২১. একৱীসতিমৱগ্গো
(২০০) ১. সাসনকথা
৮৭৮. সাসনং নৱং কতন্তি? আমন্তা. সতিপট্ঠানা নৱং কতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সাসনং নৱং কতন্তি? আমন্তা. সম্মপ্পধানা…পে… ইদ্ধিপাদা…পে… ইন্দ্ৰিযা…পে… বলা…পে… বোজ্ঝঙ্গা নৱং কতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পুব্বে অকুসলং পচ্ছা কুসলং কতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পুব্বে সাসৱং…পে… সংযোজনিযং গন্থনিযং ওঘনিযং যোগনিযং নীৱৰণিযং পৰামট্ঠং উপাদানিযং…পে… সংকিলেসিকং পচ্ছা অসংকিলেসিকং কতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি কোচি তথাগতস্স সাসনং নৱং কৰোতীতি? আমন্তা. অত্থি কোচি সতিপট্ঠানে নৱং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি কোচি সম্মপ্পধানে…পে… ইদ্ধিপাদে…পে… ইন্দ্ৰিযে…পে… বলে…পে… বোজ্ঝঙ্গে নৱং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি কোচি পুব্বে অকুসলং পচ্ছা কুসলং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি কোচি পুব্বে সাসৱং…পে… সংকিলেসিকং পচ্ছা অসংকিলেসিযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
লব্ভা তথাগতস্স সাসনং পুন নৱং কাতুন্তি? আমন্তা. লব্ভা সতিপট্ঠানা পুন নৱং কাতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… লব্ভা সম্মপ্পধানা…পে… ইদ্ধিপাদা…পে… ইন্দ্ৰিযা…পে… বলা…পে… বোজ্ঝঙ্গা পুন নৱং কাতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… লব্ভা পুব্বে অকুসলং পচ্ছা কুসলং কাতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… লব্ভা পুব্বে সাসৱং…পে… সংকিলেসিযং পচ্ছা অসংকিলেসিযং কাতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সাসনকথা নিট্ঠিতা.
২১. একৱীসতিমৱগ্গো
(২০১) ২. অৱিৱিত্তকথা
৮৭৯. পুথুজ্জনো তেধাতুকেহি ধম্মেহি অৱিৱিত্তোতি? আমন্তা. পুথুজ্জনো তেধাতুকেহি ফস্সেহি…পে… তেধাতুকাহি ৱেদনাহি… সঞ্ঞাহি … চেতনাহি… চিত্তেহি… সদ্ধাহি… ৱীৰিযেহি… সতীহি… সমাধীহি…পে… তেধাতুকাহি পঞ্ঞাহি অৱিৱিত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
পুথুজ্জনো তেধাতুকেহি কম্মেহি অৱিৱিত্তোতি? আমন্তা. যস্মিং খণে পুথুজ্জনো চীৱৰং দেতি, তস্মিং খণে পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি…পে… আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… যস্মিং খণে পুথুজ্জনো পিণ্ডপাতং দেতি…পে… সেনাসনং দেতি…পে… গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং দেতি, তস্মিং খণে চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৮৮০. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুথুজ্জনো তেধাতুকেহি কম্মেহি অৱিৱিত্তো’’তি? আমন্তা. পুথুজ্জনস্স ৰূপধাতুঅৰূপধাতূপগং কম্মং পৰিঞ্ঞাতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি পুথুজ্জনো তেধাতুকেহি কম্মেহি অৱিৱিত্তোতি…পে….
অৱিৱিত্তকথা নিট্ঠিতা.
২১. একৱীসতিমৱগ্গো
(২০২) ৩. সংযোজনকথা
৮৮১. অত্থি কিঞ্চি সংযোজনং অপ্পহায অৰহত্তপ্পত্তীতি? আমন্তা. অত্থি কিঞ্চি সক্কাযদিট্ঠিং অপ্পহায…পে… ৱিচিকিচ্ছং অপ্পহায…পে… সীলব্বতপৰামাসং অপ্পহায… ৰাগং অপ্পহায… দোসং অপ্পহায… মোহং অপ্পহায… অনোত্তপ্পং অপ্পহায অৰহত্তপ্পত্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি কিঞ্চি সংযোজনং অপ্পহায অৰহত্তপ্পত্তীতি? আমন্তা. অৰহা সৰাগো সদোসো সমোহো সমানো সমক্খো সপড়াসো সউপাযাসো সকিলেসোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অৰহা নিৰাগো নিদ্দোসো নিম্মোহো নিম্মানো নিম্মক্খো নিপ্পড়াসো নিৰুপাযাসো নিক্কিলেসোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা নিৰাগো…পে… নিক্কিলেসো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি কিঞ্চি সংযোজনং অপ্পহায অৰহত্তপ্পত্তী’’তি.
৮৮২. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি কিঞ্চি সংযোজনং অপ্পহায অৰহত্তপ্পত্তী’’তি? আমন্তা. অৰহা সব্বং বুদ্ধৱিসযং জানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি অত্থি কিঞ্চি সংযোজনং অপ্পহায অৰহত্তপ্পত্তীতি.
সংযোজনকথা নিট্ঠিতা.
