সাসপপ্পমাণাপি সক্খৰা ৱা অযগুড়িকা ৱা উদকৰহদে পক্খিত্তা উদকপিট্ঠে উপ্লৱিতুং ন সক্কোতি, হেট্ঠাৱ পৱিসতি; এৱমেৱ কুসলেপি অকুসলেপি যং গৰুকং, তদেৱ গণ্হিত্ৱা গচ্ছতি.

কুসলাকুসলেসু পন যং বহুলং হোতি, তং যব্বহুলং নাম. তং দীঘৰত্তং লদ্ধাসেৱনৱসেন ৱেদিতব্বং. যং ৱা বলৱকুসলকম্মেসু সোমনস্সকৰং, অকুসলকম্মেসু সন্তাপকৰং, এতং যব্বহুলং নাম. তদেতং যথা নাম দ্ৱীসু মল্লেসু যুদ্ধভূমিং ওতিণ্ণেসু যো বলৱা, সো ইতৰং পাতেত্ৱা গচ্ছতি; এৱমেৱ ইতৰং দুব্বলকম্মং অৱত্থৰিত্ৱা যং আসেৱনৱসেন ৱা বহুলং, আসন্নৱসেন ৱা বলৱং, তং ৱিপাকং দেতি, দুট্ঠগামণিঅভযৰঞ্ঞো কম্মং ৱিয.

সো কিৰ চূড়ঙ্গণিযযুদ্ধে পৰাজিতো ৱড়ৱং আৰুয্হ পলাযি. তস্স চূড়ুপট্ঠাকো তিস্সামচ্চো নাম এককোৱ পচ্ছতো অহোসি. সো একং অটৱিং পৱিসিত্ৱা নিসিন্নো জিঘচ্ছায বাধযমানায – ‘‘ভাতিক তিস্স, অতিৱিয নো জিঘচ্ছা বাধতি, কিং কৰিস্সামা’’তি আহ. অত্থি, দেৱ, মযা সাটকন্তৰে ঠপেত্ৱা একং সুৱণ্ণসৰকভত্তং আভতন্তি. তেন হি আহৰাতি. সো নীহৰিত্ৱা ৰঞ্ঞো পুৰতো ঠপেসি. ৰাজা দিস্ৱা, ‘‘তাত, চত্তাৰো কোট্ঠাসে কৰোহী’’তি আহ. মযং তযো জনা, কস্মা দেৱো চত্তাৰো কোট্ঠাসে কাৰযতীতি? ভাতিক তিস্স, যতো পট্ঠায অহং অত্তানং সৰামি, ন মে অয্যানং অদত্ৱা আহাৰো পৰিভুত্তপুব্বো অত্থি, স্ৱাহং অজ্জপি অদত্ৱা ন পৰিভুঞ্জিস্সামীতি. সো চত্তাৰো কোট্ঠাসে অকাসি. ৰাজা ‘‘কালং ঘোসেহী’’তি আহ. ছড্ডিতাৰঞ্ঞে কুতো, অয্যে, লভিস্সাম দেৱাতি. ‘‘নাযং তৱ ভাৰো. সচে মম সদ্ধা অত্থি, অয্যে, লভিস্সাম, ৱিস্সত্থো কালং ঘোসেহী’’তি আহ. সো ‘‘কালো, ভন্তে, কালো, ভন্তে’’তি তিক্খত্তুং ঘোসেসি.

অথস্স বোধিমাতুমহাতিস্সত্থেৰো তং সদ্দং দিব্বায সোতধাতুযা সুত্ৱা ‘কত্থাযং সদ্দো’তি তং আৱজ্জেন্তো ‘‘অজ্জ দুট্ঠগামণিঅভযমহাৰাজা যুদ্ধপৰাজিতো অটৱিং পৱিসিত্ৱা নিসিন্নো একং সৰকভত্তং চত্তাৰো কোট্ঠাসে কাৰেত্ৱা ‘এককোৱ ন পৰিভুঞ্জিস্সামী’তি কালং ঘোসাপেসী’’তি ঞত্ৱা ‘‘অজ্জ মযা ৰঞ্ঞো সঙ্গহং কাতুং ৱট্টতী’’তি মনোগতিযা আগন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো পুৰতো অট্ঠাসি. ৰাজা দিস্ৱা পসন্নচিত্তো ‘‘পস্স, ভাতিক, তিস্সা’’তি ৱত্ৱা থেৰং ৱন্দিত্ৱা ‘‘পত্তং, ভন্তে, দেথা’’তি আহ. থেৰো পত্তং নীহৰি. ৰাজা অত্তনো কোট্ঠাসেন সদ্ধিং থেৰস্স কোট্ঠাসং পত্তে পক্খিপিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, আহাৰপৰিস্সযো নাম মা কদাচি হোতূ’’তি ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি. তিস্সামচ্চোপি ‘‘মম অয্যপুত্তে পস্সন্তে ভুঞ্জিতুং ন সক্খিস্সামী’’তি অত্তনো কোট্ঠাসং থেৰস্সেৱ পত্তে আকিৰি. ৱড়ৱাপি চিন্তেসি – ‘‘ময্হম্পি কোট্ঠাসং থেৰস্সেৱ দাতুং ৱট্টতী’’তি. ৰাজা ৱড়ৱং ওলোকেত্ৱা ‘‘অযম্পি অত্তনো কোট্ঠাসং থেৰস্সেৱ পত্তে পক্খিপনং পচ্চাসীসতী’’তি ঞত্ৱা তম্পি তত্থেৱ পক্খিপিত্ৱা থেৰং ৱন্দিত্ৱা উয্যোজেসি. থেৰো তং ভত্তং আদায গন্ত্ৱা আদিতো পট্ঠায ভিক্খুসঙ্ঘস্স আলোপসঙ্খেপেন অদাসি.

ৰাজাপি চিন্তেসি – ‘‘অতিৱিযম্হা জিঘচ্ছিতা, সাধু ৱতস্স সচে অতিৰেকভত্তসিত্থানি পহিণেয্যা’’তি. থেৰো ৰঞ্ঞো চিত্তং ঞত্ৱা অতিৰেকভত্তং এতেসং যাপনমত্তং কত্ৱা পত্তং আকাসে খিপি, পত্তো আগন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো হত্থে পতিট্ঠাসি. ভত্তং তিণ্ণম্পি জনানং যাৱদত্থং অহোসি. অথ ৰাজা পত্তং ধোৱিত্ৱা ‘‘তুচ্ছপত্তং ন পেসিস্সামী’’তি উত্তৰিসাটকং মোচেত্ৱা উদকং পুঞ্ছিত্ৱা সাটকং পত্তে ঠপেত্ৱা ‘‘পত্তো গন্ত্ৱা মম অয্যস্স হত্থে পতিট্ঠাতূ’’তি আকাসে খিপি. পত্তো গন্ত্ৱা থেৰস্স হত্থে পতিট্ঠাসি.

অপৰভাগে ৰঞ্ঞো তথাগতস্স সৰীৰধাতূনং অট্ঠমভাগং পতিট্ঠাপেত্ৱা ৱীসৰতনসতিকং মহাচেতিযং কাৰেন্তস্স অপৰিনিট্ঠিতেযেৱ চেতিযে কালকিৰিযাসমযো অনুপ্পত্তো. অথস্স মহাচেতিযস্স দক্খিণপস্সে নিপন্নস্স পঞ্চনিকাযৱসেন ভিক্খুসঙ্ঘে সজ্ঝাযং কৰোন্তে ছহি দেৱলোকেহি ছ ৰথা আগন্ত্ৱা পুৰতো আকাসে অট্ঠংসু. ৰাজা ‘‘পুঞ্ঞপোত্থকং আহৰথা’’তি আদিতো পট্ঠায পুঞ্ঞপোত্থকং ৱাচাপেসি. অথ নং কিঞ্চি কম্মং ন পৰিতোসেসি. সো ‘‘পৰতো ৱাচেথা’’তি আহ. পোত্থকৱাচকো ‘‘চূড়ঙ্গণিযযুদ্ধে পৰাজিতেন তে দেৱ অটৱিং পৱিসিত্ৱা নিসিন্নেন একং সৰকভত্তং চত্তাৰো কোট্ঠাসে কাৰেত্ৱা বোধিমাতুমহাতিস্সত্থেৰস্স ভিক্খা দিন্না’’তি আহ. ৰাজা ‘‘ঠপেহী’’তি ৱত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘং পুচ্ছি, ‘‘ভন্তে, কতৰো দেৱলোকো ৰমণীযো’’তি? সব্ববোধিসত্তানং ৱসনট্ঠানং তুসিতভৱনং মহাৰাজাতি. ৰাজা কালং কত্ৱা তুসিতভৱনতো আগতৰথেৱ পতিট্ঠায তুসিতভৱনং অগমাসি. ইদং বলৱকম্মস্স ৱিপাকদানে ৱত্থু.

যং পন কুসলাকুসলেসু আসন্নমৰণে অনুস্সৰিতুং সক্কোতি, তং যদাসন্নং নাম. তদেতং যথা নাম গোগণপৰিপুণ্ণস্স ৱজস্স দ্ৱাৰে ৱিৱটে পৰভাগে দম্মগৱবলৱগৱেসু সন্তেসুপি যো ৱজদ্ৱাৰস্স আসন্নো হোতি অন্তমসো দুব্বলজৰগ্গৱোপি, সো এৱ পঠমতৰং নিক্খমতি, এৱমেৱ অঞ্ঞেসু কুসলাকুসলেসু সন্তেসুপি মৰণকালস্স আসন্নত্তা ৱিপাকং দেতি.

তত্ৰিমানি ৱত্থূনি – মধুঅঙ্গণগামে কিৰ একো দমিড়দোৱাৰিকো পাতোৱ বড়িসং আদায গন্ত্ৱা মচ্ছে ৱধিত্ৱা তযো কোট্ঠাসে কত্ৱা একেন তণ্ডুলং গণ্হাতি, একেন দধিং, একং পচতি. ইমিনা নীহাৰেন পঞ্ঞাস ৱস্সানি পাণাতিপাতকম্মং কত্ৱা অপৰভাগে মহল্লকো অনুট্ঠানসেয্যং উপগচ্ছতি. তস্মিং খণে গিৰিৱিহাৰৱাসী চূড়পিণ্ডপাতিকতিস্সত্থেৰো ‘‘মা অযং সত্তো মযি পস্সন্তে নস্সতূ’’তি গন্ত্ৱা তস্স গেহদ্ৱাৰে অট্ঠাসি. অথস্স ভৰিযা, ‘‘সামি, থেৰো আগতো’’তি আৰোচেসি. অহং পঞ্ঞাস ৱস্সানি থেৰস্স সন্তিকং ন গতপুব্বো, কতৰেন মে গুণেন থেৰো আগমিস্সতি, গচ্ছাতি নং ৱদথাতি. সা ‘‘অতিচ্ছথ, ভন্তে’’তি আহ. থেৰো ‘‘উপাসকস্স কা সৰীৰপ্পৱত্তী’’তি পুচ্ছি. দুব্বলো, ভন্তেতি. থেৰো ঘৰং পৱিসিত্ৱা সতিং উপ্পাদেত্ৱা ‘‘সীলং গণ্হিস্সসী’’তি আহ. আম, ভন্তে, দেথাতি. থেৰো তীণি সৰণানি দত্ৱা পঞ্চ সীলানি দাতুং আৰভি. তস্স পঞ্চ সীলানীতি ৱচনকালেযেৱ জিৱ্হা পপতি. থেৰো ‘‘ৱট্টিস্সতি এত্তক’’ন্তি নিক্খমিত্ৱা গতো. সোপি কালং কত্ৱা চাতুমহাৰাজিকভৱনে নিব্বত্তি. নিব্বত্তক্খণেযেৱ চ ‘‘কিং নু খো কম্মং কত্ৱা মযা ইদং লদ্ধ’’ন্তি আৱজ্জেন্তো থেৰং নিস্সায লদ্ধভাৱং ঞত্ৱা দেৱলোকতো আগন্ত্ৱা থেৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. ‘‘কো এসো’’তি চ ৱুত্তে ‘‘অহং, ভন্তে, দমিড়দোৱাৰিকো’’তি আহ. কুহিং নিব্বত্তোসীতি? চাতুমহাৰাজিকেসু, ভন্তে, সচে মে অয্যো পঞ্চ সীলানি অদস্স, উপৰি দেৱলোকে নিব্বত্তো অস্সং. অহং কিং কৰিস্সামি, ত্ৱং গণ্হিতুং নাসক্খি, পুত্তকাতি. সো থেৰং ৱন্দিত্ৱা দেৱলোকমেৱ গতো. ইদং তাৱ কুসলকম্মে ৱত্থু.

