৪. সচ্চৱিভঙ্গো
১. সুত্তন্তভাজনীযং
১৮৯. চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি – দুক্খং অৰিযসচ্চং, দুক্খসমুদযং [দুক্খসমুদযো (স্যা.)] অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধং [দুক্খনিৰোধো (স্যা.)] অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং.
১. দুক্খসচ্চং
১৯০. তত্থ কতমং দুক্খং অৰিযসচ্চং? জাতিপি দুক্খা, জৰাপি দুক্খা, মৰণম্পি দুক্খং, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসাপি দুক্খা, অপ্পিযেহি সম্পযোগো দুক্খো, পিযেহি ৱিপ্পযোগো দুক্খো, যং পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং, সংখিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা.
১৯১. তত্থ কতমা জাতি? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে জাতি সঞ্জাতি ওক্কন্তি অভিনিব্বত্তি খন্ধানং পাতুভাৱো আযতনানং পটিলাভো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘জাতি’’.
১৯২. তত্থ কতমা জৰা? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে জৰা জীৰণতা খণ্ডিচ্চং পালিচ্চং ৱলিত্তচতা আযুনো সংহানি ইন্দ্ৰিযানং পৰিপাকো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘জৰা’’.
১৯৩. তত্থ কতমং মৰণং? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হা তম্হা সত্তনিকাযা চুতি চৱনতা ভেদো অন্তৰধানং মচ্চু মৰণং কালকিৰিযা খন্ধানং ভেদো কড়েৱৰস্স নিক্খেপো জীৱিতিন্দ্ৰিযস্সুপচ্ছেদো – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘মৰণং’’.
১৯৪. তত্থ কতমো সোকো? ঞাতিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ভোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ৰোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স সীলব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স দিট্ঠিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স সোকো সোচনা সোচিতত্তং অন্তোসোকো অন্তোপৰিসোকো চেতসো পৰিজ্ঝাযনা দোমনস্সং সোকসল্লং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সোকো’’.
১৯৫. তত্থ কতমো পৰিদেৱো? ঞাতিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ভোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ৰোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স সীলব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স দিট্ঠিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স আদেৱো পৰিদেৱো আদেৱনা পৰিদেৱনা আদেৱিতত্তং পৰিদেৱিতত্তং ৱাচা পলাপো ৱিপ্পলাপো লালপ্পো লালপ্পনা লালপ্পিতত্তং [লালপো লালপনা লালপিতত্তং (স্যা.)] – অযং ৱুচ্চতি ‘‘পৰিদেৱো’’.
১৯৬. তত্থ কতমং দুক্খং? যং কাযিকং অসাতং কাযিকং দুক্খং কাযসম্ফস্সজং অসাতং দুক্খং ৱেদযিতং কাযসম্ফস্সজা অসাতা দুক্খা ৱেদনা – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.
১৯৭. তত্থ কতমং দোমনস্সং? যং চেতসিকং অসাতং চেতসিকং দুক্খং চেতোসম্ফস্সজং অসাতং দুক্খং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা অসাতা দুক্খা ৱেদনা – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দোমনস্সং’’.
১৯৮. তত্থ কতমো উপাযাসো? ঞাতিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ভোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স ৰোগব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স সীলব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স দিট্ঠিব্যসনেন ৱা ফুট্ঠস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স আযাসো উপাযাসো আযাসিতত্তং উপাযাসিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘উপাযাসো’’.
১৯৯. তত্থ কতমো অপ্পিযেহি সম্পযোগো দুক্খো? ইধ যস্স তে হোন্তি অনিট্ঠা অকন্তা অমনাপা ৰূপা সদ্দা গন্ধা ৰসা ফোট্ঠব্বা, যে ৱা পনস্স তে হোন্তি অনত্থকামা অহিতকামা অফাসুককামা অযোগক্খেমকামা; যা তেহি সঙ্গতি সমাগমো সমোধানং মিস্সীভাৱো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অপ্পিযেহি সম্পযোগো দুক্খো’’.
২০০. তত্থ কতমো পিযেহি ৱিপ্পযোগো দুক্খো? ইধ যস্স তে হোন্তি ইট্ঠা কন্তা মনাপা ৰূপা সদ্দা গন্ধা ৰসা ফোট্ঠব্বা, যে ৱা পনস্স তে হোন্তি অত্থকামা হিতকামা ফাসুককামা যোগক্খেমকামা মাতা ৱা পিতা ৱা ভাতা ৱা ভগিনী ৱা মিত্তা ৱা অমচ্চা ৱা ঞাতী ৱা সালোহিতা ৱা; যা তেহি অসঙ্গতি অসমাগমো অসমোধানং অমিস্সীভাৱো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘পিযেহি ৱিপ্পযোগো দুক্খো’’.
২০১. তত্থ কতমং যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং? জাতিধম্মানং সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি – ‘‘অহো ৱত, মযং ন জাতিধম্মা অস্সাম; ন চ, ৱত, নো জাতি আগচ্ছেয্যা’’তি! ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং. ইদম্পি ‘‘যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং’’.
জৰাধম্মানং সত্তানং…পে… ব্যাধিধম্মানং সত্তানং…পে… মৰণধম্মানং সত্তানং…পে… সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মানং সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি – ‘‘অহো ৱত, মযং ন সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা অস্সাম; ন চ, ৱত, নো সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা আগচ্ছেয্যু’’ন্তি! ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং. ইদম্পি ‘‘যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং’’.
২০২. তত্থ কতমে সংখিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা? সেয্যথিদং – ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘সংখিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা’’.
ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং অৰিযসচ্চং’’.
২. সমুদযসচ্চং
২০৩. তত্থ কতমং দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং? যাযং তণ্হা পোনোভৱিকা [পোনোব্ভৱিকা (স্যা. ক.)] নন্দিৰাগসহগতা তত্ৰতত্ৰাভিনন্দিনী, সেয্যথিদং – কামতণ্হা, ভৱতণ্হা, ৱিভৱতণ্হা.
