৫. ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো

২৬. তত্থ কতমো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো? যং কিঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা হীনং ৱা পণীতং ৱা যং দূৰে সন্তিকে ৱা, তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞূহিত্ৱা অভিসঙ্খিপিত্ৱা – অযং ৱুচ্চতি ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো.

২৭. তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণং অতীতং? যং ৱিঞ্ঞাণং অতীতং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতং উপ্পজ্জিত্ৱা ৱিগতং অতীতং অতীতংসেন সঙ্গহিতং, চক্খুৱিঞ্ঞাণং সোতৱিঞ্ঞাণং ঘানৱিঞ্ঞাণং জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং কাযৱিঞ্ঞাণং মনোৱিঞ্ঞাণং – ইদং ৱুচ্চতি ৱিঞ্ঞাণং অতীতং.

তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণং অনাগতং? যং ৱিঞ্ঞাণং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতং অনুপ্পন্নং অসমুপ্পন্নং অনুট্ঠিতং অসমুট্ঠিতং অনাগতং অনাগতংসেন সঙ্গহিতং, চক্খুৱিঞ্ঞাণং সোতৱিঞ্ঞাণং ঘানৱিঞ্ঞাণং জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং কাযৱিঞ্ঞাণং মনোৱিঞ্ঞাণং – ইদং ৱুচ্চতি ৱিঞ্ঞাণং অনাগতং.

তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণং পচ্চুপ্পন্নং? যং ৱিঞ্ঞাণং জাতং ভূতং সঞ্জাতং নিব্বত্তং অভিনিব্বত্তং পাতুভূতং উপ্পন্নং সমুপ্পন্নং উট্ঠিতং সমুট্ঠিতং পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতং, চক্খুৱিঞ্ঞাণং সোতৱিঞ্ঞাণং ঘানৱিঞ্ঞাণং জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং কাযৱিঞ্ঞাণং মনোৱিঞ্ঞাণং – ইদং ৱুচ্চতি ৱিঞ্ঞাণং পচ্চুপ্পন্নং.

২৮. তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণং অজ্ঝত্তং? যং ৱিঞ্ঞাণং তেসং তেসং সত্তানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকং পাটিপুগ্গলিকং উপাদিন্নং, চক্খুৱিঞ্ঞাণং সোতৱিঞ্ঞাণং ঘানৱিঞ্ঞাণং জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং কাযৱিঞ্ঞাণং মনোৱিঞ্ঞাণং – ইদং ৱুচ্চতি ৱিঞ্ঞাণং অজ্ঝত্তং.

তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণং বহিদ্ধা? যং ৱিঞ্ঞাণং তেসং তেসং পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকং পাটিপুগ্গলিকং উপাদিন্নং, চক্খুৱিঞ্ঞাণং সোতৱিঞ্ঞাণং ঘানৱিঞ্ঞাণং জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং কাযৱিঞ্ঞাণং মনোৱিঞ্ঞাণং – ইদং ৱুচ্চতি ৱিঞ্ঞাণং বহিদ্ধা.

২৯. তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণং ওড়াৰিকং সুখুমং? অকুসলং ৱিঞ্ঞাণং ওড়াৰিকং, কুসলাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণা সুখুমা. কুসলাকুসলা ৱিঞ্ঞাণা ওড়াৰিকা, অব্যাকতং ৱিঞ্ঞাণং সুখুমং. দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তং ৱিঞ্ঞাণং ওড়াৰিকং, সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৱেদনাহি সম্পযুত্তা ৱিঞ্ঞাণা সুখুমা. সুখদুক্খাহি ৱেদনাহি সম্পযুত্তা ৱিঞ্ঞাণা ওড়াৰিকা, অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং ৱিঞ্ঞাণং সুখুমং. অসমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণং ওড়াৰিকং, সমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণং সুখুমং. সাসৱং ৱিঞ্ঞাণং ওড়াৰিকং, অনাসৱং ৱিঞ্ঞাণং সুখুমং. তং তং ৱা পন ৱিঞ্ঞাণং উপাদাযুপাদায ৱিঞ্ঞাণং ওড়াৰিকং সুখুমং দট্ঠব্বং.

