৫. সব্বমত্থীতিকথা

১. ৱাদযুত্তি

২৮২. সব্বমত্থীতি? আমন্তা. সব্বত্থ সব্বমত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. সব্বমত্থীতি? আমন্তা. সব্বদা সব্বমত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. সব্বমত্থীতি? আমন্তা. সব্বেন সব্বং সব্বমত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. সব্বমত্থীতি? আমন্তা. সব্বেসু সব্বমত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. সব্বমত্থীতি? আমন্তা. অযোগন্তি কত্ৱা সব্বমত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. সব্বমত্থীতি? আমন্তা. যম্পি নত্থি, তম্পত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. সব্বমত্থীতি? আমন্তা. সব্বমত্থীতি যা দিট্ঠি সা দিট্ঠি মিচ্ছাদিট্ঠীতি, যা দিট্ঠি সা দিট্ঠি সম্মাদিট্ঠীতি, হেৱমত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. (সংখিত্তং). ৱাদযুত্তি.

২. কালসংসন্দনা

২৮৩. অতীতং অত্থীতি? আমন্তা. ননু অতীতং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতং অত্থী’’তি.

অনাগতং অত্থীতি? আমন্তা. ননু অনাগতং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগতং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগতং অত্থী’’তি.

পচ্চুপ্পন্নং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং অনিৰুদ্ধং অৱিগতং অৱিপৰিণতং ন অত্থঙ্গতং ন অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. অতীতং অত্থি অতীতং অনিৰুদ্ধং অৱিগতং অৱিপৰিণতং ন অত্থঙ্গতং ন অব্ভত্থঙ্গতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং জাতং ভূতং সঞ্জাতং নিব্বত্তং অভিনিব্বত্তং পাতুভূতন্তি? আমন্তা. অনাগতং অত্থি অনাগতং জাতং ভূতং সঞ্জাতং নিব্বত্তং অভিনিব্বত্তং পাতুভূতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং অত্থি অতীতং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগতং অত্থি অনাগতং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতন্তি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

২৮৪. অতীতং ৰূপং অত্থীতি? আমন্তা. ননু অতীতং ৰূপং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং ৰূপং নিৰুদ্ধং…পে… অব্ভত্থঙ্গতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতং ৰূপং অত্থী’’তি.

অনাগতং ৰূপং অত্থীতি? আমন্তা. ননু অনাগতং ৰূপং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগতং ৰূপং অজাতং…পে… অপাতুভূতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগতং ৰূপং অত্থী’’তি.

পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং অনিৰুদ্ধং অৱিগতং অৱিপৰিণতং ন অত্থঙ্গতং ন অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. অতীতং ৰূপং অত্থি অতীতং ৰূপং অনিৰুদ্ধং অৱিগতং অৱিপৰিণতং ন অত্থঙ্গতং ন অব্ভত্থঙ্গতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং জাতং ভূতং সঞ্জাতং নিব্বত্তং অভিনিব্বত্তং পাতুভূতন্তি? আমন্তা. অনাগতং ৰূপং অত্থি অনাগতং ৰূপং জাতং ভূতং সঞ্জাতং নিব্বত্তং অভিনিব্বত্তং পাতুভূতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অতীতং ৰূপং অত্থি অতীতং ৰূপং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অনাগতং ৰূপং অত্থি অনাগতং ৰূপং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতন্তি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অতীতা ৱেদনা অত্থি…পে… সঞ্ঞা অত্থি, সঙ্খাৰা অত্থি, ৱিঞ্ঞাণং অত্থীতি? আমন্তা. ননু অতীতং ৱিঞ্ঞাণং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং নিৰুদ্ধং…পে… অব্ভত্থঙ্গতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থী’’তি.

অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থীতি? আমন্তা. ননু অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অজাতং…পে… অপাতুভূতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থী’’তি.

পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং অনিৰুদ্ধং…পে… ন অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অনিৰুদ্ধং…পে… ন অব্ভত্থঙ্গতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং জাতং…পে… পাতুভূতন্তি? আমন্তা. অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং জাতং…পে… পাতুভূতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং নিৰুদ্ধং…পে… অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং নিৰুদ্ধং…পে… অব্ভত্থঙ্গতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অজাতং…পে… অপাতুভূতন্তি? আমন্তা.

পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং অজাতং…পে… অপাতুভূতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

২৮৫. ‘‘পচ্চুপ্পন্নন্তি ৱা ৰূপ’’ন্তি ৱা, ‘‘ৰূপন্তি ৱা পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি ৱা পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং অপ্পিযং কৰিত্ৱা এসেসে একট্ঠে সমে সমভাগে তজ্জাতেতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং নিৰুজ্ঝমানং পচ্চুপ্পন্নভাৱং জহতীতি? আমন্তা. ৰূপভাৱং জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

‘‘পচ্চুপ্পন্নন্তি ৱা ৰূপ’’ন্তি ৱা, ‘‘ৰূপন্তি ৱা পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি ৱা পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং অপ্পিযং কৰিত্ৱা এসেসে একট্ঠে সমে সমভাগে তজ্জাতেতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং নিৰুজ্ঝমানং ৰূপভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নভাৱং ন জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

‘‘ওদাতন্তি ৱা ৱত্থ’’ন্তি ৱা, ‘‘ৱত্থন্তি ৱা ওদাত’’ন্তি ৱা ওদাতং ৱত্থং অপ্পিযং কৰিত্ৱা এসেসে একট্ঠে সমে সমভাগে তজ্জাতেতি? আমন্তা. ওদাতং ৱত্থং ৰজ্জমানং ওদাতভাৱং জহতীতি? আমন্তা. ৱত্থভাৱং জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

‘‘ওদাতন্তি ৱা ৱত্থ’’ন্তি ৱা, ‘‘ৱত্থন্তি ৱা ওদাত’’ন্তি ৱা ওদাতং ৱত্থং অপ্পিযং কৰিত্ৱা এসেসে একট্ঠে সমে সমভাগে তজ্জাতেতি? আমন্তা. ওদাতং ৱত্থং ৰজ্জমানং ৱত্থভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. ওদাতভাৱং ন জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.…পে….