সা খো পনেসা তণ্হা কত্থ উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, কত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি? যং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
কিঞ্চ লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং? চক্খুং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সোতং লোকে…পে… ঘানং লোকে… জিৱ্হা লোকে… কাযো লোকে… মনো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
ৰূপা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দা লোকে…পে… গন্ধা লোকে… ৰসা লোকে… ফোট্ঠব্বা লোকে… ধম্মা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
চক্খুৱিঞ্ঞাণং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সোতৱিঞ্ঞাণং লোকে…পে… ঘানৱিঞ্ঞাণং লোকে… জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং লোকে… কাযৱিঞ্ঞাণং লোকে… মনোৱিঞ্ঞাণং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
চক্খুসম্ফস্সো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সোতসম্ফস্সো লোকে…পে… ঘানসম্ফস্সো লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সো লোকে… কাযসম্ফস্সো লোকে… মনোসম্ফস্সো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সোতসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে…পে… ঘানসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… কাযসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… মনোসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
ৰূপসঞ্ঞা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দসঞ্ঞা লোকে…পে… গন্ধসঞ্ঞা লোকে… ৰসসঞ্ঞা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্ঞা লোকে… ধম্মসঞ্ঞা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
ৰূপসঞ্চেতনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দসঞ্চেতনা লোকে…পে… গন্ধসঞ্চেতনা লোকে… ৰসসঞ্চেতনা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্চেতনা লোকে… ধম্মসঞ্চেতনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
ৰূপতণ্হা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দতণ্হা লোকে…পে… গন্ধতণ্হা লোকে… ৰসতণ্হা লোকে… ফোট্ঠব্বতণ্হা লোকে… ধম্মতণ্হা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
ৰূপৱিতক্কো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দৱিতক্কো লোকে…পে… গন্ধৱিতক্কো লোকে… ৰসৱিতক্কো লোকে… ফোট্ঠব্বৱিতক্কো লোকে… ধম্মৱিতক্কো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
ৰূপৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সদ্দৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. গন্ধৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. ৰসৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. ফোট্ঠব্বৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. ধম্মৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.
ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং’’.
৩. নিৰোধসচ্চং
২০৪. তত্থ কতমং দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং? যো তস্সাযেৱ তণ্হায অসেসৱিৰাগনিৰোধো চাগো পটিনিস্সগ্গো মুত্তি অনালযো.
সা খো পনেসা তণ্হা কত্থ পহীযমানা পহীযতি, কত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি? যং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
কিঞ্চ লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং? চক্খুং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সোতং লোকে…পে… ঘানং লোকে… জিৱ্হা লোকে… কাযো লোকে… মনো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
ৰূপা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সদ্দা লোকে…পে… গন্ধা লোকে… ৰসা লোকে… ফোট্ঠব্বা লোকে… ধম্মা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
চক্খুৱিঞ্ঞাণং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সোতৱিঞ্ঞাণং লোকে…পে… ঘানৱিঞ্ঞাণং লোকে… জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং লোকে… কাযৱিঞ্ঞাণং লোকে… মনোৱিঞ্ঞাণং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
চক্খুসম্ফস্সো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সোতসম্ফস্সো লোকে…পে… ঘানসম্ফস্সো লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সো লোকে… কাযসম্ফস্সো লোকে… মনোসম্ফস্সো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সোতসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে…পে… ঘানসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… কাযসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… মনোসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
ৰূপসঞ্ঞা লোকে… সদ্দসঞ্ঞা লোকে… গন্ধসঞ্ঞা লোকে… ৰসসঞ্ঞা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্ঞা লোকে… ধম্মসঞ্ঞা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
ৰূপসঞ্চেতনা লোকে… সদ্দসঞ্চেতনা লোকে… গন্ধসঞ্চেতনা লোকে… ৰসসঞ্চেতনা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্চেতনা লোকে… ধম্মসঞ্চেতনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
ৰূপতণ্হা লোকে… সদ্দতণ্হা লোকে… গন্ধতণ্হা লোকে… ৰসতণ্হা লোকে… ফোট্ঠব্বতণ্হা লোকে… ধম্মতণ্হা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
ৰূপৱিতক্কো লোকে… সদ্দৱিতক্কো লোকে… গন্ধৱিতক্কো লোকে… ৰসৱিতক্কো লোকে… ফোট্ঠব্বৱিতক্কো লোকে… ধম্মৱিতক্কো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
ৰূপৱিচাৰো লোকে… সদ্দৱিচাৰো লোকে… গন্ধৱিচাৰো লোকে… ৰসৱিচাৰো লোকে… ফোট্ঠব্বৱিচাৰো লোকে… ধম্মৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং. এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.
ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং’’.
৪. মগ্গসচ্চং
২০৫. তত্থ কতমং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৱাচা, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৱো, সম্মাৱাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি.
তত্থ কতমা সম্মাদিট্ঠি? দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাদিট্ঠি’’.
তত্থ কতমো সম্মাসঙ্কপ্পো? নেক্খম্মসঙ্কপ্পো, অব্যাপাদসঙ্কপ্পো, অৱিহিংসাসঙ্কপ্পো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসঙ্কপ্পো’’.
তত্থ কতমা সম্মাৱাচা? মুসাৱাদা ৱেৰমণী, পিসুণায ৱাচায ৱেৰমণী, ফৰুসায ৱাচায ৱেৰমণী, সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণী – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাৱাচা’’.
তত্থ কতমো সম্মাকম্মন্তো? পাণাতিপাতা ৱেৰমণী, অদিন্নাদানা ৱেৰমণী, কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণী – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাকম্মন্তো’’.
তত্থ কতমো সম্মাআজীৱো? ইধ অৰিযসাৱকো মিচ্ছাআজীৱং পহায সম্মাআজীৱেন জীৱিকং কপ্পেতি – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাআজীৱো’’.
তত্থ কতমো সম্মাৱাযামো? ইধ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি. উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি. অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি. উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি. অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাৱাযামো’’.
তত্থ কতমা সম্মাসতি? ইধ ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসতি’’.
তত্থ কতমো সম্মাসমাধি? ইধ ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি, ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি, সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা, অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং, চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. পীতিযা চ ৱিৰাগা, উপেক্খকো চ ৱিহৰতি, সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি, যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’’তি, ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সুখস্স চ পহানা, দুক্খস্স চ পহানা, পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা, অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসমাধি’’.
ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং’’.
সুত্তন্তভাজনীযং.
২. অভিধম্মভাজনীযং
২০৬. চত্তাৰি সচ্চানি – দুক্খং, দুক্খসমুদযো, দুক্খনিৰোধো, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা.
তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযো’’.
তত্থ কতমং দুক্খং? অৱসেসা চ কিলেসা, অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা, তীণি চ কুসলমূলানি সাসৱানি, অৱসেসা চ সাসৱা কুসলা ধম্মা, সাসৱা চ কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা, যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.
তত্থ কতমো দুক্খনিৰোধো? তণ্হায পহানং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধো’’.
তত্থ কতমা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো হোতি সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.
তত্থ কতমা সম্মাদিট্ঠি? যা পঞ্ঞা পজাননা…পে… অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাদিট্ঠি’’.
তত্থ কতমো সম্মাসঙ্কপ্পো? যো তক্কো ৱিতক্কো…পে… সম্মাসঙ্কপ্পো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসঙ্কপ্পো’’.