৩০. তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণং হীনং পণীতং? অকুসলং ৱিঞ্ঞাণং হীনং, কুসলাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণা পণীতা. কুসলাকুসলা ৱিঞ্ঞাণা হীনা, অব্যাকতং ৱিঞ্ঞাণং পণীতং. দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তং ৱিঞ্ঞাণং হীনং, সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৱেদনাহি সম্পযুত্তা ৱিঞ্ঞাণা পণীতা. সুখদুক্খাহি ৱেদনাহি সম্পযুত্তা ৱিঞ্ঞাণা হীনা, অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং ৱিঞ্ঞাণং পণীতং. অসমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণং হীনং, সমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণং পণীতং. সাসৱং ৱিঞ্ঞাণং হীনং, অনাসৱং ৱিঞ্ঞাণং পণীতং. তং তং ৱা পন ৱিঞ্ঞাণং উপাদাযুপাদায ৱিঞ্ঞাণং হীনং পণীতং দট্ঠব্বং.

৩১. তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণং দূৰে? অকুসলং ৱিঞ্ঞাণং কুসলাব্যাকতেহি ৱিঞ্ঞাণেহি দূৰে; কুসলাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণা অকুসলা ৱিঞ্ঞাণা দূৰে; কুসলং ৱিঞ্ঞাণং অকুসলাব্যাকতেহি ৱিঞ্ঞাণেহি দূৰে; অকুসলাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণা কুসলা ৱিঞ্ঞাণা দূৰে; অব্যাকতং ৱিঞ্ঞাণং কুসলাকুসলেহি ৱিঞ্ঞাণেহি দূৰে; কুসলাকুসলা ৱিঞ্ঞাণা অব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণা দূৰে. দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তং ৱিঞ্ঞাণং সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৱেদনাহি সম্পযুত্তেহি ৱিঞ্ঞাণেহি দূৰে; সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৱেদনাহি সম্পযুত্তা ৱিঞ্ঞাণা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা ৱিঞ্ঞাণা দূৰে; সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং ৱিঞ্ঞাণং দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৱেদনাহি সম্পযুত্তেহি ৱিঞ্ঞাণেহি দূৰে; দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৱেদনাহি সম্পযুত্তা ৱিঞ্ঞাণা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা ৱিঞ্ঞাণা দূৰে; অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং ৱিঞ্ঞাণং সুখদুক্খাহি ৱেদনাহি সম্পযুত্তেহি ৱিঞ্ঞাণেহি দূৰে; সুখদুক্খাহি ৱেদনাহি সম্পযুত্তা ৱিঞ্ঞাণা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা ৱিঞ্ঞাণা দূৰে. অসমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণং সমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণা দূৰে; সমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণং অসমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণা দূৰে. সাসৱং ৱিঞ্ঞাণং অনাসৱা ৱিঞ্ঞাণা দূৰে; অনাসৱং ৱিঞ্ঞাণং সাসৱা ৱিঞ্ঞাণা দূৰে – ইদং ৱুচ্চতি ৱিঞ্ঞাণং দূৰে.

তত্থ কতমং ৱিঞ্ঞাণং সন্তিকে? অকুসলং ৱিঞ্ঞাণং অকুসলস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; কুসলং ৱিঞ্ঞাণং কুসলস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; অব্যাকতং ৱিঞ্ঞাণং অব্যাকতস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে. দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তং ৱিঞ্ঞাণং দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং ৱিঞ্ঞাণং সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং ৱিঞ্ঞাণং অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে. অসমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণং অসমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; সমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণং সমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে. সাসৱং ৱিঞ্ঞাণং সাসৱস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; অনাসৱং ৱিঞ্ঞাণং অনাসৱস্স ৱিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে – ইদং ৱুচ্চতি ৱিঞ্ঞাণং সন্তিকে. তং তং ৱা পন ৱিঞ্ঞাণং উপাদাযুপাদায ৱিঞ্ঞাণং দূৰে সন্তিকে দট্ঠব্বং.

সুত্তন্তভাজনীযং.