১৪. এতদগ্গৱগ্গো
(১৪) ৬. ছট্ঠএতদগ্গৱগ্গো
তপুস্সভল্লিকৱত্থু
২৪৮. উপাসকপাড়িযা পঠমে পঠমং সৰণং গচ্ছন্তানন্তি সব্বপঠমং সৰণং গচ্ছন্তানং তপুস্সো চ ভল্লিকো চাতি ইমে দ্ৱে ৱাণিজা অগ্গাতি দস্সেতি. ইমে কিৰ পদুমুত্তৰবুদ্ধকালে হংসৱতিযং কুলগেহে পটিসন্ধিং গহেত্ৱা অপৰভাগে সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তা সত্থাৰং দ্ৱে উপাসকে পঠমং সৰণং গচ্ছন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থযিংসু. তে কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা অম্হাকং বোধিসত্তস্স সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণপত্তিতো পুৰেতৰমেৱ অসিতঞ্জননগৰে কুটুম্বিযগেহে নিব্বত্তিংসু. জেট্ঠভাতিকো তপুস্সো নাম অহোসি, কনিট্ঠো ভল্লিকো নাম.
তে অপৰেন সমযেন ঘৰাৱাসং ৱসন্তা কালেন কালং পঞ্চ সকটসতানি যোজাপেত্ৱা ৱাণিজকম্মং কৰোন্তা চৰন্তি. তস্মিং সমযে অম্হাকং বোধিসত্তো সব্বঞ্ঞুতং পত্ৱা সত্তসত্তাহং বোধিমণ্ডে ৱিহৰিত্ৱা অট্ঠমে সত্তাহে ৰাজাযতনমূলে নিসীদি. তস্মিং সমযে তে ৱাণিজা পঞ্চমত্তেহি সকটসতেহি তং ঠানং অনুপ্পত্তা অহেসুং. তেসং অনন্তৰে অত্তভাৱে মাতা তস্মিং পদেসে দেৱতা হুত্ৱা নিব্বত্তি. সা চিন্তেসি – ‘‘ইদানি বুদ্ধানং আহাৰো লদ্ধুং ৱট্টতি. ন হি সক্কা ইতো পৰং নিৰাহাৰেহি যাপেতুং. ইমে চ মে পুত্তা ইমিনা মগ্গেন গচ্ছন্তি, তেহি অজ্জ বুদ্ধানং পিণ্ডপাতং দাপেতুং ৱট্টতী’’তি পঞ্চসু সকটসতেসু যুত্তগোণানং গমনুপচ্ছেদং অকাসি. তে ‘‘কিং নামেত’’ন্তি নানাৱিধানি নিমিত্তানি ওলোকেন্তি. অথ তেসং কিলমনভাৱং ঞত্ৱা একস্স পুৰিসস্স সৰীৰে অধিমুচ্চিত্ৱা ‘‘কিং কাৰণা কিলমথ? তুম্হাকং অঞ্ঞো যক্খাৱট্টো ৱা ভূতাৱট্টো ৱা নাগাৱট্টো ৱা নত্থি, অহং পন ৱো অতীতত্তভাৱে মাতা ইমস্মিং ঠানে ভুম্মদেৱতা হুত্ৱা নিব্বত্তা. এস দসবলো ৰাজাযতনমূলে নিসিন্নো, তস্স পঠমং পিণ্ডপাতং দেথা’’তি.
তে তস্সা কথং সুত্ৱা তুট্ঠমানসা হুত্ৱা মন্থঞ্চ মধুপিণ্ডিকঞ্চ সুৱণ্ণথালকেন আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘ইমং ভোজনং পটিগ্গণ্হথ, ভন্তে’’তি আহংসু. সত্থা অতীতবুদ্ধানং আচিণ্ণং ওলোকেসি, অথস্স চত্তাৰো মহাৰাজানো সেলমযে পত্তে উপনামেসুং. সত্থা ‘‘তেসং মহপ্ফলং হোতূ’’তি চত্তাৰোপি পত্তে ‘‘একোৱ পত্তো হোতূ’’তি অধিট্ঠাসি. তস্মিং খণে তে ৱাণিজা তথাগতস্স পত্তে মন্থঞ্চ মধুপিণ্ডিকঞ্চ পতিট্ঠপেত্ৱা পৰিভুত্তকালে উদকং দত্ৱা ভত্তকিচ্চপৰিযোসানে সত্থাৰং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অথ নেসং সত্থা ধম্মং দেসেসি, দেসনাপৰিযোসানে দ্ৱেপি জনা দ্ৱেৱাচিকে সৰণে পতিট্ঠায সত্থাৰং অভিৱাদেত্ৱা অত্তনো নগৰং গন্তুকামা, ‘‘ভন্তে, অম্হাকং পৰিচৰণচেতিযং দেথা’’তি ৱদিংসু. সত্থা দক্খিণেন হত্থেন সীসং পৰামসিত্ৱা দ্ৱিন্নম্পি জনানং অট্ঠ কেসধাতুযো অদাসি. তে উভোপি জনা কেসধাতুযো সুৱণ্ণসমুগ্গেসু ঠপেত্ৱা অত্তনো নগৰং নেত্ৱা অসিতঞ্জননগৰদ্ৱাৰে জীৱকেসধাতুযা চেতিযং পতিট্ঠাপেসুং. উপোসথদিৱসে চেতিযতো নীলস্মিযো নিগ্গচ্ছন্তি. এৱমেতং ৱত্থু সমুট্ঠিতং. সত্থা পন অপৰভাগে জেতৱনে নিসীদিত্ৱা উপাসকে পটিপাটিযা ঠানন্তৰেসু ঠপেন্তো ইমে দ্ৱে জনে পঠমং সৰণং গচ্ছন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
অনাথপিণ্ডিকসেট্ঠিৱত্থু
২৪৯. দুতিযে দাযকানন্তি দানাভিৰতানং সুদত্তো, গহপতি, অনাথপিণ্ডিকো অগ্গোতি দস্সেতি. সো কিৰ পদুমুত্তৰবুদ্ধকালে হংসৱতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো সত্থু ধম্মকথং সুণন্তো সত্থাৰং একং উপাসকং দাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং সুমনসেট্ঠিস্স গেহে নিব্বত্তি, সুদত্তোতিস্স নামং অকংসু.