২৮৬. ৰূপং ৰূপভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. ৰূপং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. ননু ৰূপং ৰূপভাৱং ন জহতীতি ৰূপং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ৰূপং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং ৰূপভাৱং ন জহতী’’তি.

নিব্বানং নিব্বানভাৱং ন জহতীতি নিব্বানং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. ৰূপং ৰূপভাৱং ন জহতীতি [ন জহতি (সী. ক.)] ৰূপং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপং ৰূপভাৱং ন জহতি ৰূপং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. নিব্বানং নিব্বানভাৱং ন জহতি নিব্বানং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং অত্থি অতীতং অতীতভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. অনাগতং অত্থি অনাগতং অনাগতভাৱং ন জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. অতীতং অত্থি অতীতং অতীতভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নভাৱং ন জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং অত্থি অনাগতং অনাগতভাৱং জহতীতি [ন জহতীতি (বহূসু) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা]? আমন্তা. অতীতং অত্থি অতীতং অতীতভাৱং জহতীতি [ন জহতীতি (বহূসু) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা]? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নভাৱং জহতীতি [ন জহতীতি (বহূসু) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা]? আমন্তা. অতীতং অত্থি অতীতং অতীতভাৱং জহতীতি [ন জহতীতি (বহূসু) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা]? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অতীতং অত্থি অতীতং অতীতভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. অতীতং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অতীতং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতং অত্থি অতীতং অতীতভাৱং ন জহতী’’তি.

নিব্বানং অত্থি নিব্বানং নিব্বানভাৱং ন জহতীতি নিব্বানং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. অতীতং অত্থি অতীতং অতীতভাৱং ন জহতীতি অতীতং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং অত্থি অতীতং অতীতভাৱং ন জহতি অতীতং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. নিব্বানং অত্থি নিব্বানং নিব্বানভাৱং ন জহতি নিব্বানং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

২৮৭. অতীতং ৰূপং অত্থি অতীতং ৰূপং অতীতভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. অনাগতং ৰূপং অত্থি অনাগতং ৰূপং অনাগতভাৱং ন জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতং ৰূপং অত্থি অতীতং ৰূপং অতীতভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং পচ্চুপ্পন্নভাৱং ন জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং ৰূপং অত্থি অনাগতং ৰূপং অনাগতভাৱং জহতীতি [ন জহতীতি (বহূসু) অনুলোমপঞ্হোযেৱ]? আমন্তা. অতীতং ৰূপং অত্থি অতীতং ৰূপং অতীতভাৱং জহতীতি [ন জহতীতি (বহূসু) অনুলোমপঞ্হোযেৱ]? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং পচ্চুপ্পন্নভাৱং জহতীতি [ন জহতীতি (বহূসু) অনুলোমপঞ্হোযেৱ]? আমন্তা. অতীতং ৰূপং অত্থি অতীতং ৰূপং অতীতভাৱং জহতীতি [ন জহতীতি (বহূসু) অনুলোমপঞ্হোযেৱ]? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং ৰূপং অত্থি অতীতং ৰূপং অতীতভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. অতীতং ৰূপং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অতীতং ৰূপং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং ৰূপং অনিচ্চং…পে… ৱিপৰিণামধম্মং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতং ৰূপং অত্থি অতীতং ৰূপং অতীতভাৱং ন জহতী’’তি.

নিব্বানং অত্থি নিব্বানং নিব্বানভাৱং ন জহতি [ন জহতীতি (?) পুৰিমপঞ্হেহি সংসন্দেতব্বং] নিব্বানং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. অতীতং ৰূপং অত্থি অতীতং ৰূপং অতীতভাৱং ন জহতি [ন জহতীতি (?) পুৰিমঞ্হেহি সংসন্দেতব্বং] অতীতং ৰূপং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং ৰূপং অত্থি অতীতং ৰূপং অতীতভাৱং ন জহতি অতীতং ৰূপং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. নিব্বানং অত্থি নিব্বানং নিব্বানভাৱং ন জহতি নিব্বানং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতা ৱেদনা অত্থি… অতীতা সঞ্ঞা অত্থি… অতীতা সঙ্খাৰা অত্থি… অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অতীতভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অনাগতভাৱং ন জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অতীতভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং পচ্চুপ্পন্নভাৱং ন জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অনাগতং ৱিঞ্ঞাণং অনাগতভাৱং জহতীতি? আমন্তা. অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অতীতভাৱং জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি পচ্চুপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং পচ্চুপ্পন্নভাৱং জহতীতি [ন জহতীতি (বহূসু) অনুলোমপঞ্হোযেৱ]? আমন্তা. অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অতীতভাৱং জহতীতি [ন জহতীতি (বহূসু) অনুলোমপঞ্হোযেৱ]? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অতীতভাৱং ন জহতীতি? আমন্তা. অতীতং ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অতীতভাৱং ন জহতী’’তি.

