১. সুত্তন্তভাজনীযং

১৮৯. চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি – দুক্খং অৰিযসচ্চং, দুক্খসমুদযং [দুক্খসমুদযো (স্যা.)] অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধং [দুক্খনিৰোধো (স্যা.)] অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং.

১. দুক্খসচ্চং

১৯০. তত্থ কতমং দুক্খং অৰিযসচ্চং? জাতিপি দুক্খা, জৰাপি দুক্খা, মৰণম্পি দুক্খং, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসাপি দুক্খা, অপ্পিযেহি সম্পযোগো দুক্খো, পিযেহি ৱিপ্পযোগো দুক্খো, যং পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং, সংখিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা.

১৯১. তত্থ কতমা জাতি? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে জাতি সঞ্জাতি ওক্কন্তি অভিনিব্বত্তি খন্ধানং পাতুভাৱো আযতনানং পটিলাভো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘জাতি’’.

১৯২. তত্থ কতমা জৰা? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে জৰা জীৰণতা খণ্ডিচ্চং পালিচ্চং ৱলিত্তচতা আযুনো সংহানি ইন্দ্ৰিযানং পৰিপাকো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘জৰা’’.

১৯৩. তত্থ কতমং মৰণং? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হা তম্হা সত্তনিকাযা চুতি চৱনতা ভেদো অন্তৰধানং মচ্চু মৰণং কালকিৰিযা খন্ধানং ভেদো কড়েৱৰস্স নিক্খেপো জীৱিতিন্দ্ৰিযস্সুপচ্ছেদো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘মৰণং’’.

১৯৪. তত্থ কতমো সোকো? ঞাতিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ভোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ৰোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স সীলব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স দিট্ঠিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স সোকো সোচনা সোচিতত্তং অন্তোসোকো অন্তোপৰিসোকো চেতসো পৰিজ্ঝাযনা দোমনস্সং সোকসল্লং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সোকো’’.

১৯৫. তত্থ কতমো পৰিদেৱো? ঞাতিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ভোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ৰোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স সীলব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স দিট্ঠিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স আদেৱো পৰিদেৱো আদেৱনা পৰিদেৱনা আদেৱিতত্তং পৰিদেৱিতত্তং ৱাচা পলাপো ৱিপ্পলাপো লালপ্পো লালপ্পনা লালপ্পিতত্তং [লালপো লালপনা লালপিতত্তং (স্যা.)] – অযং ৱুচ্চতি ‘‘পৰিদেৱো’’.

১৯৬. তত্থ কতমং দুক্খং? যং কাযিকং অসাতং কাযিকং দুক্খং কাযসম্ফস্সজং অসাতং দুক্খং ৱেদযিতং কাযসম্ফস্সজা অসাতা দুক্খা ৱেদনা – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.

১৯৭. তত্থ কতমং দোমনস্সং? যং চেতসিকং অসাতং চেতসিকং দুক্খং চেতোসম্ফস্সজং অসাতং দুক্খং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা অসাতা দুক্খা ৱেদনা – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দোমনস্সং’’.

১৯৮. তত্থ কতমো উপাযাসো? ঞাতিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ভোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ৰোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স সীলব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স দিট্ঠিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স আযাসো উপাযাসো আযাসিতত্তং উপাযাসিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘উপাযাসো’’.

১৯৯. তত্থ কতমো অপ্পিযেহি সম্পযোগো দুক্খো? ইধ যস্স তে হোন্তি অনিট্ঠা অকন্তা অমনাপা ৰূপা সদ্দা গন্ধা ৰসা ফোট্ঠব্বা, যে ৱা পনস্স তে হোন্তি অনত্থকামা অহিতকামা অফাসুককামা অযোগক্খেমকামা; যা তেহি সঙ্গতি সমাগমো সমোধানং মিস্সীভাৱো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অপ্পিযেহি সম্পযোগো দুক্খো’’.