সো অপৰভাগে ঘৰাৱাসে পতিট্ঠিতো দাযকো দানপতি হুত্ৱা তেনেৱ গুণেন পত্থটনামধেয্যো অনাথপিণ্ডিকো নাম অহোসি. সো পঞ্চহি সকটসতেহি ভণ্ডং আদায ৰাজগহে অত্তনো পিযসহাযকস্স সেট্ঠিনো গেহং গন্ত্ৱা তত্থ বুদ্ধস্স ভগৱতো উপ্পন্নভাৱং সুত্ৱা বলৱপচ্চূসকালে দেৱতানুভাৱেন ৱিৱটেন দ্ৱাৰেন সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায দুতিযদিৱসে চ বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং দত্ৱা সাৱত্থিং আগমনত্থায সত্থু পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা অন্তৰামগ্গে পঞ্চচত্তালীসযোজনমগ্গে সতসহস্সং সতসহস্সং দত্ৱা যোজনিকৱিহাৰে কাৰেত্ৱা জেতৱনং কোটিসন্থাৰেন সন্থৰিত্ৱা অট্ঠাৰসহি কোটীহি কিণিত্ৱা অট্ঠাৰসহি কোটীহি ৱিহাৰং কাৰেত্ৱা ৱিহাৰে নিট্ঠিতে চতুন্নং পৰিসানং পুৰেভত্তপচ্ছাভত্তেসু যদিচ্ছকং দানং দদন্তো অট্ঠাৰসহি কোটীহি ৱিহাৰমহং নিট্ঠাপেসি. ৱিহাৰমহো নৱহি মাসেহি নিট্ঠানং অগমাসি, ‘‘পঞ্চহী’’তি অপৰে. তেমাসে পন সব্বাচৰিযানং ৱিৱাদো নত্থি.
এৱং চতুপণ্ণাসকোটিধনং ৱিস্সজ্জেত্ৱা নিচ্চকালং গেহে এৱৰূপং দানং পৱত্তেসি. দেৱসিকং পঞ্চ সলাকভত্তসতানি হোন্তি, পঞ্চ পক্খিকভত্তসতানি, পঞ্চ সলাকযাগুসতানি, পঞ্চ পক্খিকযাগুসতানি, পঞ্চ ধুৰভত্তসতানি, পঞ্চ আগন্তুকভত্তসতানি, পঞ্চ গমিকভত্তসতানি, পঞ্চ গিলানভত্তসতানি, পঞ্চ গিলানুপট্ঠাকভত্তসতানি, পঞ্চ আসনসতানি গেহে নিচ্চপঞ্ঞত্তানেৱ হোন্তীতি. অথ নং অপৰভাগে সত্থা জেতৱনে নিসিন্নো উপাসকে পটিপাটিযা ঠানন্তৰেসু ঠপেন্তো দাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
চিত্তগহপতিৱত্থু
২৫০. ততিযে ধম্মকথিকানন্তি ধম্মকথিকানং উপাসকানং চিত্তো, গহপতি, অগ্গোতি দস্সেতি. সো কিৰ পদুমুত্তৰবুদ্ধকালে হংসৱতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো অপৰভাগে ধম্মকথং সুণন্তো সত্থাৰং একং উপাসকং ধম্মকথিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা কস্সপবুদ্ধকালে মিগলুদ্দকগেহে নিব্বত্তো অপৰভাগে অৰঞ্ঞে কম্মং কাতুং সমত্থকালে একদিৱসং দেৱে ৱস্সন্তে মিগমাৰণত্থায সত্তিং আদায অৰঞ্ঞং গন্ত্ৱা মিগৰূপানি ওলোকেন্তো একস্মিং অকতপব্ভাৰে সসীসং পংসুকূলং পাৰুপিত্ৱা পাসাণফলকে নিসিন্নং একং ভিক্খুং দিস্ৱা ‘‘একো অয্যো সমণধম্মং কৰোন্তো নিসিন্নো ভৱিস্সতী’’তি সঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৱা ৱেগেন ঘৰং গন্ত্ৱা একস্মিং উদ্ধনে হিয্যো আভতমংসং, একস্মিং ভত্তং পচাপেত্ৱা পিণ্ডাচাৰিকে দ্ৱে ভিক্খূ দিস্ৱা তেসং পত্তং আদায পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদাপেত্ৱা ভিক্খং সমাদাপেত্ৱা, ‘‘অয্যে, পৰিৱিসথা’’তি অঞ্ঞে আণাপেত্ৱা তং ভত্তং কুটে পক্খিপিত্ৱা পণ্ণেন মুখং বন্ধিত্ৱা কুটং আদায গচ্ছন্তো অন্তৰামগ্গে নানাৱিধানি পুপ্ফানি ওচিনিত্ৱা পত্তপুটকেন গহেত্ৱা থেৰস্স নিসিন্নট্ঠানং গন্ত্ৱা কুটং ওতাৰেত্ৱা একমন্তে ঠপেত্ৱা ‘‘ময্হং, ভন্তে, সঙ্গহং কৰোথা’’তি ৱত্ৱা থেৰস্স পত্তং আদায ভত্তস্স পূৰেত্ৱা থেৰস্স হত্থে পতিট্ঠপেত্ৱা তেহি মিস্সকপুপ্ফেহি থেৰং পূজেত্ৱা একমন্তে ঠিতো ‘‘যথাযং ৰসপিণ্ডপাতেন সদ্ধিং পুপ্ফপূজা চিত্তং পৰিতোসেতি, এৱং নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে মে পণ্ণাকাৰসহস্সানি চেৱ আগচ্ছন্তু পঞ্চৱণ্ণকুসুমৱস্সঞ্চ ৱস্সতূ’’তি আহ.
থেৰো তস্স উপনিস্সযং দিস্ৱা দ্ৱত্তিংসাকাৰকম্মট্ঠানং আচিক্খিত্ৱা অদাসি. সো যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তি, নিব্বত্তট্ঠানে জণ্ণুমত্তেন ওধিনা দিব্বপুপ্ফৱস্সং ৱস্সি, সযঞ্চ অঞ্ঞাহি দেৱতাহি অধিকতৰেন ৰূপেন সমন্নাগতো অহোসি. সো একং বুদ্ধন্তৰং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মগধৰট্ঠে মচ্ছিকাসণ্ডনগৰে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি, জাতকালেৱস্স সকলনগৰে জণ্ণুমত্তেন ওধিনা পঞ্চৱণ্ণকুসুমৱস্সং ৱস্সি. অথস্স মাতাপিতৰো ‘‘অম্হাকং পুত্তো অত্তনাৱ অত্তনো নামং গহেত্ৱা আগতো, জাতদিৱসেৱস্স সকলনগৰং পঞ্চৱণ্ণেহি পুপ্ফেহি ৱিচিত্তং জাত’’ন্তি চিত্তকুমাৰোতি নামং অকংসু.