নিব্বানং অত্থি নিব্বানং নিব্বানভাৱং ন জহতি [ন জহতীতি (?) পুৰিমপঞ্হেহি সংসন্দেতব্বং] নিব্বানং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অতীতভাৱং ন জহতি [ন জহতীতি (?) পুৰিমপঞ্হেহি সংসন্দেতব্বং] অতীতং ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ধুৱং সস্সতং অৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অত্থি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অতীতভাৱং ন জহতি অতীতং ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. নিব্বানং অত্থি নিব্বানং নিব্বানভাৱং ন জহতি নিব্বানং অনিচ্চং অধুৱং অসস্সতং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৱচনসোধনা

২৮৮. অতীতং ন্ৱত্থীতি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং ন্ৱত্থি, অতীতং অত্থীতি মিচ্ছা. হঞ্চি ৱা পন অত্থি ন্ৱাতীতং, অত্থি অতীতন্তি মিচ্ছা. অনাগতং ন্ৱত্থীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগতং ন্ৱত্থি, অনাগতং অত্থীতি মিচ্ছা. হঞ্চি ৱা পন অত্থি ন্ৱানাগতং, অত্থি অনাগতন্তি মিচ্ছা.

অনাগতং হুত্ৱা পচ্চুপ্পন্নং হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ অনাগতং তং পচ্চুপ্পন্নন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৱ অনাগতং তং পচ্চুপ্পন্নন্তি? আমন্তা. হুত্ৱা হোতি হুত্ৱা হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… হুত্ৱা হোতি হুত্ৱা হোতীতি? আমন্তা. ন হুত্ৱা ন হোতি ন হুত্ৱা ন হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নং হুত্ৱা অতীতং হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ পচ্চুপ্পন্নং তং অতীতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৱ পচ্চুপ্পন্নং তং অতীতন্তি? আমন্তা. হুত্ৱা হোতি হুত্ৱা হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… হুত্ৱা হোতি হুত্ৱা হোতীতি? আমন্তা. ন হুত্ৱা ন হোতি ন হুত্ৱা ন হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং হুত্ৱা পচ্চুপ্পন্নং হোতি, পচ্চুপ্পন্নং হুত্ৱা অতীতং হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ অনাগতং তং পচ্চুপ্পন্নং তং অতীতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৱ অনাগতং তং পচ্চুপ্পন্নং তং অতীতন্তি? আমন্তা. হুত্ৱা হোতি হুত্ৱা হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… হুত্ৱা হোতি হুত্ৱা হোতীতি? আমন্তা. ন হুত্ৱা ন হোতি ন হুত্ৱা ন হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অতীতচক্খুৰূপাদিকথা

২৮৯. অতীতং চক্খুং অত্থি ৰূপা অত্থি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্থি আলোকো অত্থি মনসিকাৰো অত্থীতি? আমন্তা. অতীতেন চক্খুনা অতীতং ৰূপং পস্সতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতং সোতং অত্থি সদ্দা অত্থি সোতৱিঞ্ঞাণং অত্থি আকাসো অত্থি মনসিকাৰো অত্থীতি? আমন্তা. অতীতেন সোতেন অতীতং সদ্দং সুণাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতং ঘানং অত্থি গন্ধা অত্থি ঘানৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱাযো অত্থি মনসিকাৰো অত্থীতি? আমন্তা. অতীতেন ঘানেন অতীতং গন্ধং ঘাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতা জিৱ্হা অত্থি ৰসা অত্থি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং অত্থি আপো অত্থি মনসিকাৰো অত্থীতি? আমন্তা. অতীতায জিৱ্হায অতীতং ৰসং সাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতো কাযো অত্থি ফোট্ঠব্বা অত্থি কাযৱিঞ্ঞাণং অত্থি পথৱী অত্থি মনসিকাৰো অত্থীতি? আমন্তা. অতীতেন কাযেন অতীতং ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতো মনো অত্থি ধম্মা অত্থি মনোৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱত্থুং অত্থি মনসিকাৰো অত্থীতি? আমন্তা. অতীতেন মনেন অতীতং ধম্মং ৱিজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং চক্খুং অত্থি ৰূপা অত্থি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্থি আলোকো অত্থি মনসিকাৰো অত্থীতি? আমন্তা. অনাগতেন চক্খুনা অনাগতং ৰূপং পস্সতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগতং সোতং অত্থি… ঘানং অত্থি… জিৱ্হা অত্থি… কাযো অত্থি … মনো অত্থি ধম্মা অত্থি মনোৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱত্থুং অত্থি মনসিকাৰো অত্থীতি? আমন্তা. অনাগতেন মনেন অনাগতং ধম্মং ৱিজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নং চক্খুং অত্থি ৰূপা অত্থি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্থি আলোকো অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, পচ্চুপ্পন্নেন চক্খুনা পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং পস্সতীতি? আমন্তা. অতীতং চক্খুং অত্থি ৰূপা অত্থি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্থি আলোকো অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, অতীতেন চক্খুনা অতীতং ৰূপং পস্সতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. পচ্চুপ্পন্নং সোতং অত্থি… ঘানং অত্থি… জিৱ্হা অত্থি… কাযো অত্থি… মনো অত্থি ধম্মা অত্থি মনোৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱত্থুং অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, পচ্চুপ্পন্নেন মনেন পচ্চুপ্পন্নং ধম্মং ৱিজানাতীতি? আমন্তা. অতীতো মনো অত্থি ধম্মা অত্থি মনোৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱত্থুং অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, অতীতেন মনেন অতীতং ধম্মং ৱিজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নং চক্খুং অত্থি ৰূপা অত্থি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্থি আলোকো অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, পচ্চুপ্পন্নেন চক্খুনা পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং পস্সতীতি? আমন্তা. অনাগতং চক্খুং অত্থি ৰূপা অত্থি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্থি আলোকো অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, অনাগতেন চক্খুনা অনাগতং ৰূপং পস্সতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং সোতং অত্থি… ঘানং অত্থি… জিৱ্হা অত্থি… কাযো অত্থি… মনো অত্থি ধম্মা অত্থি মনোৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱত্থুং অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, পচ্চুপ্পন্নেন মনেন পচ্চুপ্পন্নং ধম্মং ৱিজানাতীতি? আমন্তা. অনাগতো মনো অত্থি ধম্মা অত্থি মনোৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱত্থুং অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, অনাগতেন মনেন অনাগতং ধম্মং ৱিজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং চক্খুং অত্থি ৰূপা অত্থি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্থি আলোকো অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, ন চ অতীতেন চক্খুনা অতীতং ৰূপং পস্সতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং চক্খুং অত্থি ৰূপা অত্থি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্থি আলোকো অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, ন চ পচ্চুপ্পন্নেন চক্খুনা পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং পস্সতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতং সোতং অত্থি… ঘানং অত্থি… জিৱ্হা অত্থি… কাযো অত্থি… মনো অত্থি ধম্মা অত্থি মনোৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱত্থুং অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, ন চ অতীতেন মনেন অতীতং ধম্মং ৱিজানাতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নো মনো অত্থি ধম্মা অত্থি মনোৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱত্থুং অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, ন চ পচ্চুপ্পন্নেন মনেন পচ্চুপ্পন্নং ধম্মং ৱিজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং চক্খুং অত্থি ৰূপা অত্থি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্থি আলোকো অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, ন চ অনাগতেন চক্খুনা অনাগতং ৰূপং পস্সতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং চক্খুং অত্থি ৰূপা অত্থি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্থি আলোকো অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, ন চ পচ্চুপ্পন্নেন চক্খুনা পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং পস্সতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগতং সোতং অত্থি… ঘানং অত্থি… জিৱ্হা অত্থি… কাযো অত্থি… মনো অত্থি ধম্মা অত্থি মনোৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱত্থুং অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, ন চ অনাগতেন মনেন অনাগতং ধম্মং ৱিজানাতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নো মনো অত্থি ধম্মা অত্থি মনোৱিঞ্ঞাণং অত্থি ৱত্থুং অত্থি মনসিকাৰো অত্থি, ন চ পচ্চুপ্পন্নেন মনেন পচ্চুপ্পন্নং ধম্মং ৱিজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতঞাণাদিকথা

২৯০. অতীতং ঞাণং অত্থীতি? আমন্তা. তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. তেন ঞাণেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং ঞাণং অত্থীতি? আমন্তা. তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. তেন ঞাণেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নং ঞাণং অত্থি, তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. অতীতং ঞাণং অত্থি, তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং ঞাণং অত্থি, তেন ঞাণেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? আমন্তা. অতীতং ঞাণং অত্থি, তেন ঞাণেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং ঞাণং অত্থি, তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. অনাগতং ঞাণং অত্থি, তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং ঞাণং অত্থি, তেন ঞাণেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? আমন্তা. অনাগতং ঞাণং অত্থি, তেন ঞাণেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং ঞাণং অত্থি, ন চ তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ঞাণং অত্থি, ন চ তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতং ঞাণং অত্থি, ন চ তেন ঞাণেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ঞাণং অত্থি, ন চ তেন ঞাণেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং ঞাণং অত্থি, ন চ তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ঞাণং অত্থি, ন চ তেন ঞাণেন ঞাণকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. অনাগতং ঞাণং অত্থি, ন চ তেন ঞাণেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং ঞাণং অত্থি, ন চ তেন ঞাণেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহন্তাদিকথা

২৯১. অৰহতো অতীতো ৰাগো অত্থীতি? আমন্তা. অৰহা তেন ৰাগেন সৰাগোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো অতীতো দোসো অত্থীতি? আমন্তা. অৰহা তেন দোসেন সদোসোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো অতীতো মোহো অত্থীতি? আমন্তা. অৰহা তেন মোহেন সমোহোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো অতীতো মানো অত্থীতি? আমন্তা. অৰহা তেন মানেন সমানোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো অতীতা দিট্ঠি অত্থীতি? আমন্তা. অৰহা তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো অতীতা ৱিচিকিচ্ছা অত্থীতি? আমন্তা. অৰহা তায ৱিচিকিচ্ছায সৱিচিকিচ্ছোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো অতীতং থিনং অত্থীতি? আমন্তা. অৰহা তেন থিনেন সথিনোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো অতীতং উদ্ধচ্চং অত্থীতি? আমন্তা. অৰহা তেন উদ্ধচ্চেন সউদ্ধচ্চোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো অতীতং অহিৰিকং অত্থীতি? আমন্তা. অৰহা তেন অহিৰিকেন সঅহিৰিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো অতীতং অনোত্তপ্পং অত্থীতি? আমন্তা. অৰহা তেন অনোত্তপ্পেন সঅনোত্তপ্পীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগামিস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থীতি? আমন্তা. অনাগামী তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগামিস্স অতীতা ৱিচিকিচ্ছা অত্থি… অতীতো সীলব্বতপৰামাসো অত্থি… অতীতো অণুসহগতো কামৰাগো অত্থি… অতীতো অণুসহগতো ব্যাপাদো অত্থীতি? আমন্তা. অনাগামী তেন ব্যাপাদেন ব্যাপন্নচিত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সকদাগামিস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থীতি? আমন্তা. সকদাগামী তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সকদাগামিস্স অতীতা ৱিচিকিচ্ছা অত্থি… অতীতো সীলব্বতপৰামাসো অত্থি… অতীতো ওড়াৰিকো কামৰাগো অত্থি… অতীতো ওড়াৰিকো ব্যাপাদো অত্থীতি? আমন্তা. সকদাগামী তেন ব্যাপাদেন ব্যাপন্নচিত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সোতাপন্নস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থীতি? আমন্তা. সোতাপন্নো তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সোতাপন্নস্স অতীতা ৱিচিকিচ্ছা অত্থি… অতীতো সীলব্বতপৰামাসো অত্থি… অতীতো অপাযগমনীযো ৰাগো অত্থি… অতীতো অপাযগমনীযো দোসো অত্থি… অতীতো অপাযগমনীযো মোহো অত্থীতি? আমন্তা. সোতাপন্নো তেন মোহেন সমোহোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