অন্তৰগঙ্গায পন মহাৱাচকালউপাসকো নাম অহোসি. সো তিংস ৱস্সানি সোতাপত্তিমগ্গত্থায দ্ৱত্তিংসাকাৰং সজ্ঝাযিত্ৱা ‘‘অহং এৱং দ্ৱত্তিংসাকাৰং সজ্ঝাযন্তো ওভাসমত্তম্পি নিব্বত্তেতুং নাসক্খিং, বুদ্ধসাসনং অনিয্যানিকং ভৱিস্সতী’’তি দিট্ঠিৱিপল্লাসং পত্ৱা কালকিৰিযং কত্ৱা মহাগঙ্গায নৱউসভিকো সুসুমাৰপেতো হুত্ৱা নিব্বত্তি. একং সমযং কচ্ছকতিত্থেন সট্ঠি পাসাণত্থম্ভসকটানি অগমংসু. সো সব্বেপি তে গোণে চ পাসাণে চ খাদি. ইদং অকুসলকম্মে ৱত্থু.

এতেহি পন তীহি মুত্তং অঞ্ঞাণৱসেন কতং কটত্তা ৱা পন কম্মং নাম. তং যথা নাম উম্মত্তকেন খিত্তদণ্ডং যত্থ ৱা তত্থ ৱা গচ্ছতি, এৱমেৱ তেসং অভাৱে যত্থ কত্থচি ৱিপাকং দেতি.

জনকং নাম একং পটিসন্ধিং জনেত্ৱা পৱত্তিং ন জনেতি, পৱত্তে অঞ্ঞং কম্মং ৱিপাকং নিব্বত্তেতি. যথা হি মাতা জনেতিযেৱ, ধাতিযেৱ পন জগ্গতি; এৱমেৱং মাতা ৱিয পটিসন্ধিনিব্বত্তকং জনককম্মং, ধাতি ৱিয পৱত্তে সম্পত্তকম্মং. উপত্থম্ভকং নাম কুসলেপি লব্ভতি অকুসলেপি. একচ্চো হি কুসলং কত্ৱা সুগতিভৱে নিব্বত্ততি. সো তত্থ ঠিতো পুনপ্পুনং কুসলং কত্ৱা তং কম্মং উপত্থম্ভেত্ৱা অনেকানি ৱস্সসতসহস্সানি সুগতিভৱস্মিংযেৱ ৱিচৰতি. একচ্চো অকুসলং কত্ৱা দুগ্গতিভৱে নিব্বত্ততি. সো তত্থ ঠিতো পুনপ্পুনং অকুসলং কত্ৱা তং কম্মং উপত্থম্ভেত্ৱা বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি দুগ্গতিভৱস্মিংযেৱ ৱিচৰতি.

অপৰো নযো – জনকং নাম কুসলম্পি হোতি অকুসলম্পি. তং পটিসন্ধিযম্পি পৱত্তেপি ৰূপাৰূপৱিপাকক্খন্ধে জনেতি. উপত্থম্ভকং পন ৱিপাকং জনেতুং ন সক্কোতি, অঞ্ঞেন কম্মেন দিন্নায পটিসন্ধিযা জনিতে ৱিপাকে উপ্পজ্জনকসুখদুক্খং উপত্থম্ভেতি, অদ্ধানং পৱত্তেতি. উপপীড়কং নাম অঞ্ঞেন কম্মেন দিন্নায পটিসন্ধিযা জনিতে ৱিপাকে উপ্পজ্জনকসুখদুক্খং পীড়েতি বাধেতি, অদ্ধানং পৱত্তিতুং ন দেতি. তত্ৰাযং নযো – কুসলকম্মে ৱিপচ্চমানে অকুসলকম্মং উপপীড়কং হুত্ৱা তস্স ৱিপচ্চিতুং ন দেতি. অকুসলকম্মে ৱিপচ্চমানে কুসলকম্মং উপপীড়কং হুত্ৱা তস্স ৱিপচ্চিতুং ন দেতি. যথা ৱড্ঢমানকং ৰুক্খং ৱা গচ্ছং ৱা লতং ৱা কোচিদেৱ দণ্ডেন ৱা সত্থেন ৱা ভিন্দেয্য ৱা ছিন্দেয্য ৱা, অথ সো ৰুক্খো ৱা গচ্ছো ৱা লতা ৱা ৱড্ঢিতুং ন সক্কুণেয্য; এৱমেৱং কুসলং ৱিপচ্চমানং অকুসলেন উপপীড়িতং, অকুসলং ৱা পন ৱিপচ্চমানং কুসলেন উপপীড়িতং ৱিপচ্চিতুং ন সক্কোতি. তত্থ সুনক্খত্তস্স অকুসলকম্মং কুসলং উপপীড়েসি, চোৰঘাতকস্স কুসলকম্মং অকুসলং উপপীড়েসি.

ৰাজগহে কিৰ ৱাতকাড়কো পঞ্ঞাস ৱস্সানি চোৰঘাতকম্মং অকাসি. অথ নং ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং – ‘‘দেৱ, ৱাতকাড়কো মহল্লকো চোৰে ঘাতেতুং ন সক্কোতী’’তি. ‘‘অপনেথ নং তস্মা ঠানন্তৰাতি. অমচ্চা নং অপনেত্ৱা অঞ্ঞং তস্মিং ঠানে ঠপযিংসু. ৱাতকাড়কোপি যাৱ তং কম্মং অকাসি, তাৱ অহতৱত্থানি ৱা অচ্ছাদিতুং সুৰভিপুপ্ফানি ৱা পিড়ন্ধিতুং পাযাসং ৱা ভুঞ্জিতুং উচ্ছাদনন্হাপনং ৱা পচ্চনুভোতুং নালত্থ. সো ‘‘দীঘৰত্তং মে কিলিট্ঠৱেসেন চৰিত’’ন্তি ‘‘পাযাসং মে পচাহী’’তি ভৰিযং আণাপেত্ৱা ন্হানীযসম্ভাৰানি গাহাপেত্ৱা ন্হানতিত্থং গন্ত্ৱা সীসং ন্হত্ৱা অহতৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা গন্ধে ৱিলিম্পিত্ৱা পুপ্ফানি পিড়ন্ধিত্ৱা ঘৰং আগচ্ছন্তো সাৰিপুত্তত্থেৰং দিস্ৱা ‘‘সংকিলিট্ঠকম্মতো চম্হি অপগতো, অয্যো চ মে দিট্ঠো’’তি তুট্ঠমানসো থেৰং ঘৰং নেত্ৱা নৱসপ্পিসক্কৰচুণ্ণাভিসঙ্খতেন পাযাসেন পৰিৱিসি. থেৰো তস্স অনুমোদনমকাসি. সো অনুমোদনং সুত্ৱা অনুলোমিকখন্তিং পটিলভিত্ৱা থেৰং অনুগন্ত্ৱা নিৱত্তমানো অন্তৰামগ্গে তৰুণৱচ্ছায গাৱিযা মদ্দিত্ৱা জীৱিতক্খযং পাপিতো গন্ত্ৱা তাৱতিংসভৱনে নিব্বত্তি. ভিক্খূ তথাগতং পুচ্ছিংসু – ‘‘ভন্তে, চোৰঘাতকো অজ্জেৱ কিলিট্ঠকম্মতো অপনীতো, অজ্জেৱ কালঙ্কতো, কহং নু খো নিব্বত্তো’’তি? তাৱতিংসভৱনে, ভিক্খৱেতি. ভন্তে, চোৰঘাতকো দীঘৰত্তং পুৰিসে ঘাতেসি, তুম্হে চ এৱং ৱদেথ, নত্থি নু খো পাপকম্মস্স ফলন্তি. মা, ভিক্খৱে, এৱং অৱচুত্থ, বলৱকল্যাণমিত্তূপনিস্সযং লভিত্ৱা ধম্মসেনাপতিস্স পিণ্ডপাতং দত্ৱা অনুমোদনং সুত্ৱা অনুলোমিকখন্তিং পটিলভিত্ৱা সো তত্থ নিব্বত্তোতি.

‘‘সুভাসিতং সুণিত্ৱান, নাগৰিযো চোৰঘাতকো;

অনুলোমখন্তিং লদ্ধান, মোদতী তিদিৱং গতো’’তি.

উপঘাতকং পন সযং কুসলম্পি অকুসলম্পি সমানং অঞ্ঞং দুব্বলকম্মং ঘাতেত্ৱা তস্স ৱিপাকং পটিবাহিত্ৱা অত্তনো ৱিপাকস্স ওকাসং কৰোতি. এৱং পন কম্মেন কতে ওকাসে তং ৱিপাকং উপ্পন্নং নাম ৱুচ্চতি. উপচ্ছেদকন্তিপি এতস্সেৱ নামং. তত্ৰাযং নযো – কুসলকম্মস্স ৱিপচ্চনকালে একং অকুসলকম্মং উট্ঠায তং কম্মং ছিন্দিত্ৱা পাতেতি. অকুসলকম্মস্সপি ৱিপচ্চনকালে একং কুসলকম্মং উট্ঠায তং কম্মং ছিন্দিত্ৱা পাতেতি. ইদং উপচ্ছেদকং নাম. তত্থ অজাতসত্তুনো কম্মং কুসলচ্ছেদকং অহোসি, অঙ্গুলিমালত্থেৰস্স অকুসলচ্ছেদকন্তি. এৱং সুত্তন্তিকপৰিযাযেন একাদস কম্মানি ৱিভত্তানি.

অভিধম্মপৰিযাযেন পন সোড়স কম্মানি ৱিভত্তানি, সেয্যথিদং – ‘‘অত্থেকচ্চানি পাপকানি কম্মসমাদানানি গতিসম্পত্তিপটিবাড়্হানি ন ৱিপচ্চন্তি, অত্থেকচ্চানি পাপকানি কম্মসমাদানানি উপধিসম্পত্তিপটিবাড়্হানি ন ৱিপচ্চন্তি, অত্থেকচ্চানি পাপকানি কম্মসমাদানানি কালসম্পত্তিপটিবাড়্হানি ন ৱিপচ্চন্তি, অত্থেকচ্চানি পাপকানি কম্মসমাদানানি পযোগসম্পত্তিপটিবাড়্হানি ন ৱিপচ্চন্তি. অত্থেকচ্চানি পাপকানি কম্মসমাদানানি গতিৱিপত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চন্তি, উপধিৱিপত্তিং, কালৱিপত্তিং, পযোগৱিপত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চন্তি. অত্থেকচ্চানি কল্যাণানি কম্মসমাদানানি গতিৱিপত্তিপটিবাড়্হানি ন ৱিপচ্চন্তি, উপধিৱিপত্তি, কালৱিপত্তি, পযোগৱিপত্তিপটিবাড়্হানি ন ৱিপচ্চন্তি. অত্থেকচ্চানি কল্যাণানি কম্মসমাদানানি গতিসম্পত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চন্তি, উপধিসম্পত্তিং, কালসম্পত্তিং, পযোগসম্পত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চন্তী’’তি (ৱিভ. ৮১০).

তত্থ পাপকানীতি লামকানি. কম্মসমাদানানীতি কম্মগ্গহণানি. গহিতসমাদিন্নানং কম্মানমেতং অধিৱচনং. গতিসম্পত্তিপটিবাড়্হানি ন ৱিপচ্চন্তীতিআদীসু অনিট্ঠাৰম্মণানুভৱনাৰহে কম্মে ৱিজ্জমানেযেৱ সুগতিভৱে নিব্বত্তস্স তং কম্মং গতিসম্পত্তিপটিবাড়্হং ন ৱিপচ্চতি নাম. গতিসম্পত্তিযা পতিবাহিতং হুত্ৱা ন ৱিপচ্চতীতি অত্থো. যো পন পাপকম্মেন দাসিযা ৱা কম্মকাৰিযা ৱা কুচ্ছিযং নিব্বত্তিত্ৱা উপধিসম্পন্নো হোতি, অত্তভাৱসমিদ্ধিযং তিট্ঠতি. অথস্স সামিকা তস্স ৰূপসম্পত্তিং দিস্ৱা ‘‘নাযং কিলিট্ঠকম্মস্সানুচ্ছৱিকো’’তি চিত্তং উপ্পাদেত্ৱা অত্তনো জাতপুত্তং ৱিয ভণ্ডাগাৰিকাদিট্ঠানেসু ঠপেত্ৱা সম্পত্তিং যোজেত্ৱা পৰিহৰন্তি. এৱৰূপস্স কম্মং উপধিসম্পত্তিপটিবাড়্হং ন ৱিপচ্চতি নাম. যো পন পঠমকপ্পিককালসদিসে সুলভসম্পন্নৰসভোজনে সুভিক্খকালে নিব্বত্ততি, তস্স ৱিজ্জমানম্পি পাপকম্মং কালসম্পত্তিপটিবাড়্হং ন ৱিপচ্চতি নাম. যো পন সম্মাপযোগং নিস্সায জীৱতি, উপসঙ্কমিতব্বযুত্তকালে উপসঙ্কমতি, পটিক্কমিতব্বযুত্তকালে পটিক্কমতি, পলাযিতব্বযুত্তকালে পলাযতি. লঞ্জদানযুত্তকালে লঞ্জং দেতি, চোৰিকযুত্তকালে চোৰিকং কৰোতি, এৱৰূপস্স পাপকম্মং পযোগসম্পত্তিপটিবাড়্হং ন ৱিপচ্চতি নাম.