তত্থ কতমা সম্মাৱাচা? যা চতূহি ৱচীদুচ্চৰিতেহি আৰতি ৱিৰতি পটিৱিৰতি ৱেৰমণী [ৱেৰমণি (ক.) এৱমুপৰিপি] অকিৰিযা অকৰণং অনজ্ঝাপত্তি ৱেলাঅনতিক্কমো সেতুঘাতো সম্মাৱাচা মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাৱাচা’’.
তত্থ কতমো সম্মাকম্মন্তো? যা তীহি কাযদুচ্চৰিতেহি আৰতি ৱিৰতি পটিৱিৰতি ৱেৰমণী অকিৰিযা অকৰণং অনজ্ঝাপত্তি ৱেলাঅনতিক্কমো সেতুঘাতো সম্মাকম্মন্তো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাকম্মন্তো’’.
তত্থ কতমো সম্মাআজীৱো? যা মিচ্ছা আজীৱা আৰতি ৱিৰতি পটিৱিৰতি ৱেৰমণী অকিৰিযা অকৰণং অনজ্ঝাপত্তি ৱেলাঅনতিক্কমো সেতুঘাতো সম্মাআজীৱো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাআজীৱো’’.
তত্থ কতমো সম্মাৱাযামো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো [ৱিৰিযাৰম্ভো (সী. স্যা.)] …পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাৱাযামো’’.
তত্থ কতমা সম্মাসতি? যা সতি অনুস্সতি…পে… সম্মাসতি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসতি’’.
তত্থ কতমো সম্মাসমাধি? যা চিত্তস্স ঠিতি সণ্ঠিতি…পে… সম্মাসমাধি সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসমাধি’’. অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’’. অৱসেসা ধম্মা দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায সম্পযুত্তা.
২০৭. তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা চ অৱসেসা চ কিলেসা – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযো’’.
তত্থ কতমং দুক্খং? অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা, তীণি চ কুসলমূলানি সাসৱানি, অৱসেসা চ সাসৱা কুসলা ধম্মা, সাসৱা চ কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা, যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.
তত্থ কতমো দুক্খনিৰোধো? তণ্হায চ, অৱসেসানঞ্চ কিলেসানং পহানং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধো’’.
তত্থ কতমা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো হোতি – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং ৱুচ্চতি – ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’’. অৱসেসা ধম্মা দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায সম্পযুত্তা.
২০৮. তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা চ অৱসেসা চ কিলেসা, অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযো’’.
তত্থ কতমং দুক্খং? তীণি চ কুসলমূলানি সাসৱানি, অৱসেসা চ সাসৱা কুসলা ধম্মা, সাসৱা চ কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা, যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.
তত্থ কতমো দুক্খনিৰোধো? তণ্হায চ, অৱসেসানঞ্চ কিলেসানং, অৱসেসানঞ্চ অকুসলানং ধম্মানং পহানং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধো’’.
তত্থ কতমা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো হোতি – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’’. অৱসেসা ধম্মা দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায সম্পযুত্তা.
২০৯. তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা চ অৱসেসা চ কিলেসা, অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা, তীণি চ কুসলমূলানি সাসৱানি – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযো’’.
তত্থ কতমং দুক্খং? অৱসেসা চ সাসৱা কুসলা ধম্মা, সাসৱা চ কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা, যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.
তত্থ কতমো দুক্খনিৰোধো? তণ্হায চ, অৱসেসানঞ্চ কিলেসানং, অৱসেসানঞ্চ অকুসলানং ধম্মানং, তিণ্ণঞ্চ কুসলমূলানং সাসৱানং পহানং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধো’’.
তত্থ কতমা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো হোতি – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’’. অৱসেসা ধম্মা দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায সম্পযুত্তা.
২১০. তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা চ, অৱসেসা চ কিলেসা, অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা, তীণি চ কুসলমূলানি সাসৱানি, অৱসেসা চ সাসৱা কুসলা ধম্মা – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযো’’.
তত্থ কতমং দুক্খং? সাসৱা কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা, যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.
তত্থ কতমো দুক্খনিৰোধো? তণ্হায চ, অৱসেসানঞ্চ কিলেসানং, অৱসেসানঞ্চ অকুসলানং ধম্মানং, তিণ্ণঞ্চ কুসলমূলানং সাসৱানং, অৱসেসানঞ্চ সাসৱানং কুসলানং ধম্মানং পহানং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধো’’.
তত্থ কতমা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো হোতি – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’’. অৱসেসা ধম্মা দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায সম্পযুত্তা.
২১১. চত্তাৰি সচ্চানি – দুক্খং, দুক্খসমুদযো, দুক্খনিৰোধো, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা.
তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযো’’.
তত্থ কতমং দুক্খং? অৱসেসা চ কিলেসা, অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা, তীণি চ কুসলমূলানি সাসৱানি, অৱসেসা চ সাসৱা কুসলা ধম্মা, সাসৱা চ কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা, যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.
তত্থ কতমো দুক্খনিৰোধো? তণ্হায পহানং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধো’’.
তত্থ কতমা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে পঞ্চঙ্গিকো মগ্গো হোতি – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৱাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি.
তত্থ কতমা সম্মাদিট্ঠি? যা পঞ্ঞা পজাননা…পে… অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাদিট্ঠি’’.
তত্থ কতমো সম্মাসঙ্কপ্পো? যো তক্কো ৱিতক্কো…পে… সম্মাসঙ্কপ্পো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসঙ্কপ্পো’’.
তত্থ কতমো সম্মাৱাযামো? যো চেতসিকো ৱীৰিযাৰম্ভো…পে… সম্মাৱাযামো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাৱাযামো’’.
তত্থ কতমা সম্মাসতি? যা সতি অনুস্সতি…পে… সম্মাসতি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসতি’’.
তত্থ কতমো সম্মাসমাধি? যা চিত্তস্স ঠিতি…পে… সম্মাসমাধি সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘সম্মাসমাধি’’. অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’’. অৱসেসা ধম্মা দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায সম্পযুত্তা.
২১২. তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা চ, অৱসেসা চ কিলেসা, অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা, তীণি চ কুসলমূলানি সাসৱানি, অৱসেসা চ সাসৱা কুসলা ধম্মা – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযো’’.
তত্থ কতমং দুক্খং? সাসৱা কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা, যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.
তত্থ কতমো দুক্খনিৰোধো? তণ্হায চ, অৱসেসানঞ্চ কিলেসানং, অৱসেসানঞ্চ অকুসলানং ধম্মানং, তিণ্ণঞ্চ কুসলমূলানং সাসৱানং, অৱসেসানঞ্চ সাসৱানং কুসলানং ধম্মানং পহানং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধো’’.