২৯২. পুথুজ্জনস্স অতীতো ৰাগো অত্থি, পুথুজ্জনো তেন ৰাগেন সৰাগোতি? আমন্তা. অৰহতো অতীতো ৰাগো অত্থি, অৰহা তেন ৰাগেন সৰাগোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পুথুজ্জনস্স অতীতো দোসো অত্থি…পে… অতীতং অনোত্তপ্পং অত্থি পুথুজ্জনো তেন অনোত্তপ্পেন অনোত্তপ্পীতি? আমন্তা. অৰহতো অতীতং অনোত্তপ্পং অত্থি, অৰহা তেন অনোত্তপ্পেন অনোত্তপ্পীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পুথুজ্জনস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, পুথুজ্জনো তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? আমন্তা. অনাগামিস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, অনাগামী তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পুথুজ্জনস্স অতীতা ৱিচিকিচ্ছা অত্থি…পে… অতীতো অণুসহগতো ব্যাপাদো অত্থি, পুথুজ্জনো তেন ব্যাপাদেন ব্যাপন্নচিত্তোতি? আমন্তা. অনাগামিস্স অতীতো অণুসহগতো ব্যাপাদো অত্থি, অনাগামী তেন ব্যাপাদেন ব্যাপন্নচিত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পুথুজ্জনস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, পুথুজ্জনো তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? আমন্তা. সকদাগামিস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, সকদাগামী তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পুথুজ্জনস্স অতীতা ৱিচিকিচ্ছা অত্থি… অতীতো ওড়াৰিকো ব্যাপাদো অত্থি, পুথুজ্জনো তেন ব্যাপাদেন ব্যাপন্নচিত্তোতি? আমন্তা. সকদাগামিস্স অতীতো ওড়াৰিকো ব্যাপাদো অত্থি, সকদাগামী তেন ব্যাপাদেন ব্যাপন্নচিত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পুথুজ্জনস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, পুথুজ্জনো তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? আমন্তা. সোতাপন্নস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, সোতাপন্নো তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পুথুজ্জনস্স অতীতা ৱিচিকিচ্ছা অত্থি…পে… অতীতো অপাযগমনীযো মোহো অত্থি, পুথুজ্জনো তেন মোহেন সমোহোতি? আমন্তা. সোতাপন্নস্স অতীতো অপাযগমনীযো মোহো অত্থি, সোতাপন্নো তেন মোহেন সমোহোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহতো অতীতো ৰাগো অত্থি, ন চ অৰহা তেন ৰাগেন সৰাগোতি? আমন্তা. পুথুজ্জনস্স অতীতো ৰাগো অত্থি, ন চ পুথুজ্জনো তেন ৰাগেন সৰাগোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো অতীতো দোসো অত্থি…পে… অতীতং অনোত্তপ্পং অত্থি, ন চ অৰহা তেন অনোত্তপ্পেন অনোত্তপ্পীতি? আমন্তা. পুথুজ্জনস্স অতীতং অনোত্তপ্পং অত্থি, ন চ পুথুজ্জনো তেন অনোত্তপ্পেন অনোত্তপ্পীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগামিস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, ন চ অনাগামী তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? আমন্তা. পুথুজ্জনস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, ন চ পুথুজ্জনো তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগামিস্স অতীতা ৱিচিকিচ্ছা অত্থি…পে… অতীতো অণুসহগতো ব্যাপাদো অত্থি, ন চ অনাগামী তেন ব্যাপাদেন ব্যাপন্নচিত্তোতি? আমন্তা. পুথুজ্জনস্স অতীতো অণুসহগতো ব্যাপাদো অত্থি, ন চ পুথুজ্জনো তেন ব্যাপাদেন ব্যাপন্নচিত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সকদাগামিস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, ন চ সকদাগামী তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? আমন্তা. পুথুজ্জনস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, ন চ পুথুজ্জনো তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সকদাগামিস্স অতীতা ৱিচিকিচ্ছা অত্থি…পে… অতীতো ওড়াৰিকো ব্যাপাদো অত্থি, ন চ সকদাগামী তেন ব্যাপাদেন ব্যাপন্নচিত্তোতি? আমন্তা. পুথুজ্জনস্স অতীতো ওড়াৰিকো ব্যাপাদো অত্থি, ন চ পুথুজ্জনো তেন ব্যাপাদেন ব্যাপন্নচিত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সোতাপন্নস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, ন চ সোতাপন্নো তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? আমন্তা. পুথুজ্জনস্স অতীতা সক্কাযদিট্ঠি অত্থি, ন চ পুথুজ্জনো তায দিট্ঠিযা সদিট্ঠিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সোতাপন্নস্স অতীতা ৱিচিকিচ্ছা অত্থি…পে… অতীতো অপাযগমনীযো মোহো অত্থি, ন চ সোতাপন্নো তেন মোহেন সমোহোতি? আমন্তা. পুথুজ্জনস্স অতীতো অপাযগমনীযো মোহো অত্থি, ন চ পুথুজ্জনো তেন মোহেন সমোহোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতহত্থাদিকথা