দুগ্গতিভৱে নিব্বত্তস্স পন পাপকম্মং গতিৱিপত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চতি নাম. যো পন দাসিযা ৱা কম্মকাৰিযা ৱা কুচ্ছিস্মিং নিব্বত্তো দুব্বণ্ণো হোতি দুস্সণ্ঠানো, ‘‘যক্খো নু খো মনুস্সো নু খো’’তি ৱিমতিং উপ্পাদেতি. সো সচে পুৰিসো হোতি, অথ নং ‘‘নাযং অঞ্ঞস্স কম্মস্স অনুচ্ছৱিকো’’তি হত্থিং ৱা ৰক্খাপেন্তি অস্সং ৱা গোণে ৱা, তিণকট্ঠাদীনি ৱা আহৰাপেন্তি, খেড়সৰকং ৱা গণ্হাপেন্তি. সচে ইত্থী হোতি, অথ নং হত্থিঅস্সাদীনং ভত্তমাসাদীনি ৱা পচাপেন্তি, কচৱৰং ৱা ছড্ডাপেন্তি, অঞ্ঞং ৱা পন জিগুচ্ছনীযকম্মং কাৰেন্তি. এৱৰূপস্স পাপকম্মং উপধিৱিপত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চতি নাম. যো পন দুব্ভিক্খকালে ৱা পৰিহীনসম্পত্তিকালে ৱা অন্তৰকপ্পে ৱা নিব্বত্ততি, তস্স পাপকম্মং কালৱিপত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চতি নাম. যো পন পযোগং সম্পাদেতুং ন জানাতি, উপসঙ্কমিতব্বযুত্তকালে উপসঙ্কমিতুং ন জানাতি…পে… চোৰিকযুত্তকালে চোৰিকং কাতুং ন জানাতি, তস্স পাপকম্মং পযোগৱিপত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চতি নাম.

যো পন ইট্ঠাৰম্মণানুভৱনাৰহে কম্মে ৱিজ্জমানেযেৱ গন্ত্ৱা দুগ্গতিভৱে নিব্বত্ততি, তস্স তং কম্মং গতিৱিপত্তিপটিবাড়্হং ন ৱিপচ্চতি নাম. যো পন পুঞ্ঞানুভাৱেন ৰাজৰাজমহামত্তাদীনং গেহে নিব্বত্তিত্ৱা কাণো ৱা হোতি কুণী ৱা খঞ্জো ৱা পক্খহতো ৱা, তস্স ওপৰজ্জসেনাপতিভণ্ডাগাৰিকট্ঠানাদীনি ন অনুচ্ছৱিকানীতি ন দেন্তি. ইচ্চস্স তং পুঞ্ঞং উপধিৱিপত্তিপটিবাড়্হং ন ৱিপচ্চতি নাম. যো পন দুব্ভিক্খকালে ৱা পৰিহীনসম্পত্তিকালে ৱা অন্তৰকপ্পে ৱা মনুস্সেসু নিব্বত্ততি, তস্স তং কল্যাণকম্মং কালৱিপত্তিপটিবাড়্হং ন ৱিপচ্চতি নাম. যো হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ পযোগং সম্পাদেতুং ন জানাতি, তস্স কল্যাণকম্মং পযোগৱিপত্তিপটিবাড়্হং ন ৱিপচ্চতি নাম.

কল্যাণকম্মেন পন সুগতিভৱে নিব্বত্তস্স তং কম্মং গতিসম্পত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চতি নাম. ৰাজৰাজমহামত্তাদীনং কুলে নিব্বত্তিত্ৱা উপধিসম্পত্তিং পত্তস্স অত্তভাৱসমিদ্ধিযং ঠিতস্স দেৱনগৰে সমুস্সিতৰতনতোৰণসদিসং অত্তভাৱং দিস্ৱা ‘‘ইমস্স ওপৰজ্জসেনাপতিভণ্ডাগাৰিকট্ঠানাদীনি অনুচ্ছৱিকানী’’তি দহৰস্সেৱ সতো তানি ঠানন্তৰানি দেন্তি, এৱৰূপস্স কল্যাণকম্মং উপধিসম্পত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চতি নাম. যো পঠমকপ্পিকেসু ৱা সুলভন্নপানকালে ৱা নিব্বত্ততি, তস্স কল্যাণকম্মং কালসম্পত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চতি নাম. যো ৱুত্তনযেনেৱ পযোগং সম্পাদেতুং জানাতি, তস্স কম্মং পযোগসম্পত্তিং আগম্ম ৱিপচ্চতি নাম. এৱং অভিধম্মপৰিযাযেন সোড়স কম্মানি ৱিভত্তানি.

অপৰানিপি পটিসম্ভিদামগ্গপৰিযাযেন দ্ৱাদস কম্মানি ৱিভত্তানি. সেয্যথিদং – ‘‘অহোসি কম্মং অহোসি কম্মৱিপাকো, অহোসি কম্মং নাহোসি কম্মৱিপাকো, অহোসি কম্মং অত্থি কম্মৱিপাকো, অহোসি কম্মং নত্থি কম্মৱিপাকো, অহোসি কম্মং ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকো, অহোসি কম্মং ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকো, অত্থি কম্মং অত্থি কম্মৱিপাকো, অত্থি কম্মং নত্থি কম্মৱিপাকো, অত্থি কম্মং ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকো, অত্থি কম্মং ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকো, ভৱিস্সতি কম্মং ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকো, ভৱিস্সতি কম্মং ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকো’’তি (পটি. ম. ১.২৩৪).

তত্থ যং কম্মং অতীতে আযূহিতং অতীতেযেৱ ৱিপাকৱাৰং লভি, পটিসন্ধিজনকং পটিসন্ধিং জনেসি, ৰূপজনকং ৰূপং, তং অহোসি কম্মং অহোসি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. যং পন ৱিপাকৱাৰং ন লভি, পটিসন্ধিজনকং পটিসন্ধিং ৰূপজনকং ৱা ৰূপং জনেতুং নাসক্খি, তং অহোসি কম্মং নাহোসি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. যং পন অতীতে আযূহিতং এতৰহি লদ্ধৱিপাকৱাৰং পটিসন্ধিজনকং পটিসন্ধিং জনেত্ৱা ৰূপজনকং ৰূপং জনেত্ৱা ঠিতং, তং অহোসি কম্মং অত্থি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. যং অলদ্ধৱিপাকৱাৰং পটিসন্ধিজনকং ৱা পটিসন্ধিং ৰূপজনকং ৱা ৰূপং জনেতুং নাসক্খি, তং অহোসি কম্মং নত্থি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. যং পন অতীতে আযূহিতং অনাগতে ৱিপাকৱাৰং লভিস্সতি, পটিসন্ধিজনকং পটিসন্ধিং ৰূপজনকং ৰূপং জনেতুং সক্খিস্সতি, তং অহোসি কম্মং ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. যং অনাগতে ৱিপাকৱাৰং ন লভিস্সতি, পটিসন্ধিজনকং পটিসন্ধিং ৰূপজনকং ৱা ৰূপং জনেতুং ন সক্খিস্সতি, তং অহোসি কম্মং ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং.

যং পন এতৰহি আযূহিতং এতৰহিযেৱ ৱিপাকৱাৰং লভতি, তং অত্থি কম্মং অত্থি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. যং পন এতৰহি ৱিপাকৱাৰং ন লভতি, তং অত্থি কম্মং নত্থি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. যং পন এতৰহি আযূহিতং অনাগতে ৱিপাকৱাৰং লভিস্সতি, পটিসন্ধিজনকং পটিসন্ধিং ৰূপজনকং ৰূপং জনেতুং সক্খিস্সতি, তং অত্থি কম্মং ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. যং পন ৱিপাকৱাৰং ন লভিস্সতি, পটিসন্ধিজনকং পটিসন্ধিং ৰূপজনকং ৱা ৰূপং জনেতুং সক্খিস্সতি, তং অত্থি কম্মং ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং.

যং পনানাগতে আযূহিস্সতি, অনাগতেযেৱ ৱিপাকৱাৰং লভিস্সতি, পটিসন্ধিজনকং পটিসন্ধিং ৰূপজনকং ৱা ৰূপং জনেস্সতি, তং ভৱিস্সতি কম্মং ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. যং পন ৱিপাকৱাৰং ন লভিস্সতি, পটিসন্ধিজনকং পটিসন্ধিং ৰূপজনকং ৱা ৰূপং জনেতুং ন সক্খিস্সতি, তং ভৱিস্সতি কম্মং ন ভৱিস্সতি কম্মৱিপাকোতি ৱুত্তং. এৱং পটিসম্ভিদামগ্গপৰিযাযেন দ্ৱাদস কম্মানি ৱিভত্তানি.

ইতি ইমানি চেৱ দ্ৱাদস অভিধম্মপৰিযাযেন ৱিভত্তানি চ সোড়স কম্মানি অত্তনো ঠানা ওসক্কিত্ৱা সুত্তন্তিকপৰিযাযেন ৱুত্তানি একাদস কম্মানিযেৱ ভৱন্তি. তানিপি ততো ওসক্কিত্ৱা তীণিযেৱ কম্মানি হোন্তি দিট্ঠধম্মৱেদনীযং, উপপজ্জৱেদনীযং, অপৰপৰিযাযৱেদনীযন্তি. তেসং সঙ্কমনং নত্থি, যথাঠানেযেৱ তিট্ঠন্তি. যদি হি দিট্ঠধম্মৱেদনীযং কম্মং উপপজ্জৱেদনীযং ৱা অপৰপৰিযাযৱেদনীযং ৱা ভৱেয্য, ‘‘দিট্ঠে ৱা ধম্মে’’তি সত্থা ন ৱদেয্য. সচেপি উপপজ্জৱেদনীযং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং ৱা অপৰপৰিযাযৱেদনীযং ৱা ভৱেয্য, ‘‘উপপজ্জ ৱা’’তি সত্থা ন ৱদেয্য. অথাপি অপৰপৰিযাযৱেদনীযং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং ৱা উপপজ্জৱেদনীযং ৱা ভৱেয্য, ‘‘অপৰে ৱা পৰিযাযে’’তি সত্থা ন ৱদেয্য.

সুক্কপক্খেপি ইমিনাৱ নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. এত্থ পন লোভে ৱিগতেতি লোভে অপগতে নিৰুদ্ধে. তালৱত্থুকতন্তি তালৱত্থু ৱিয কতং, মত্থকচ্ছিন্নতালো ৱিয পুন অৱিৰুড়্হিসভাৱং কতন্তি অত্থো. অনভাৱং কতন্তি অনুঅভাৱং কতং, যথা পুন নুপ্পজ্জতি, এৱং কতন্তি অত্থো. এৱস্সূতি এৱং ভৱেয্যুং. এৱমেৱ খোতি এত্থ বীজানি ৱিয কুসলাকুসলং কম্মং দট্ঠব্বং, তানি অগ্গিনা ডহনপুৰিসো ৱিয যোগাৱচৰো, অগ্গি ৱিয মগ্গঞাণং, অগ্গিং দত্ৱা বীজানং ডহনকালো ৱিয মগ্গঞাণেন কিলেসানং দড্ঢকালো, মসিকতকালো ৱিয পঞ্চন্নং খন্ধানং ছিন্নমূলকে কত্ৱা ঠপিতকালো, মহাৱাতে ওপুনিত্ৱা নদিযা ৱা পৱাহেত্ৱা অপ্পৱত্তিকতকালো ৱিয উপাদিন্নকসন্তানস্স নিৰোধেন ছিন্নমূলকানং পঞ্চন্নং খন্ধানং অপ্পটিসন্ধিকভাৱেন নিৰুজ্ঝিত্ৱা পুন ভৱস্মিং পটিসন্ধিং অগ্গহিতকালো ৱেদিতব্বো.

