৮. অট্ঠকনিদ্দেসো
(১) অট্ঠ কিলেসৱত্থূনি
৯৫২. তত্থ কতমানি অট্ঠ কিলেসৱত্থূনি? লোভো, দোসো, মোহো, মানো, দিট্ঠি, ৱিচিকিচ্ছা, থিনং, উদ্ধচ্চং – ইমানি অট্ঠ কিলেসৱত্থূনি.
(২) অট্ঠ কুসীতৱত্থূনি
৯৫৩. তত্থ কতমানি অট্ঠ কুসীতৱত্থূনি?
(ক) ইধ ভিক্খুনা কম্মং কাতব্বং হোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘‘কম্মং খো মে কাতব্বং ভৱিস্সতি. কম্মং খো পন মে কৰোন্তস্স কাযো কিলমিস্সতি. হন্দাহং নিপজ্জামী’’তি. সো নিপজ্জতি; ন ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা, অনধিগতস্স অধিগমায, অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. ইদং পঠমং কুসীতৱত্থু.
(খ) পুন চপৰং ভিক্খুনা কম্মং কতং হোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘‘অহং খো কম্মং অকাসিং. কম্মং খো পন মে কৰোন্তস্স কাযো কিলন্তো. হন্দাহং নিপজ্জামী’’তি. সো নিপজ্জতি; ন ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা, অনধিগতস্স অধিগমায, অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. ইদং দুতিযং কুসীতৱত্থু.
(গ) পুন চপৰং ভিক্খুনা মগ্গো গন্তব্বো হোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘‘মগ্গো খো মে গন্তব্বো ভৱিস্সতি. মগ্গং খো পন মে গচ্ছন্তস্স কাযো কিলমিস্সতি. হন্দাহং নিপজ্জামী’’তি. সো নিপজ্জতি; ন ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা, অনধিগতস্স অধিগমায, অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. ইদং ততিযং কুসীতৱত্থু.
(ঘ) পুন চপৰং ভিক্খুনা মগ্গো গতো হোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘‘অহং খো মগ্গং অগমাসিং. মগ্গং খো পন মে গচ্ছন্তস্স কাযো কিলন্তো. হন্দাহং নিপজ্জামী’’তি. সো নিপজ্জতি; ন ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা, অনধিগতস্স অধিগমায, অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. ইদং চতুত্থং কুসীতৱত্থু.
(ঙ) পুন চপৰং ভিক্খু গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায চৰন্তো ন লভতি লূখস্স ৱা পণীতস্স ৱা ভোজনস্স যাৱদত্থং পাৰিপূৰিং. তস্স এৱং হোতি – ‘‘অহং খো গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায চৰন্তো নালত্থং লূখস্স ৱা পণীতস্স ৱা ভোজনস্স যাৱদত্থং পাৰিপূৰিং. তস্স মে কাযো কিলন্তো অকম্মঞ্ঞো. হন্দাহং নিপজ্জামী’’তি. সো নিপজ্জতি; ন ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা, অনধিগতস্স অধিগমায, অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. ইদং পঞ্চমং কুসীতৱত্থু.
(চ) পুন চপৰং ভিক্খু গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায চৰন্তো লভতি লূখস্স ৱা পণীতস্স ৱা ভোজনস্স যাৱদত্থং পাৰিপূৰিং. তস্স এৱং হোতি – ‘‘অহং খো গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায চৰন্তো অলত্থং লূখস্স ৱা পণীতস্স ৱা ভোজনস্স যাৱদত্থং পাৰিপূৰিং. তস্স মে কাযো কিলন্তো অকম্মঞ্ঞো মাসাচিতং মঞ্ঞে. হন্দাহং নিপজ্জামী’’তি. সো নিপজ্জতি; ন ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা, অনধিগতস্স অধিগমায, অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. ইদং ছট্ঠং কুসীতৱত্থু.