সো অপৰভাগে ঘৰাৱাসে পতিট্ঠিতো পিতু অচ্চযেন তস্মিং নগৰে সেট্ঠিট্ঠানং পাপুণি. তস্মিং সমযে পঞ্চৱগ্গিযত্থেৰানং অব্ভন্তৰো মহানামত্থেৰো নাম মচ্ছিকাসণ্ডনগৰং অগমাসি. চিত্তো গহপতি তস্স ইৰিযাপথে পসীদিত্ৱা পত্তং আদায গেহং আনেত্ৱা পিণ্ডপাতেন পতিমানেত্ৱা কতভত্তকিচ্চং অম্বাটকাৰামং নাম উয্যানং নেত্ৱা তত্থস্স ৱসনট্ঠানং কাৰেত্ৱা নিবদ্ধং অত্তনো গেহে পিণ্ডপাতং গহেত্ৱা ৱসনত্থায পটিঞ্ঞং গণ্হি. থেৰোপি তস্স উপনিস্সযং দিস্ৱা ধম্মং দেসেন্তো সড়াযতনৱিভত্তিমেৱ দেসেসি. চিত্তো গহপতি পুৰিমভৱে মদ্দিতসঙ্খাৰতায নচিৰস্সেৱ অনাগামিফলং সম্পাপুণি. অথেকদিৱসং ইসিদত্তত্থেৰো তত্থ গন্ত্ৱা ৱিহৰন্তো সেট্ঠিস্স নিৱেসনে ভত্তকিচ্চপৰিযোসানে আযস্মতা থেৰেন পঞ্হং ৱিস্সজ্জেতুং অসক্কোন্তেন অজ্ঝিট্ঠো উপাসকস্স পঞ্হং ৱিস্সজ্জেত্ৱা তেন পুব্বে গিহিসহাযকভাৱে ঞাতে ‘‘ন ইদানি ইধ ৱত্থব্ব’’ন্তি যথাসুখং পক্কামি. পুনেকদিৱসং, সেট্ঠি গহপতি, মহানামত্থেৰং ইদ্ধিপাটিহাৰিযকৰণত্থং যাচি. সোপি তস্স তেজোসমাপত্তিপাটিহাৰিযং দস্সেত্ৱা ‘‘ইদানি ইধ ৱসিতুং ন যুত্ত’’ন্তি যথাসুখং পক্কামি.
অথেকদিৱসং দ্ৱে অগ্গসাৱকা ভিক্খুসহস্সপৰিৱাৰা অম্বাটকাৰামং অগমংসু. সেট্ঠি গহপতি, তেসং মহাসক্কাৰং সজ্জেসি. সুধম্মত্থেৰো তং অসহমানো সেট্ঠিং তিলসঙ্গুলিকাৱাদেন খুংসেত্ৱা তেন পণামিতো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ওৱাদং লভিত্ৱা দসবলস্স ওৱাদে ঠিতো চিত্তং গহপতিং খমাপেত্ৱা তত্থেৱ অম্বাটকাৰামে ৱিহৰন্তো ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তদা উপাসকো চিন্তেসি – ‘‘অহং দসবলং অদিস্ৱাৱ চিৰং ৱীতিনামেসিং, সত্থু সন্তিকং গচ্ছন্তেন পন অযুত্তং তুচ্ছহত্থেন গন্তু’’ন্তি পঞ্চহি সকটসতেহি তেলমধুফাণিতাদীনি আদায ‘‘যে দসবলং পস্সিতুকামা, তে মযা সদ্ধিং আগচ্ছন্তূ’’তি নগৰে ভেৰিং চৰাপেত্ৱা দ্ৱীহি পুৰিসসহস্সেহি পৰিৱুতো সত্থাৰং পস্সিতুং পক্কামি. তিংসযোজনে মগ্গে দেৱতা পণ্ণাকাৰং উপট্ঠপেসুং. সো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন সত্থাৰং ৱন্দি, তস্মিং খণে আকাসা পঞ্চৱণ্ণানং পুপ্ফানং ৱস্সং ৱস্সি.
সত্থা তস্স অজ্ঝাসযৱসেন সড়াযতনৱিভত্তিমেৱ কথেসি. তস্স অড্ঢমাসমত্তং দসবলস্স দানং দেন্তস্সাপি সকনিৱেসনতো নীতানি তণ্ডুলতেলমধুফাণিতাদীনি ন খীযিংসু. ৰাজগহৱাসিকেহি পহিতপণ্ণাকাৰোৱ অলং অহোসি. সো সত্থাৰং পস্সিত্ৱা অত্তনো নগৰং গচ্ছন্তো সকটেহি আভতং সব্বং ভিক্খুসঙ্ঘস্স অদাসি. সকটেসু তুচ্ছেসু জাতমত্তেস্ৱেৱ দেৱতা সত্ত ৰতনানি পূৰযিংসু. মহাজনন্তৰে কথা উদপাদি ‘‘যাৱ সক্কাৰসম্মানপ্পত্তো ৱতাযং চিত্তো গহপতী’’তি. তং সুত্ৱা সত্থা ধম্মপদে ইমং গাথমাহ –
‘‘সদ্ধো সীলেন সম্পন্নো, যসো ভোগসমপ্পিতো;
যং যং পদেসং ভজতি, তত্থ তত্থেৱ পূজিতো’’তি. (ধ. প. ৩০৩);
সো ততো পট্ঠায অৰিযসাৱকানংযেৱ উপাসকানং পঞ্চহি সতেহি পৰিৱুতো ৱিচৰতি. অথ নং সত্থা অপৰভাগে উপাসকে পটিপাটিযা ঠানন্তৰে ঠপেন্তো চিত্তসংযুত্তং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা ধম্মকথিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
হত্থকআড়ৱকৱত্থু
২৫১. চতুত্থে চতূহি সঙ্গহৱত্থূহীতি চতুব্বিধেন সঙ্গহৱত্থুনা পৰিসং সঙ্গণ্হন্তানং হত্থকো আড়ৱকো অগ্গোতি দস্সেতি. অযং কিৰ পদুমুত্তৰবুদ্ধকালে হংসৱতিযং কুলঘৰে নিব্বত্তো অপৰভাগে সত্থু ধম্মকথং সুণন্তো সত্থাৰং চতূহি সঙ্গহৱত্থূহি সমন্নাগতং একং উপাসকং ঠানন্তৰে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে আড়ৱিৰট্ঠে আড়ৱিনগৰে আড়ৱকস্স ৰঞ্ঞো গেহে পটিসন্ধিং গণ্হি, স্ৱে ভত্তচাটিযা সদ্ধিং আড়ৱকস্স পেসেতব্বো অহোসি.
তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা – একদিৱসং কিৰ আড়ৱকো ৰাজা মিগৱত্থায অৰঞ্ঞং গন্ত্ৱা একং মিগং অনুবন্ধিত্ৱা ঘাতেত্ৱা ছিন্দিত্ৱা ধনুকোটিযং লগেত্ৱা নিৱত্তেত্ৱা আগচ্ছন্তো ৱাতাতপেন কিলন্তকাযো একং সন্দচ্ছাযং নিগ্ৰোধৰুক্খমূলং পৱিসিত্ৱা নিসীদি. অথ নং মুহুত্তং দৰথং ৱিনোদেত্ৱা নিক্খমন্তং ৰুক্খে অধিৱত্থা দেৱতা ‘‘তিট্ঠ তিট্ঠ, ভক্খোসি মে’’তি হত্থে গণ্হি. সো দড়্হং গহিতত্তা অঞ্ঞং উপাযং অপস্সন্তো ‘‘দেৱসিকং তে একেকপুৰিসেন সদ্ধিং চাটিভত্তং পেসেস্সামী’’তি ৱত্ৱা নগৰং গতো. ততো পট্ঠায বন্ধনাগাৰতো একেকমনুস্সেন সদ্ধিং চাটিভত্তং পেসেসি. এতেনেৱ নিযামেন বন্ধনাগাৰে মনুস্সেসু খীণেসু ‘‘মহল্লকমনুস্সেসু গয্হমানেসু ৰট্ঠখোভো হোতী’’তি তে অগ্গহেত্ৱা দহৰকুমাৰে গণ্হিতুং আৰভিংসু. ততো পট্ঠায নগৰে দাৰকমাতৰো চ গব্ভিনিযো চ অঞ্ঞং ৰট্ঠং গচ্ছন্তি.
তস্মিং সমযে সত্থা পচ্চূসসমযন্তে লোকং ৱোলোকেন্তো আড়ৱককুমাৰস্স তিণ্ণং মগ্গফলানং উপনিস্সযং দিস্ৱা ‘‘অযং কুমাৰো কপ্পসতসহস্সং পত্থিতপত্থনো দেৱলোকা চৱিত্ৱা আড়ৱকৰঞ্ঞো গেহে নিব্বত্তো, অঞ্ঞং কুমাৰং অলভন্তা স্ৱে কুমাৰং চাটিভত্তেন সদ্ধিং গহেত্ৱা গচ্ছিস্সন্তী’’তি চিন্তেত্ৱা সাযন্হসমযে অঞ্ঞাতকৱেসেন আড়ৱকস্স যক্খস্স ভৱনদ্ৱাৰং গন্ত্ৱা তস্স দোৱাৰিকং গদ্ৰভং নাম যক্খং ভৱনং পৱিসনত্থায যাচি. সো আহ – ‘‘ভগৱা তুম্হে পৱিসথ, ময্হং পন আড়ৱকস্স অনাৰোচনং নাম অযুত্ত’’ন্তি. সো হিমৱন্তে যক্খসমাগমং গতস্স আড়ৱকস্স সন্তিকং অগমাসি. সত্থাপি তং ভৱনং পৱিসিত্ৱা আড়ৱকস্স নিসীদনপল্লঙ্কে নিসীদি.
তস্মিং সমযে সাতাগিৰহেমৱতা আড়ৱকস্স ভৱনমত্থকেন যক্খসমাগমং গচ্ছন্তা অত্তনো গমনে অসম্পজ্জমানে ‘‘কিং নু খো কাৰণ’’ন্তি আৱজ্জেন্তা সত্থাৰং আড়ৱকস্স ভৱনে নিসিন্নং দিস্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা যক্খসমাগমং গন্ত্ৱা আড়ৱকস্স তুট্ঠিং পৱেদযিংসু – ‘‘লাভা তে, আৱুসো আড়ৱক, যস্স তে সদেৱকে লোকে অগ্গপুগ্গলো ভৱনে নিসিন্নো, গন্ত্ৱা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণাহী’’তি. সো তেসং কথং সুত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘ইমে একস্স মুণ্ডকসমণস্স মম পল্লঙ্কে নিসিন্নভাৱং কথেন্তী’’তি অনত্তমনো কোধাভিভূতো হুত্ৱা ‘‘অজ্জ ময্হং এতেন সমণেন সদ্ধিং সঙ্গামো ভৱিস্সতি, তত্থ মে সহাযা নাম হোথা’’তি দক্খিণপাদং উক্খিপিত্ৱা সট্ঠিযোজনমত্তং পব্বতকূটং অক্কমি, তং ভিজ্জিত্ৱা দ্ৱিধা অহোসি. ইতো পট্ঠায আড়ৱকযুদ্ধং ৱিত্থাৰেতব্বং. আড়ৱকো পন সব্বৰত্তিং তথাগতেন সদ্ধিং নানপ্পকাৰেন যুজ্ঝন্তোপি কিঞ্চি কাতুং অসক্কোন্তো সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা অট্ঠ পঞ্হে পুচ্ছি, সত্থা ৱিস্সজ্জেসি. দেসনাপৰিযোসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি. ৱিত্থাৰেত্ৱা কথেতুকামেন আড়ৱকসুত্তৱণ্ণনা (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৪৬) ওলোকেতব্বা.