মোহজঞ্চাপৱিদ্দসূতি মোহজঞ্চাপি অৱিদ্দসু. ইদং ৱুত্তং হোতি – যং সো অৱিদূ অন্ধবালো লোভজঞ্চ দোসজঞ্চ মোহজঞ্চাতি কম্মং কৰোতি, এৱং কৰোন্তেন যং তেন পকতং কম্মং অপ্পং ৱা যদি ৱা বহুং. ইধেৱ তং ৱেদনিযন্তি তং কম্মং তেন বালেন ইধ সকে অত্তভাৱেযেৱ ৱেদনীযং, তস্সেৱ তং অত্তভাৱে ৱিপচ্চতীতি অত্থো. ৱত্থুং অঞ্ঞং ন ৱিজ্জতীতি তস্স কম্মস্স ৱিপচ্চনত্থায অঞ্ঞং ৱত্থু নত্থি. ন হি অঞ্ঞেন কতং কম্মং অঞ্ঞস্স অত্তভাৱে ৱিপচ্চতি. তস্মা লোভঞ্চ দোসঞ্চ, মোহজঞ্চাপি ৱিদ্দসূতি তস্মা যো ৱিদূ মেধাৱী পণ্ডিতো তং লোভজাদিভেদং কম্মং ন কৰোতি, সো ৱিজ্জং উপ্পাদযং ভিক্খু, সব্বা দুগ্গতিযো জহে, অৰহত্তমগ্গৱিজ্জং উপ্পাদেত্ৱা তং ৱা পন ৱিজ্জং উপ্পাদেন্তো সব্বা দুগ্গতিযো জহতি. দেসনাসীসমেৱেতং, সুগতিযোপি পন সো খীণাসৱো জহতিযেৱ. যম্পি চেতং ‘‘তস্মা লোভঞ্চ দোসঞ্চা’’তি ৱুত্তং, এত্থাপি লোভদোসসীসেন লোভজঞ্চ দোসজঞ্চ কম্মমেৱ নিদ্দিট্ঠন্তি ৱেদিতব্বং. এৱং সুত্তন্তেসুপি গাথাযপি ৱট্টৱিৱট্টমেৱ কথিতন্তি.

৫. হত্থকসুত্তৱণ্ণনা

৩৫. পঞ্চমে আড়ৱিযন্তি আড়ৱিৰট্ঠে. গোমগ্গেতি গুন্নং গমনমগ্গে. পণ্ণসন্থৰেতি সযং পতিতপণ্ণসন্থৰে. অথাতি এৱং গুন্নং গমনমগ্গং উজুং মহাপথং নিস্সায সিংসপাৱনে সযং পতিতপণ্ণানি সঙ্কড্ঢিত্ৱা কতসন্থৰে সুগতমহাচীৱৰং পত্থৰিত্ৱা পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা নিসিন্নে তথাগতে. হত্থকো আড়ৱকোতি হত্থতো হত্থং গতত্তা এৱংলদ্ধনামো আড়ৱকো ৰাজপুত্তো. এতদৱোচাতি এতং ‘‘কচ্চি, ভন্তে, ভগৱা’’তিআদিৱচনং অৱোচ. কস্মা পন সম্মাসম্বুদ্ধো তং ঠানং গন্ত্ৱা নিসিন্নো, কস্মা ৰাজকুমাৰো তত্থ গতোতি? সম্মাসম্বুদ্ধো তাৱ অট্ঠুপ্পত্তিকায ধম্মদেসনায সমুট্ঠানং দিস্ৱা তত্থ নিসিন্নো, ৰাজকুমাৰোপি পাতোৱ উট্ঠায পঞ্চহি উপাসকসতেহি পৰিৱুতো বুদ্ধুপট্ঠানং গচ্ছন্তো মহামগ্গা ওক্কম্ম গোপথং গহেত্ৱা ‘‘বুদ্ধানং পূজনত্থায মিস্সকমালং ওচিনিস্সামী’’তি গচ্ছন্তো সত্থাৰং দিস্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি, এৱং সো তত্থ গতোতি. সুখমসযিত্থাতি সুখং সযিত্থ.

অন্তৰট্ঠকোতি মাঘফগ্গুণানং অন্তৰে অট্ঠদিৱসপৰিমাণো কালো. মাঘস্স হি অৱসানে চত্তাৰো দিৱসা, ফগ্গুণস্স আদিম্হি চত্তাৰোতি অযং ‘‘অন্তৰট্ঠকো’’তি ৱুচ্চতি. হিমপাতসমযোতি হিমস্স পতনসমযো. খৰাতি ফৰুসা কক্খড়া ৱা. গোকণ্টকহতাতি নৱৱুট্ঠে দেৱে গাৱীনং অক্কন্তক্কন্তট্ঠানে খুৰন্তৰেহি কদ্দমো উগ্গন্ত্ৱা তিট্ঠতি, সো ৱাতাতপেন সুক্খো ককচদন্তসদিসো হোতি দুক্খসম্ফস্সো. তং সন্ধাযাহ – ‘‘গোকণ্টকহতা ভূমী’’তি. গুন্নং খুৰন্তৰেহি ছিন্নাতিপি অত্থো. ৱেৰম্ভো ৱাতো ৱাযতীতি চতূহি দিসাহি ৱাযন্তো ৱাতো ৱাযতি. একায দিসায ৱা দ্ৱীহি ৱা দিসাহি তীহি ৱা দিসাহি ৱাযন্তো ৱাতো ৱেৰম্ভোতি ন ৱুচ্চতি.

তেন হি ৰাজকুমাৰাতি ইদং সত্থা ‘‘অযং ৰাজকুমাৰো লোকস্মিং নেৱ সুখৱাসিনো, ন দুক্খৱাসিনো জানাতি, জানাপেস্সামি ন’’ন্তি উপৰি দেসনং ৱড্ঢেন্তো আহ. তত্থ যথা তে খমেয্যাতি যথা তুয্হং ৰুচ্চেয্য. ইধস্সাতি ইমস্মিং লোকে অস্স. গোনকত্থতোতি চতুৰঙ্গুলাধিকলোমেন কাড়কোজৱেন অত্থতো. পটিকত্থতোতি উণ্ণামযেন সেতত্থৰণেন অত্থতো. পটলিকত্থতোতি ঘনপুপ্ফেন উণ্ণামযঅত্থৰণেন অত্থতো. কদলিমিগপৱৰপচ্চত্থৰণোতি কদলিমিগচম্মমযেন উত্তমপচ্চত্থৰণেন অত্থতো. তং কিৰ পচ্চত্থৰণং সেতৱত্থস্স উপৰি কদলিমিগচম্মং অত্থৰিত্ৱা সিব্বিত্ৱা কৰোন্তি. সউত্তৰচ্ছদোতি সহ উত্তৰচ্ছদেন, উপৰি বদ্ধেন ৰত্তৱিতানেন সদ্ধিন্তি অত্থো. উভতোলোহিতকূপধানোতি সীসূপধানঞ্চ পাদূপধানঞ্চাতি পল্লঙ্কস্স উভতো ঠপিতলোহিতকূপধানো. পজাপতিযোতি ভৰিযাযো. মনাপেন পচ্চুপট্ঠিতা অস্সূতি মনাপেন উপট্ঠানৱিধানেন পচ্চুপট্ঠিতা ভৱেয্যুং.

কাযিকাতি পঞ্চদ্ৱাৰকাযং খোভযমানা. চেতসিকাতি মনোদ্ৱাৰং খোভযমানা. সো ৰাগো তথাগতস্স পহীনোতি তথাৰূপো ৰাগো তথাগতস্স পহীনোতি অত্থো. যো পন তস্স ৰাগো, ন সো তথাগতস্স পহীনো নাম. দোসমোহেসুপি এসেৱ নযো.

ব্ৰাহ্মণোতি বাহিতপাপো খীণাসৱব্ৰাহ্মণো. পৰিনিব্বুতোতি কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বুতো. ন লিম্পতি কামেসূতি ৱত্থুকামেসু চ কিলেসকামেসু চ তণ্হাদিট্ঠিলেপেহি ন লিম্পতি. সীতিভূতোতি অব্ভন্তৰে তাপনকিলেসানং অভাৱেন সীতিভূতো. নিৰূপধীতি কিলেসূপধীনং অভাৱেন নিৰূপধি. সব্বা আসত্তিযো ছেত্ৱাতি আসত্তিযো ৱুচ্চন্তি তণ্হাযো, তা সব্বাপি ৰূপাদীসু আৰম্মণেসু আসত্তৱিসত্তা আসত্তিযো ছিন্দিত্ৱা. ৱিনেয্য হদযে দৰন্তি হদযনিস্সিতং দৰথং ৱিনযিত্ৱা ৱূপসমেত্ৱা. সন্তিং পপ্পুয্য চেতসোতি চিত্তস্স কিলেসনিব্বানং পাপুণিত্ৱা. কৰণৱচনং ৱা এতং ‘‘সব্বচেতসো সমন্নাহৰিত্ৱা’’তিআদীসু ৱিয, চেতসা নিব্বানং পাপুণিত্ৱাতি অত্থো.

৬. দেৱদূতসুত্তৱণ্ণনা

৩৬. ছট্ঠে দেৱদূতানীতি দেৱদূতা. অযং পনেত্থ ৱচনত্থো – দেৱোতি মচ্চু, তস্স দূতাতি দেৱদূতা. জিণ্ণব্যাধিমতা হি সংৱেগজননট্ঠেন ‘‘ইদানি তে মচ্চুসমীপং গন্তব্ব’’ন্তি চোদেন্তি ৱিয, তস্মা দেৱদূতাতি ৱুচ্চন্তি. দেৱা ৱিয দূতাতিপি দেৱদূতা. যথা হি অলঙ্কতপটিযত্তায দেৱতায আকাসে ঠত্ৱা ‘‘ত্ৱং অসুকদিৱসে মৰিস্সসী’’তি ৱুত্তে তস্সা ৱচনং সদ্ধাতব্বং হোতি; এৱমেৱং জিণ্ণব্যাধিমতাপি দিস্সমানা ‘‘ত্ৱম্পি এৱংধম্মো’’তি চোদেন্তি ৱিয, তেসঞ্চ তং ৱচনং অনঞ্ঞথাভাৱিতায দেৱতায ব্যাকৰণসদিসমেৱ হোতীতি দেৱা ৱিয দূতাতি দেৱদূতা. ৱিসুদ্ধিদেৱানং দূতাতিপি দেৱদূতা. সব্ববোধিসত্তা হি জিণ্ণব্যাধিমতপব্বজিতে দিস্ৱাৱ সংৱেগং আপজ্জিত্ৱা নিক্খম্ম পব্বজিংসু. এৱং ৱিসুদ্ধিদেৱানং দূতাতিপি দেৱদূতা. ইধ পন লিঙ্গৱিপল্লাসেন ‘‘দেৱদূতানী’’তি ৱুত্তং.

কাযেন দুচ্চৰিতন্তিআদি কস্মা আৰদ্ধং? দেৱদূতানুযুঞ্জনট্ঠানুপক্কমকম্মদস্সনত্থং. ইমিনা হি কম্মেন অযং সত্তো নিৰযে নিব্বত্ততি, অথ নং তত্থ যমো ৰাজা দেৱদূতে সমনুযুঞ্জতি. তত্থ কাযেন দুচ্চৰিতং চৰতীতি কাযদ্ৱাৰেন তিৱিধং দুচ্চৰিতং চৰতি. ৱাচাযাতি ৱচীদ্ৱাৰেন চতুব্বিধং দুচ্চৰিতং চৰতি. মনসাতি মনোদ্ৱাৰেন তিৱিধং দুচ্চৰিতং চৰতি.

তমেনং, ভিক্খৱে, নিৰযপালাতি এত্থ একচ্চে থেৰা ‘‘নিৰযপালা নাম নত্থি, যন্তৰূপং ৱিয কম্মমেৱ কাৰণং কাৰেতী’’তি ৱদন্তি. তং ‘‘অত্থি নিৰযে নিৰযপালাতি, আমন্তা. অত্থি চ কাৰণিকা’’তিআদিনা নযেন অভিধম্মে (কথা. ৮৬৬) পটিসেধিতমেৱ. যথা হি মনুস্সলোকে কম্মকাৰণকাৰকা অত্থি, এৱমেৱ নিৰযে নিৰযপালা অত্থীতি. যমস্স ৰঞ্ঞোতি যমৰাজা নাম ৱেমানিকপেতৰাজা. একস্মিং কালে দিব্বৱিমানে দিব্বকপ্পৰুক্খদিব্বউয্যানদিব্বনাটকাদিসব্বসম্পত্তিং অনুভৱতি, একস্মিং কালে কম্মৱিপাকং, ধম্মিকো ৰাজা, ন চেস একোৱ হোতি, চতূসু পন দ্ৱাৰেসু চত্তাৰো জনা হোন্তি. অমত্তেয্যোতি মাতু হিতো মত্তেয্যো, মাতৰি সম্মা পটিপন্নোতি অত্থো. ন মত্তেয্যোতি অমত্তেয্যো, মাতৰি মিচ্ছা পটিপন্নোতি অত্থো. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. অব্ৰহ্মঞ্ঞোতি এত্থ চ খীণাসৱা ব্ৰাহ্মণা নাম, তেসু মিচ্ছা পটিপন্নো অব্ৰহ্মঞ্ঞো নাম.