তত্থ কতমা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে পঞ্চঙ্গিকো মগ্গো হোতি – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৱাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি. অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’’. অৱসেসা ধম্মা দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায সম্পযুত্তা.
২১৩. চত্তাৰি সচ্চানি – দুক্খং, দুক্খসমুদযো, দুক্খনিৰোধো, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা.
তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযো’’.
তত্থ কতমং দুক্খং? অৱসেসা চ কিলেসা, অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা, তীণি চ কুসলমূলানি সাসৱানি, অৱসেসা চ সাসৱা কুসলা ধম্মা, সাসৱা চ কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা, যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.
তত্থ কতমো দুক্খনিৰোধো? তণ্হায পহানং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধো’’.
তত্থ কতমা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৱিক্খেপো হোতি. অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’’.
২১৪. তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা চ, অৱসেসা চ কিলেসা, অৱসেসা চ অকুসলা ধম্মা, তীণি চ কুসলমূলানি সাসৱানি, অৱসেসা চ সাসৱা কুসলা ধম্মা – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খসমুদযো’’.
তত্থ কতমং দুক্খং? সাসৱা কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা, যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা, সব্বঞ্চ ৰূপং – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খং’’.
তত্থ কতমো দুক্খনিৰোধো? তণ্হায চ, অৱসেসানঞ্চ কিলেসানং, অৱসেসানঞ্চ অকুসলানং ধম্মানং, তিণ্ণঞ্চ কুসলমূলানং সাসৱানং, অৱসেসানঞ্চ সাসৱানং কুসলানং ধম্মানং পহানং – অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধো’’.
তত্থ কতমা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা? ইধ ভিক্খু যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৱিক্খেপো হোতি. অযং ৱুচ্চতি ‘‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’’.
অভিধম্মভাজনীযং.
৩. পঞ্হাপুচ্ছকং
২১৫. চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি – দুক্খং অৰিযসচ্চং, দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং.
২১৬. চতুন্নং অৰিযসচ্চানং কতি কুসলা, কতি অকুসলা, কতি অব্যাকতা…পে… কতি সৰণা, কতি অৰণা?
১. তিকং
২১৭. সমুদযসচ্চং অকুসলং. মগ্গসচ্চং কুসলং. নিৰোধসচ্চং অব্যাকতং. দুক্খসচ্চং সিযা কুসলং, সিযা অকুসলং, সিযা অব্যাকতং. দ্ৱে সচ্চা সিযা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা. নিৰোধসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘সুখায ৱেদনায সম্পযুত্ত’’ন্তিপি, ‘‘দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্ত’’ন্তিপি, ‘‘অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্ত’’ন্তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং, সিযা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তং, সিযা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘সুখায ৱেদনায সম্পযুত্ত’’ন্তিপি, ‘‘দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্ত’’ন্তিপি, ‘‘অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্ত’’ন্তিপি. দ্ৱে সচ্চা ৱিপাকধম্মধম্মা. নিৰোধসচ্চং নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মং. দুক্খসচ্চং সিযা ৱিপাকং, সিযা ৱিপাকধম্মধম্মং, সিযা নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মং. সমুদযসচ্চং অনুপাদিন্নুপাদানিযং. দ্ৱে সচ্চা অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযা. দুক্খসচ্চং সিযা উপাদিন্নুপাদানিযং, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযং.
সমুদযসচ্চং সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকং. দ্ৱে সচ্চা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা. দুক্খসচ্চং সিযা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকং, সিযা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকং. সমুদযসচ্চং সৱিতক্কসৱিচাৰং. নিৰোধসচ্চং অৱিতক্কঅৱিচাৰং. মগ্গসচ্চং সিযা সৱিতক্কসৱিচাৰং, সিযা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তং, সিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰং. দুক্খসচ্চং সিযা সৱিতক্কসৱিচাৰং, সিযা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তং, সিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘সৱিতক্কসৱিচাৰ’’ন্তিপি, ‘‘অৱিতক্কৱিচাৰমত্ত’’ন্তিপি, ‘‘অৱিতক্কঅৱিচাৰ’’ন্তিপি. দ্ৱে সচ্চা সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, সিযা উপেক্খাসহগতা. নিৰোধসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘পীতিসহগত’’ন্তিপি, ‘‘সুখসহগত’’ন্তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগত’’ন্তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা পীতিসহগতং, সিযা সুখসহগতং, সিযা উপেক্খাসহগতং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘পীতিসহগত’’ন্তিপি, ‘‘সুখসহগত’’ন্তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগত’’ন্তিপি.
দ্ৱে সচ্চা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা. সমুদযসচ্চং সিযা দস্সনেন পহাতব্বং, সিযা ভাৱনায পহাতব্বং. দুক্খসচ্চং সিযা দস্সনেন পহাতব্বং, সিযা ভাৱনায পহাতব্বং, সিযা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বং. দ্ৱে সচ্চা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. সমুদযসচ্চং সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকং, সিযা ভাৱনায পহাতব্বহেতুকং. দুক্খসচ্চং সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকং, সিযা ভাৱনায পহাতব্বহেতুকং, সিযা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকং. সমুদযসচ্চং আচযগামি. মগ্গসচ্চং অপচযগামি. নিৰোধসচ্চং নেৱাচযগামিনাপচযগামি. দুক্খসচ্চং সিযা আচযগামি, সিযা নেৱাচযগামিনাপচযগামি. মগ্গসচ্চং সেক্খং. তীণি সচ্চানি নেৱসেক্খনাসেক্খা. সমুদযসচ্চং পৰিত্তং. দ্ৱে সচ্চা অপ্পমাণা. দুক্খসচ্চং সিযা পৰিত্তং, সিযা মহগ্গতং. নিৰোধসচ্চং অনাৰম্মণং. মগ্গসচ্চং অপ্পমাণাৰম্মণং. সমুদযসচ্চং সিযা পৰিত্তাৰম্মণং, সিযা মহগ্গতাৰম্মণং ন অপ্পমাণাৰম্মণং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰিত্তাৰম্মণ’’ন্তিপি, ‘‘মহগ্গতাৰম্মণ’’ন্তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা পৰিত্তাৰম্মণং, সিযা মহগ্গতাৰম্মণং, সিযা অপ্পমাণাৰম্মণং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰিত্তাৰম্মণ’’ন্তিপি, ‘‘মহগ্গতাৰম্মণ’’ন্তিপি, ‘‘অপ্পমাণাৰম্মণ’’ন্তিপি.
