৬. ছক্কনিদ্দেসো
(১) ছ ৱিৱাদমূলানি
৯৪৪. তত্থ কতমানি ছ ৱিৱাদমূলানি? কোধো, মক্খো, ইস্সা, সাঠেয্যং, পাপিচ্ছতা, সন্দিট্ঠিপৰামাসিতা – ইমানি ছ ৱিৱাদমূলানি.
(২) ছ ছন্দৰাগা
তত্থ কতমে ছ ছন্দৰাগা? ছন্দৰাগা গেহসিতা ধম্মা. মনাপিযেসু ৰূপেসু গেহসিতো ৰাগো সাৰাগো চিত্তস্স সাৰাগো, মনাপিযেসু সদ্দেসু…পে… মনাপিযেসু গন্ধেসু…পে… মনাপিযেসু ৰসেসু…পে… মনাপিযেসু ফোট্ঠব্বেসু…পে… মনাপিযেসু ধম্মেসু গেহসিতো ৰাগো সাৰাগো চিত্তস্স সাৰাগো – ইমে ছ ছন্দৰাগা.
(৩) ছ ৱিৰোধৱত্থূনি
তত্থ কতমানি ছ ৱিৰোধৱত্থূনি? অমনাপিযেসু ৰূপেসু চিত্তস্স আঘাতো পটিঘাতো চণ্ডিক্কং অসুৰোপো অনত্তমনতা চিত্তস্স, অমনাপিযেসু সদ্দেসু…পে… অমনাপিযেসু গন্ধেসু…পে… অমনাপিযেসু ৰসেসু…পে… অমনাপিযেসু ফোট্ঠব্বেসু…পে… অমনাপিযেসু ধম্মেসু চিত্তস্স আঘাতো পটিঘাতো চণ্ডিক্কং অসুৰোপো অনত্তমনতা চিত্তস্স – ইমানি ছ ৱিৰোধৱত্থূনি.
(৪) ছ তণ্হাকাযা
তত্থ কতমে ছ তণ্হাকাযা? ৰূপতণ্হা, সদ্দতণ্হা, গন্ধতণ্হা, ৰসতণ্হা, ফোট্ঠব্বতণ্হা, ধম্মতণ্হা – ইমে ছ তণ্হাকাযা.
(৫) ছ অগাৰৱা
৯৪৫. তত্থ কতমে ছ অগাৰৱা? সত্থৰি অগাৰৱো ৱিহৰতি অপ্পতিস্সো, ধম্মে অগাৰৱো ৱিহৰতি অপ্পতিস্সো, সঙ্ঘে অগাৰৱো ৱিহৰতি অপ্পতিস্সো, সিক্খায অগাৰৱো ৱিহৰতি অপ্পতিস্সো, অপ্পমাদে অগাৰৱো ৱিহৰতি অপ্পতিস্সো, পটিসন্থাৰে অগাৰৱো ৱিহৰতি অপ্পতিস্সো – ইমে ছ অগাৰৱা.
(৬) ছ পৰিহানিযা ধম্মা
তত্থ কতমে ছ পৰিহানিযা ধম্মা? কম্মাৰামতা, ভস্সাৰামতা, নিদ্দাৰামতা, সঙ্গণিকাৰামতা, সংসগ্গাৰামতা, পপঞ্চাৰামতা – ইমে ছ পৰিহানিযা ধম্মা.
(৭) অপৰেপি ছ পৰিহানিযা ধম্মা
৯৪৬. তত্থ কতমে অপৰেপি ছ পৰিহানিযা ধম্মা? কম্মাৰামতা, ভস্সাৰামতা, নিদ্দাৰামতা, সঙ্গণিকাৰামতা, দোৱচস্সতা, পাপমিত্ততা – ইমে ছ পৰিহানিযা ধম্মা.
(৮) ছ সোমনস্সুপৱিচাৰা
তত্থ কতমে ছ সোমনস্সুপৱিচাৰা? চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা সোমনস্সট্ঠানিযং ৰূপং উপৱিচৰতি, সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা…পে… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা…পে… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায সোমনস্সট্ঠানিযং ধম্মং উপৱিচৰতি – ইমে ছ সোমনস্সুপৱিচাৰা.
(৯) ছ দোমনস্সুপৱিচাৰা
তত্থ কতমে ছ দোমনস্সুপৱিচাৰা? চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা দোমনস্সট্ঠানিযং ৰূপং উপৱিচৰতি, সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা…পে… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা …পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা…পে… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায দোমনস্সট্ঠানিযং ধম্মং উপৱিচৰতি – ইমে ছ দোমনস্সুপৱিচাৰা.