সমনুযুঞ্জতীতি অনুযোগৱত্তং আৰোপেন্তো পুচ্ছতি, লদ্ধিং পতিট্ঠাপেন্তো পন সমনুগ্গাহতি নাম, কাৰণং পুচ্ছন্তো সমনুভাসতি নাম. নাদ্দসন্তি অত্তনো সন্তিকে পহিতস্স কস্সচি দেৱদূতস্স অভাৱং সন্ধায এৱং ৱদতি.

অথ নং যমো ‘‘নাযং ভাসিতস্স অত্থং সল্লক্খেতী’’তি ঞত্ৱা অত্থং সল্লক্খাপেতুকামো অম্ভোতিআদিমাহ. তত্থ জিণ্ণন্তি জৰাজিণ্ণং. গোপানসিৱঙ্কন্তি গোপানসী ৱিয ৱঙ্কং. ভোগ্গন্তি ভগ্গং. ইমিনাপিস্স ৱঙ্কভাৱমেৱ দীপেতি. দণ্ডপৰাযণন্তি দণ্ডপটিসৰণং দণ্ডদুতিযং. পৱেধমানন্তি কম্পমানং. আতুৰন্তি জৰাতুৰং. খণ্ডদন্তন্তি জৰানুভাৱেন খণ্ডিতদন্তং. পলিতকেসন্তি পণ্ডৰকেসং. ৱিলূনন্তি লুঞ্চিত্ৱা গহিতকেসং ৱিয খল্লাটং. খলিতসিৰন্তি মহাখল্লাটসীসং. ৱলিতন্তি সঞ্জাতৱলিং. তিলকাহতগত্তন্তি সেততিলককাড়তিলকেহি ৱিকিণ্ণসৰীৰং. জৰাধম্মোতি জৰাসভাৱো, অপৰিমুত্তো জৰায, জৰা নাম ময্হং অব্ভন্তৰেযেৱ পৱত্ততীতি. পৰতো ব্যাধিধম্মো মৰণধম্মোতি পদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো.

পঠমং দেৱদূতং সমনুযুঞ্জিত্ৱাতি এত্থ জৰাজিণ্ণসত্তো অত্থতো এৱং ৱদতি নাম – ‘‘পস্সথ, ভো, অহম্পি তুম্হে ৱিয তৰুণো অহোসিং ঊৰুবলী বাহুবলী জৱসম্পন্নো, তস্স মে তা বলজৱসম্পত্তিযো অন্তৰহিতা, ৱিজ্জমানাপি মে হত্থপাদা হত্থপাদকিচ্চং ন কৰোন্তি, জৰাযম্হি অপৰিমুত্ততায এদিসো জাতো. ন খো পনাহমেৱ, তুম্হেপি জৰায অপৰিমুত্তাৱ. যথেৱ হি ময্হং, এৱং তুম্হাকম্পি জৰা আগমিস্সতি. ইতি তস্সা পুৰে আগমনাৱ কল্যাণং কৰোথা’’তি. তেনেৱেস দেৱদূতো নাম জাতো. আবাধিকন্তি বাধিকং. দুক্খিতন্তি দুক্খপ্পত্তং. বাড়্হগিলানন্তি অধিমত্তগিলানং.

দুতিযং দেৱদূতন্তি এত্থপি গিলানসত্তো অত্থতো এৱং ৱদতি নাম – ‘‘পস্সথ, ভো, অহম্পি তুম্হে ৱিয নিৰোগো অহোসিং, সোম্হি এতৰহি ব্যাধিনা অভিহতো, সকে মুত্তকৰীসে পলিপন্নো, উট্ঠাতুম্পি ন সক্কোমি. ৱিজ্জমানাপি মে হত্থপাদা হত্থপাদকিচ্চং ন কৰোন্তি, ব্যাধিতোম্হি অপৰিমুত্ততায এদিসো জাতো. ন খো পনাহমেৱ, তুম্হেপি ব্যাধিতো অপৰিমুত্তাৱ. যথেৱ হি ময্হং, এৱং তুম্হাকম্পি ব্যাধি আগমিস্সতি. ইতি তস্স পুৰে আগমনাৱ কল্যাণং কৰোথা’’তি. তেনেৱেস দেৱদূতো নাম জাতো.

একাহমতন্তিআদীসু একাহং মতস্স অস্সাতি একাহমতো, তং একাহমতং. পৰতো পদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. ভস্তা ৱিয ৱাযুনা উদ্ধং জীৱিতপৰিযাদানা যথাক্কমং সমুগ্গতেন সূনভাৱেন উদ্ধুমাতত্তা উদ্ধুমাতকং. ৱিনীলো ৱুচ্চতি ৱিপৰিভিন্নৱণ্ণো, ৱিনীলোৱ ৱিনীলকো, তং ৱিনীলকং. পটিকূলত্তা ৱা কুচ্ছিতং ৱিনীলন্তি ৱিনীলকং. ৱিপুব্বকন্তি ৱিস্সন্দমানপুব্বকং, পৰিভিন্নট্ঠানে হি পগ্ঘৰিতেন পুব্বেন পলিমক্খিতন্তি অত্থো.

ততিযং দেৱদূতন্তি এত্থ মতকসত্তো অত্থতো এৱং ৱদতি নাম – ‘‘পস্সথ, ভো, মং আমকসুসানে ছড্ডিতং উদ্ধুমাতকাদিভাৱপ্পত্তং, মৰণতোম্হি অপৰিমুত্ততায এদিসো জাতো. ন খো পনাহমেৱ, তুম্হেপি মৰণতো অপৰিমুত্তা. যথেৱ হি ময্হং, এৱং তুম্হাকম্পি মৰণং আগমিস্সতি. ইতি তস্স পুৰে আগমনাৱ কল্যাণং কৰোথা’’তি. তেনেৱস্স দেৱদূতো নাম জাতো.

ইমং পন দেৱদূতানুযোগং কো লভতি, কো ন লভতি? যেন তাৱ বহুং পাপং কতং, সো গন্ত্ৱা নিৰযে নিব্বত্ততিযেৱ. যেন পন পৰিত্তং পাপং কতং, সো লভতি. যথা হি সভণ্ডং চোৰং গহেত্ৱা কত্তব্বমেৱ কৰোন্তি ন ৱিনিচ্ছিনন্তি. অনুৱিজ্জিত্ৱা গহিতং পন ৱিনিচ্ছযট্ঠানং নযন্তি, সো ৱিনিচ্ছযং লভতি. এৱংসম্পদমেতং. পৰিত্তপাপকম্মা হি অত্তনো ধম্মতাযপি সৰন্তি, সাৰীযমানাপি সৰন্তি.

তত্থ দীঘজযন্তদমিড়ো নাম অত্তনো ধম্মতায সৰি. সো কিৰ দমিড়ো সুমনগিৰিমহাৱিহাৰে আকাসচেতিযং ৰত্তপটেন পূজেসি, অথ নিৰযে উস্সদসামন্তে নিব্বত্তো অগ্গিজালসদ্দং সুত্ৱাৱ অত্তনা পূজিতপটং অনুস্সৰি, সো গন্ত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তো. অপৰোপি পুত্তস্স দহৰভিক্খুনো খলিসাটকং দেন্তো পাদমূলে ঠপেসি, মৰণকালম্হি পটপটাতি সদ্দে নিমিত্তং গণ্হি, সোপি উস্সদসামন্তে নিব্বত্তো জালসদ্দেন তং সাটকং অনুস্সৰিত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তো. এৱং তাৱ অত্তনো ধম্মতায কুসলং কম্মং সৰিত্ৱা সগ্গে নিব্বত্ততীতি.

অত্তনো ধম্মতায অসৰন্তে পন তযো দেৱদূতে পুচ্ছতি. তত্থ কোচি পঠমেন দেৱদূতেন সৰতি, কোচি দুতিযততিযেহি, কোচি তীহিপি নস্সৰতি. তং যমো ৰাজা দিস্ৱা সযং সাৰেতি. একো কিৰ অমচ্চো সুমনপুপ্ফকুম্ভেন মহাচেতিযং পূজেত্ৱা যমস্স পত্তিং অদাসি, তং অকুসলকম্মেন নিৰযে নিব্বত্তং যমস্স সন্তিকং নযিংসু. তস্মিং তীহিপি দেৱদূতেহি কুসলং অসৰন্তে যমো সযং ওলোকেন্তো দিস্ৱা – ‘‘ননু ত্ৱং মহাচেতিযং সুমনপুপ্ফকুম্ভেন পূজেত্ৱা ময্হং পত্তিং অদাসী’’তি সাৰেসি, সো তস্মিং কালে সৰিত্ৱা দেৱলোকং গতো. যমো পন সযং ওলোকেত্ৱাপি অপস্সন্তো – ‘‘মহাদুক্খং নাম অনুভৱিস্সতি অযং সত্তো’’তি তুণ্হী অহোসি.

তত্তং অযোখিলন্তি তিগাৱুতং অত্তভাৱং সম্পজ্জলিতায লোহপথৱিযা উত্তানকং নিপজ্জাপেত্ৱা দক্খিণহত্থে তালপ্পমাণং অযসূলং পৱেসেন্তি, তথা ৱামহত্থাদীসু. যথা চ তং উত্তানকং নিপজ্জাপেত্ৱা, এৱং উৰেনপি ৱামপস্সেনপি দক্খিণপস্সেনপি নিপজ্জাপেত্ৱা তে তং কম্মকাৰণং কৰোন্তিযেৱ. সংৱেসেত্ৱাতি জলিতায লোহপথৱিযা তিগাৱুতং অত্তভাৱং নিপজ্জাপেত্ৱা. কুঠাৰীহীতি মহতীহি গেহস্স একপক্খচ্ছদনমত্তাহি কুঠাৰীহি তচ্ছন্তি, লোহিতং নদী হুত্ৱা সন্দতি, লোহপথৱিতো জালা উট্ঠহিত্ৱা তচ্ছিতট্ঠানং গণ্হাতি, মহাদুক্খং উপ্পজ্জতি. তচ্ছন্তা পন সুত্তাহতং কৰিত্ৱা দাৰুং ৱিয অট্ঠংসম্পি ছড়ংসম্পি কৰোন্তি. ৱাসীহীতি মহাসুপ্পপ্পমাণাহি ৱাসীহি. ৰথে যোজেত্ৱাতি সদ্ধিং যুগযোত্তপক্খৰথচক্ককুব্বৰপাজনেহি সব্বতো পজ্জলিতে ৰথে যোজেত্ৱা. মহন্তন্তি মহাকূটাগাৰপ্পমাণং. আৰোপেন্তীতি সম্পজ্জলিতেহি অযমুগ্গৰেহি পোথেন্তা আৰোপেন্তি. সকিম্পি উদ্ধন্তি সুপক্কুথিতায উক্খলিযা পক্খিত্ততণ্ডুলা ৱিয উদ্ধমধোতিৰিযঞ্চ গচ্ছতি. মহানিৰযেতি অৱীচিমহানিৰযম্হি.

ভাগসো মিতোতি ভাগে ঠপেত্ৱা ৱিভত্তো. পৰিযন্তোতি পৰিক্খিত্তো. অযসাতি উপৰি অযপট্টেন ছাদিতো. সমন্তা যোজনসতং, ফৰিত্ৱা তিট্ঠতীতি এৱং ফৰিত্ৱা তিট্ঠতি, যথা তং সমন্তা যোজনসতে ঠত্ৱা ওলোকেন্তস্স অক্খীনি যমকগোড়কা ৱিয নিক্খমন্তি.