২৯৩. অতীতা হত্থা অত্থীতি? আমন্তা. অতীতেসু হত্থেসু সতি আদাননিক্খেপনং পঞ্ঞাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতা পাদা অত্থীতি? আমন্তা. অতীতেসু পাদেসু সতি অভিক্কমপটিক্কমো পঞ্ঞাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতা পব্বা অত্থীতি? আমন্তা. অতীতেসু পব্বেসু সতি সমিঞ্জনপসাৰণং পঞ্ঞাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতো কুচ্ছি অত্থীতি? আমন্তা. অতীতস্মিং কুচ্ছিস্মিং সতি জিঘচ্ছা পিপাসা পঞ্ঞাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতো কাযো অত্থীতি? আমন্তা. অতীতো কাযো পগ্গহনিগ্গহুপগো ছেদনভেদনুপগো কাকেহি গিজ্ঝেহি কুললেহি সাধাৰণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতে কাযে ৱিসং কমেয্য, সত্থং কমেয্য, অগ্গি কমেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… লব্ভা অতীতো কাযো অদ্দুবন্ধনেন বন্ধিতুং, ৰজ্জুবন্ধনেন বন্ধিতুং, সঙ্খলিকবন্ধনেন বন্ধিতুং, গামবন্ধনেন বন্ধিতুং, নিগমবন্ধনেন বন্ধিতুং, নগৰবন্ধনেন বন্ধিতুং, জনপদবন্ধনেন বন্ধিতুং, কণ্ঠপঞ্চমেহি বন্ধনেহি বন্ধিতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতো আপো অত্থীতি? আমন্তা. তেন আপেন আপকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতো তেজো অত্থীতি? আমন্তা. তেন তেজেন তেজকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতো ৱাযো অত্থীতি? আমন্তা. তেন ৱাযেন ৱাযকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতক্খন্ধাদিসমোধানকথা

২৯৪. অতীতো ৰূপক্খন্ধো অত্থি, অনাগতো ৰূপক্খন্ধো অত্থি, পচ্চুপ্পন্নো ৰূপক্খন্ধো অত্থীতি? আমন্তা. তযো ৰূপক্খন্ধাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… অতীতা পঞ্চক্খন্ধা অত্থি, অনাগতা পঞ্চক্খন্ধা অত্থি, পচ্চুপ্পন্না পঞ্চক্খন্ধা অত্থীতি? আমন্তা. পন্নৰসক্খন্ধাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং চক্খাযতনং অত্থি, অনাগতং চক্খাযতনং অত্থি, পচ্চুপ্পন্নং চক্খাযতনং অত্থীতি? আমন্তা. তীণি চক্খাযতনানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতানি দ্ৱাদসাযতনানি অত্থি, অনাগতানি দ্ৱাদসাযতনানি অত্থি, পচ্চুপ্পন্নানি দ্ৱাদসাযতনানি অত্থীতি? আমন্তা. ছত্তিংসাযতনানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতা চক্খুধাতু অত্থি, অনাগতা চক্খুধাতু অত্থি, পচ্চুপ্পন্না চক্খুধাতু অত্থীতি? আমন্তা. তিস্সো চক্খুধাতুযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতা অট্ঠাৰস ধাতুযো অত্থি, অনাগতা অট্ঠাৰস ধাতুযো অত্থি, পচ্চুপ্পন্না অট্ঠাৰস ধাতুযো অত্থীতি? আমন্তা. চতুপঞ্ঞাস ধাতুযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং চক্খুন্দ্ৰিযং অত্থি, অনাগতং চক্খুন্দ্ৰিযং অত্থি, পচ্চুপ্পন্নং চক্খুন্দ্ৰিযং অত্থীতি? আমন্তা. তীণি চক্খুন্দ্ৰিযানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতানি বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি অত্থি, অনাগতানি বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি অত্থি, পচ্চুপ্পন্নানি বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি অত্থীতি? আমন্তা. ছসট্ঠিন্দ্ৰিযানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতো ৰাজা চক্কৱত্তী অত্থি, অনাগতো ৰাজা চক্কৱত্তী অত্থি, পচ্চুপ্পন্নো ৰাজা চক্কৱত্তী অত্থীতি? আমন্তা. তিণ্ণন্নং ৰাজূনং চক্কৱত্তীনং সম্মুখীভাৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতো সম্মাসম্মুদ্ধো অত্থি, অনাগতো সম্মাসম্বুদ্ধো অত্থি, পচ্চুপ্পন্নো সম্মাসম্বুদ্ধো অত্থীতি? আমন্তা. তিণ্ণন্নং সম্মাসম্বুদ্ধানং সম্মুখীভাৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পদসোধনকথা

২৯৫. অতীতং অত্থীতি? আমন্তা. অত্থি অতীতন্তি? অত্থি সিযা অতীতং, সিযা ন্ৱাতীতন্তি.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি অতীতং অত্থি, অত্থি সিযা অতীতং, সিযা ন্ৱাতীতং, তেনাতীতং ন্ৱাতীতং, ন্ৱাতীতং অতীতন্তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘অতীতং অত্থি অত্থি সিযা অতীতং, সিযা ন্ৱাতীতং, তেনাতীতং ন্ৱাতীতং, ন্ৱাতীতং অতীত’’’ন্তি মিচ্ছা.

নো চে পন অতীতং ন্ৱাতীতং ন্ৱাতীতং অতীতন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতং অত্থি অত্থি সিযা অতীতং, সিযা ন্ৱাতীত’’ন্তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘অতীতং অত্থি অত্থি সিযা অতীতং, সিযা ন্ৱাতীতং, তেনাতীতং ন্ৱাতীতং, ন্ৱাতীতং অতীত’’’ন্তি মিচ্ছা.

অনাগতং অত্থীতি? আমন্তা. অত্থি অনাগতন্তি? অত্থি সিযা অনাগতং, সিযা ন্ৱানাগতন্তি.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি অনাগতং অত্থি অত্থি সিযা অনাগতং সিযা ন্ৱানাগতং, তেনানাগতং ন্ৱানাগতং, ন্ৱানাগতং অনাগতন্তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘অনাগতং অত্থি অত্থি সিযা অনাগতং, সিযা ন্ৱানাগতং, তেনানাগতং ন্ৱানাগতং, ন্ৱানাগতং অনাগত’’’ন্তি মিচ্ছা.