পুনদিৱসে উট্ঠিতে অৰুণে চাটিভত্তাহৰণৱেলায সকলনগৰে গহেতব্বযুত্তং দাৰকং অদিস্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. ৰাজা আহ – ‘‘গণ্হিতুং অযুত্তট্ঠানে পন অত্থি, তাতা’’তি. আম, দেৱ, অজ্জ ৰাজকুলে পুত্তো জাতোতি. গচ্ছথ, তাতা, মযং জীৱন্তা পুত্তং লভিস্সাম, চাটিভত্তেন নং পেসেথাতি. তে দেৱিযা ৱিক্কন্দমানায দাৰকং গহেত্ৱা চাটিভত্তেন সদ্ধিং আড়ৱকস্স ভৱনদ্ৱাৰং গন্ত্ৱা ‘‘হন্দ, অয্য, তৱ ভাগং পটিচ্ছাহী’’তি আহংসু. আড়ৱকো তেসং কথং সুত্ৱা অৰিযসাৱকত্তা লজ্জমানো অধোমুখো নিসীদি. অথ নং সত্থা আহ – ‘‘ইদানি তে, আড়ৱক, লজ্জনকিচ্চং নত্থি, দাৰকং গহেত্ৱা মম হত্থে ঠপেহী’’তি. তে ৰাজপুৰিসা আড়ৱককুমাৰং আড়ৱকস্স হত্থে ঠপেসুং, আড়ৱকো তং আদায দসবলস্স হত্থে ঠপেসি, সত্থা পটিগ্গণ্হিত্ৱা পুন আড়ৱকস্স হত্থে ঠপেসি, আড়ৱকো তং গহেত্ৱা ৰাজপুৰিসানং হত্থে ঠপেসি. ইতিস্স হত্থতো হত্থং গতত্তা ‘‘হত্থকো আড়ৱকো’’ত্ৱেৱ নামং অকংসু.
অথ নং তে ৰাজপুৰিসা তুট্ঠমানসা আদায ৰঞ্ঞো সন্তিকং অগমংসু. ৰাজা তং দিস্ৱা ‘‘অজ্জ চাটিভত্তং ন সম্পটিচ্ছতী’’তি সঞ্ঞং কত্ৱা ‘‘কস্মা, তাতা, এৱমেৱ আগতত্থা’’তি আহ. দেৱ, ৰাজকুলস্স তুট্ঠি চ ৱড্ঢি চ, সত্থা আড়ৱকস্স ভৱনে নিসীদিত্ৱা আড়ৱকং দমেত্ৱা উপাসকত্তে পতিট্ঠাপেত্ৱা কুমাৰং অম্হাকং দাপেসীতি. সত্থাপি আড়ৱকং পত্তচীৱৰং গাহাপেত্ৱা আড়ৱিনগৰাভিমুখো পাযাসি. সো নগৰং উপসঙ্কমন্তো লজ্জিত্ৱাৱ ওসক্কতি. সত্থা নং ওলোকেত্ৱা ‘‘লজ্জসি, আড়ৱকা’’তি পুচ্ছি. আম, ভন্তে, নগৰৱাসিনো মং নিস্সায মাতিমৰণং পিতিমৰণং পুত্তদাৰমৰণঞ্চ পাপুণিংসু. তে মং পস্সিত্ৱা দণ্ডেহিপি লেড্ডূহিপি পহৰিস্সন্তি. তস্মা ওসক্কামি, ভন্তেতি. ‘‘আড়ৱক, নত্থি তে মযা সদ্ধিং গচ্ছন্তস্স ভযং, ৱিস্সত্থো এহী’’তি ৱত্ৱা নগৰস্স অৱিদূৰে ঠানে ৱনসণ্ডে অট্ঠাসি. আড়ৱকৰাজাপি নাগৰে গহেত্ৱা সত্থু পচ্চুগ্গমনং গতো. সত্থা সম্পত্তপৰিসায ধম্মং দেসেসি, দেসনাৱসানে চতুৰাসীতি পাণসহস্সানি অমতপানং পিৱিংসু. তে আড়ৱকস্স তত্থেৱ ৱসনট্ঠানং কত্ৱা অনুসংৱচ্ছৰং বলিকম্মং পট্ঠপেসুং.
আড়ৱকোপি নাগৰে ধম্মিকায ৰক্খায সঙ্গণ্হি. সোপি আড়ৱককুমাৰো ৱুড্ঢিপ্পত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা তীণি মগ্গফলানি পটিৱিজ্ঝি. সো সব্বকালং অৰিযসাৱকউপাসকানং পঞ্চহি সতেহি পৰিৱুতো চৰতি. অথেকদিৱসং তেহি উপাসকেহি সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. সত্থা সুৱিনীতং পৰিসং দিস্ৱা ‘‘মহতী তে, আড়ৱক, পৰিসা, কথং তং সঙ্গণ্হাসী’’তি আহ. ভগৱা দানেন তুস্সন্তং দানেন সঙ্গণ্হামি, পিযৱচনেন তুস্সন্তং পিযৱচনেন সঙ্গণ্হামি, উপ্পন্নেসু কিচ্চেসু তেসং নিত্থৰণেন তুস্সন্তং উপ্পন্নকিচ্চনিত্থৰণেন সঙ্গণ্হামি, সমানত্তট্ঠানেন তুস্সন্তং সমানত্ততায সঙ্গণ্হামীতি. এৱমেতং ৱত্থু সমুট্ঠিতং. অথ সত্থা অপৰভাগে জেতৱনে নিসীদিত্ৱা উপাসকে ঠানন্তৰেসু ঠপেন্তো হত্থকং আড়ৱকং চতূহি সঙ্গহৱত্থূহি পৰিসং সঙ্গণ্হন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
মহানামসক্কৱত্থু
২৫২. পঞ্চমে পণীতদাযকানন্তি পণীতৰসদাযকানং মহানামো সক্কো অগ্গোতি দস্সেতি. সো কিৰ পদুমুত্তৰবুদ্ধকালে হংসৱতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো সত্থু ধম্মকথং সুণন্তো সত্থাৰং একং উপাসকং পণীতৰসদাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৱত্থুপুৰে সক্যৰাজকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো দসবলস্স পঠমদস্সনেযেৱ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি.
