৪. চক্কৱত্তিসুত্তৱণ্ণনা
১৪. চতুত্থে চতূহি সঙ্গহৱত্থূহি জনং ৰঞ্জেতীতি ৰাজা. চক্কং ৱত্তেতীতি চক্কৱত্তী. ৱত্তিতং ৱা অনেন চক্কন্তি চক্কৱত্তী. ধম্মো অস্স অত্থীতি ধম্মিকো. ধম্মেনেৱ দসৱিধেন চক্কৱত্তিৱত্তেন ৰাজা জাতোতি ধম্মৰাজা. সোপি ন অৰাজকন্তি সোপি অঞ্ঞং নিস্সযৰাজানং অলভিত্ৱা চক্কং নাম ৱত্তেতুং ন সক্কোতীতি অত্থো. ইতি সত্থা দেসনং পট্ঠপেত্ৱা যথানুসন্ধিং অপাপেত্ৱাৱ তুণ্হী অহোসি. কস্মা? অনুসন্ধিকুসলা উট্ঠহিত্ৱা অনুসন্ধিং পুচ্ছিস্সন্তি, বহূ হি ইমস্মিং ঠানে তথাৰূপা ভিক্খূ, অথাহং তেহি পুট্ঠো দেসনং ৱড্ঢেস্সামীতি. অথেকো অনুসন্ধিকুসলো ভিক্খু ভগৱন্তং পুচ্ছন্তো কো পন, ভন্তেতিআদিমাহ. ভগৱাপিস্স ব্যাকৰোন্তো ধম্মো ভিক্খূতিআদিমাহ.
তত্থ ধম্মোতি দসকুসলকম্মপথধম্মো. ধম্মন্তি তমেৱ ৱুত্তপ্পকাৰং ধম্মং. নিস্সাযাতি তদধিট্ঠানেন চেতসা তমেৱ নিস্সযং কত্ৱা. ধম্মং সক্কৰোন্তোতি যথা কতো সো ধম্মো সুট্ঠু কতো হোতি, এৱমেতং কৰোন্তো. ধম্মং গৰুং কৰোন্তোতি তস্মিং গাৰৱুপ্পত্তিযা তং গৰুকৰোন্তো. ধম্মং অপচাযমানোতি তস্সেৱ ধম্মস্স অঞ্জলিকৰণাদীহি নীচৱুত্তিতং কৰোন্তো. ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতূতি তং ধম্মং ধজমিৱ পুৰক্খত্ৱা কেতুমিৱ উক্খিপিত্ৱা পৱত্তিযা ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু চ হুত্ৱাতি অত্থো. ধম্মাধিপতেয্যোতি ধম্মাধিপতিভূতাগতভাৱেন ধম্মৱসেনেৱ চ সব্বকিৰিযানং কৰণেন ধম্মাধিপতেয্যো হুত্ৱা. ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহতীতি ধম্মো অস্সা অত্থীতি ধম্মিকা, ৰক্খা চ আৱৰণঞ্চ গুত্তি চ ৰক্খাৱৰণগুত্তি. তত্থ ‘‘পৰং ৰক্খন্তো অত্তানং ৰক্খতী’’তি ৱচনতো খন্তিআদযো ৰক্খা. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পৰং ৰক্খন্তো অত্তানং ৰক্খতি. খন্তিযা অৱিহিংসায মেত্তচিত্ততায অনুদ্দযাযা’’তি (সং. নি. ৫.৩৮৫). নিৱাসনপাৰুপনগেহাদীনি আৱৰণং. চোৰাদিউপদ্দৱনিৱাৰণত্থং গোপাযনা গুত্তি. তং সব্বম্পি সুট্ঠু ৱিদহতি পৱত্তেতি ঠপেতীতি অত্থো.