সমুদযসচ্চং হীনং. দ্ৱে সচ্চা পণীতা. দুক্খসচ্চং সিযা হীনং, সিযা মজ্ঝিমং. নিৰোধসচ্চং অনিযতং. মগ্গসচ্চং সম্মত্তনিযতং. দ্ৱে সচ্চা সিযা মিচ্ছত্তনিযতা, সিযা অনিযতা. নিৰোধসচ্চং অনাৰম্মণং. সমুদযসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘মগ্গাৰম্মণ’’ন্তিপি, ‘‘মগ্গহেতুক’’ন্তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতী’’তিপি. মগ্গসচ্চং ন মগ্গাৰম্মণং মগ্গহেতুকং, সিযা মগ্গাধিপতি, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘মগ্গাধিপতী’’তি. দুক্খসচ্চং সিযা মগ্গাৰম্মণং ন মগ্গহেতুকং, সিযা মগ্গাধিপতি, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘মগ্গাৰম্মণ’’ন্তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতী’’তিপি. দ্ৱে সচ্চা সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, ন ৱত্তব্বা – ‘‘উপ্পাদিনো’’তি. নিৰোধসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘উপ্পন্ন’’ন্তিপি, ‘‘অনুপ্পন্ন’’ন্তিপি, ‘‘উপ্পাদী’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা উপ্পন্নং, সিযা অনুপ্পন্নং, সিযা উপ্পাদি. তীণি সচ্চানি সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. নিৰোধসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘অতীত’’ন্তিপি, ‘‘অনাগত’’ন্তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তিপি. নিৰোধসচ্চং অনাৰম্মণং. মগ্গসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘অতীতাৰম্মণ’’ন্তিপি, ‘‘অনাগতাৰম্মণ’’ন্তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণ’’ন্তিপি. দ্ৱে সচ্চা সিযা অতীতাৰম্মণা, সিযা অনাগতাৰম্মণা, সিযা পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অতীতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অনাগতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা’’তিপি. নিৰোধসচ্চং বহিদ্ধা. তীণি সচ্চানি সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. নিৰোধসচ্চং অনাৰম্মণং. মগ্গসচ্চং বহিদ্ধাৰম্মণং. সমুদযসচ্চং সিযা অজ্ঝত্তাৰম্মণং, সিযা বহিদ্ধাৰম্মণং, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণং. দুক্খসচ্চং সিযা অজ্ঝত্তাৰম্মণং, সিযা বহিদ্ধাৰম্মণং, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘অজ্ঝত্তাৰম্মণ’’ন্তিপি, ‘‘বহিদ্ধাৰম্মণ’’ন্তিপি, ‘‘অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণ’’ন্তিপি. তীণি সচ্চানি অনিদস্সনঅপ্পটিঘা. দুক্খসচ্চং সিযা সনিদস্সনসপ্পটিঘং, সিযা অনিদস্সনসপ্পটিঘং, সিযা অনিদস্সনঅপ্পটিঘং.
২. দুকং
২১৮. সমুদযসচ্চং হেতু. নিৰোধসচ্চং ন হেতু. দ্ৱে সচ্চা সিযা হেতূ, সিযা ন হেতূ. দ্ৱে সচ্চা সহেতুকা. নিৰোধসচ্চং অহেতুকং. দুক্খসচ্চং সিযা সহেতুকং, সিযা অহেতুকং. দ্ৱে সচ্চা হেতুসম্পযুত্তা. নিৰোধসচ্চং হেতুৱিপ্পযুত্তং. দুক্খসচ্চং সিযা হেতুসম্পযুত্তং, সিযা হেতুৱিপ্পযুত্তং. সমুদযসচ্চং হেতু চেৱ সহেতুকঞ্চ. নিৰোধসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘হেতু চেৱ সহেতুকঞ্চা’’তিপি, ‘‘সহেতুকঞ্চেৱ ন চ হেতূ’’তিপি. মগ্গসচ্চং সিযা হেতু চেৱ সহেতুকঞ্চ, সিযা সহেতুকঞ্চেৱ ন চ হেতু. দুক্খসচ্চং সিযা হেতু চেৱ সহেতুকঞ্চ, সিযা সহেতুকঞ্চেৱ ন চ হেতু, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘হেতু চেৱ সহেতুকঞ্চা’’তিপি, ‘‘সহেতুকঞ্চেৱ ন চ হেতূ’’তিপি. সমুদযসচ্চং হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তঞ্চ. নিৰোধসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তঞ্চা’’তিপি, ‘‘হেতুসম্পযুত্তঞ্চেৱ ন চ হেতূ’’তিপি. মগ্গসচ্চং সিযা হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তঞ্চ, সিযা হেতুসম্পযুত্তঞ্চেৱ ন চ হেতু. দুক্খসচ্চং সিযা হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তঞ্চ, সিযা হেতুসম্পযুত্তঞ্চেৱ ন চ হেতু, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তঞ্চা’’তিপি, ‘‘হেতুসম্পযুত্তঞ্চেৱ ন চ হেতূ’’তিপি. নিৰোধসচ্চং ন হেতুঅহেতুকং. সমুদযসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘ন হেতুসহেতুক’’ন্তিপি, ‘‘ন হেতুঅহেতুক’’ন্তিপি. মগ্গসচ্চং সিযা ন হেতুসহেতুকং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘ন হেতুসহেতুক’’ন্তিপি, ‘‘ন হেতুঅহেতুক’’ন্তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা ন হেতুসহেতুকং, সিযা ন হেতুঅহেতুকং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘ন হেতুসহেতুক’’ন্তিপি, ‘‘ন হেতুঅহেতুক’’ন্তিপি.
তীণি সচ্চানি সপ্পচ্চযা. নিৰোধসচ্চং অপ্পচ্চযং. তীণি সচ্চানি সঙ্খতা. নিৰোধসচ্চং অসঙ্খতং. তীণি সচ্চানি অনিদস্সনা. দুক্খসচ্চং সিযা সনিদস্সনং, সিযা অনিদস্সনং. তীণি সচ্চানি অপ্পটিঘা. দুক্খসচ্চং সিযা সপ্পটিঘং, সিযা অপ্পটিঘং. তীণি সচ্চানি অৰূপানি. দুক্খসচ্চং সিযা ৰূপং, সিযা অৰূপং. দ্ৱে সচ্চা লোকিযা. দ্ৱে সচ্চা লোকুত্তৰা; কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যা.
