৫. ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো
১২১. তত্থ কতমো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো? একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সহেতুকো, অত্থি অহেতুকো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো.
চতুব্বিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি অপৰিযাপন্নো.
পঞ্চৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সুখিন্দ্ৰিযসম্পযুত্তো, অত্থি দুক্খিন্দ্ৰিযসম্পযুত্তো, অত্থি সোমনস্সিন্দ্ৰিযসম্পযুত্তো, অত্থি দোমনস্সিন্দ্ৰিযসম্পযুত্তো, অত্থি উপেক্খিন্দ্ৰিযসম্পযুত্তো. এৱং পঞ্চৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
ছব্বিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোৱিঞ্ঞাণং. এৱং ছব্বিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
সত্তৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু. এৱং সত্তৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
অট্ঠৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং অত্থি সুখসহগতং, অত্থি দুক্খসহগতং, মনোধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু. এৱং অট্ঠৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
নৱৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু অত্থি কুসলং, অত্থি অকুসলং, অত্থি অব্যাকতং. এৱং নৱৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – চক্খুৱিঞ্ঞাণং…পে… কাযৱিঞ্ঞাণং অত্থি সুখসহগতং, অত্থি দুক্খসহগতং, মনোধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু অত্থি কুসলং, অত্থি অকুসলং, অত্থি অব্যাকতং. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১২২. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সহেতুকো, অত্থি অহেতুকো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো. অত্থি ৱিপাকো, অত্থি ৱিপাকধম্মধম্মো, অত্থি নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মো. অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযো, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযো, অত্থি অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযো. অত্থি সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকো. অত্থি সৱিতক্কসৱিচাৰো, অত্থি অৱিতক্কৱিচাৰমত্তো, অত্থি অৱিতক্কঅৱিচাৰো. অত্থি পীতিসহগতো, অত্থি সুখসহগতো, অত্থি উপেক্খাসহগতো. অত্থি দস্সনেন পহাতব্বো, অত্থি ভাৱনায পহাতব্বো, অত্থি নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বো. অত্থি দস্সনেন পহাতব্বহেতুকো, অত্থি ভাৱনায পহাতব্বহেতুকো, অত্থি নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকো. অত্থি আচযগামী, অত্থি অপচযগামী, অত্থি নেৱাচযগামিনাপচযগামী. অত্থি সেক্খো, অত্থি অসেক্খো, অত্থি নেৱসেক্খনাসেক্খো. অত্থি পৰিত্তো, অত্থি মহগ্গতো, অত্থি অপ্পমাণো. অত্থি পৰিত্তাৰম্মণো, অত্থি মহগ্গতাৰম্মণো, অত্থি অপ্পমাণাৰম্মণো. অত্থি হীনো, অত্থি মজ্ঝিমো, অত্থি পণীতো. অত্থি মিচ্ছত্তনিযতো, অত্থি সম্মত্তনিযতো, অত্থি অনিযতো. অত্থি মগ্গাৰম্মণো, অত্থি মগ্গহেতুকো, অত্থি মগ্গাধিপতি. অত্থি উপ্পন্নো, অত্থি অনুপ্পন্নো, অত্থি উপ্পাদী. অত্থি অতীতো, অত্থি অনাগতো, অত্থি পচ্চুপ্পন্নো. অত্থি অতীতাৰম্মণো, অত্থি অনাগতাৰম্মণো, অত্থি পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণো. অত্থি অজ্ঝত্তো, অত্থি বহিদ্ধো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধো. অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণো, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১২৩. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি হেতুসম্পযুত্তো, অত্থি হেতুৱিপ্পযুত্তো. অত্থি ন হেতু সহেতুকো, অত্থি ন হেতু অহেতুকো. অত্থি লোকিযো, অত্থি লোকুত্তৰো. অত্থি কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যো, অত্থি কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যো. অত্থি সাসৱো, অত্থি অনাসৱো. অত্থি আসৱসম্পযুত্তো, অত্থি আসৱৱিপ্পযুত্তো. অত্থি আসৱৱিপ্পযুত্তসাসৱো, অত্থি আসৱৱিপ্পযুত্তঅনাসৱো. অত্থি সংযোজনিযো, অত্থি অসংযোজনিযো. অত্থি সংযোজনসম্পযুত্তো, অত্থি সংযোজনৱিপ্পযুত্তো. অত্থি সংযোজনৱিপ্পযুত্তসংযোজনিযো, অত্থি সংযোজনৱিপ্পযুত্তঅসংযোজনিযো.