হীনকাযূপগাতি হীনং কাযং উপগতা হুত্ৱা. উপাদানেতি তণ্হাদিট্ঠিগ্গহণে. জাতিমৰণসম্ভৱেতি জাতিযা চ মৰণস্স চ কাৰণভূতে. অনুপাদাতি চতূহি উপাদানেহি অনুপাদিযিত্ৱা. জাতিমৰণসঙ্খযেতি জাতিমৰণসঙ্খযসঙ্খাতে নিব্বানে ৱিমুচ্চন্তি. দিট্ঠধম্মাভিনিব্বুতাতি দিট্ঠধম্মে ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে সব্বকিলেসনিব্বানেন নিব্বুতা. সব্বদুক্খং উপচ্চগুন্তি সকলৱট্টদুক্খং অতিক্কন্তা.

৭. চতুমহাৰাজসুত্তৱণ্ণনা

৩৭. সত্তমে অমচ্চা পাৰিসজ্জাতি পৰিচাৰিকদেৱতা. ইমং লোকং অনুৱিচৰন্তীতি অট্ঠমীদিৱসে কিৰ সক্কো দেৱৰাজা চত্তাৰো মহাৰাজানো আণাপেতি – ‘‘তাতা, অজ্জ অট্ঠমীদিৱসে মনুস্সলোকং অনুৱিচৰিত্ৱা পুঞ্ঞানি কৰোন্তানং নামগোত্তং উগ্গণ্হিত্ৱা আগচ্ছথা’’তি. তে গন্ত্ৱা অত্তনো পৰিচাৰকে পেসেন্তি – ‘‘গচ্ছথ, তাতা, মনুস্সলোকং ৱিচৰিত্ৱা পুঞ্ঞকাৰকানং নামগোত্তানি সুৱণ্ণপট্টে লিখিত্ৱা আনেথা’’তি. তে তথা কৰোন্তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘ইমং লোকং অনুৱিচৰন্তী’’তি. কচ্চি বহূতিআদি তেসং উপপৰিক্খাকাৰদস্সনত্থং ৱুত্তং. এৱং উপপৰিক্খন্তা হি তে অনুৱিচৰন্তি. তত্থ উপোসথং উপৱসন্তীতি মাসস্স অট্ঠৱাৰে উপোসথঙ্গানি অধিট্ঠহন্তি. পটিজাগৰোন্তীতি পটিজাগৰউপোসথকম্মং নাম কৰোন্তি. তং কৰোন্তা একস্মিং অদ্ধমাসে চতুন্নং উপোসথদিৱসানং পচ্চুগ্গমনানুগ্গমনৱসেন কৰোন্তি. পঞ্চমীউপোসথং পচ্চুগ্গচ্ছন্তা চতুত্থিযং উপোসথিকা হোন্তি, অনুগচ্ছন্তা ছট্ঠিযং. অট্ঠমীউপোসথং পচ্চুগ্গচ্ছন্তা সত্তমিযং, অনুগচ্ছন্তা নৱমিযং. চাতুদ্দসিং পচ্চুগ্গচ্ছন্তা তেৰসিযং, পন্নৰসীউপোসথং অনুগচ্ছন্তা পাটিপদে উপোসথিকা হোন্তি. পুঞ্ঞানি কৰোন্তীতি সৰণগমননিচ্চসীলপুপ্ফপূজাধম্মস্সৱনপদীপসহস্সআৰোপনৱিহাৰকৰণাদীনি নানপ্পকাৰানি পুঞ্ঞানি কৰোন্তি. তে এৱং অনুৱিচৰিত্ৱা পুঞ্ঞকম্মকাৰকানং নামগোত্তানি সোৱণ্ণমযে পট্টে লিখিত্ৱা আহৰিত্ৱা চতুন্নং মহাৰাজানং দেন্তি. পুত্তা ইমং লোকং অনুৱিচৰন্তীতি চতূহি মহাৰাজেহি পুৰিমনযেনেৱ পহিতত্তা অনুৱিচৰন্তি. তদহূতি তংদিৱসং. উপোসথেতি উপোসথদিৱসে.

সচে, ভিক্খৱে, অপ্পকা হোন্তীতি চতুন্নং মহাৰাজানং অমচ্চা পাৰিসজ্জা তা তা গামনিগমৰাজধানিযো উপসঙ্কমন্তি, ততো তং উপনিস্সায অধিৱত্থা দেৱতা ‘‘মহাৰাজানং অমচ্চা আগতা’’তি পণ্ণাকাৰং গহেত্ৱা তেসং সন্তিকং গচ্ছন্তি. তে পণ্ণাকাৰং গহেত্ৱা ‘‘কচ্চি নু খো মাৰিসা বহূ মনুস্সা মত্তেয্যা’’তি ৱুত্তনযেন মনুস্সানং পুঞ্ঞপটিপত্তিং পুচ্ছিত্ৱা ‘‘আম, মাৰিস, ইমস্মিং গামে অসুকো চ অসুকো চ পুঞ্ঞানি কৰোন্তী’’তি ৱুত্তে তেসং নামগোত্তং লিখিত্ৱা অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তি. অথ চাতুদ্দসিযং চতুন্নং মহাৰাজানং পুত্তাপি তমেৱ সুৱণ্ণপট্টং গহেত্ৱা তেনেৱ নযেন অনুৱিচৰন্তা নামগোত্তানি লিখন্তি. তদহুপোসথে পন্নৰসে চত্তাৰোপি মহাৰাজানো তেনেৱ নযেন তস্মিংযেৱ সুৱণ্ণপট্টে নামগোত্তানি লিখন্তি. তে সুৱণ্ণপট্টপৰিমাণেনেৱ – ‘‘ইমস্মিং কালে মনুস্সা অপ্পকা, ইমস্মিং কালে বহুকা’’তি জানন্তি. তং সন্ধায ‘‘সচে, ভিক্খৱে, অপ্পকা হোন্তি মনুস্সা’’তিআদি ৱুত্তং. দেৱানং তাৱতিংসানন্তি পঠমং অভিনিব্বত্তে তেত্তিংস দেৱপুত্তে উপাদায এৱংলদ্ধনামানং. তেসং পন উপ্পত্তিকথা দীঘনিকাযে সক্কপঞ্হসুত্তৱণ্ণনায ৱিত্থাৰিতা. তেনাতি তেন আৰোচনেন, তেন ৱা পুঞ্ঞকাৰকানং অপ্পকভাৱেন. দিব্বা ৱত, ভো, কাযা পৰিহাযিস্সন্তীতি নৱনৱানং দেৱপুত্তানং অপাতুভাৱেন দেৱকাযা পৰিহাযিস্সন্তি, ৰমণীযং দসযোজনসহস্সং দেৱনগৰং সুঞ্ঞং ভৱিস্সতি. পৰিপূৰিস্সন্তি অসুৰকাযাতি চত্তাৰো অপাযা পৰিপূৰিস্সন্তি. ইমিনা ‘‘মযং পৰিপুণ্ণে দেৱনগৰে দেৱসঙ্ঘমজ্ঝে নক্খত্তং কীড়িতুং ন লভিস্সামা’’তি অনত্তমনা হোন্তি. সুক্কপক্খেপি ইমিনাৱ উপাযেন অত্থো ৱেদিতব্বো.

ভূতপুব্বং, ভিক্খৱে, সক্কো দেৱানমিন্দোতি অত্তনো সক্কদেৱৰাজকালং সন্ধায কথেতি. একস্স ৱা সক্কস্স অজ্ঝাসযং গহেত্ৱা কথেতীতি ৱুত্তং. অনুনযমানোতি অনুবোধযমানো. তাযং ৱেলাযন্তি তস্মিং কালে.

পাটিহাৰিযপক্খঞ্চাতি এত্থ পাটিহাৰিযপক্খো নাম অন্তোৱস্সে তেমাসং নিবদ্ধুপোসথো, তং অসক্কোন্তস্স দ্ৱিন্নং পৱাৰণানং অন্তৰে একমাসং নিবদ্ধুপোসথো, তম্পি অসক্কোন্তস্স পঠমপৱাৰণতো পট্ঠায একো অদ্ধমাসো পাটিহাৰিযপক্খোযেৱ নাম. অট্ঠঙ্গসুসমাগতন্তি অট্ঠহি গুণঙ্গেহি সমন্নাগতং. যোপিস্স মাদিসো নৰোতি যোপি সত্তো মাদিসো ভৱেয্য. সক্কোপি কিৰ ৱুত্তপ্পকাৰস্স উপোসথকম্মস্স গুণং জানিত্ৱা দ্ৱে দেৱলোকসম্পত্তিযো পহায মাসস্স অট্ঠ ৱাৰে উপোসথং উপৱসতি. তস্মা এৱমাহ. অপৰো নযো – যোপিস্স মাদিসো নৰোতি যোপি সত্তো মাদিসো অস্স, মযা পত্তং সম্পত্তিং পাপুণিতুং ইচ্ছেয্যাতি অত্থো. সক্কা হি এৱৰূপেন উপোসথকম্মেন সক্কসম্পত্তিং পাপুণিতুন্তি অযমেত্থ অধিপ্পাযো.

ৱুসিতৱাতি ৱুত্থৱাসো. কতকৰণীযোতি চতূহি মগ্গেহি কত্তব্বকিচ্চং কত্ৱা ঠিতো. ওহিতভাৰোতি খন্ধভাৰকিলেসভাৰঅভিসঙ্খাৰভাৰে ওতাৰেত্ৱা ঠিতো. অনুপ্পত্তসদত্থোতি সদত্থো ৱুচ্চতি অৰহত্তং, তং অনুপ্পত্তো. পৰিক্খীণভৱসংযোজনোতি যেন সংযোজনেন বদ্ধো ভৱেসু আকড্ঢীযতি, তস্স খীণত্তা পৰিক্খীণভৱসংযোজনো. সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তোতি হেতুনা নযেন কাৰণেন জানিত্ৱা ৱিমুত্তো. কল্লং ৱচনাযাতি যুত্তং ৱত্তুং.

যোপিস্স মাদিসো নৰোতি যোপি মাদিসো খীণাসৱো অস্স, সোপি এৱৰূপং উপোসথং উপৱসেয্যাতি উপোসথকম্মস্স গুণং জানন্তো এৱং ৱদেয্য. অপৰো নযো যোপিস্স মাদিসো নৰোতি যোপি সত্তো মাদিসো অস্স, মযা পত্তং সম্পত্তিং পাপুণিতুং ইচ্ছেয্যাতি অত্থো. সক্কা হি এৱৰূপেন উপোসথকম্মেন খীণাসৱসম্পত্তিং পাপুণিতুন্তি অযমেত্থ অধিপ্পাযো. অট্ঠমং উত্তানত্থমেৱ.

৯. সুখুমালসুত্তৱণ্ণনা

৩৯. নৱমে সুখুমালোতি নিদ্দুক্খো. পৰমসুখুমালোতি পৰমনিদ্দুক্খো. অচ্চন্তসুখুমালোতি সততনিদ্দুক্খো. ইমং ভগৱা কপিলপুৰে নিব্বত্তকালতো পট্ঠায নিদ্দুক্খভাৱং গহেত্ৱা আহ, চৰিযকালে পন তেন অনুভূতদুক্খস্স অন্তো নত্থীতি. একত্থাতি একিস্সা পোক্খৰণিযা. উপ্পলং ৱপ্পতীতি উপ্পলং ৰোপেতি. সা নীলুপ্পলৱনসঞ্ছন্না হোতি. পদুমন্তি পণ্ডৰপদুমং. পুণ্ডৰীকন্তি ৰত্তপদুমং. এৱং ইতৰাপি দ্ৱে পদুমপুণ্ডৰীকৱনেহি সঞ্ছন্না হোন্তি. বোধিসত্তস্স কিৰ সত্তট্ঠৱস্সিককালে ৰাজা অমচ্চে পুচ্ছি – ‘‘তৰুণদাৰকা কতৰকীড়িকং পিযাযন্তী’’তি? উদককীড়িকং দেৱাতি. ততো ৰাজা কুদ্দালকম্মকাৰকে সন্নিপাতেত্ৱা পোক্খৰণিট্ঠানানি গণ্হাপেসি. অথ সক্কো দেৱৰাজা আৱজ্জেন্তো তং পৱত্তিং ঞত্ৱা – ‘‘ন যুত্তো মহাসত্তস্স মানুসকপৰিভোগো, দিব্বপৰিভোগো যুত্তো’’তি ৱিস্সকম্মং আমন্তেত্ৱা – ‘‘গচ্ছ, তাত, মহাসত্তস্স কীড়াভূমিযং পোক্খৰণিযো মাপেহী’’তি আহ. কীদিসা হোন্তু, দেৱাতি? অপগতকললকদ্দমা হোন্তু ৱিপ্পকিণ্ণমণিমুত্তপৱাড়িকা সত্তৰতনমযপাকাৰপৰিক্খিত্তা পৱাড়মযউণ্হীসেহি মণিমযসোপানবাহুকেহি সুৱণ্ণৰজতমণিমযফলকেহি সোপানেহি সমন্নাগতা. সুৱণ্ণৰজতমণিপৱাড়মযা চেত্থ নাৱা হোন্তু, সুৱণ্ণনাৱায ৰজতপল্লঙ্কো হোতু, ৰজতনাৱায সুৱণ্ণপল্লঙ্কো, মণিনাৱায পৱাড়পল্লঙ্কো, পৱাড়নাৱায মণিপল্লঙ্কো, সুৱণ্ণৰজতমণিপৱাড়মযাৱ উদকসেচননাড়িকা হোন্তু, পঞ্চৱণ্ণেহি চ পদুমেহি সঞ্ছন্না হোন্তূতি. ‘‘সাধু, দেৱা’’তি ৱিস্সকম্মদেৱপুত্তো সক্কস্স পটিস্সুত্ৱা ৰত্তিভাগে ওতৰিত্ৱা ৰঞ্ঞো গাহাপিতপোক্খৰণিট্ঠানেসুযেৱ তেনেৱ নিযামেন পোক্খৰণিযো মাপেসি.