সমুদযসচ্চং আসৱো. দ্ৱে সচ্চা নো আসৱা. দুক্খসচ্চং সিযা আসৱো, সিযা নো আসৱো. দ্ৱে সচ্চা সাসৱা. দ্ৱে সচ্চা অনাসৱা. সমুদযসচ্চং আসৱসম্পযুত্তং. দ্ৱে সচ্চা আসৱৱিপ্পযুত্তা. দুক্খসচ্চং সিযা আসৱসম্পযুত্তং, সিযা আসৱৱিপ্পযুত্তং. সমুদযসচ্চং আসৱো চেৱ সাসৱঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘আসৱা চেৱ সাসৱা চা’’তিপি, ‘‘সাসৱা চেৱ নো চ আসৱা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা আসৱো চেৱ সাসৱঞ্চ, সিযা সাসৱঞ্চেৱ নো চ আসৱো. সমুদযসচ্চং আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘আসৱা চেৱ আসৱসম্পযুত্তা চা’’তিপি, ‘‘আসৱসম্পযুত্তা চেৱ নো চ আসৱা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তঞ্চ, সিযা আসৱসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ আসৱো, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তঞ্চা’’তিপি, ‘‘আসৱসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ আসৱো’’তিপি. দ্ৱে সচ্চা আসৱৱিপ্পযুত্তঅনাসৱা. সমুদযসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘আসৱৱিপ্পযুত্তসাসৱ’’ন্তিপি, ‘‘আসৱৱিপ্পযুত্তঅনাসৱ’’ন্তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা আসৱৱিপ্পযুত্তসাসৱং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘আসৱৱিপ্পযুত্তসাসৱ’’ন্তিপি, ‘‘আসৱৱিপ্পযুত্তঅনাসৱ’’ন্তিপি.
সমুদযসচ্চং সংযোজনং. দ্ৱে সচ্চা নো সংযোজনা. দুক্খসচ্চং সিযা সংযোজনং, সিযা নো সংযোজনং. দ্ৱে সচ্চা সংযোজনিযা. দ্ৱে সচ্চা অসংযোজনিযা. সমুদযসচ্চং সংযোজনসম্পযুত্তং. দ্ৱে সচ্চা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা. দুক্খসচ্চং সিযা সংযোজনসম্পযুত্তং, সিযা সংযোজনৱিপ্পযুত্তং. সমুদযসচ্চং সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনিযঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘সংযোজনা চেৱ সংযোজনিযা চা’’তিপি, ‘‘সংযোজনিযা চেৱ নো চ সংযোজনা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনিযঞ্চ, সিযা সংযোজনিযঞ্চেৱ নো চ সংযোজনং. সমুদযসচ্চং সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘সংযোজনা চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তা চা’’তিপি, ‘‘সংযোজনসম্পযুত্তা চেৱ নো চ সংযোজনা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, সিযা সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ সংযোজনং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চা’’তিপি, ‘‘সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ সংযোজন’’ন্তিপি. দ্ৱে সচ্চা সংযোজনৱিপ্পযুত্তঅসংযোজনিযা. সমুদযসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘সংযোজনৱিপ্পযুত্তসংযোজনিয’’ন্তিপি, ‘‘সংযোজনৱিপ্পযুত্তঅসংযোজনিয’’ন্তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা সংযোজনৱিপ্পযুত্তসংযোজনিযং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘সংযোজনৱিপ্পযুত্তসংযোজনিয’’ন্তিপি, ‘‘সংযোজনৱিপ্পযুত্তঅসংযোজনিয’’ন্তিপি.
সমুদযসচ্চং গন্থো. দ্ৱে সচ্চা নো গন্থা. দুক্খসচ্চং সিযা গন্থো, সিযা নো গন্থো. দ্ৱে সচ্চা গন্থনিযা. দ্ৱে সচ্চা অগন্থনিযা. দ্ৱে সচ্চা গন্থৱিপ্পযুত্তা. দ্ৱে সচ্চা সিযা গন্থসম্পযুত্তা, সিযা গন্থৱিপ্পযুত্তা. সমুদযসচ্চং গন্থো চেৱ গন্থনিযঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘গন্থা চেৱ গন্থনিযা চা’’তিপি, ‘‘গন্থনিযা চেৱ নো চ গন্থা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা গন্থো চেৱ গন্থনিযঞ্চ, সিযা গন্থনিযঞ্চেৱ নো চ গন্থো. সমুদযসচ্চং গন্থো চেৱ গন্থসম্পযুত্তঞ্চ, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘গন্থো চেৱ গন্থসম্পযুত্তঞ্চা’’তিপি, ‘‘গন্থসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ গন্থো’’তিপি. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘গন্থা চেৱ গন্থসম্পযুত্তা চা’’তিপি, ‘‘গন্থসম্পযুত্তা চেৱ নো চ গন্থা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা গন্থো চেৱ গন্থসম্পযুত্তঞ্চ, সিযা গন্থসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ গন্থো, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘গন্থো চেৱ গন্থসম্পযুত্তঞ্চা’’তিপি, ‘‘গন্থসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ গন্থো’’তিপি. দ্ৱে সচ্চা গন্থৱিপ্পযুত্তঅগন্থনিযা. দ্ৱে সচ্চা সিযা গন্থৱিপ্পযুত্তগন্থনিযা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘গন্থৱিপ্পযুত্তগন্থনিযা’’তিপি, ‘‘গন্থৱিপ্পযুত্তঅগন্থনিযা’’তিপি.
সমুদযসচ্চং ওঘো…পে… যোগো…পে… নীৱৰণং. দ্ৱে সচ্চা নো নীৱৰণা. দুক্খসচ্চং সিযা নীৱৰণং, সিযা নো নীৱৰণং. দ্ৱে সচ্চা নীৱৰণিযা দ্ৱে সচ্চা অনীৱৰণিযা. সমুদযসচ্চং নীৱৰণসম্পযুত্তং. দ্ৱে সচ্চা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা. দুক্খসচ্চং সিযা নীৱৰণসম্পযুত্তং, সিযা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তং. সমুদযসচ্চং নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণিযঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণিযা চা’’তিপি, ‘‘নীৱৰণিযা চেৱ নো চ নীৱৰণা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণিযঞ্চ, সিযা নীৱৰণিযঞ্চেৱ নো চ নীৱৰণং. সমুদযসচ্চং নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তা চা’’তিপি, ‘‘নীৱৰণসম্পযুত্তা চেৱ নো চ নীৱৰণা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, সিযা নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ নীৱৰণং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চা’’তিপি, ‘‘নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ নীৱৰণ’’ন্তিপি. দ্ৱে সচ্চা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তঅনীৱৰণিযা. সমুদযসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘নীৱৰণৱিপ্পযুত্তনীৱৰণিয’’ন্তিপি, ‘‘নীৱৰণৱিপ্পযুত্তঅনীৱৰণিয’’ন্তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তনীৱৰণিযং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘নীৱৰণৱিপ্পযুত্তনীৱৰণিয’’ন্তিপি, ‘‘নীৱৰণৱিপ্পযুত্তঅনীৱৰণিয’’ন্তিপি.