অত্থি গন্থনিযো, অত্থি অগন্থনিযো. অত্থি গন্থসম্পযুত্তো, অত্থি গন্থৱিপ্পযুত্তো. অত্থি গন্থৱিপ্পযুত্তগন্থনিযো, অত্থি গন্থৱিপ্পযুত্তঅগন্থনিযো. অত্থি ওঘনিযো, অত্থি অনোঘনিযো. অত্থি ওঘসম্পযুত্তো, অত্থি ওঘৱিপ্পযুত্তো. অত্থি ওঘৱিপ্পযুত্তওঘনিযো, অত্থি ওঘৱিপ্পযুত্তঅনোঘনিযো. অত্থি যোগনিযো, অত্থি অযোগনিযো. অত্থি যোগসম্পযুত্তো, অত্থি যোগৱিপ্পযুত্তো. অত্থি যোগৱিপ্পযুত্তযোগনিযো, অত্থি যোগৱিপ্পযুত্তঅযোগনিযো. অত্থি নীৱৰণিযো, অত্থি অনীৱৰণিযো. অত্থি নীৱৰণসম্পযুত্তো, অত্থি নীৱৰণৱিপ্পযুত্তো. অত্থি নীৱৰণৱিপ্পযুত্তনীৱৰণিযো, অত্থি নীৱৰণৱিপ্পযুত্তঅনীৱৰণিযো.
অত্থি পৰামট্ঠো, অত্থি অপৰামট্ঠো. অত্থি পৰামাসসম্পযুত্তো, অত্থি পৰামাসৱিপ্পযুত্তো. অত্থি পৰামাসৱিপ্পযুত্তপৰামট্ঠো, অত্থি পৰামাসৱিপ্পযুত্তঅপৰামট্ঠো. অত্থি উপাদিন্নো, অত্থি অনুপাদিন্নো. অত্থি উপাদানিযো, অত্থি অনুপাদানিযো. অত্থি উপাদানসম্পযুত্তো, অত্থি উপাদানৱিপ্পযুত্তো. অত্থি উপাদানৱিপ্পযুত্তউপাদানিযো, অত্থি উপাদানৱিপ্পযুত্তঅনুপাদানিযো. অত্থি সংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলেসিকো. অত্থি সংকিলিট্ঠো, অত্থি অসংকিলিট্ঠো. অত্থি কিলেসসম্পযুত্তো, অত্থি কিলেসৱিপ্পযুত্তো. অত্থি কিলেসৱিপ্পযুত্তসংকিলেসিকো, অত্থি কিলেসৱিপ্পযুত্তঅসংকিলেসিকো. অত্থি দস্সনেন পহাতব্বো, অত্থি ন দস্সনেন পহাতব্বো. অত্থি ভাৱনায পহাতব্বো, অত্থি ন ভাৱনায পহাতব্বো. অত্থি দস্সনেন পহাতব্বহেতুকো, অত্থি ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকো. অত্থি ভাৱনায পহাতব্বহেতুকো, অত্থি ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকো.
অত্থি সৱিতক্কো, অত্থি অৱিতক্কো. অত্থি সৱিচাৰো, অত্থি অৱিচাৰো. অত্থি সপ্পীতিকো, অত্থি অপ্পীতিকো. অত্থি পীতিসহগতো, অত্থি ন পীতিসহগতো. অত্থি সুখসহগতো, অত্থি ন সুখসহগতো. অত্থি উপেক্খাসহগতো, অত্থি ন উপেক্খাসহগতো. অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ন কামাৱচৰো. অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি ন ৰূপাৱচৰো. অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি ন অৰূপাৱচৰো, অত্থি পৰিযাপন্নো, অত্থি অপৰিযাপন্নো. অত্থি নিয্যানিকো, অত্থি অনিয্যানিকো. অত্থি নিযতো, অত্থি অনিযতো. অত্থি সউত্তৰো, অত্থি অনুত্তৰো. অত্থি সৰণো, অত্থি অৰণো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১২৪. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সৰণো, অত্থি অৰণো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো. অত্থি ৱিপাকো…পে… অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণো, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
দুকমূলকং.