ননু চেতা অপগতকললকদ্দমা, কথমেত্থ পদুমানি পুপ্ফিংসূতি? সো কিৰ তাসু পোক্খৰণীসু তত্থ তত্থ সুৱণ্ণৰজতমণিপৱাড়মযা খুদ্দকনাৱাযো মাপেত্ৱা ‘‘এতা কললকদ্দমপূৰিতা চ হোন্তু, পঞ্চৱণ্ণানি চেত্থ পদুমানি পুপ্ফন্তূ’’তি অধিট্ঠাসি. এৱং পঞ্চৱণ্ণানি পদুমানি পুপ্ফিংসু, ৰেণুৱট্টিযো উগ্গন্ত্ৱা উদকপিট্ঠং অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ৱিচৰন্তি. পঞ্চৱিধা ভমৰগণা উপকূজন্তা ৱিচৰন্তি. এৱং তা মাপেত্ৱা ৱিস্সকম্মো দেৱপুৰমেৱ গতো. ততো ৱিভাতায ৰত্তিযা মহাজনো দিস্ৱা ‘‘মহাপুৰিস্সস্স মাপিতা ভৱিস্সন্তী’’তি গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা মহাজনপৰিৱাৰো গন্ত্ৱা পোক্খৰণিযো দিস্ৱা ‘‘মম পুত্তস্স পুঞ্ঞিদ্ধিযা দেৱতাহি মাপিতা ভৱিস্সন্তী’’তি অত্তমনো অহোসি. ততো পট্ঠায মহাপুৰিসো উদককীড়িকং অগমাসি.

যাৱদেৱ মমত্থাযাতি এত্থ যাৱদেৱাতি পযোজনাৱধিনিযামৱচনং, যাৱ মমেৱ অত্থায, নত্থেত্থ অঞ্ঞং কাৰণন্তি অত্থো. ন খো পনস্সাহন্তি ন খো পনস্স অহং. অকাসিকং চন্দনন্তি অসণ্হং চন্দনং. কাসিকং, ভিক্খৱে, সু মে তং ৱেঠনন্তি, ভিক্খৱে, ৱেঠনম্পি মে কাসিকং হোতি. এত্থ হি সুইতি চ তন্তি চ নিপাতমত্তং, মেতি সামিৱচনং. ৱেঠনম্পি মে সণ্হমেৱ হোতীতি দস্সেতি. কাসিকা কঞ্চুকাতি পাৰুপনকঞ্চুকোপি সণ্হকঞ্চুকোৱ. সেতচ্ছত্তং ধাৰীযতীতি মানুসকসেতচ্ছত্তম্পি দিব্বসেতচ্ছত্তম্পি উপৰিধাৰিতমেৱ হোতি. মা নং ফুসি সীতং ৱাতি মা এতং বোধিসত্তং সীতং ৱা উণ্হাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰং ফুসতূতি অত্থো.

তযো পাসাদা অহেসুন্তি বোধিসত্তে কিৰ সোড়সৱস্সুদ্দেসিকে জাতে সুদ্ধোদনমহাৰাজা ‘‘পুত্তস্স ৱসনকপাসাদে কাৰেস্সামী’’তি ৱড্ঢকিনো সন্নিপাতাপেত্ৱা ভদ্দকেন নক্খত্তমুহুত্তেন নৱভূমিকতপৰিকম্মং কাৰেত্ৱা তযো পাসাদে কাৰাপেসি. তে সন্ধাযেতং ৱুত্তং. হেমন্তিকোতিআদীসু যত্থ সুখং হেমন্তে ৱসিতুং, অযং হেমন্তিকো. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো. অযং পনেত্থ ৱচনত্থো – হেমন্তে ৱাসো হেমন্তং, হেমন্তং অৰহতীতি হেমন্তিকো. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো.

তত্থ হেমন্তিকো পাসাদো নৱভূমকো অহোসি, ভূমিযো পনস্স উণ্হউতুগ্গাহাপনত্থায নীচা অহেসুং. তত্থ দ্ৱাৰৱাতপানানি সুফুসিতকৱাটানি অহেসুং নিব্বিৱৰানি. চিত্তকম্মম্পি কৰোন্তা তত্থ তত্থ পজ্জলিতে অগ্গিক্খন্ধেযেৱ অকংসু. ভূমত্থৰণং পনেত্থ কম্বলমযং, তথা সাণিৱিতাননিৱাসনপাৰুপনৱেঠনানি. ৱাতপানানি উণ্হগ্গাহাপনত্থং দিৱা ৱিৱটানি ৰত্তিং পিহিতানি হোন্তি.

গিম্হিকো পন পঞ্চভূমকো অহোসি. সীতউতুগ্গাহাপনত্থং পনেত্থ ভূমিযো উচ্চা অসম্বাধা অহেসুং. দ্ৱাৰৱাতপানানি নাতিফুসিতানি সৱিৱৰানি সজালানি অহেসুং. চিত্তকম্মে উপ্পলানি পদুমানি পুণ্ডৰীকানিযেৱ অকংসু. ভূমত্থৰণং পনেত্থ দুকূলমযং, তথা সাণিৱিতাননিৱাসনপাৰুপনৱেঠনানি. ৱাতপানসমীপেসু চেত্থ নৱ চাটিযো ঠপেত্ৱা উদকস্স পূৰেত্ৱা নীলুপ্পলাদীহি সঞ্ছাদেন্তি. তেসু তেসু পদেসেসু উদকযন্তানি কৰোন্তি, যেহি দেৱে ৱস্সন্তে ৱিয উদকধাৰা নিক্খমন্তি. অন্তোপাসাদে তত্থ তত্থ কললপূৰা দোণিযো ঠপেত্ৱা পঞ্চৱণ্ণানি পদুমানি ৰোপযিংসু. পাসাদমত্থকে সুক্খমহিংসচম্মং বন্ধিত্ৱা যন্তং পৰিৱত্তেত্ৱা যাৱ ছদনপিট্ঠিযা পাসাণে আৰোপেত্ৱা তস্মিং ৱিস্সজ্জেন্তি. তেসং চম্মে পৱট্টন্তানং সদ্দো মেঘগজ্জিতং ৱিয হোতি. দ্ৱাৰৱাতপানানি পনেত্থ দিৱা পিহিতানি হোন্তি ৰত্তিং ৱিৱটানি.

ৱস্সিকো সত্তভূমকো অহোসি. ভূমিযো পনেত্থ দ্ৱিন্নম্পি উতূনং গাহাপনত্থায নাতিউচ্চা নাতিনীচা অকংসু. একচ্চানি দ্ৱাৰৱাতপানানি সুফুসিতানি, একচ্চানি সৱিৱৰানি. তত্থ চিত্তকম্মম্পি কেসুচি ঠানেসু পজ্জলিতঅগ্গিক্খন্ধৱসেন, কেসুচি জাতস্সৰৱসেন কতং. ভূমত্থৰণাদীনি পনেত্থ কম্বলদুকূলৱসেন উভযমিস্সকানি. একচ্চে দ্ৱাৰৱাতপানা ৰত্তিং ৱিৱটা দিৱা পিহিতা, একচ্চে দিৱা ৱিৱটা ৰত্তিং পিহিতা. তযোপি পাসাদা উব্বেধেন সমপ্পমাণা. ভূমিকাসু পন নানত্তং অহোসি.

এৱং নিট্ঠিতেসু পাসাদেসু ৰাজা চিন্তেসি – ‘‘পুত্তো মে ৱযপ্পত্তো, ছত্তমস্স উস্সাপেত্ৱা ৰজ্জসিৰিং পস্সিস্সামী’’তি. সো সাকিযানং পণ্ণানি পহিণি – ‘‘পুত্তো মে ৱযপ্পত্তো, ৰজ্জে নং পতিট্ঠাপেস্সামি, সব্বে অত্তনো অত্তনো গেহেসু ৱযপ্পত্তা, দাৰিকা ইমং গেহং পেসেন্তূ’’তি. তে সাসনং সুত্ৱা – ‘‘কুমাৰো কেৱলং দস্সনক্খমো ৰূপসম্পন্নো, ন কিঞ্চি সিপ্পং জানাতি, দাৰভৰণং কাতুং ন সক্খিস্সতি, ন মযং ধীতৰো দস্সামা’’তি আহংসু. ৰাজা তং পৱত্তিং সুত্ৱা পুত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা আৰোচেসি. বোধিসত্তো ‘‘কিং সিপ্পং দস্সেতুং ৱট্টতি, তাতা’’তি আহ. সহস্সথামধনুং আৰোপেতুং ৱট্টতি, তাতাতি. তেন হি আহৰাপেথাতি. ৰাজা আহৰাপেত্ৱা অদাসি. ধনুং পুৰিসসহস্সং আৰোপেতি, পুৰিসসহস্সং ওৰোপেতি. মহাপুৰিসো ধনুং আহৰাপেত্ৱা পল্লঙ্কে নিসিন্নোৱ জিযং পাদঙ্গুট্ঠকে ৱেঠেত্ৱা কড্ঢন্তো পাদঙ্গুট্ঠকেনেৱ ধনুং আৰোপেত্ৱা ৱামেন হত্থেন দণ্ডে গহেত্ৱা দক্খিণেন হত্থেন কড্ঢিত্ৱা জিযং পোথেসি. সকলনগৰং উপ্পতনাকাৰপ্পত্তং অহোসি. ‘‘কিং সদ্দো এসো’’তি চ ৱুত্তে ‘‘দেৱো গজ্জতী’’তি আহংসু. অথঞ্ঞে ‘‘তুম্হে ন জানাথ, ন দেৱো গজ্জতি, অঙ্গীৰসস্স কুমাৰস্স সহস্সথামধনুং আৰোপেত্ৱা জিযং পোথেন্তস্স জিযপ্পহাৰসদ্দো এসো’’তি আহংসু. সাকিযা তাৱতকেনেৱ আৰদ্ধচিত্তা অহেসুং.

মহাপুৰিসো ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি আহ. অট্ঠঙ্গুলমত্তবহলং অযোপট্টং কণ্ডেন ৱিনিৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতীতি. তং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি আহ. চতুৰঙ্গুলবহলং অসনফলকং ৱিনিৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতীতি. তং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি আহ. ৱিদত্থিবহলং উদুম্বৰফলকং ৱিনিৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতীতি. তং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি. যন্তে বদ্ধং ফলকসতং ৱিনিৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতীতি. তং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি আহ. সট্ঠিপটলং সুক্খমহিংসচম্মং ৱিনিৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতীতি. তম্পি ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞং কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি আহ. ততো ৱালিকসকটাদীনি আচিক্খিংসু. মহাসত্তো ৱালিকসকটম্পি পলালসকটম্পি ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা উদকে একুসভপ্পমাণং কণ্ডং পেসেসি, থলে অট্ঠউসভপ্পমাণং. অথ নং ‘‘ইদানি ৱাতিঙ্গণসঞ্ঞায ৱালং ৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতী’’তি আহংসু. তেন হি বন্ধাপেথাতি. সদ্দন্তৰে বজ্ঝতু, তাতাতি. পুৰতো গচ্ছন্তু, গাৱুতন্তৰে বন্ধন্তূতি. পুৰতো গচ্ছন্তু, অদ্ধযোজনে বন্ধন্তূতি. পুৰতো গচ্ছন্তু যোজনে বন্ধন্তূতি. বন্ধাপেথ, তাতাতি যোজনমত্থকে ৱাতিঙ্গণসঞ্ঞায ৱালং বন্ধাপেত্ৱা ৰত্তন্ধকাৰে মেঘপটলচ্ছন্নাসু দিসাসু কণ্ডং খিপি, তং গন্ত্ৱা যোজনমত্থকে ৱালং ফালেত্ৱা পথৱিং পাৱিসি. ন কেৱলঞ্চ এত্তকমেৱ, তং দিৱসং পন মহাসত্তো লোকে ৱত্তমানসিপ্পং সব্বমেৱ সন্দস্সেসি. সক্যৰাজানো অত্তনো অত্তনো ধীতৰো অলঙ্কৰিত্ৱা পেসযিংসু, চত্তালীসসহস্সনাটকিত্থিযো অহেসুং. মহাপুৰিসো তীসু পাসাদেসু দেৱো মঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তো মহাসম্পত্তিং অনুভৱতি.