ইদানি যত্থ সা সংৱিদহিতব্বা, তং দস্সেন্তো অন্তোজনস্মিন্তিআদিমাহ. তত্ৰাযং সঙ্খেপত্থো – অন্তোজনসঙ্খাতং পুত্তদাৰং সীলসংৱৰে পতিট্ঠাপেন্তো ৱত্থগন্ধমালাদীনি চস্স দদমানো সব্বোপদ্দৱে চস্স নিৱাৰযমানো ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহতি নাম. খত্তিযাদীসুপি এসেৱ নযো. অযং পন ৱিসেসো – অভিসিত্তখত্তিযা ভদ্ৰঅস্সাজানীযাদিৰতনসম্পদানেনপি উপগণ্হিতব্বা, অনুযন্তা খত্তিযা তেসং অনুৰূপযানৱাহনসম্পদানেনপি পৰিতোসেতব্বা, বলকাযো কালং অনতিক্কমেত্ৱা ভত্তৱেতনসম্পদানেনপি অনুগ্গহেতব্বো, ব্ৰাহ্মণা অন্নপানৱত্থাদিনা দেয্যধম্মেন, গহপতিকা ভত্তবীজনঙ্গলবলিবদ্দাদিসম্পদানেন, তথা নিগমৱাসিনো নেগমা জনপদৱাসিনো চ জানপদা. সমিতপাপবাহিতপাপা পন সমণব্ৰাহ্মণা সমণপৰিক্খাৰসম্পদানেন সক্কাতব্বা, মিগপক্খিনো অভযদানেন সমস্সাসেতব্বা.
ধম্মেনেৱ চক্কং ৱত্তেতীতি দসকুসলকম্মপথধম্মেনেৱ চক্কং পৱত্তেতি. তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযন্তি তং তেন এৱং পৱত্তিতং আণাচক্কং অপ্পটিৱত্তিযং হোতি. কেনচি মনুস্সভূতেনাতি দেৱতা নাম অত্তনা ইচ্ছিতিচ্ছিতমেৱ কৰোন্তি, তস্মা তা অগ্গণ্হিত্ৱা ‘‘মনুস্সভূতেনা’’তি ৱুত্তং. পচ্চত্থিকেনাতি পটিঅত্থিকেন, পটিসত্তুনাতি অত্থো. ধম্মিকোতি চক্কৱত্তী দসকুসলকম্মপথৱসেন ধম্মিকো, তথাগতো পন নৱলোকুত্তৰধম্মৱসেন. ধম্মৰাজাতি নৱহি লোকুত্তৰধম্মেহি মহাজনং ৰঞ্জেতীতি ধম্মৰাজা. ধম্মংযেৱাতি নৱলোকুত্তৰধম্মমেৱ নিস্সায তমেৱ সক্কৰোন্তো তং গৰুকৰোন্তো তং অপচাযমানো. সোৱস্স ধম্মো অব্ভুগ্গতট্ঠেন ধজোতি ধম্মদ্ধজো. সোৱস্স কেতূতি ধম্মকেতু. তমেৱ অধিপতিং জেট্ঠকং কত্ৱা ৱিহৰতীতি ধম্মাধিপতেয্যো. ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিন্তি লোকিযলোকুত্তৰধম্মদাযিকৰক্খঞ্চ আৱৰণঞ্চ গুত্তিঞ্চ. সংৱিদহতীতি ঠপেতি পঞ্ঞপেতি. এৱৰূপন্তি তিৱিধং কাযদুচ্চৰিতং ন সেৱিতব্বং, সুচৰিতং সেৱিতব্বন্তি এৱং সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. সংৱিদহিত্ৱাতি ঠপেত্ৱা কথেত্ৱা. ধম্মেনেৱ অনুত্তৰং ধম্মচক্কং পৱত্তেতীতি নৱলোকুত্তৰধম্মেনেৱ অসদিসং ধম্মচক্কং পৱত্তেতি. তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযন্তি তং এৱং পৱত্তিতং ধম্মচক্কং এতেসু সমণাদীসু একেনপি পটিৱত্তেতুং পটিবাহিতুং ন সক্কা. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.