তীণি সচ্চানি নো পৰামাসা. দুক্খসচ্চং সিযা পৰামাসো, সিযা নো পৰামাসো. দ্ৱে সচ্চা পৰামট্ঠা. দ্ৱে সচ্চা অপৰামট্ঠা. দ্ৱে সচ্চা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা. সমুদযসচ্চং সিযা পৰামাসসম্পযুত্তং, সিযা পৰামাসৱিপ্পযুত্তং. দুক্খসচ্চং সিযা পৰামাসসম্পযুত্তং, সিযা পৰামাসৱিপ্পযুত্তং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰামাসসম্পযুত্ত’’ন্তিপি, ‘‘পৰামাসৱিপ্পযুত্ত’’ন্তিপি. সমুদযসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰামাসো চেৱ পৰামট্ঠঞ্চা’’তি, পৰামট্ঠঞ্চেৱ নো চ পৰামাসো. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘পৰামাসা চেৱ পৰামট্ঠা চা’’তিপি, ‘‘পৰামট্ঠা চেৱ নো চ পৰামাসা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা পৰামাসো চেৱ পৰামট্ঠঞ্চ, সিযা পৰামট্ঠঞ্চেৱ নো চ পৰামাসো. দ্ৱে সচ্চা পৰামাসৱিপ্পযুত্তঅপৰামট্ঠা. দ্ৱে সচ্চা সিযা পৰামাসৱিপ্পযুত্তপৰামট্ঠা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘পৰামাসৱিপ্পযুত্তপৰামট্ঠা’’তিপি, ‘‘পৰামাসৱিপ্পযুত্তঅপৰামট্ঠা’’তিপি.
দ্ৱে সচ্চা সাৰম্মণা. নিৰোধসচ্চং অনাৰম্মণং. দুক্খসচ্চং সিযা সাৰম্মণং, সিযা অনাৰম্মণং. তীণি সচ্চানি নো চিত্তা. দুক্খসচ্চং সিযা চিত্তং, সিযা নো চিত্তং. দ্ৱে সচ্চা চেতসিকা. নিৰোধসচ্চং অচেতসিকং. দুক্খসচ্চং সিযা চেতসিকং, সিযা অচেতসিকং. দ্ৱে সচ্চা চিত্তসম্পযুত্তা. নিৰোধসচ্চং চিত্তৱিপ্পযুত্তং. দুক্খসচ্চং সিযা চিত্তসম্পযুত্তং, সিযা চিত্তৱিপ্পযুত্তং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘চিত্তেন সম্পযুত্ত’’ন্তিপি, ‘‘চিত্তেন ৱিপ্পযুত্ত’’ন্তিপি. দ্ৱে সচ্চা চিত্তসংসট্ঠা. নিৰোধসচ্চং চিত্তৱিসংসট্ঠং. দুক্খসচ্চং সিযা চিত্তসংসট্ঠং, সিযা চিত্তৱিসংসট্ঠং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘চিত্তেন সংসট্ঠ’’ন্তিপি, ‘‘চিত্তেন ৱিসংসট্ঠ’’ন্তিপি. দ্ৱে সচ্চা চিত্তসমুট্ঠানা. নিৰোধসচ্চং নো চিত্তসমুট্ঠানং. দুক্খসচ্চং সিযা চিত্তসমুট্ঠানং, সিযা নো চিত্তসমুট্ঠানং. দ্ৱে সচ্চা চিত্তসহভুনো. নিৰোধসচ্চং নো চিত্তসহভূ. দুক্খসচ্চং সিযা চিত্তসহভূ, সিযা নো চিত্তসহভূ. দ্ৱে সচ্চা চিত্তানুপৰিৱত্তিনো. নিৰোধসচ্চং নো চিত্তানুপৰিৱত্তি. দুক্খসচ্চং সিযা চিত্তানুপৰিৱত্তি, সিযা নো চিত্তানুপৰিৱত্তি. দ্ৱে সচ্চা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা. নিৰোধসচ্চং নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানং. দুক্খসচ্চং সিযা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানং, সিযা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানং. দ্ৱে সচ্চা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো. নিৰোধসচ্চং নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভূ. দুক্খসচ্চং সিযা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভূ, সিযা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভূ. দ্ৱে সচ্চা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তিনো. নিৰোধসচ্চং নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তি. দুক্খসচ্চং সিযা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তি, সিযা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তি. তীণি সচ্চানি বাহিৰা. দুক্খসচ্চং সিযা অজ্ঝত্তং, সিযা বাহিৰং.
তীণি সচ্চানি নো উপাদা. দুক্খসচ্চং সিযা উপাদা, সিযা নো উপাদা. তীণি সচ্চানি অনুপাদিন্না. দুক্খসচ্চং সিযা উপাদিন্নং, সিযা অনুপাদিন্নং. সমুদযসচ্চং উপাদানং. দ্ৱে সচ্চা নো উপাদানা. দুক্খসচ্চং সিযা উপাদানং, সিযা নো উপাদানং. দ্ৱে সচ্চা উপাদানিযা. দ্ৱে সচ্চা অনুপাদানিযা. দ্ৱে সচ্চা উপাদানৱিপ্পযুত্তা. দ্ৱে সচ্চা সিযা উপাদানসম্পযুত্তা, সিযা উপাদানৱিপ্পযুত্তা. সমুদযসচ্চং উপাদানঞ্চেৱ উপাদানিযঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘উপাদানা চেৱ উপাদানিযা চা’’তিপি, ‘‘উপাদানিযা চেৱ নো চ উপাদানা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা উপাদানঞ্চেৱ উপাদানিযঞ্চ, সিযা উপাদানিযঞ্চেৱ নো চ উপাদানং. সমুদযসচ্চং সিযা উপাদানঞ্চেৱ উপাদানসম্পযুত্তঞ্চ, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘উপাদানঞ্চেৱ উপাদানসম্পযুত্তঞ্চা’’তিপি, ‘‘উপাদানসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ উপাদান’’ন্তিপি. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘উপাদানা চেৱ উপাদানসম্পযুত্তা চা’’তিপি, ‘‘উপাদানসম্পযুত্তা চেৱ নো চ উপাদানা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা উপাদানঞ্চেৱ উপাদানসম্পযুত্তঞ্চ, সিযা উপাদানসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ উপাদানং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘উপাদানঞ্চেৱ উপাদানসম্পযুত্তঞ্চা’’ তিপি, ‘‘উপাদানসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ উপাদান’’ন্তিপি. দ্ৱে সচ্চা উপাদানৱিপ্পযুত্তঅনুপাদানিযা. দ্ৱে সচ্চা সিযা উপাদানৱিপ্পযুত্তউপাদানিযা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘উপাদানৱিপ্পযুত্তউপাদানিযা’’তিপি, ‘‘উপাদানৱিপ্পযুত্তঅনুপাদানিযা’’তিপি.