(১০) ছ উপেক্খুপৱিচাৰা
তত্থ কতমে ছ উপেক্খুপৱিচাৰা? চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা উপেক্খাট্ঠানিযং ৰূপং উপৱিচৰতি, সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা…পে… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা…পে… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায উপেক্খাট্ঠানিযং ধম্মং উপৱিচৰতি – ইমে ছ উপেক্খুপৱিচাৰা.
(১১) ছ গেহসিতানি সোমনস্সানি
৯৪৭. তত্থ কতমানি ছ গেহসিতানি সোমনস্সানি? মনাপিযেসু ৰূপেসু গেহসিতং চেতসিকং সাতং চেতসিকং সুখং চেতোসম্ফস্সজং সাতং সুখং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা সাতা সুখা ৱেদনা, মনাপিযেসু সদ্দেসু…পে… মনাপিযেসু গন্ধেসু…পে… মনাপিযেসু ৰসেসু…পে… মনাপিযেসু ফোট্ঠব্বেসু…পে… মনাপিযেসু ধম্মেসু গেহসিতং চেতসিকং সাতং চেতসিকং সুখং চেতোসম্ফস্সজং সাতং সুখং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা সাতা সুখা ৱেদনা – ইমানি ছ গেহসিতানি সোমনস্সানি.
(১২) ছ গেহসিতানি দোমনস্সানি
তত্থ কতমানি ছ গেহসিতানি দোমনস্সানি? অমনাপিযেসু ৰূপেসু গেহসিতং চেতসিকং অসাতং চেতসিকং দুক্খং চেতোসম্ফস্সজং অসাতং দুক্খং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা অসাতা দুক্খা ৱেদনা, অমনাপিযেসু সদ্দেসু…পে… অমনাপিযেসু গন্ধেসু…পে… অমনাপিযেসু ৰসেসু…পে… অমনাপিযেসু ফোট্ঠব্বেসু…পে… অমনাপিযেসু ধম্মেসু গেহসিতং চেতসিকং অসাতং চেতসিকং দুক্খং চেতোসম্ফস্সজং অসাতং দুক্খং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা অসাতা দুক্খা ৱেদনা – ইমানি ছ গেহসিতানি দোমনস্সানি.
(১৩) ছ গেহসিতা উপেক্খা
তত্থ কতমা ছ গেহসিতা উপেক্খা? উপেক্খাট্ঠানিযেসু ৰূপেসু গেহসিতং চেতসিকং নেৱ সাতং নাসাতং চেতোসম্ফস্সজং অদুক্খমসুখং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা অদুক্খমসুখা ৱেদনা, উপেক্খাট্ঠানিযেসু সদ্দেসু…পে… উপেক্খাট্ঠানিযেসু গন্ধেসু…পে… উপেক্খাট্ঠানিযেসু ৰসেসু…পে… উপেক্খাট্ঠানিযেসু ফোট্ঠব্বেসু…পে… উপেক্খাট্ঠানিযেসু ধম্মেসু গেহসিতং চেতসিকং নেৱ সাতং নাসাতং চেতোসম্ফস্সজং অদুক্খমসুখং ৱেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা অদুক্খমসুখা ৱেদনা – ইমা ছ গেহসিতা উপেক্খা.
(১৪) ছ দিট্ঠিযো
৯৪৮. তত্থ কতমা ছ দিট্ঠিযো? ‘‘অত্থি মে অত্তা’’তি ৱা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি, ‘‘নত্থি মে অত্তা’’তি ৱা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি, ‘‘অত্তনা ৱা অত্তানং সঞ্জানামী’’তি ৱা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি, ‘‘অত্তনা ৱা অনত্তানং সঞ্জানামী’’তি ৱা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি, ‘‘অনত্তনা ৱা অত্তানং সঞ্জানামী’’তি ৱা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; অথ ৱা পনস্স এৱংদিট্ঠি হোতি – ‘‘সো মে অযং অত্তা ৱদো ৱেদেয্যো তত্ৰ তত্ৰ দীঘৰত্তং কল্যাণপাপকানং কম্মানং ৱিপাকং পচ্চনুভোতি. ন সো জাতো নাহোসি, ন সো জাতো ন ভৱিস্সতি, নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো’’তি ৱা পনস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি. ইমা ছ দিট্ঠিযো.
ছক্কং.