৯-১০. কথাৱত্থুসুত্তদ্ৱযৱণ্ণনা
৬৯-৭০. নৱমে তিৰচ্ছানকথন্তি অনিয্যানিকত্তা সগ্গমোক্খমগ্গানং তিৰচ্ছানভূতং কথং. তত্থ ৰাজানং আৰব্ভ ‘‘মহাসম্মতো মন্ধাতা ধম্মাসোকো এৱংমহানুভাৱো’’তিআদিনা নযেন পৱত্তকথা ৰাজকথা. এস নযো চোৰকথাদীসু. তেসু ‘‘অসুকো ৰাজা অভিৰূপো দস্সনীযো’’তিআদিনা গেহসিতকথাৱ তিৰচ্ছানকথা হোতি, ‘‘সোপি নাম এৱংমহানুভাৱো খযং গতো’’তি এৱং পৱত্তা পন কম্মট্ঠানভাৱে তিট্ঠতি. চোৰেসুপি ‘‘মূলদেৱো এৱংমহানুভাৱো, মেঘদেৱো এৱংমহানুভাৱো’’তি তেসং কম্মং পটিচ্চ ‘‘অহো সূৰা’’তি গেহসিতকথাৱ তিৰচ্ছানকথা. যুদ্ধেসুপি ভাৰতযুদ্ধাদীসু ‘‘অসুকেন অসুকো এৱং মাৰিতো এৱং ৱিদ্ধো’’তি কম্মস্সাদৱসেনেৱ কথা তিৰচ্ছানকথা, ‘‘তেপি নাম খযং গতা’’তি এৱং পৱত্তা পন সব্বত্থ কম্মট্ঠানমেৱ হোতি. অপিচ অন্নাদীসু ‘‘এৱং ৱণ্ণৱন্তং ৰসৱন্তং ফস্সসম্পন্নং খাদিম্হ ভুঞ্জিম্হ পিৱিম্হ পৰিভুঞ্জিম্হা’’তি কামৰসস্সাদৱসেন কথেতুং ন ৱট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৱা ‘‘পুব্বে এৱং ৱণ্ণাদিসম্পন্নং অন্নং পানং ৱত্থং যানং মালং গন্ধং সীলৱন্তানং অদম্হ, চেতিযং পূজিম্হা’’তি কথেতুং ৱট্টতি.
ঞাতিকথাদীসুপি ‘‘অম্হাকং ঞাতকা সূৰা সমত্থা’’তি ৱা ‘‘পুব্বে মযং এৱং ৱিচিত্ৰেহি যানেহি ৱিচৰিম্হা’’তি ৱা অস্সাদৱসেন ৱত্তুং ন ৱট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৱা ‘‘তেপি নো ঞাতকা খযং গতা’’তি ৱা ‘‘পুব্বে মযং এৱৰূপা উপাহনা সঙ্ঘস্স অদম্হা’’তি ৱা কথেতব্বং. গামকথাপি সুনিৱিট্ঠদুন্নিৱিট্ঠসুভিক্খদুব্ভিক্খাদিৱসেন ৱা ‘‘অসুকগামৱাসিনো সূৰা সমত্থা’’তি ৱা এৱং অস্সাদৱসেনেৱ ন ৱট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৱা ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তি ৱা ‘‘খযৱযং গতা’’তি ৱা ৱত্তুং ৱট্টতি. নিগমনগৰজনপদকথাসুপি এসেৱ নযো.
ইত্থিকথাপি ৱণ্ণসণ্ঠানাদীনি পটিচ্চ অস্সাদৱসেন ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না খযং গতা’’তি এৱমেৱ ৱট্টতি. সূৰকথাপি ‘‘নন্দিমিত্তো নাম যোধো সূৰো অহোসী’’তি অস্সাদৱসেনেৱ ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধো অহোসি খযং গতো’’তি এৱমেৱ ৱট্টতি. সুৰাকথন্তি পাড়িযং পন অনেকৱিধং মজ্জকথং অস্সাদৱসেন কথেতুং ন ৱট্টতি, আদীনৱৱসেনেৱ ৱত্তুং ৱট্টতি. ৱিসিখাকথাপি ‘‘অসুকৱিসিখা সুনিৱিট্ঠা দুন্নিৱিট্ঠা সূৰা সমত্থা’’তি অস্সাদৱসেনেৱ ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না খযং গতা’’তি ৱট্টতি. কুম্ভট্ঠানকথা নাম কূটট্ঠানকথা উদকতিত্থকথা ৱুচ্চতি (দী. নি. অট্ঠ. ১.১৭; ম. নি. অট্ঠ. ২.২২৩; সং. নি. অট্ঠ. ৩.৫.১০৮০). কুম্ভদাসিকথা ৱা. সাপি ‘‘পাসাদিকা নচ্চিতুং গাযিতুং ছেকা’’তি অস্সাদৱসেন ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তিআদিনা নযেনেৱ ৱট্টতি.
পুব্বপেতকথা নাম অতীতঞাতিকথা. তত্থ ৱত্তমানঞাতিকথাসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযো. নানত্তকথা নাম পুৰিমপচ্ছিমকথাৱিমুত্তা অৱসেসা নানাসভাৱা তিৰচ্ছানকথা. লোকক্খাযিকা নাম ‘‘অযং লোকো কেন নিম্মিতো? অসুকেন নাম নিম্মিতো. কাকো সেতো অট্ঠীনং সেতত্তা, বলাকা ৰত্তা লোহিতস্স ৰত্তত্তা’’তিএৱমাদিকা লোকাযতৱিতণ্ডসল্লাপকথা. সমুদ্দক্খাযিকা নাম কস্মা সমুদ্দো সাগৰোতি. সাগৰদেৱেন খতত্তা সাগৰো, খতো মেতি হত্থমুদ্দায নিৱেদিতত্তা সমুদ্দোতিএৱমাদিকা নিৰত্থকা সমুদ্দক্খাযনকথা. ভৱোতি ৱুদ্ধি, অভৱোতি হানি. ইতি ভৱো ইতি অভৱোতি যং ৱা তং ৱা নিৰত্থককাৰণং ৱত্ৱা পৱত্তিতকথা ইতিভৱাভৱকথা নাম.
তেজসা তেজন্তি অত্তনো তেজসা তেসং তেজং. পৰিযাদিযেয্যাথাতি খেপেত্ৱা গহেত্ৱা অভিভৱেয্যাথ. তত্ৰিদং ৱত্থু – একো পিণ্ডপাতিকো মহাথেৰং পুচ্ছি – ‘‘ভন্তে, তেজসা তেজং পৰিযাদিযমানা ভিক্খূ কিং কৰোন্তী’’তি. থেৰো আহ – আৱুসো, কিঞ্চিদেৱ আতপে ঠপেত্ৱা যথা ছাযা হেট্ঠা ন ওতৰতি, উদ্ধংযেৱ গচ্ছতি তথা কৰোন্তি. দসমে পাসংসানি ঠানানীতি পসংসাৱহানি কাৰণানি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
যমকৱগ্গো দুতিযো.