২০০. তত্থ কতমো পিযেহি ৱিপ্পযোগো দুক্খো? ইধ যস্স তে হোন্তি ইট্ঠা কন্তা মনাপা ৰূপা সদ্দা গন্ধা ৰসা ফোট্ঠব্বা, যে ৱা পনস্স তে হোন্তি অত্থকামা হিতকামা ফাসুককামা যোগক্খেমকামা মাতা ৱা পিতা ৱা ভাতা ৱা ভগিনী ৱা মিত্তা ৱা অমচ্চা ৱা ঞাতী ৱা সালোহিতা ৱা; যা তেহি অসঙ্গতি অসমাগমো অসমোধানং অমিস্সীভাৱো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘পিযেহি ৱিপ্পযোগো দুক্খো’’.

২০১. তত্থ কতমং যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং? জাতিধম্মানং সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি – ‘‘অহো ৱত, মযং ন জাতিধম্মা অস্সাম; ন চ, ৱত, নো জাতি আগচ্ছেয্যা’’তি! ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং. ইদম্পি ‘‘যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং’’.

জৰাধম্মানং সত্তানং…পে… ব্যাধিধম্মানং সত্তানং…পে… মৰণধম্মানং সত্তানং…পে… সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মানং সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি – ‘‘অহো ৱত, মযং ন সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা অস্সাম; ন চ, ৱত, নো সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা আগচ্ছেয্যু’’ন্তি! ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং. ইদম্পি ‘‘যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং’’.

২০২. তত্থ কতমে সংখিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা? সেয্যথিদং – ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘সংখিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা’’.

ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং অৰিযসচ্চং’’.

২. সমুদযসচ্চং

২০৩. তত্থ কতমং দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং? যাযং তণ্হা পোনোভৱিকা [পোনোব্ভৱিকা (স্যা. ক.)] নন্দিৰাগসহগতা তত্ৰতত্ৰাভিনন্দিনী, সেয্যথিদং – কামতণ্হা, ভৱতণ্হা, ৱিভৱতণ্হা.

সা খো পনেসা তণ্হা কত্থ উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, কত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি? যং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

কিঞ্চ লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং? চক্খুং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সোতং লোকে…পে… ঘানং লোকে… জিৱ্হা লোকে… কাযো লোকে… মনো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

ৰূপা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দা লোকে…পে… গন্ধা লোকে… ৰসা লোকে… ফোট্ঠব্বা লোকে… ধম্মা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

চক্খুৱিঞ্ঞাণং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সোতৱিঞ্ঞাণং লোকে…পে… ঘানৱিঞ্ঞাণং লোকে… জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং লোকে… কাযৱিঞ্ঞাণং লোকে… মনোৱিঞ্ঞাণং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

চক্খুসম্ফস্সো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সোতসম্ফস্সো লোকে…পে… ঘানসম্ফস্সো লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সো লোকে… কাযসম্ফস্সো লোকে… মনোসম্ফস্সো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সোতসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে…পে… ঘানসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… কাযসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… মনোসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

ৰূপসঞ্ঞা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দসঞ্ঞা লোকে…পে… গন্ধসঞ্ঞা লোকে… ৰসসঞ্ঞা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্ঞা লোকে… ধম্মসঞ্ঞা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

ৰূপসঞ্চেতনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দসঞ্চেতনা লোকে…পে… গন্ধসঞ্চেতনা লোকে… ৰসসঞ্চেতনা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্চেতনা লোকে… ধম্মসঞ্চেতনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

ৰূপতণ্হা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দতণ্হা লোকে…পে… গন্ধতণ্হা লোকে… ৰসতণ্হা লোকে… ফোট্ঠব্বতণ্হা লোকে… ধম্মতণ্হা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

ৰূপৱিতক্কো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দৱিতক্কো লোকে…পে… গন্ধৱিতক্কো লোকে… ৰসৱিতক্কো লোকে… ফোট্ঠব্বৱিতক্কো লোকে… ধম্মৱিতক্কো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

ৰূপৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. গন্ধৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. ৰসৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. ফোট্ঠব্বৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. ধম্মৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং’’.

৩. নিৰোধসচ্চং

২০৪. তত্থ কতমং দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং? যো তস্সাযেৱ তণ্হায অসেসৱিৰাগনিৰোধো চাগো পটিনিস্সগ্গো মুত্তি অনালযো.

