৩. বালৱগ্গৱণ্ণনা

২২. ততিযস্স পঠমে অচ্চযং অচ্চযতো ন পস্সতীতি ‘‘অপৰজ্ঝিত্ৱা অপৰদ্ধং মযা’’তি অত্তনো অপৰাধং ন পস্সতি, অপৰদ্ধং মযাতি ৱত্ৱা দণ্ডকম্মং আহৰিত্ৱা ন খমাপেতীতি অত্থো. অচ্চযং দেসেন্তস্সাতি এৱং ৱত্ৱা দণ্ডকম্মং আহৰিত্ৱা খমাপেন্তস্স. যথাধম্মং নপ্পটিগ্গণ্হাতীতি ‘‘পুন এৱং ন কৰিস্সামি, খমথ মে’’তি ৱুচ্চমানো অচ্চযং ইমং যথাধম্মং যথাসভাৱং ন পটিগ্গণ্হাতি. ‘‘ইতো পট্ঠায পুন এৱৰূপং মা অকাসি, খমামি তুয্হ’’ন্তি ন ৱদতি. সুক্কপক্খো ৱুত্তপটিপক্খনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.

২৩. দুতিযে অব্ভাচিক্খন্তীতি অভিভৱিত্ৱা আচিক্খন্তি, অভূতেন ৱদন্তি. দোসন্তৰোতি অন্তৰে পতিতদোসো. এৱৰূপো হি ‘‘নত্থি সমণস্স গোতমস্স উত্তৰিমনুস্সধম্মো’’তিআদীনি ৱদন্তো সুনক্খত্তো ৱিয তথাগতং অব্ভাচিক্খতি. সদ্ধো ৱা দুগ্গহিতেনাতি যো হি ঞাণৱিৰহিতায সদ্ধায অতিসদ্ধো হোতি মুদ্ধপ্পসন্নো, সোপি ‘‘বুদ্ধো নাম সব্বলোকুত্তৰো, সব্বে তস্স কেসাদযো বাত্তিংস কোট্ঠাসা লোকুত্তৰাযেৱা’’তিআদিনা নযেন দুগ্গহিতং গণ্হিত্ৱা তথাগতং অব্ভাচিক্খতি. ততিযং উত্তানত্থমেৱাতি.

২৫. চতুত্থে নেয্যত্থং সুত্তন্তন্তি যস্স অত্থো নেতব্বো, তং নেতব্বত্থং সুত্তন্তং. নীতত্থো সুত্তন্তোতি দীপেতীতি কথিতত্থো অযং সুত্তন্তোতি ৱদতি. তত্থ ‘‘একপুগ্গলো, ভিক্খৱে, দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা, তযোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা, চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা’’তি এৱৰূপো সুত্তন্তো নেয্যত্থো নাম. এত্থ হি কিঞ্চাপি সম্মাসম্বুদ্ধেন ‘‘একপুগ্গলো, ভিক্খৱে’’তিআদি ৱুত্তং, পৰমত্থতো পন পুগ্গলো নাম নত্থীতি এৱমস্স অত্থো নেতব্বোৱ হোতি. অযং পন অত্তনো বালতায নীতত্থো অযং সুত্তন্তোতি দীপেতি. পৰমত্থতো হি পুগ্গলে অসতি ন তথাগতো ‘‘একপুগ্গলো, ভিক্খৱে’’তিআদীনি ৱদেয্য. যস্মা পন তেন ৱুত্তং, তস্মা পৰমত্থতো অত্থি পুগ্গলোতি গণ্হন্তো তং নেয্যত্থং সুত্তন্তং নীতত্থো সুত্তন্তোতি দীপেতি. নীতত্থন্তি অনিচ্চং দুক্খং অনত্তাতি এৱং কথিতত্থং. এত্থ হি অনিচ্চমেৱ দুক্খমেৱ অনত্তাযেৱাতি অত্থো. অযং পন অত্তনো বালতায ‘‘নেয্যত্থো অযং সুত্তন্তো, অত্থমস্স আহৰিস্সামী’’তি ‘‘নিচ্চং নাম অত্থি, সুখং নাম অত্থি, অত্তা নাম অত্থী’’তি গণ্হন্তো নীতত্থং সুত্তন্তং নেয্যত্থো সুত্তন্তোতি দীপেতি নাম. পঞ্চমং উত্তানত্থমেৱাতি.

২৭. ছট্ঠে পটিচ্ছন্নকম্মন্তস্সাতি পাপকম্মস্স. পাপং হি পটিচ্ছাদেত্ৱা কৰোন্তি. নো চেপি পটিচ্ছাদেত্ৱা কৰোন্তি, পাপকম্মং পটিচ্ছন্নমেৱাতি ৱুচ্চতি. নিৰযোতি সহোকাসকা খন্ধা. তিৰচ্ছানযোনিযং খন্ধাৱ লব্ভন্তি. সত্তমট্ঠমানি উত্তানত্থানেৱ.

৩০. নৱমে পটিগ্গাহাতি পটিগ্গাহকা, দুস্সীলং পুগ্গলং দ্ৱে ঠানানি পটিগ্গণ্হন্তীতি অত্থো.