(ছ) পুন চপৰং ভিক্খুনো উপ্পন্নো হোতি অপ্পমত্তকো আবাধো. তস্স এৱং হোতি – ‘‘উপ্পন্নো খো মে অযং অপ্পমত্তকো আবাধো. অত্থি কপ্পো নিপজ্জিতুং. হন্দাহং নিপজ্জামী’’তি. সো নিপজ্জতি; ন ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা, অনধিগতস্স অধিগমায, অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. ইদং সত্তমং কুসীতৱত্থু.
(জ) পুন চপৰং ভিক্খু গিলানা ৱুট্ঠিতো [গিলানৱুট্ঠিতো (সদ্দনীভি) অ. নি. ৬.১৬ পাড়িযা টীকা পস্সিতব্বা] হোতি অচিৰৱুট্ঠিতো গেলঞ্ঞা. তস্স এৱং হোতি – ‘‘অহং খো গিলানা ৱুট্ঠিতো অচিৰৱুট্ঠিতো গেলঞ্ঞা. তস্স মে কাযো দুব্বলো অকম্মঞ্ঞো. হন্দাহং নিপজ্জামী’’তি. সো নিপজ্জতি; ন ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা, অনধিগতস্স অধিগমায, অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. ইদং অট্ঠমং কুসীতৱত্থু. ইমানি অট্ঠ কুসীতৱত্থূনি.
(৩) অট্ঠসু লোকধম্মেসু চিত্তস্স পটিঘাতো
৯৫৪. তত্থ কতমেসু অট্ঠসু লোকধম্মেসু চিত্তস্স পটিঘাতো? লাভে সাৰাগো, অলাভে পটিৱিৰোধো, যসে সাৰাগো, অযসে পটিৱিৰোধো, পসংসায সাৰাগো, নিন্দায পটিৱিৰোধো, সুখে সাৰাগো, দুক্খে পটিৱিৰোধো – ইমেসু অট্ঠসু লোকধম্মেসু চিত্তস্স পটিঘাতো.
(৪) অট্ঠঅনৰিযৱোহাৰা
৯৫৫. তত্থ কতমে অট্ঠ অনৰিযৱোহাৰা? অদিট্ঠে দিট্ঠৱাদিতা, অস্সুতে সুতৱাদিতা, অমুতে মুতৱাদিতা, অৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতৱাদিতা, দিট্ঠে অদিট্ঠৱাদিতা, সুতে অস্সুতৱাদিতা, মুতে অমুতৱাদিতা, ৱিঞ্ঞাতে অৱিঞ্ঞাতৱাদিতা – ইমে অট্ঠ অনৰিযৱোহাৰা.
(৫) অট্ঠ মিচ্ছত্তা
৯৫৬. তত্থ কতমে অট্ঠ মিচ্ছত্তা? মিচ্ছাদিট্ঠি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো, মিচ্ছাৱাচা, মিচ্ছাকম্মন্তো, মিচ্ছাআজীৱো, মিচ্ছাৱাযামো, মিচ্ছাসতি, মিচ্ছাসমাধি – ইমে অট্ঠ মিচ্ছত্তা.
(৬) অট্ঠ পুৰিসদোসা
৯৫৭. তত্থ কতমে অট্ঠ পুৰিসদোসা? (ক) ইধ ভিক্খূ ভিক্খুং আপত্তিযা চোদেন্তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি আপত্তিযা চোদিযমানো [চোদিযমানো (সী. স্যা.) অ. নি. ৮.১৪] ‘‘ন সৰামি ন সৰামী’’তি অস্সতিযাৱ নিব্বেঠেতি. অযং পঠমো পুৰিসদোসো.
(খ) পুন চপৰং ভিক্খূ ভিক্খুং আপত্তিযা চোদেন্তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি আপত্তিযা চোদিযমানো চোদকংযেৱ পটিপ্ফৰতি – ‘‘কিং নু খো তুয্হং বালস্স অব্যত্তস্স ভণিতেন! ত্ৱম্পি নাম মং ভণিতব্বং মঞ্ঞসী’’তি! অযং দুতিযো পুৰিসদোসো.
