৭. সত্তকনিদ্দেসো
(১) সত্তানুসযা
৯৪৯. তত্থ কতমে সত্তানুসযা? কামৰাগানুসযো, পটিঘানুসযো, মানানুসযো, দিট্ঠানুসযো, ৱিচিকিচ্ছানুসযো, ভৱৰাগানুসযো, অৱিজ্জানুসযো – ইমে সত্ত অনুসযা.
(২) সত্ত সংযোজনানি
তত্থ কতমানি সত্ত সংযোজনানি? কামৰাগসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, মানসংযোজনং, দিট্ঠিসংযোজনং, ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং, ভৱৰাগসংযোজনং, অৱিজ্জাসংযোজনং – ইমানি সত্ত সংযোজনানি.
(৩) সত্ত পৰিযুট্ঠানানি
তত্থ কতমানি সত্ত পৰিযুট্ঠানানি? কামৰাগপৰিযুট্ঠানং, পটিঘপৰিযুট্ঠানং, মানপৰিযুট্ঠানং, দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং, ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং, ভৱৰাগপৰিযুট্ঠানং, অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং – ইমানি সত্ত পৰিযুট্ঠানানি.
(৪) সত্ত অসদ্ধম্মা
৯৫০. তত্থ কতমে সত্ত অসদ্ধম্মা? অস্সদ্ধো হোতি, অহিৰিকো হোতি, অনোত্তপ্পী হোতি, অপ্পস্সুতো হোতি, কুসীতো হোতি, মুট্ঠস্সতী হোতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতি – ইমে সত্ত অসদ্ধম্মা.
(৫) সত্ত দুচ্চৰিতানি
তত্থ কতমানি সত্ত দুচ্চৰিতানি? পাণাতিপাতো, অদিন্নাদানং, কামেসুমিচ্ছাচাৰো, মুসাৱাদো, পিসুণা ৱাচা, ফৰুসা ৱাচা, সম্ফপ্পলাপো – ইমানি সত্ত দুচ্চৰিতানি.
(৬) সত্ত মানা
তত্থ কতমে সত্ত মানা? মানো, অতিমানো, মানাতিমানো, ওমানো, অধিমানো, অস্মিমানো, মিচ্ছামানো – ইমে সত্ত মানা.
(৭) সত্ত দিট্ঠিযো
৯৫১. (ক) তত্থ কতমা সত্ত দিট্ঠিযো? ইধেকচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা এৱংৱাদী হোতি এৱংদিট্ঠি – ‘‘যতো খো, ভো, অযং অত্তা ৰূপী চাতুমহাভূতিকো [চাতুম্মহাভূতিকো (সী. স্যা.)] মাতাপেত্তিকসম্ভৱো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.
(খ) তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা যং ত্ৱং ৱদেসি. ‘নেসো নত্থী’তি ৱদামি. নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো ভো অঞ্ঞো অত্তা দিব্বো ৰূপী কামাৱচৰো কবড়ীকাৰভক্খো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মাসমুচ্ছিন্নো হোতী’’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.
(গ) তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা যং ত্ৱং ৱদেসি. ‘নেসো নত্থী’তি ৱদামি. নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা দিব্বো ৰূপী মনোমযো সব্বঙ্গপচ্চঙ্গী অহীনিন্দ্ৰিযো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.
(ঘ) তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা যং ত্ৱং ৱদেসি. ‘নেসো নত্থী’তি ৱদামি. নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা অনন্তো আকাসোতি আকাসানঞ্চাযতনূপগো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.
(ঙ) তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা যং ত্ৱং ৱদেসি. ‘নেসো নত্থী’তি ৱদামি. নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম অনন্তং ৱিঞ্ঞাণন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনূপগো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.
(চ) তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা যং ত্ৱং ৱদেসি. ‘নেসো নত্থী’তি ৱদামি. নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম নত্থি কিঞ্চীতি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপগো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.
(ছ) তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘‘অত্থি খো পন এসো অত্তা যং ত্ৱং ৱদেসি. ‘নেসো নত্থী’তি ৱদামি. নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি. ইমা সত্ত দিট্ঠিযো.
সত্তকং.