১. ছন্দিদ্ধিপাদো
৪৩২. কথঞ্চ ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি? ছন্দং চে ভিক্খু অধিপতিং কৰিত্ৱা লভতি সমাধিং, লভতি চিত্তস্সেকগ্গতং [চিত্তস্স একগ্গতং (সী. স্যা.)] – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দসমাধি’’. সো অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘পধানসঙ্খাৰা’’. ইতি অযঞ্চ ছন্দসমাধি, ইমে চ পধানসঙ্খাৰা. তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞহিত্ৱা অভিসঙ্খিপিত্ৱা ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰোত্ৱেৱ সঙ্খ্যং [সঙ্খং (সী.)] গচ্ছতি.
৪৩৩. তত্থ কতমো ছন্দো? যো ছন্দো ছন্দিকতা কত্তুকম্যতা কুসলো ধম্মচ্ছন্দো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দো’’.
তত্থ কতমো সমাধি? যা চিত্তস্স ঠিতি সণ্ঠিতি অৱট্ঠিতি অৱিসাহাৰো অৱিক্খেপো অৱিসাহটমানসতা সমথো সমাধিন্দ্ৰিযং সমাধিবলং সম্মাসমাধি – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সমাধি’’.
তত্থ কতমো পধানসঙ্খাৰো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো নিক্কমো পৰক্কমো উয্যামো ৱাযামো উস্সাহো উস্সোড়্হী থামো ঠিতি অসিথিলপৰক্কমতা অনিক্খিত্তছন্দতা অনিক্খিত্তধুৰতা ধুৰসম্পগ্গাহো ৱীৰিযং ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং ৱীৰিযবলং সম্মাৱাযামো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘পধানসঙ্খাৰো’’. ইতি ইমিনা চ ছন্দেন, ইমিনা চ সমাধিনা, ইমিনা চ পধানসঙ্খাৰেন উপেতো হোতি সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সম্পন্নো সমন্নাগতো. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতো’’তি.
৪৩৪. ইদ্ধীতি. যা তেসং ধম্মানং ইদ্ধি সমিদ্ধি ইজ্ঝনা সমিজ্ঝনা লাভো পটিলাভো পত্তি সম্পত্তি ফুসনা সচ্ছিকিৰিযা উপসম্পদা.
‘‘ইদ্ধিপাদো’’তি. তথাভূতস্স ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
‘‘ইদ্ধিপাদং ভাৱেতী’’তি. তে ধম্মে আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ইদ্ধিপাদং ভাৱেতী’’তি.