অথেকস্মিং সমযে সত্থা ৱেৰঞ্জাযং ৱস্সাৱাসং ৱসিত্ৱা অনুপুব্বেন কপিলৱত্থুপুৰং গন্ত্ৱা নিগ্ৰোধাৰামে পটিৱসতি. মহানামো ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসিন্নো সত্থাৰং এৱমাহ – ‘‘ভগৱা সুতমেতং ‘ভিক্খুসঙ্ঘো কিৰ ৱেৰঞ্জাযং ভিক্খাচাৰেন কিলমতী’তি, মম চতুমাসং ভিক্খুসঙ্ঘস্স পটিজগ্গনে পটিঞ্ঞং দেথ, অহং ভিক্খুসঙ্ঘস্স সৰীৰে ওজং পৱেসেস্সামী’’তি. সত্থা অধিৱাসেসি. সো সত্থু অধিৱাসনং ৱিদিত্ৱা পুনদিৱসতো পট্ঠায বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতৰসভোজনচতুমধুৰাদীহি পটিজগ্গিত্ৱা পুন চতুমাসং পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা অট্ঠ মাসে পূৰেত্ৱা পুন চতুমাসং পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা সকলসংৱচ্ছৰং পটিজগ্গি. সত্থা ততো পৰং পটিঞ্ঞং নাদাসি. মহানামো পন ততো পট্ঠায অপৰাপৰং সম্পত্তভিক্খুসঙ্ঘস্স তেনেৱ নিযামেন সক্কাৰং কৰোতি. তস্স সো গুণো সকলজম্বুদীপে পাকটো জাতো. এৱমেতং ৱত্থু সমুট্ঠিতং. সত্থা পন অপৰভাগে জেতৱনে নিসীদিত্ৱা মহানামং সক্কং পণীতদাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
উগ্গগহপতিৱত্থু
২৫৩. ছট্ঠে মনাপদাযকানন্তি মনাপং চিত্তৰুচিতভোজনং দাযকানং উগ্গো গহপতি, ৱেসালিকো অগ্গোতি দস্সেতি. সো কিৰ পদুমুত্তৰবুদ্ধকালে হংসৱতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো অপৰভাগে সত্থু ধম্মকথং সুণন্তো সত্থাৰং একং উপাসকং মনাপদাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৱেসালিযং সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি. তস্স জাতকালে নামং অনিযামিতং. অপৰভাগে পনস্স অত্তভাৱোপি উগ্গতো অহোসি সমিদ্ধো, অলঙ্কততোৰণং ৱিয উস্সিতচিত্তপটো ৱিয চ অতিৱিৰোচিত্থ. গুণাপিস্স উগ্গতা অহেসুং. সো ইমেসং দ্ৱিন্নম্পি উগ্গতত্তা উগ্গসেট্ঠিত্ৱেৱ সঙ্খং গতো. সো পনাযং দসবলস্স পঠমদস্সনেযেৱ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায অপৰভাগে তীণিপি মগ্গফলানি সচ্ছাকাসি. সো অত্তনো মহল্লককালে ৰহোগতো নিসীদিত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘যং যং ময্হং পিযং মনাপং, তং তদেৱ দসবলস্স দস্সামি, ইদং মে সত্থু সম্মুখাপি সুতং ‘মনাপদাযী লভতে মনাপ’’’ন্তি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘অপি নু খো মে চিত্তং জানিত্ৱা সত্থাপি নিৱেসনদ্ৱাৰং আগচ্ছেয্যা’’তি.
সত্থাপি খো তস্স চিত্তং ঞত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো নিৱেসনদ্ৱাৰেযেৱ পাতুৰহোসি. সো ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৱা অতিৱিয উস্সাহজাতো দসবলস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা সত্থু পত্তং পটিগ্গহেত্ৱা ঘৰং পৱেসেত্ৱা পঞ্ঞত্তৱৰবুদ্ধাসনে সত্থাৰং, অৱসেসআসনেসু ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নানগ্গৰসেহি পৰিৱিসিত্ৱা ভত্তকিচ্চপৰিযোসানে একমন্তং নিসীদিত্ৱা এৱমাহ – ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৱতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং ‘মনাপদাযী লভতে মনাপ’’’ন্তি. যং যং, ভন্তে, ময্হং মনাপং, তং তং মযা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দিন্নমেৱা’’তি সত্থাৰং জানাপেত্ৱা ততো পট্ঠায যং যং তস্স মনাপং, তং তং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দেতি. তং পন সব্বং পঞ্চকনিপাতে উগ্গসুত্তে ৱিত্থাৰতো আগমিস্সতি. এৱমেতং ৱত্থু সমুট্ঠিতং. সত্থা অপৰভাগে জেতৱনে ৱিহৰন্তো তং উপাসকং মনাপদাযকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
উগ্গতগহপতিৱত্থু
২৫৪. সত্তমে সঙ্ঘুপট্ঠাকানন্তি ভিক্খুসঙ্ঘস্স উপট্ঠাকানং হত্থিগামকো উগ্গতো গহপতি, অগ্গোতি দস্সেতি. সোপি পদুমুত্তৰবুদ্ধকালে হংসৱতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো অপৰভাগে সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা সত্থাৰং একং উপাসকং সঙ্ঘুপট্ঠাকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে হত্থিগামে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি, তস্স উগ্গতকুমাৰোতি নামং অকংসু.
সো অপৰভাগে ঘৰাৱাসে পতিট্ঠিতো পিতু অচ্চযেন সেট্ঠিট্ঠানং পাপুণি. তেন সমযেন সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো চাৰিকং চৰন্তো হত্থিগামং পত্ৱা নাগৱনুয্যানে ৱিহৰতি. তদা অযং উগ্গতসেট্ঠি সত্তাহং পানমদমত্তো হুত্ৱা নাটকেহি পৰিৱুতো নাগৱনুয্যানং গন্ত্ৱা পৰিচাৰযমানো দসবলং দিস্ৱা বলৱহিৰোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠাপেসি. অথস্স সত্থাৰং উপসঙ্কমন্তস্স সব্বো সুৰামদো অব্ভত্থং অগমাসি. সো সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. অথস্স সত্থা ধম্মং দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে তীণি মগ্গফলানি পটিৱিজ্ঝি. ততো পট্ঠায নাটকানি ‘‘তুম্হে যথাসুখং গচ্ছথা’’তি ৱিস্সজ্জেত্ৱা দানাভিৰতো হুত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘস্স দানমেৱ দেতি. দেৱতা ৰত্তিভাগসমনন্তৰে আগন্ত্ৱা সেট্ঠিস্স আৰোচেন্তি – ‘‘গহপতি, অসুকো ভিক্খু তেৱিজ্জো, অসুকো ভিক্খু ছড়ভিঞ্ঞো, অসুকো সীলৱা, অসুকো দুস্সীলো’’তি. সো তাসং ৱচনং সুত্ৱাপি গুণং তাৱ যথাভূততো জানাতি, দেয্যধম্মং পন সমচিত্তেনেৱ দেতি. সত্থু সন্তিকে নিসীদিত্ৱাপি তমেৱ গুণং কথেতি. অপৰভাগে সত্থা জেতৱনে নিসীদিত্ৱা তং গহপতিং সঙ্ঘুপট্ঠাকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
সূৰম্বট্ঠৱত্থু
২৫৫. অট্ঠমে অৱেচ্চপ্পসন্নানন্তি অৱিগচ্ছনসভাৱেন অচলেন পসাদেন সমন্নাগতানং সূৰম্বট্ঠো অগ্গোতি দস্সেতি. অযং কিৰ পদুমুত্তৰবুদ্ধকালে হংসৱতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো সত্থু ধম্মকথং সুত্ৱা সত্থাৰং একং উপাসকং অৱেচ্চপ্পসন্নানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি, সূৰম্বট্ঠোতিস্স নামং অকংসু.