১২৫. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সহেতুকো, অত্থি অহেতুকো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১২৬. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি হেতুসম্পযুত্তো, অত্থি হেতুৱিপ্পযুত্তো…পে… অত্থি সৰণো, অত্থি অৰণো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১২৭. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সহেতুকো, অত্থি অহেতুকো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো. অত্থি ৱিপাকো…পে… অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণো, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১২৮. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি হেতুসম্পযুত্তো, অত্থি হেতুৱিপ্পযুত্তো…পে… অত্থি সৰণো, অত্থি অৰণো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণো, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
তিকমূলকং.
১২৯. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সহেতুকো, অত্থি অহেতুকো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৩০. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি হেতুসম্পযুত্তো, অত্থি হেতুৱিপ্পযুত্তো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৩১. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি ন হেতু সহেতুকো, অত্থি ন হেতুঅহেতুকো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি ৱিপাকো, অত্থি ৱিপাকধম্মধম্মো, অত্থি নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৩২. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি লোকিযো, অত্থি লোকুত্তৰো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযো, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযো, অত্থি অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৩৩. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যো, অত্থি কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৩৪. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সাসৱো, অত্থি অনাসৱো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সৱিতক্কসৱিচাৰো, অত্থি অৱিতক্কৱিচাৰমত্তো, অত্থি অৱিতক্কঅৱিচাৰো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৩৫. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি আসৱসম্পযুত্তো, অত্থি আসৱৱিপ্পযুত্তো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি পীতিসহগতো, অত্থি সুখসহগতো, অত্থি উপেক্খাসহগতো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৩৬. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি আসৱৱিপ্পযুত্তসাসৱো, অত্থি আসৱৱিপ্পযুত্তঅনাসৱো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি দস্সনেন পহাতব্বো, অত্থি ভাৱনায পহাতব্বো, অত্থি নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৩৭. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সংযোজনিযো, অত্থি অসংযোজনিযো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি দস্সনেন পহাতব্বহেতুকো, অত্থি ভাৱনায পহাতব্বহেতুকো, অত্থি নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৩৮. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সংযোজনসম্পযুত্তো, অত্থি সংযোজনৱিপ্পযুত্তো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি আচযগামী, অত্থি অপচযগামী, অত্থি নেৱাচযগামিনাপচযগামী…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৩৯. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সংযোজনৱিপ্পযুত্তসংযোজনিযো, অত্থি সংযোজনৱিপ্পযুত্তঅসংযোজনিযো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সেক্খো, অত্থি অসেক্খো, অত্থি নেৱসেক্খনাসেক্খো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৪০. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি গন্থনিযো, অত্থি অগন্থনিযো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি পৰিত্তো, অত্থি মহগ্গতো, অত্থি অপ্পমাণো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৪১. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি গন্থসম্পযুত্তো, অত্থি গন্থৱিপ্পযুত্তো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি পৰিত্তাৰম্মণো, অত্থি মহগ্গতাৰম্মণো, অত্থি অপ্পমাণাৰম্মণো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৪২. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি গন্থৱিপ্পযুত্তগন্থনিযো, অত্থি গন্থৱিপ্পযুত্তঅগন্থনিযো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি হীনো, অত্থি মজ্ঝিমো, অত্থি পণীতো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৪৩. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি ওঘনিযো, অত্থি অনোঘনিযো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি মিচ্ছত্তনিযতো, অত্থি সম্মত্তনিযতো, অত্থি অনিযতো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৪৪. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি ওঘসম্পযুত্তো, অত্থি ওঘৱিপ্পযুত্তো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি মগ্গাৰম্মণো, অত্থি মগ্গহেতুকো, অত্থি মগ্গাধিপতি…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৪৫. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি ওঘৱিপ্পযুত্তওঘনিযো, অত্থি ওঘৱিপ্পযুত্তঅনোঘনিযো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি উপ্পন্নো, অত্থি অনুপ্পন্নো, অত্থি উপ্পাদী…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৪৬. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি যোগনিযো, অত্থি অযোগনিযো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি অতীতো, অত্থি অনাগতো, অত্থি পচ্চুপ্পন্নো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৪৭. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি যোগসম্পযুত্তো, অত্থি যোগৱিপ্পযুত্তো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি অতীতাৰম্মণো, অত্থি অনাগতাৰম্মণো, অত্থি পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৪৮. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি যোগৱিপ্পযুত্তযোগনিযো, অত্থি যোগৱিপ্পযুত্তঅযোগনিযো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি অজ্ঝত্তো, অত্থি বহিদ্ধো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
১৪৯. একৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.
দুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি নীৱৰণিযো, অত্থি অনীৱৰণিযো.
তিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণো, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণো…পে…. এৱং দসৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
উভতোৱড্ঢকং.
সত্তৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো, অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি অপৰিযাপন্নো. এৱং সত্তৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
অপৰোপি সত্তৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – অত্থি সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি অপৰিযাপন্নো…পে… অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণো, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি অপৰিযাপন্নো. এৱং সত্তৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
চতুৱীসতিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো; সোতসম্ফস্সপচ্চযা…পে… ঘানসম্ফস্সপচ্চযা…পে… জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা…পে… কাযসম্ফস্সপচ্চযা…পে… মনোসম্ফস্সপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো; চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোৱিঞ্ঞাণং. এৱং চতুৱীসতিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
অপৰোপি চতুৱীসতিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অত্থি সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অত্থি অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো…পে… অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণো, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণো; চক্খুৱিঞ্ঞাণং…পে… কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোৱিঞ্ঞাণং; সোতসম্ফস্সপচ্চযা…পে… ঘানসম্ফস্সপচ্চযা…পে… জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা…পে… কাযসম্ফস্সপচ্চযা…পে… মনোসম্ফস্সপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণো, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণো; চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোৱিঞ্ঞাণং. এৱং চতুৱীসতিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
তিংসতিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি অপৰিযাপন্নো; সোতসম্ফস্সপচ্চযা …পে… ঘানসম্ফস্সপচ্চযা…পে… জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা…পে… কাযসম্ফস্সপচ্চযা…পে… মনোসম্ফস্সপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি অপৰিযাপন্নো; চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোৱিঞ্ঞাণং. এৱং তিংসতিৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
বহুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো, অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি অপৰিযাপন্নো, চক্খুৱিঞ্ঞাণং…পে… মনোৱিঞ্ঞাণং; সোতসম্ফস্সপচ্চযা…পে… ঘানসম্ফস্সপচ্চযা…পে… জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা …পে… কাযসম্ফস্সপচ্চযা…পে… মনোসম্ফস্সপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো, অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি অপৰিযাপন্নো, চক্খুৱিঞ্ঞাণং…পে… মনোৱিঞ্ঞাণং. এৱং বহুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
অপৰোপি বহুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অত্থি সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো…পে… অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণো, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি অপৰিযাপন্নো; সোতসম্ফস্সপচ্চযা…পে… ঘানসম্ফস্সপচ্চযা…পে… জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা…পে… কাযসম্ফস্সপচ্চযা…পে… মনোসম্ফস্সপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অত্থি সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো…পে… অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণো, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণো, অত্থি কামাৱচৰো, অত্থি ৰূপাৱচৰো, অত্থি অৰূপাৱচৰো, অত্থি অপৰিযাপন্নো; চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোৱিঞ্ঞাণং. এৱং বহুৱিধেন ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
অযং ৱুচ্চতি ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.
অভিধম্মভাজনীযং.