সমুদযসচ্চং কিলেসো. দ্ৱে সচ্চা নো কিলেসা. দুক্খসচ্চং সিযা কিলেসো, সিযা নো কিলেসো. দ্ৱে সচ্চা সংকিলেসিকা. দ্ৱে সচ্চা অসংকিলেসিকা. সমুদযসচ্চং সংকিলিট্ঠং. দ্ৱে সচ্চা অসংকিলিট্ঠা. দুক্খসচ্চং সিযা সংকিলিট্ঠং, সিযা অসংকিলিট্ঠং. সমুদযসচ্চং কিলেসসম্পযুত্তং. দ্ৱে সচ্চা কিলেসৱিপ্পযুত্তা. দুক্খসচ্চং সিযা কিলেসসম্পযুত্তং, সিযা কিলেসৱিপ্পযুত্তং. সমুদযসচ্চং কিলেসো চেৱ সংকিলেসিকঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘কিলেসা চেৱ সংকিলেসিকা চা’’তিপি, ‘‘সংকিলেসিকা চেৱ নো চ কিলেসা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা কিলেসো চেৱ সংকিলেসিকঞ্চ, সিযা সংকিলেসিকঞ্চেৱ নো চ কিলেসো. সমুদযসচ্চং কিলেসো চেৱ সংকিলিট্ঠঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘কিলেসা চেৱ সংকিলিট্ঠা চা’’তিপি, ‘‘সংকিলিট্ঠা চেৱ নো চ কিলেসা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা কিলেসো চেৱ সংকিলিট্ঠঞ্চ, সিযা সংকিলিট্ঠঞ্চেৱ নো চ কিলেসো, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘কিলেসো চেৱ সংকিলিট্ঠঞ্চা’’তিপি, ‘‘সংকিলিট্ঠঞ্চেৱ নো চ কিলেসো’’তিপি. সমুদযসচ্চং কিলেসো চেৱ কিলেসসম্পযুত্তঞ্চ. দ্ৱে সচ্চা ন ৱত্তব্বা – ‘‘কিলেসা চেৱ কিলেসসম্পযুত্তা চা’’তিপি, ‘‘কিলেসসম্পযুত্তা চেৱ নো চ কিলেসা’’তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা কিলেসো চেৱ কিলেসসম্পযুত্তঞ্চ, সিযা কিলেসসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ কিলেসো, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘কিলেসো চেৱ কিলেসসম্পযুত্তঞ্চা’’ তিপি, ‘‘কিলেসসম্পযুত্তঞ্চেৱ নো চ কিলেসো’’তিপি. দ্ৱে সচ্চা কিলেসৱিপ্পযুত্তঅসংকিলেসিকা. সমুদযসচ্চং ন ৱত্তব্বং – ‘‘কিলেসৱিপ্পযুত্তসংকিলেসিক’’ন্তিপি, ‘‘কিলেসৱিপ্পযুত্তঅসংকিলেসিক’’ন্তিপি. দুক্খসচ্চং সিযা কিলেসৱিপ্পযুত্তসংকিলেসিকং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘কিলেসৱিপ্পযুত্তসংকিলেসিক’’ন্তিপি, ‘‘কিলেসৱিপ্পযুত্তঅসংকিলেসিক’’ন্তিপি.
দ্ৱে সচ্চা ন দস্সনেন পহাতব্বা. দ্ৱে সচ্চা সিযা দস্সনেন পহাতব্বা, সিযা ন দস্সনেন পহাতব্বা. দ্ৱে সচ্চা ন ভাৱনায পহাতব্বা. দ্ৱে সচ্চা সিযা ভাৱনায পহাতব্বা, সিযা ন ভাৱনায পহাতব্বা. দ্ৱে সচ্চা ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা. দ্ৱে সচ্চা সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা, সিযা ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা. দ্ৱে সচ্চা ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. দ্ৱে সচ্চা সিযা ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা, সিযা ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. সমুদযসচ্চং সৱিতক্কং. নিৰোধসচ্চং অৱিতক্কং. দ্ৱে সচ্চা সিযা সৱিতক্কা, সিযা অৱিতক্কা. সমুদযসচ্চং সৱিচাৰং. নিৰোধসচ্চং অৱিচাৰং. দ্ৱে সচ্চা সিযা সৱিচাৰা, সিযা অৱিচাৰা. নিৰোধসচ্চং অপ্পীতিকং. তীণি সচ্চানি সিযা সপ্পীতিকা, সিযা অপ্পীতিকা. নিৰোধসচ্চং ন পীতিসহগতং. তীণি সচ্চানি সিযা পীতিসহগতা, সিযা ন পীতিসহগতা. নিৰোধসচ্চং ন সুখসহগতং. তীণি সচ্চানি সিযা সুখসহগতা, সিযা ন সুখসহগতা. নিৰোধসচ্চং ন উপেক্খাসহগতং. তীণি সচ্চানি সিযা উপেক্খাসহগতা, সিযা ন উপেক্খাসহগতা.
সমুদযসচ্চং কামাৱচৰং. দ্ৱে সচ্চা ন কামাৱচৰা. দুক্খসচ্চং সিযা কামাৱচৰং, সিযা ন কামাৱচৰং. তীণি সচ্চানি ন ৰূপাৱচৰা. দুক্খসচ্চং সিযা ৰূপাৱচৰং, সিযা ন ৰূপাৱচৰং. তীণি সচ্চানি ন অৰূপাৱচৰা. দুক্খসচ্চং সিযা অৰূপাৱচৰং, সিযা ন অৰূপাৱচৰং. দ্ৱে সচ্চা পৰিযাপন্না. দ্ৱে সচ্চা অপৰিযাপন্না. মগ্গসচ্চং নিয্যানিকং. তীণি সচ্চানি অনিয্যানিকা. মগ্গসচ্চং নিযতং. নিৰোধসচ্চং অনিযতং. দ্ৱে সচ্চা সিযা নিযতা, সিযা অনিযতা. দ্ৱে সচ্চা সউত্তৰা. দ্ৱে সচ্চা অনুত্তৰা. সমুদযসচ্চং সৰণং. দ্ৱে সচ্চা অৰণা. দুক্খসচ্চং সিযা সৰণং, সিযা অৰণন্তি.
পঞ্হাপুচ্ছকং.
সচ্চৱিভঙ্গো নিট্ঠিতো.