নিপ্পুৰিসেহীতি পুৰিসৱিৰহিতেহি. ন কেৱলং চেত্থ তূৰিযানেৱ নিপ্পুৰিসানি, সব্বট্ঠানানিপি নিপ্পুৰিসানেৱ. দোৱাৰিকাপি ইত্থিযোৱ, ন্হাপনাদিপৰিকম্মকৰাপি ইত্থিযোৱ. ৰাজা কিৰ ‘‘তথাৰূপং ইস্সৰিযসুখসম্পত্তিং অনুভৱমানস্স পুৰিসং দিস্ৱা পৰিসঙ্কা উপ্পজ্জতি, সা মে পুত্তস্স মা অহোসী’’তি সব্বকিচ্চেসু ইত্থিযোৱ ঠপেসি. পৰিচাৰযমানোতি মোদমানো. ন হেট্ঠাপাসাদং ওৰোহামীতি পাসাদতো হেট্ঠা ন ওতৰামি. ইতি মং চত্তাৰো মাসে অঞ্ঞো সিখাবদ্ধো পুৰিসো নাম পস্সিতুং নালত্থ. যথাতি যেন নিযামেন. দাসকম্মকৰপোৰিসস্সাতি দাসানঞ্চেৱ দেৱসিকভত্তৱেতনাভতানং কম্মকৰানঞ্চ নিস্সায জীৱমানপুৰিসানঞ্চ. কণাজকন্তি সকুণ্ডকভত্তং. বিলঙ্গদুতিযন্তি কঞ্জিকদুতিযং.

এৱৰূপায ইদ্ধিযাতি এৱংজাতিকায পুঞ্ঞিদ্ধিযা সমন্নাগতস্স. এৱৰূপেন চ সুখুমালেনাতি এৱংজাতিকেন চ নিদ্দুক্খভাৱেন. সোখুমালেনাতিপি পাঠো. এৱং তথাগতো এত্তকেন ঠানেন অত্তনো সিৰিসম্পত্তিং কথেসি. কথেন্তো চ ন উপ্পিলাৱিতভাৱত্থং কথেসি, ‘‘এৱৰূপাযপি পন সম্পত্তিযা ঠিতো পমাদং অকত্ৱা অপ্পমত্তোৱ অহোসি’’ন্তি অপ্পমাদলক্খণস্সেৱ দীপনত্থং কথেসি. তেনেৱ অস্সুতৱা খো পুথুজ্জনোতিআদিমাহ. তত্থ পৰন্তি পৰপুগ্গলং. জিণ্ণন্তি জৰাজিণ্ণং. অট্টীযতীতি অট্টো পীড়িতো হোতি. হৰাযতীতি হিৰিং কৰোতি লজ্জতি. জিগুচ্ছতীতি অসুচিং ৱিয দিস্ৱা জিগুচ্ছং উপ্পাদেতি. অত্তানংযেৱ অতিসিত্ৱাতি জৰাধম্মম্পি সমানং অত্তানং অতিক্কমিত্ৱা অট্টীযতি হৰাযতীতি অত্থো. জৰাধম্মোতি জৰাসভাৱো. জৰং অনতীতোতি জৰং অনতিক্কন্তো, অন্তো জৰায ৱত্তামি. ইতি পটিসঞ্চিক্খতোতি এৱং পচ্চৱেক্খন্তস্স. যোব্বনমদোতি যোব্বনং নিস্সায উপ্পজ্জনকো মানমদো. সব্বসো পহীযীতি সব্বাকাৰেন পহীনো. মগ্গেন পহীনসদিসো কত্ৱা দস্সিতো. ন পনেস মগ্গেন পহীনো, পটিসঙ্খানেন পহীনোৱ কথিতোতি ৱেদিতব্বো. বোধিসত্তস্স হি দেৱতা জৰাপত্তং দস্সেসুং. ততো পট্ঠায যাৱ অৰহত্তা অন্তৰা মহাসত্তস্স যোব্বনমদো নাম ন উপ্পজ্জতি. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. এত্থ পন আৰোগ্যমদোতি অহং নিৰোগোতি আৰোগ্যং নিস্সায উপ্পজ্জনকো মানমদো. জীৱিতমদোতি অহং চিৰং জীৱীতি তং নিস্সায উপ্পজ্জনকো মানমদো. সিক্খং পচ্চক্খাযাতি সিক্খং পটিক্খিপিত্ৱা. হীনাযাৱত্ততীতি হীনায লামকায গিহিভাৱায আৱত্ততি.

যথাধম্মাতি ব্যাধিআদীহি যথাসভাৱা. তথাসন্তাতি যথা সন্তা এৱ অৱিপৰীতব্যাধিআদিসভাৱাৱ হুত্ৱাতি অত্থো. জিগুচ্ছন্তীতি পৰপুগ্গলং জিগুচ্ছন্তি. মম এৱং ৱিহাৰিনোতি ময্হং এৱং জিগুচ্ছাৱিহাৰেন ৱিহৰন্তস্স এৱং জিগুচ্ছনং নপ্পতিৰূপং ভৱেয্য নানুচ্ছৱিকং. সোহং এৱং ৱিহৰন্তোতি সো অহং এৱং পৰং জিগুচ্ছমানো ৱিহৰন্তো, এৱং ৱা ইমিনা পটিসঙ্খানৱিহাৰেন ৱিহৰন্তো. ঞত্ৱা ধম্মং নিৰূপধিন্তি সব্বূপধিৱিৰহিতং নিব্বানধম্মং ঞত্ৱা. সব্বে মদে অভিভোস্মীতি সব্বে তযোপি মদে অভিভৱিং সমতিক্কমিং. নেক্খম্মে দট্ঠু খেমতন্তি নিব্বানে খেমভাৱং দিস্ৱা. নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতোতিপি পাঠো, নিব্বানং খেমতো দিস্ৱাতি অত্থো. তস্স মে অহু উস্সাহোতি তস্স ময্হং তং নেক্খম্মসঙ্খাতং নিব্বানং অভিপস্সন্তস্স উস্সাহো অহু, ৱাযামো অহোসীতি অত্থো. নাহং ভব্বো এতৰহি, কামানি পটিসেৱিতুন্তি অহং দানি দুৱিধেপি কামে পটিসেৱিতুং অভব্বো. অনিৱত্তি ভৱিস্সামীতি পব্বজ্জতো চ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণতো চ ন নিৱত্তিস্সামি, অনিৱত্তকো ভৱিস্সামি. ব্ৰহ্মচৰিযপৰাযণোতি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযপৰাযণো জাতোস্মীতি অত্থো. ইতি ইমাহি গাথাহি মহাবোধিপল্লঙ্কে অত্তনো আগমনীযৱীৰিযং কথেসি.

১০. আধিপতেয্যসুত্তৱণ্ণনা

৪০. দসমে আধিপতেয্যানীতি জেট্ঠককাৰণতো নিব্বত্তানি. অত্তাধিপতেয্যন্তিআদীসু অত্তানং জেট্ঠকং কত্ৱা নিব্বত্তিতং গুণজাতং অত্তাধিপতেয্যং. লোকং জেট্ঠকং কত্ৱা নিব্বত্তিতং লোকাধিপতেয্যং. নৱৱিধং লোকুত্তৰধম্মং জেট্ঠকং কত্ৱা নিব্বত্তিতং ধম্মাধিপতেয্যং. ন ইতি ভৱাভৱহেতূতি ইতি ভৱো, ইতি ভৱোতি এৱং আযতিং, ন তস্স তস্স সম্পত্তিভৱস্স হেতু. ওতিণ্ণোতি অনুপৱিট্ঠো. যস্স হি জাতি অন্তোপৱিট্ঠা, সো জাতিযা ওতিণ্ণো নাম. জৰাদীসুপি এসেৱ নযো. কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্সাতি সকলস্স ৱট্টদুক্খৰাসিস্স. অন্তকিৰিযা পঞ্ঞাযেথাতি অন্তকৰণং পৰিচ্ছেদপৰিৱটুমকৰণং পঞ্ঞাযেয্য. ওহাযাতি পহায. পাপিট্ঠতৰেতি লামকতৰে. আৰদ্ধন্তি পগ্গহিতং পৰিপুণ্ণং, আৰদ্ধত্তাৱ অসল্লীনং. উপট্ঠিতাতি চতুসতিপট্ঠানৱসেন উপট্ঠিতা. উপট্ঠিতত্তাৱ অসম্মুট্ঠা. পস্সদ্ধো কাযোতি নামকাযো চ কৰজকাযো চ পস্সদ্ধো ৱূপসন্তদৰথো. পস্সদ্ধত্তাৱ অসাৰদ্ধো. সমাহিতং চিত্তন্তি আৰম্মণে চিত্তং সম্মা আহিতং সুট্ঠু ঠপিতং. সম্মা আহিতত্তাৱ একগ্গং. অধিপতিং কৰিত্ৱাতি জেট্ঠকং কত্ৱা. সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতীতি সুদ্ধং নিম্মলং কত্ৱা অত্তানং পৰিহৰতি পটিজগ্গতি, গোপাযতীতি অত্থো. অযঞ্চ যাৱ অৰহত্তমগ্গা পৰিযাযেন সুদ্ধমত্তানং পৰিহৰতি নাম, ফলপ্পত্তোৱ পন নিপ্পৰিযাযেন সুদ্ধমত্তানং পৰিহৰতি.

স্ৱাক্খাতোতিআদীনি ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.১৪৭) ৱিত্থাৰিতানি. জানং পস্সং ৱিহৰন্তীতি তং ধম্মং জানন্তা পস্সন্তা ৱিহৰন্তি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি আধিপতেয্যানীতি এত্তাৱতা তীণি আধিপতেয্যানি লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকানি কথিতানি.

পকুব্বতোতি কৰোন্তস্স. অত্তা তে পুৰিস জানাতি, সচ্চং ৱা যদি ৱা মুসাতি যং ত্ৱং কৰোসি, তং যদি ৱা যথাসভাৱং যদি ৱা নো যথাসভাৱন্তি তৱ অত্তাৱ জানাতি. ইমিনা চ কাৰণেন ৱেদিতব্বং ‘‘পাপকম্মং কৰোন্তস্স লোকে পটিচ্ছন্নট্ঠানং নাম নত্থী’’তি. কল্যাণন্তি সুন্দৰং. অতিমঞ্ঞসীতি অতিক্কমিত্ৱা মঞ্ঞসি. অত্তানং পৰিগূহসীতি যথা মে অত্তাপি ন জানাতি, এৱং নং পৰিগূহামীতি ৱাযমসি. অত্তাধিপতেয্যকোতি অত্তজেট্ঠকো. লোকাধিপোতি লোকজেট্ঠকো. নিপকোতি পঞ্ঞৱা. ঝাযীতি ঝাযন্তো. ধম্মাধিপোতি ধম্মজেট্ঠকো. সচ্চপৰক্কমোতি থিৰপৰক্কমো ভূতপৰক্কমো. পসয্হ মাৰন্তি মাৰং পসহিত্ৱা. অভিভুয্য অন্তকন্তি ইদং তস্সেৱ ৱেৱচনং. যো চ ফুসী জাতিক্খযং পধানৱাতি যো ঝাযী পধানৱা মাৰং অভিভৱিত্ৱা জাতিক্খযং অৰহত্তং ফুসি. সো তাদিসোতি সো তথাৱিধো তথাসণ্ঠিতো. লোকৱিদূতি তযো লোকে ৱিদিতে পাকটে কত্ৱা ঠিতো. সুমেধোতি সুপঞ্ঞো. সব্বেসু ধম্মেসু অতম্মযো মুনীতি সব্বে তেভূমকধম্মে তণ্হাসঙ্খাতায তম্মযতায অভাৱেন অতম্মযো খীণাসৱমুনি কদাচি কত্থচি ন হীযতি ন পৰিহীযতীতি ৱুত্তং হোতীতি.

দেৱদূতৱগ্গো চতুত্থো.