সা খো পনেসা তণ্হা কত্থ পহীযমানা পহীযতি, কত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি? যং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

কিঞ্চ লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং? চক্খুং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সোতং লোকে…পে… ঘানং লোকে… জিৱ্হা লোকে… কাযো লোকে… মনো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

ৰূপা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সদ্দা লোকে…পে… গন্ধা লোকে… ৰসা লোকে… ফোট্ঠব্বা লোকে… ধম্মা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

চক্খুৱিঞ্ঞাণং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সোতৱিঞ্ঞাণং লোকে…পে… ঘানৱিঞ্ঞাণং লোকে… জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং লোকে… কাযৱিঞ্ঞাণং লোকে… মনোৱিঞ্ঞাণং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

চক্খুসম্ফস্সো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সোতসম্ফস্সো লোকে…পে… ঘানসম্ফস্সো লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সো লোকে… কাযসম্ফস্সো লোকে… মনোসম্ফস্সো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সোতসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে…পে… ঘানসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… কাযসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… মনোসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

ৰূপসঞ্ঞা লোকে… সদ্দসঞ্ঞা লোকে… গন্ধসঞ্ঞা লোকে… ৰসসঞ্ঞা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্ঞা লোকে… ধম্মসঞ্ঞা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

ৰূপসঞ্চেতনা লোকে… সদ্দসঞ্চেতনা লোকে… গন্ধসঞ্চেতনা লোকে… ৰসসঞ্চেতনা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্চেতনা লোকে… ধম্মসঞ্চেতনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

ৰূপতণ্হা লোকে… সদ্দতণ্হা লোকে… গন্ধতণ্হা লোকে… ৰসতণ্হা লোকে… ফোট্ঠব্বতণ্হা লোকে… ধম্মতণ্হা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

ৰূপৱিতক্কো লোকে… সদ্দৱিতক্কো লোকে… গন্ধৱিতক্কো লোকে… ৰসৱিতক্কো লোকে… ফোট্ঠব্বৱিতক্কো লোকে… ধম্মৱিতক্কো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

ৰূপৱিচাৰো লোকে… সদ্দৱিচাৰো লোকে… গন্ধৱিচাৰো লোকে… ৰসৱিচাৰো লোকে… ফোট্ঠব্বৱিচাৰো লোকে… ধম্মৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং’’.

৪. মগ্গসচ্চং

২০৫. তত্থ কতমং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৱাচা, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৱো, সম্মাৱাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি.

তত্থ কতমা সম্মাদিট্ঠি? দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাদিট্ঠি’’.

তত্থ কতমো সম্মাসঙ্কপ্পো? নেক্খম্মসঙ্কপ্পো, অব্যাপাদসঙ্কপ্পো, অৱিহিংসাসঙ্কপ্পো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসঙ্কপ্পো’’.

তত্থ কতমা সম্মাৱাচা? মুসাৱাদা ৱেৰমণী, পিসুণায ৱাচায ৱেৰমণী, ফৰুসায ৱাচায ৱেৰমণী, সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণী – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাৱাচা’’.

তত্থ কতমো সম্মাকম্মন্তো? পাণাতিপাতা ৱেৰমণী, অদিন্নাদানা ৱেৰমণী, কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণী – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাকম্মন্তো’’.

তত্থ কতমো সম্মাআজীৱো? ইধ অৰিযসাৱকো মিচ্ছাআজীৱং পহায সম্মাআজীৱেন জীৱিকং কপ্পেতি – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাআজীৱো’’.

তত্থ কতমো সম্মাৱাযামো? ইধ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি. উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি. অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি. উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি. অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাৱাযামো’’.

তত্থ কতমা সম্মাসতি? ইধ ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসতি’’.

তত্থ কতমো সম্মাসমাধি? ইধ ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি, ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি, সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা, অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং, চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. পীতিযা চ ৱিৰাগা, উপেক্খকো চ ৱিহৰতি, সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি, যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’’তি, ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সুখস্স চ পহানা, দুক্খস্স চ পহানা, পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা, অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসমাধি’’.

ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং’’.

সুত্তন্তভাজনীযং.