২. ৱেদনানুপস্সনানিদ্দেসো
৩৬৩. কথঞ্চ ভিক্খু অজ্ঝত্তং ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধ ভিক্খু সুখং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘‘সুখং ৱেদনং ৱেদযামী’’তি পজানাতি, দুক্খং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘‘দুক্খং ৱেদনং ৱেদযামী’’তি পজানাতি, অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘‘অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযামী’’তি পজানাতি, সামিসং ৱা সুখং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘‘সামিসং সুখং ৱেদনং ৱেদযামী’’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা সুখং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘‘নিৰামিসং সুখং ৱেদনং ৱেদযামী’’তি পজানাতি, সামিসং ৱা দুক্খং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘‘সামিসং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযামী’’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা দুক্খং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘‘নিৰামিসং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযামী’’তি পজানাতি, সামিসং ৱা অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘‘সামিসং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযামী’’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘‘নিৰামিসং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযামী’’তি পজানাতি. সো তং নিমিত্তং আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি স্ৱাৱত্থিতং ৱৱত্থপেতি. সো তং নিমিত্তং আসেৱিত্ৱা ভাৱেত্ৱা বহুলীকৰিত্ৱা স্ৱাৱত্থিতং ৱৱত্থপেত্ৱা বহিদ্ধা ৱেদনাসু চিত্তং উপসংহৰতি.
কথঞ্চ ভিক্খু বহিদ্ধা ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধ ভিক্খু সুখং ৱেদনং ৱেদযমানং ‘‘সুখং ৱেদনং ৱেদযতী’’তি পজানাতি, দুক্খং ৱেদনং ৱেদযমানং ‘‘দুক্খং ৱেদনং ৱেদযতী’’তি পজানাতি, অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযমানং ‘‘অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযতী’’তি পজানাতি, সামিসং ৱা সুখং ৱেদনং ৱেদযমানং ‘‘সামিসং সুখং ৱেদনং ৱেদযতী’’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা সুখং ৱেদনং ৱেদযমানং ‘‘নিৰামিসং সুখং ৱেদনং ৱেদযতী’’তি পজানাতি, সামিসং ৱা দুক্খং ৱেদনং ৱেদযমানং ‘‘সামিসং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযতী’’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা দুক্খং ৱেদনং ৱেদযমানং ‘‘নিৰামিসং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযতী’’তি পজানাতি, সামিসং ৱা অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযমানং ‘‘সামিসং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযতী’’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযমানং ‘‘নিৰামিসং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযতী’’তি পজানাতি. সো তং নিমিত্তং আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি স্ৱাৱত্থিতং ৱৱত্থপেতি. সো তং নিমিত্তং আসেৱিত্ৱা ভাৱেত্ৱা বহুলীকৰিত্ৱা স্ৱাৱত্থিতং ৱৱত্থপেত্ৱা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱেদনাসু চিত্তং উপসংহৰতি.
কথঞ্চ ভিক্খু অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধ ভিক্খু সুখং ৱেদনং ‘‘সুখা ৱেদনা’’তি পজানাতি, দুক্খং ৱেদনং ‘‘দুক্খা ৱেদনা’’তি পজানাতি, অদুক্খমসুখং ৱেদনং ‘‘অদুক্খমসুখা ৱেদনা’’তি পজানাতি, সামিসং ৱা সুখং ৱেদনং ‘‘সামিসা সুখা ৱেদনা’’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা সুখং ৱেদনং ‘‘নিৰামিসা সুখা ৱেদনা’’তি পজানাতি, সামিসং ৱা দুক্খং ৱেদনং ‘‘সামিসা দুক্খা ৱেদনা’’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা দুক্খং ৱেদনং ‘‘নিৰামিসা দুক্খা ৱেদনা’’তি পজানাতি, সামিসং ৱা অদুক্খমসুখং ৱেদনং ‘‘সামিসা অদুক্খমসুখা ৱেদনা’’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা অদুক্খমসুখং ৱেদনং ‘‘নিৰামিসা অদুক্খমসুখা ৱেদনা’’তি পজানাতি. এৱং ভিক্খু অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.
৩৬৪. অনুপস্সীতি …পে… ৱিহৰতীতি…পে… আতাপীতি…পে… সম্পজানোতি…পে… সতিমাতি…পে… ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সন্তি. তত্থ কতমো লোকো? সাযেৱ ৱেদনা লোকো. পঞ্চপি উপাদানক্খন্ধা লোকো. অযং ৱুচ্চতি ‘‘লোকো’’. তত্থ কতমা অভিজ্ঝা? যো ৰাগো সাৰাগো…পে… চিত্তস্স সাৰাগো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অভিজ্ঝা’’. তত্থ কতমং দোমনস্সং? যং চেতসিকং অসাতং চেতসিকং দুক্খং চেতোসম্ফস্সজং অসাতং দুক্খং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা অসাতা দুক্খা ৱেদনা – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দোমনস্সং’’. ইতি অযঞ্চ অভিজ্ঝা ইদঞ্চ দোমনস্সং ইমম্হি লোকে ৱিনীতা হোন্তি পটিৱিনীতা সন্তা সমিতা ৱূপসন্তা অত্থঙ্গতা অব্ভত্থঙ্গতা অপ্পিতা ব্যপ্পিতা সোসিতা ৱিসোসিতা ব্যন্তীকতা. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্স’’ন্তি.
ৱেদনানুপস্সনানিদ্দেসো.