সো অপৰভাগে ৱযপ্পত্তো ঘৰাৱাসে পতিট্ঠায অঞ্ঞতিত্থিযানং উপট্ঠাকো হুত্ৱা চৰতি. অথ সত্থা পচ্চূসসমযে লোকং ৱোলোকেন্তো তস্স সোতাপত্তিমগ্গহেতুং দিস্ৱা ভিক্খাচাৰৱেলায নিৱেসনদ্ৱাৰং অগমাসি. সো দসবলং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘সমণো গোতমো মহাকুলে চেৱ জাতো, লোকে চ অভিঞ্ঞাতো, তেনস্স সন্তিকং অগমনং নাম ন যুত্ত’’ন্তি সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা পাদেসু ৱন্দিত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা ঘৰং পৱেসেত্ৱা মহাৰহে পল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৱা ভিক্খং দত্ৱা ভত্তকিচ্চপৰিযোসানে একমন্তং নিসীদি. সত্থা তস্স চৰিতৱসেন ধম্মং দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. সত্থাপি তং দমেত্ৱা ৱিহাৰমেৱ গতো.
ততো মাৰো চিন্তেসি – ‘‘অযং সূৰম্বট্ঠো নাম অম্হাকং সন্তকো, সত্থা পনস্স অজ্জ গেহং গতো, কিং নু খো সত্থু ধম্মং সুত্ৱা মগ্গপাতুভাৱং অকৰিত্থাতি যাৱস্স মম ৱিসযা অতিক্কন্তভাৱং ৱা অনতিক্কন্তভাৱং ৱা জানামী’’তি অত্তনো কামৰূপিতায দসবলস্স সৰিক্খকং ৰূপং মাপেত্ৱা চীৱৰগ্গহণম্পি পত্তগ্গহণম্পি বুদ্ধাকপ্পেনেৱ কত্ৱা দ্ৱত্তিংসলক্খণধৰো হুত্ৱা সূৰম্বট্ঠস্স গেহদ্ৱাৰে অট্ঠাসি. সূৰম্বট্ঠোপি ‘‘পুন দসবলো আগতো’’তি সুত্ৱা ‘‘বুদ্ধানং অনিয্যানিকগমনং নাম নত্থি, কেন নু খো কাৰণেন আগতো’’তি ৱেগেন ‘‘দসবলো’’তি সঞ্ঞায তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং ঠিতো, ‘‘ভন্তে, তুম্হে ইদানেৱ ইমস্মিং গেহে ভত্তকিচ্চং কত্ৱা গতা, কিং নু খো কাৰণং পটিচ্চ পুন আগতত্থা’’তি আহ. ‘‘সূৰম্বট্ঠ মযা ধম্মং কথেন্তেন একং অনুপধাৰেত্ৱা কথিতং. মযা হি পঞ্চক্খন্ধা ‘সব্বেৱ অনিচ্চা দুক্খা অনত্তা’তি কথিতা, ন পনেতে সব্বেৱ এৱৰূপা. একচ্চে হি খন্ধা নিচ্চা ধুৱা সস্সতা অত্থী’’তি আহ.
ততো সূৰম্বট্ঠো চিন্তেসি – ‘‘অযং কথা অতিৱিয ভাৰিযা. বুদ্ধানঞ্হি অনুপধাৰেত্ৱা কথনং নাম নত্থি, দসবলস্স মাৰো কিৰ পটিপক্খো, অদ্ধা অযং মাৰো ভৱিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৱা – ‘‘মাৰোসি ত্ৱ’’ন্তি আহ. অৰিযসাৱকেন কথিতকথা তস্স ফৰসুপ্পহাৰো ৱিয অহোসি, তস্মা সকভাৱেন ঠাতুং অসক্কোন্তো ‘‘আম, সূৰম্বট্ঠ, অহং মাৰো’’তি আহ. ‘‘তাদিসানং মাৰানং সতম্পি সহস্সম্পি আগন্ত্ৱা মম সদ্ধং চালেতুং ন সক্কোতি, মহাগোতমো দসবলো ময্হং ধম্মং দেসেন্তো ‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’তি বোধেত্ৱা দেসেসি, মা মে ঘৰদ্ৱাৰে তিট্ঠা’’তি অচ্ছৰং পহৰি. মাৰো তস্স ৱচনং সুত্ৱা পটিপ্ফৰিত্ৱা কথেতুং অসক্কোন্তো তত্থেৱ অন্তৰধাযি. সূৰম্বট্ঠোপি সাযন্হসমযে সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা মাৰেন কতকিৰিযং কথেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, এৱং মাৰো মম সদ্ধং চালেতুং ৱাযমিত্থা’’তি আহ. সত্থা এতদেৱ কাৰণং অট্ঠুপত্তিং কত্ৱা ইমস্মিং সাসনে সূৰম্বট্ঠং অৱেচ্চপ্পসন্নানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
জীৱকৱত্থু
২৫৬. নৱমে পুগ্গলপ্পসন্নানন্তি পুগ্গলিযপ্পসাদেন সমন্নাগতানং উপাসকানং জীৱকো কোমাৰভচ্চো অগ্গোতি দস্সেতি. সো হি পদুমুত্তৰবুদ্ধকালে হংসৱতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো. সত্থু ধম্মকথং সুণন্তো সত্থাৰং একং উপাসকং পুগ্গলপ্পসন্নানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহনগৰে অভযৰাজকুমাৰং পটিচ্চ সালৱতিযা নাম ৰূপূপজীৱিনিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তো. ৰূপূপজীৱিনিযো চ নাম ৱিজাতকালে সচে পুত্তো হোতি, ছড্ডেন্তি. সচে ধীতা, পটিজগ্গন্তি. ইতি সা তং দাৰকং কত্তৰসুপ্পকেন সঙ্কাৰকূটে ছড্ডাপেসি. অথ নং অভযো ৰাজকুমাৰো ৰাজুপট্ঠানং গচ্ছন্তো তং দিস্ৱা ‘‘কিং, ভণে, এতং কাকেহি সম্পৰিকিণ্ণ’’ন্তি মনুস্সে পেসেত্ৱা ‘‘দাৰকো দেৱা’’তি. জীৱতি, ভণেতি, ‘‘জীৱতি, দেৱা’’তি সুত্ৱা অত্তনো অন্তেপুৰে পোসাপেসি. তস্স জীৱতীতি কথিতত্তা জীৱকোতি নামং অকংসু, কুমাৰেন পোসাপিতোতি কোমাৰভচ্চোতি নামং অকংসু.
