১. মেত্তা
৬৪৩. কথঞ্চ ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি? সেয্যথাপি নাম একং পুগ্গলং পিযং মনাপং দিস্ৱা মেত্তাযেয্য, এৱমেৱ সব্বে সত্তে মেত্তায ফৰতি.
তত্থ কতমা মেত্তা? যা সত্তেসু মেত্তি মেত্তাযনা মেত্তাযিতত্তং মেত্তাচেতোৱিমুত্তি – অযং ৱুচ্চতি ‘‘মেত্তা’’.
তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং হদযং পণ্ডৰং মনো মনাযতনং মনিন্দ্ৰিযং ৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’. ইদং চিত্তং ইমায মেত্তায সহগতং হোতি সহজাতং সংসট্ঠং সম্পযুত্তং. তেন ৱুচ্চতি ‘‘মেত্তাসহগতেন চেতসা’’তি.
৬৪৪. ‘‘একং দিস’’ন্তি পুৰত্থিমং ৱা দিসং পচ্ছিমং ৱা দিসং উত্তৰং ৱা দিসং দক্খিণং ৱা দিসং উদ্ধং ৱা অধো ৱা তিৰিযং ৱা ৱিদিসং ৱা.
৬৪৫. ‘‘ফৰিত্ৱা’’তি ফৰিত্ৱা অধিমুচ্চিত্ৱা.
৬৪৬. ‘‘ৱিহৰতী’’তি ইৰিযতি ৱত্ততি পালেতি যপেতি যাপেতি চৰতি ৱিহৰতি. তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱিহৰতী’’তি.
৬৪৭. ‘‘তথা দুতিয’’ন্তি যথেৱ একং দিসং তথা দুতিযং দিসং তথা ততিযং দিসং তথা চতুত্থং দিসং তথা উদ্ধং তথা অধো তথা তিৰিযং তথা ৱিদিসং.
৬৪৮. ‘‘সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোক’’ন্তি সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং অসেসং নিস্সেসং. পৰিযাদাযৱচনমেতং – ‘‘সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোক’’ন্তি.
৬৪৯. ‘‘মেত্তাসহগতেন চেতসা’’তি তত্থ কতমা মেত্তা? যা সত্তেসু মেত্তি মেত্তাযনা মেত্তাযিতত্তং মেত্তাচেতোৱিমুত্তি – অযং ৱুচ্চতি ‘‘মেত্তা’’.
তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’. ইদং চিত্তং ইমায মেত্তায সহগতং হোতি সহজাতং সংসট্ঠং সম্পযুত্তং. তেন ৱুচ্চতি ‘‘মেত্তাসহগতেন চেতসা’’তি.
৬৫০. ‘‘ৱিপুলেনা’’তি যং ৱিপুলং তং মহগ্গতং, যং মহগ্গতং তং অপ্পমাণং, যং অপ্পমাণং সো অৱেৰো, যো অৱেৰো সো অব্যাপজ্জো [অব্যাপজ্ঝো (সী. স্যা.)].
৬৫১. ‘‘ফৰিত্ৱা’’তি ফৰিত্ৱা অধিমুচ্চিত্ৱা.
৬৫২. ‘‘ৱিহৰতী’’তি…পে… তেন ৱুচ্চতি ‘‘ৱিহৰতী’’তি.