নো চে পনানাগতং ন্ৱানাগতং ন্ৱানাগতং অনাগতন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগতং অত্থি অত্থি সিযা অনাগতং, সিযা ন্ৱানাগত’’ন্তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘অনাগতং অত্থি অত্থি সিযা অনাগতং, সিযা ন্ৱানাগতং, তেনানাগতং ন্ৱানাগতং, ন্ৱানাগতং অনাগত’’’ন্তি মিচ্ছা.

পচ্চুপ্পন্নং অত্থীতি, আমন্তা. অত্থি পচ্চুপ্পন্নন্তি? অত্থি সিযা পচ্চুপ্পন্নং, সিযা নো পচ্চুপ্পন্নন্তি.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পচ্চুপ্পন্নং অত্থি অত্থি সিযা পচ্চুপ্পন্নং, সিযা নো পচ্চুপ্পন্নং, তেন পচ্চুপ্পন্নং, নো পচ্চুপ্পন্নং, নো পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নন্তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পচ্চুপ্পন্নং অত্থি অত্থি সিযা পচ্চুপ্পন্নং, সিযা নো পচ্চুপ্পন্নং, তেন পচ্চুপ্পন্নং নো পচ্চুপ্পন্নং, নো পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্ন’’’ন্তি মিচ্ছা.

নো চে পন পচ্চুপ্পন্নং নো পচ্চুপ্পন্নং, নো পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পচ্চুপ্পন্নং অত্থি অত্থি সিযা পচ্চুপ্পন্নং, সিযা নো পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পচ্চুপ্পন্নং অত্থি অত্থি সিযা পচ্চুপ্পন্নং, সিযা নো পচ্চুপ্পন্নং, তেন পচ্চুপ্পন্নং নো পচ্চুপ্পন্নং, নো পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্ন’’’ন্তি মিচ্ছা.

নিব্বানং অত্থীতি? আমন্তা. অত্থি নিব্বানন্তি? অত্থি সিযা নিব্বানং সিযা নো নিব্বানন্তি.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি নিব্বানং অত্থি অত্থি সিযা নিব্বানং, সিযা নো নিব্বানং, তেন নিব্বানং নো নিব্বানং, নো নিব্বানং নিব্বানন্তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘নিব্বানং অত্থি অত্থি সিযা নিব্বানং, সিযা নো নিব্বানং, তেন নিব্বানং নো নিব্বানং, নো নিব্বানং নিব্বান’’’ন্তি মিচ্ছা.

নো চে পন নিব্বানং নো নিব্বানং, নো নিব্বানং নিব্বানন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘নিব্বানং অত্থি অত্থি সিযা নিব্বানং, সিযা নো নিব্বান’’ন্তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘নিব্বানং অত্থি অত্থি সিযা নিব্বানং, সিযা নো নিব্বানং, তেন নিব্বানং নো নিব্বানং, নো নিব্বানং নিব্বান’’’ন্তি মিচ্ছা.

সুত্তসাধনং

২৯৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অতীতং অত্থি, অনাগতং অত্থী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘যং কিঞ্চি, ভিক্খৱে, ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা হীনং ৱা পণীতং ৱা যং দূৰে সন্তিকে ৱা – অযং ৱুচ্চতি ৰূপক্খন্ধো. যা কাচি ৱেদনা… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খাৰা… যং কিঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা হীনং ৱা পণীতং ৱা যং দূৰে সন্তিকে ৱা – অযং ৱুচ্চতি ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো’’তি [সং. নি. ৩.৪৮]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি অতীতং অত্থি, অনাগতং অত্থীতি.

অতীতং অত্থি, অনাগতং অত্থীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, নিৰুত্তিপথা অধিৱচনপথা পঞ্ঞত্তিপথা অসঙ্কিণ্ণা অসঙ্কিণ্ণপুব্বা ন সঙ্কিযন্তি ন সঙ্কিযিস্সন্তি অপ্পটিকুট্ঠা সমণেহি ব্ৰাহ্মণেহি ৱিঞ্ঞূহি. কতমে তযো? যং, ভিক্খৱে, ৰূপং অতীতং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং ‘অহোসী’তি তস্স সঙ্খা, ‘অহোসী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘অহোসী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘ভৱিস্সতী’তি. যা ৱেদনা…পে… যা সঞ্ঞা… যে সঙ্খাৰা… যং ৱিঞ্ঞাণং অতীতং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং ‘অহোসী’তি তস্স সঙ্খা, ‘অহোসী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘অহোসী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘ভৱিস্সতী’তি.

‘‘যং, ভিক্খৱে, ৰূপং অজাতং অপাতুভূতং ‘ভৱিস্সতী’তি তস্স সঙ্খা, ‘ভৱিস্সতী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘ভৱিস্সতী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘অহোসী’তি. যা ৱেদনা…পে… যা সঞ্ঞা… যে সঙ্খাৰা… যং ৱিঞ্ঞাণং অজাতং অপাতুভূতং ‘ভৱিস্সতী’তি তস্স সঙ্খা, ‘ভৱিস্সতী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘ভৱিস্সতী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘অহোসী’তি.

‘‘যং, ভিক্খৱে, ৰূপং জাতং পাতুভূতং ‘অত্থী’তি তস্স সঙ্খা, ‘অত্থী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘অত্থী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অহোসী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘ভৱিস্সতী’তি. যা ৱেদনা…পে… যা সঞ্ঞা… যে সঙ্খাৰা… যং ৱিঞ্ঞাণং জাতং পাতুভূতং ‘অত্থী’তি তস্স সঙ্খা, ‘অত্থী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘অত্থী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অহোসী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘ভৱিস্সতী’তি. ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো নিৰুত্তিপথা অধিৱচনপথা পঞ্ঞত্তিপথা অসঙ্কিণ্ণা অসঙ্কিণ্ণপুব্বা ন সঙ্কিযন্তি ন সঙ্কিযিস্সন্তি অপ্পটিকুট্ঠা সমণেহি ব্ৰাহ্মণেহি ৱিঞ্ঞূহি.

‘‘যেপি তে, ভিক্খৱে, অহেসুং উক্কলা ৱস্সভঞ্ঞা অহেতুকৱাদা অকিৰিযৱাদা নত্থিকৱাদা, তেপিমে তযো নিৰুত্তিপথে অধিৱচনপথে পঞ্ঞত্তিপথে ন গৰহিতব্বং ন পটিক্কোসিতব্বং অমঞ্ঞিংসু. তং কিস্স হেতু? নিন্দাব্যাৰোসউপাৰম্ভভযা’’তি [সংযুত্তনিকাযে]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অতীতং অত্থি, অনাগতং অত্থী’’তি.

অতীতং অত্থীতি? আমন্তা. ননু আযস্মা ফগ্গুনো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অত্থি নু খো তং, ভন্তে, চক্খুং যেন চক্খুনা অতীতে বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৱটুমে পৰিযাদিন্নৱট্টে সব্বদুক্খৱীতিৱত্তে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্যাতি. অত্থি নু খো সা, ভন্তে, জিৱ্হা…পে… অত্থি নু খো সো, ভন্তে, মনো যেন মনেন অতীতে বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৱটুমে পৰিযাদিন্নৱট্টে সব্বদুক্খৱীতিৱত্তে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্যা’’তি.

‘‘নত্থি খো তং, ফগ্গুন, চক্খুং যেন চক্খুনা অতীতে বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৱটুমে পৰিযাদিন্নৱট্টে সব্বদুক্খৱীতিৱত্তে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য. নত্থি খো সা, ফগ্গুন, জিৱ্হা…পে… নত্থি নু খো সো, ফগ্গুন, মনো যেন মনেন অতীতে বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৱটুমে পৰিযাদিন্নৱট্টে সব্বদুক্খৱীতিৱত্তে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্যা’’তি [সং. নি. ৪.৮৩]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অতীতং অত্থী’’তি.

অতীতং অত্থীতি? আমন্তা. ননু আযস্মা নন্দকো এতদৱোচ – ‘‘অহু পুব্বে লোভো তদহু অকুসলং, সো এতৰহি নত্থি, ইচ্চেতং কুসলং. অহু পুব্বে দোসো… অহু পুব্বে মোহো, তদহু অকুসলং, সো এতৰহি নত্থি, ইচ্চেতং কুসল’’ন্তি [অঙ্গুত্তৰনিকাযে]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অতীতং অত্থী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘অনাগতং অত্থী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘কবড়ীকাৰে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে অত্থি ৰাগো, অত্থি নন্দী, অত্থি তণ্হা; পতিট্ঠিতং তত্থ ৱিঞ্ঞাণং ৱিৰূড়্হং. যত্থ পতিট্ঠিতং ৱিঞ্ঞাণং ৱিৰূড়্হং, অত্থি তত্থ নামৰূপস্স অৱক্কন্তি. যত্থ অত্থি নামৰূপস্স অৱক্কন্তি, অত্থি তত্থ সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি. যত্থ অত্থি সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি, অত্থি তত্থ আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি. যত্থ অত্থি আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি, অত্থি তত্থ আযতিং জাতিজৰামৰণং. যত্থ অত্থি আযতিং জাতিজৰামৰণং, সসোকং তং, ভিক্খৱে, সৰজং [সদৰং (সং. নি. ২.৬৪) তদেৱ যুত্ততৰং] সউপাযাসন্তি ৱদামি.

‘‘ফস্সে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে… মনোসঞ্চেতনায চে, ভিক্খৱে, আহাৰে… ৱিঞ্ঞাণে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে অত্থি ৰাগো, অত্থি নন্দী…পে… সৰজং সউপাযাসন্তি ৱদামী’’তি [সং. নি. ২.৬৪]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি অনাগতং অত্থীতি.

অনাগতং অত্থীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘কবড়ীকাৰে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে নত্থি ৰাগো, নত্থি নন্দী, নত্থি তণ্হা; অপ্পতিট্ঠিতং তত্থ ৱিঞ্ঞাণং অৱিৰূড়্হং. যত্থ ৱিঞ্ঞাণং অপ্পতিট্ঠিতং অৱিৰূড়্হং, নত্থি তত্থ নামৰূপস্স অৱক্কন্তি. যত্থ নত্থি নামৰূপস্স অৱক্কন্তি, নত্থি তত্থ সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি. যত্থ নত্থি সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি, নত্থি তত্থ আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি. যত্থ নত্থি আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি, নত্থি তত্থ আযতিং জাতিজৰামৰণং. যত্থ নত্থি আযতিং জাতিজৰামৰণং, অসোকং তং, ভিক্খৱে, অৰজং অনুপাযাসন্তি ৱদামি.

‘‘ফস্সে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে… মনোসঞ্চেতনায চে, ভিক্খৱে, আহাৰে… ৱিঞ্ঞাণে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে নত্থি ৰাগো, নত্থি নন্দী…পে… অৰজং অনুপাযাসন্তি ৱদামী’’তি [সং. নি. ২.৬৪]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অনাগতং অত্থী’’তি.

সব্বমত্থীতিকথা নিট্ঠিতা.