সো অত্তনো সোড়সৱস্সুদ্দেসিককালে তক্কসিলং গন্ত্ৱা ৱেজ্জসিপ্পং উগ্গণ্হিত্ৱা বিম্বিসাৰৰঞ্ঞো সন্তিকা সক্কাৰং লভিত্ৱা চণ্ডপজ্জোতস্স ৰঞ্ঞো ৰোগং ফাসুকং অকাসি. সো তস্স পঞ্চ তণ্ডুলসকটসতানি সোড়স কহাপণসহস্সানি দুস্সসহস্সপৰিৱাৰং অনগ্ঘং সিৱেয্যকং দুস্সযুগঞ্চ পেসেসি. তস্মিং সমযে সত্থা ৰাজগহং উপনিস্সায গিজ্ঝকূটে পব্বতে ৱিহৰতি. জীৱকো সত্থু উস্সন্নধাতুকে কাযে ৱিৰেচনং দত্ৱা ভেসজ্জং কৰোন্তো ‘‘চত্তাৰো পচ্চযা মম সন্তকাৱ হোন্তূ’’তি সত্থাৰং অত্তনো ৱিহাৰে ৱসাপেত্ৱা সত্থু ভেসজ্জং কত্ৱা তং দুস্সযুগং উপনেত্ৱা ‘‘ইদং, ভন্তে, তুম্হেযেৱ পৰিভোগং কৰোথা’’তি ৱত্ৱা তেন সদ্ধিং লদ্ধং দুস্সসহস্সং ভিক্খুসঙ্ঘস্স অদাসি. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰেন পন জীৱকৱত্থু খন্ধকে (মহাৱ. ৩২৬ আদযো) আগতমেৱ. সত্থা অপৰভাগে জেতৱনে ৱিহৰন্তো জীৱকং কোমাৰভচ্চং পুগ্গলপ্পসন্নানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
নকুলপিতুগহপতিৱত্থু
২৫৭. দসমে ৱিস্সাসকানন্তি ৱিস্সাসিককথং কথেন্তানং উপাসকানং অন্তৰে, নকুলপিতা গহপতি, অগ্গোতি দস্সেতি. সো কিৰ পদুমুত্তৰবুদ্ধকালে হংসৱতিযং কুলগেহে নিব্বত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তো সত্থাৰং একং উপাসকং ৱিস্সাসকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা অধিকাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি. সো কপ্পসতসহস্সং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ভগ্গৰট্ঠে সুসুমাৰগিৰিনগৰে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি. সত্থাপি ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো চাৰিকং চৰমানো তং নগৰং পত্ৱা ভেসকড়াৱনে ৱিহৰতি. অথাযং, নকুলপিতা গহপতি, সুসুমাৰগিৰিৱাসীহি সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা পঠমদস্সনেনেৱ সো চ ভৰিযা চস্স দসবলং ‘‘অযং অম্হাকং পুত্তো’’তি সঞ্ঞং পট্ঠপেত্ৱা উভোপি সত্থু পাদেসু নিপতিত্ৱা, ‘‘তাত, ত্ৱং এত্তকং কালং অম্হে ছড্ডেত্ৱা কহং ৱিচৰসী’’তি আহংসু. অযং কিৰ, নকুলপিতা গহপতি, পুব্বে পঞ্চ জাতিসতানি দসবলস্স পিতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি চূড়পিতা, পঞ্চ জাতিসতানি মহাপিতা, পঞ্চ জাতিসতানি মাতুলো, নকুলমাতাপি পঞ্চ জাতিসতানি মাতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি চূড়মাতা, পঞ্চ জাতিসতানি মহামাতা, পঞ্চ জাতিসতানি পিতুচ্ছা. ইতি দীঘৰত্তং অনুগতসিনেহত্তা দসবলং দিস্ৱাৱ ‘‘পুত্তো’’তি সঞ্ঞং কত্ৱা সণ্ঠাতুং নাসক্খিংসু. সত্থা যাৱ তেসং চিত্তং সঞ্ঞত্তিং ন গচ্ছতি, তাৱ ‘‘অপেথা’’তি নাৱোচ. অথ নেসং যথামনেনেৱ সতিং পটিলভিত্ৱা মজ্ঝত্তভূতানং আসযং ঞত্ৱা ধম্মং দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে উভোপি সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু.
সত্থা অপৰভাগে তেসং মহল্লককালে পুন তং নগৰং অগমাসি. তে ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা স্ৱাতনায নিমন্তেত্ৱা পুনদিৱসে অত্তনো নিৱেসনে বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নানগ্গৰসেহি পৰিৱিসিত্ৱা সত্থাৰং কতভত্তকিচ্চং উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো নকুলপিতা গহপতি, ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যতো মে, ভন্তে, নকুলমাতা গহপতানী, দহৰস্সেৱ দহৰা আনীতা, নাভিজানামি নকুলমাতৰং গহপতানিং মনসাপি অতিচৰিতা, কুতো পন কাযেন. ইচ্ছেয্যাম মযং, ভন্তে, দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পৰাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতু’’ন্তি. নকুলমাতাপি খো, গহপতানী, ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যতো অহং, ভন্তে, নকুলপিতুনো গহপতিস্স দহৰস্সেৱ দহৰা আনীতা, নাভিজানামি নকুলপিতৰং গহপতিং মনসাপি অতিচৰিতা, কুতো পন কাযেন. ইচ্ছেয্যাম মযং, ভন্তে, দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পৰাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতু’’ন্তি. অথ অপৰভাগে সত্থা জেতৱনে নিসীদিত্ৱা উপাসকে পটিপাটিযা ঠানন্তৰেসু ঠপেন্তো ইমং ইমেসং দ্ৱিন্নম্পি কথং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা নকুলপিতৰং গহপতিং ৱিস্সাসকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.
ছট্ঠৱগ্গৱণ্ণনা.
দসসুত্তপটিমণ্ডিতায উপাসকপাড়িযা ৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.