৩১. দসমে অত্থৱসেতি কাৰণানি. অৰঞ্ঞৱনপত্থানীতি অৰঞ্ঞানি চ ৱনপত্থানি চ. তত্থ কিঞ্চাপি অভিধম্মে নিপ্পৰিযাযেন ‘‘নিক্খমিত্ৱা বহি ইন্দখীলা, সব্বমেতং অৰঞ্ঞ’’ন্তি (ৱিভ. ৫২৯) ৱুত্তং, তথাপি যং তং ‘‘পঞ্চধনুসতিকং পচ্ছিম’’ন্তি (পাৰা. ৬৫৪) আৰঞ্ঞকঙ্গনিপ্ফাদকং সেনাসনং ৱুত্তং, তদেৱ অধিপ্পেতন্তি ৱেদিতব্বং. ৱনপত্থন্তি গামন্তং অতিক্কমিত্ৱা মনুস্সানং অনুপচাৰট্ঠানং, যত্থ ন কসীযতি ন ৱপীযতি. পন্তানীতি পৰিযন্তানি অতিদূৰানি, দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰন্তি লোকিযলোকুত্তৰং ফাসুৱিহাৰং. পচ্ছিমঞ্চ জনতং অনুকম্পমানোতি পচ্ছিমে মম সাৱকে অনুকম্পন্তো.

৩২. একাদসমে ৱিজ্জাভাগিযাতি ৱিজ্জাকোট্ঠাসিকা. সমথোতি চিত্তেকগ্গতা. ৱিপস্সনাতি সঙ্খাৰপৰিগ্গাহকঞাণং. কমত্থমনুভোতীতি কতমং অত্থং আৰাধেতি সম্পাদেতি পৰিপূৰেতি. চিত্তং ভাৱীযতীতি মগ্গচিত্তং ভাৱীযতি ব্ৰূহীযতি ৱড্ঢীযতি. যো ৰাগো, সো পহীযতীতি যো ৰজ্জনকৱসেন ৰাগো, সো পহীযতি. ৰাগো হি মগ্গচিত্তস্স পচ্চনীকো, মগ্গচিত্তং ৰাগস্স চ. ৰাগক্খণে মগ্গচিত্তং নত্থি, মগ্গচিত্তক্খণে ৰাগো নত্থি. যদা পন ৰাগো উপ্পজ্জতি, তদা মগ্গচিত্তস্স উপ্পত্তিং নিৱাৰেতি, পদং পচ্ছিন্দতি. যদা পন মগ্গচিত্তং উপ্পজ্জতি, তদা ৰাগং সমূলকং উব্বট্টেত্ৱা সমুগ্ঘাতেন্তমেৱ উপ্পজ্জতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘ৰাগো পহীযতী’’তি.

ৱিপস্সনা, ভিক্খৱে, ভাৱিতাতি ৱিপস্সনাঞাণং ব্ৰূহিতং ৱড্ঢিতং. পঞ্ঞা ভাৱীযতীতি মগ্গপঞ্ঞা ভাৱীযতি ব্ৰূহীযতি ৱড্ঢীযতি. যা অৱিজ্জা, সা পহীযতীতি অট্ঠসু ঠানেসু ৱট্টমূলিকা মহাঅৱিজ্জা পহীযতি. অৱিজ্জা হি মগ্গপঞ্ঞায পচ্চনীকা, মগ্গপঞ্ঞা অৱিজ্জায. অৱিজ্জাক্খণে মগ্গপঞ্ঞা নত্থি, মগ্গপঞ্ঞাক্খণে অৱিজ্জা নত্থি. যদা পন অৱিজ্জা উপ্পজ্জতি, তদা মগ্গপঞ্ঞায উপ্পত্তিং নিৱাৰেতি, পদং পচ্ছিন্দতি. যদা মগ্গপঞ্ঞা উপ্পজ্জতি, তদা অৱিজ্জং সমূলিকং উব্বট্টেত্ৱা সমুগ্ঘাতযমানাৱ উপ্পজ্জতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অৱিজ্জা পহীযতী’’তি. ইতি মগ্গচিত্তং মগ্গপঞ্ঞাতি দ্ৱেপি সহজাতধম্মাৱ কথিতা.

ৰাগুপক্কিলিট্ঠং ৱা, ভিক্খৱে, চিত্তং ন ৱিমুচ্চতীতি ৰাগেন উপক্কিলিট্ঠত্তা মগ্গচিত্তং ন ৱিমুচ্চতীতি দস্সেতি. অৱিজ্জুপক্কিলিট্ঠা ৱা পঞ্ঞা ন ভাৱীযতীতি অৱিজ্জায উপক্কিলিট্ঠত্তা মগ্গপঞ্ঞা ন ভাৱীযতীতি দস্সেতি. ইতি খো, ভিক্খৱেতি এৱং খো, ভিক্খৱে. ৰাগৱিৰাগা চেতোৱিমুত্তীতি ৰাগস্স খযৱিৰাগেন চেতোৱিমুত্তি নাম হোতি. ফলসমাধিস্সেতং নামং. অৱিজ্জাৱিৰাগা পঞ্ঞাৱিমুত্তীতি অৱিজ্জায খযৱিৰাগেন পঞ্ঞাৱিমুত্তি নাম হোতি. ইমস্মিং সুত্তে নানাক্খণিকা সমাধিৱিপস্সনা কথিতাতি.

বালৱগ্গো ততিযো.