(গ) পুন চপৰং ভিক্খূ ভিক্খুং আপত্তিযা চোদেন্তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি আপত্তিযা চোদিযমানো চোদকংযেৱ [চোদকস্সেৱ (স্যা.) অ. নি. ৮.১৪] পচ্চাৰোপেতি – ‘‘ত্ৱম্পি খোসি ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো. ত্ৱং তাৱ পঠমং পটিকৰোহী’’তি. অযং ততিযো পুৰিসদোসো.
(ঘ) পুন চপৰং ভিক্খূ ভিক্খুং আপত্তিযা চোদেন্তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি আপত্তিযা চোদিযমানো অঞ্ঞেনাঞ্ঞং পটিচৰতি, বহিদ্ধা কথং অপনামেতি, কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি. অযং চতুত্থো পুৰিসদোসো.
(ঙ) পুন চপৰং ভিক্খূ ভিক্খুং আপত্তিযা চোদেন্তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি আপত্তিযা চোদিযমানো সঙ্ঘমজ্ঝে বাহাৱিক্খেপকং ভণতি. অযং পঞ্চমো পুৰিসদোসো.
(চ) পুন চপৰং ভিক্খূ ভিক্খুং আপত্তিযা চোদেন্তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি আপত্তিযা চোদিযমানো অনাদিযিত্ৱা সঙ্ঘং, অনাদিযিত্ৱা চোদকং, সাপত্তিকোৱ [আপত্তিকোৱ (ক.) অ. নি. ৮.১৪] যেনকামং পক্কমতি. অযং ছট্ঠো পুৰিসদোসো.
(ছ) পুন চপৰং ভিক্খূ ভিক্খুং আপত্তিযা চোদেন্তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি আপত্তিযা চোদিযমানো ‘‘নেৱাহং আপন্নোম্হি, ন পনাহং অনাপন্নোম্হী’’তি তুণ্হীভূতো সঙ্ঘং ৱিহেসেতি. অযং সত্তমো পুৰিসদোসো.
(জ) পুন চপৰং ভিক্খূ ভিক্খুং আপত্তিযা চোদেন্তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি আপত্তিযা চোদিযমানো এৱমাহ – ‘‘কিং নু খো তুম্হে আযস্মন্তো অতিবাড়্হং মযি ব্যাৱটা. ইদানাহং সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’’তি. সো সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিত্ৱা এৱমাহ – ‘‘ইদানি খো তুম্হে আযস্মন্তো অত্তমনা হোথা’’তি. অযং অট্ঠমো পুৰিসদোসো. ইমে অট্ঠ পুৰিসদোসা.
(৭) অট্ঠ অসঞ্ঞীৱাদা
৯৫৮. তত্থ কতমে অট্ঠ অসঞ্ঞীৱাদা? ‘‘ৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – অসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; অৰূপী অত্তা…পে… ৰূপী চ অৰূপী চ…পে… নেৱৰূপীনাৰূপী…পে… ‘‘অন্তৱা অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – অসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; ‘‘অনন্তৱা অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – অসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; ‘‘অন্তৱা চ অনন্তৱা চ অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – অসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; ‘‘নেৱন্তৱা নানন্তৱা অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – অসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি. ইমে অট্ঠ অসঞ্ঞীৱাদা.
(৮) অট্ঠ নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৱাদা
৯৫৯. তত্থ কতমে অট্ঠ নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৱাদা? ‘‘ৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; ‘‘অৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; ‘‘ৰূপী চ অৰূপী চ অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; ‘‘নেৱৰূপীনাৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; ‘‘অন্তৱা অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; ‘‘অনন্তৱা অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; ‘‘অন্তৱা চ অনন্তৱা চ অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি; ‘‘নেৱন্তৱা নানন্তৱা অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি – নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীতি নং পঞ্ঞপেন্তি. ইমে অট্ঠ নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৱাদা.
অট্ঠকং.