৩. পঞ্হাপুচ্ছকং

৬৯৯. চতস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো – ইধ ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি তথা দুতিযং তথা ততিযং তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি; কৰুণাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি তথা দুতিযং তথা ততিযং তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং কৰুণাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি; মুদিতাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি তথা দুতিযং তথা ততিযং তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মুদিতাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি; উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি তথা দুতিযং তথা ততিযং তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি.

৭০০. চতুন্নং অপ্পমঞ্ঞানং কতি কুসলা, কতি অকুসলা, কতি অব্যাকতা…পে… কতি সৰণা, কতি অৰণা?

১. তিকং

৭০১. সিযা কুসলা, সিযা অব্যাকতা. তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা, উপেক্খা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা. সিযা ৱিপাকা, সিযা ৱিপাকধম্মধম্মা, সিযা নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. সিযা উপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযা. অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা. তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো সিযা সৱিতক্কসৱিচাৰা, সিযা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা, সিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰা; উপেক্খা অৱিতক্কঅৱিচাৰা. তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, ন উপেক্খাসহগতা, সিযা ন ৱত্তব্বা পীতিসহগতাতি; উপেক্খা উপেক্খাসহগতা. নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা. নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. সিযা আচযগামিনো, সিযা নেৱাচযগামিনাপচযগামিনো, নেৱসেক্খনাসেক্খা, মহগ্গতা, ন ৱত্তব্বা পৰিত্তাৰম্মণাতিপি, মহগ্গতাৰম্মণাতিপি, অপ্পমাণাৰম্মণাতিপি. মজ্ঝিমা, অনিযতা, ন ৱত্তব্বা মগ্গাৰম্মণাতিপি, মগ্গহেতুকাতিপি, মগ্গাধিপতিনোতিপি. সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো. সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. ন ৱত্তব্বা অতীতাৰম্মণাতিপি, অনাগতাৰম্মণাতিপি, পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণাতিপি. সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা, বহিদ্ধাৰম্মণা, অনিদস্সনঅপ্পটিঘা.

২. দুকং

৭০২. মেত্তা হেতু, তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো ন হেতূ, সহেতুকা, হেতুসম্পযুত্তা. মেত্তা হেতু চেৱ সহেতুকা চ; তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো ন ৱত্তব্বা হেতূ চেৱ সহেতুকা চাতি, সহেতুকা চেৱ ন চ হেতূ. মেত্তা হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চ; তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো ন ৱত্তব্বা হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চাতি, হেতুসম্পযুত্তা চেৱ ন চ হেতূ. তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো ন হেতূ সহেতুকা; মেত্তা ন ৱত্তব্বা ন হেতু সহেতুকাতিপি, ন হেতু অহেতুকাতিপি.

সপ্পচ্চযা, সঙ্খতা, অনিদস্সনা, অপ্পটিঘা, অৰূপা, লোকিযা, কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যা, নো আসৱা, সাসৱা, আসৱৱিপ্পযুত্তা, ন ৱত্তব্বা আসৱা চেৱ সাসৱা চাতি, সাসৱা চেৱ নো চ আসৱা, ন ৱত্তব্বা আসৱা চেৱ আসৱসম্পযুত্তা চাতিপি, আসৱসম্পযুত্তা চেৱ নো চ আসৱাতিপি. আসৱৱিপ্পযুত্তা সাসৱা.

নো সংযোজনা…পে… নো গন্থা…পে… নো ওঘা…পে… নো যোগা…পে… নো নীৱৰণা…পে… নো পৰামাসা …পে… সাৰম্মণা, নো চিত্তা, চেতসিকা, চিত্তসম্পযুত্তা, চিত্তসংসট্ঠা, চিত্তসমুট্ঠানা, চিত্তসহভুনো, চিত্তানুপৰিৱত্তিনো, চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা, চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো, চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপৰিৱত্তিনো, বাহিৰা, নো উপাদা, সিযা উপাদিন্না, সিযা অনুপাদিন্না.

নো উপাদানা…পে… নো কিলেসা…পে… ন দস্সনেন পহাতব্বা, ন ভাৱনায পহাতব্বা, ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা, ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো সিযা সৱিতক্কা, সিযা অৱিতক্কা; উপেক্খা অৱিতক্কা. তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো সিযা সৱিচাৰা, সিযা অৱিচাৰা; উপেক্খা অৱিচাৰা. তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো সিযা সপ্পীতিকা, সিযা অপ্পীতিকা; উপেক্খা অপ্পীতিকা. তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো সিযা পীতিসহগতা, সিযা ন পীতিসহগতা; উপেক্খা ন পীতিসহগতা. তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো সুখসহগতা, উপেক্খা ন সুখসহগতা. উপেক্খা উপেক্খাসহগতা, তিস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো ন উপেক্খাসহগতা, ন কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, ন অৰূপাৱচৰা, পৰিযাপন্না, অনিয্যানিকা, অনিযতা, সউত্তৰা, অৰণাতি.

পঞ্হাপুচ্ছকং.

অপ্পমঞ্ঞাৱিভঙ্গো নিট্ঠিতো.