২১. একৱীসতিমৱগ্গো
(২০৩) ৪. ইদ্ধিকথা
৮৮৩. অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱাতি? আমন্তা. ‘‘নিচ্চপণ্ণা ৰুক্খা হোন্তূ’’তি – অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নিচ্চপুপ্ফা ৰুক্খা হোন্তু…পে… নিচ্চফলিকা ৰুক্খা হোন্তু… নিচ্চং জুণ্হং হোতু… নিচ্চং খেমং হোতু… নিচ্চং সুভিক্খং হোতু… ‘‘নিচ্চং সুৱত্থি [সুৱুট্ঠিকং (স্যা.)] হোতূ’’তি – অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱাতি? আমন্তা. ‘‘উপ্পন্নো ফস্সো মা নিৰুজ্ঝী’’তি – অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
উপ্পন্না ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… চিত্তং… সদ্ধা… ৱীৰিযং… সতি… সমাধি…পে… পঞ্ঞা মা নিৰুজ্ঝীতি – অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱাতি? আমন্তা. ‘‘ৰূপং নিচ্চং হোতূ’’তি – অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি… ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ‘‘ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং হোতূ’’তি – অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱাতি? আমন্তা. ‘‘জাতিধম্মা সত্তা মা জাযিংসূ’’তি অত্থি…পে… ‘‘জৰাধম্মা সত্তা মা জীৰিংসূ’’তি…পে… ‘‘ব্যাধিধম্মা সত্তা মা ব্যাধিযিংসূ’’তি…পে… ‘‘মৰণধম্মা সত্তা মা মীযিংসূ’’তি – অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৮৮৪. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱা’’তি? আমন্তা. ননু আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স পাসাদং ‘‘সুৱণ্ণ’’ন্ত্ৱেৱ অধিমুচ্চি, সুৱণ্ণো চ পন আসীতি [পাৰা. ৬২১; মহাৱ. ২৭১]? আমন্তা. হঞ্চি আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স পাসাদং সুৱণ্ণন্ত্ৱেৱ অধিমুচ্চি, সুৱণ্ণো চ পন আসি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱা’’তি.
ইদ্ধিকথা নিট্ঠিতা.
২১. একৱীসতিমৱগ্গো
(২০৪) ৫. বুদ্ধকথা
৮৮৫. অত্থি বুদ্ধানং বুদ্ধেহি হীনাতিৰেকতাতি? আমন্তা. সতিপট্ঠানতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… সম্মপ্পধানতো…পে… ইদ্ধিপাদতো… ইন্দ্ৰিযতো… বলতো… বোজ্ঝঙ্গতো… ৱসিভাৱতো…পে… সব্বঞ্ঞুতঞাণদস্সনতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
বুদ্ধকথা নিট্ঠিতা.
২১. একৱীসতিমৱগ্গো
(২০৫) ৬. সব্বদিসাকথা
৮৮৬. সব্বা দিসা বুদ্ধা তিট্ঠন্তীতি? আমন্তা. পুৰত্থিমায দিসায বুদ্ধো তিট্ঠতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পুৰত্থিমায দিসায বুদ্ধো তিট্ঠতীতি? আমন্তা. কিন্নামো সো ভগৱা, কিংজচ্চো, কিংগোত্তো, কিন্নামা তস্স ভগৱতো মাতাপিতৰো, কিন্নামং তস্স ভগৱতো সাৱকযুগং, কোনামো তস্স ভগৱতো উপট্ঠাকো, কীদিসং চীৱৰং ধাৰেতি, কীদিসং পত্তং ধাৰেতি, কতৰস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা নগৰে ৱা ৰট্ঠে ৱা জনপদে ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
দক্খিণায দিসায…পে… পচ্ছিমায দিসায…পে… উত্তৰায দিসায…পে… হেট্ঠিমায দিসায বুদ্ধো তিট্ঠতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… হেট্ঠিমায দিসায বুদ্ধো তিট্ঠতীতি? আমন্তা. কিন্নামো সো ভগৱা…পে… জনপদে ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
উপৰিমায দিসায বুদ্ধো তিট্ঠতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. উপৰিমায দিসায বুদ্ধো তিট্ঠতীতি? আমন্তা. চাতুমহাৰাজিকে তিট্ঠতি…পে… তাৱতিংসে তিট্ঠতি…পে… যামে তিট্ঠতি…পে… তুসিতে তিট্ঠতি…পে… নিম্মানৰতিযা তিট্ঠতি…পে… পৰনিম্মিতৱসৱত্তিযা তিট্ঠতি…পে… ব্ৰহ্মলোকে তিট্ঠতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সব্বদিসাকথা নিট্ঠিতা.
২১. একৱীসতিমৱগ্গো
(২০৬) ৭. ধম্মকথা
৮৮৭. সব্বে ধম্মা নিযতাতি? আমন্তা. মিচ্ছত্তনিযতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সম্মত্তনিযতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি অনিযতো ৰাসীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অত্থি অনিযতো ৰাসীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অনিযতো ৰাসি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বে ধম্মা নিযতা’’তি.
সব্বে ধম্মা নিযতাতি? আমন্তা. ননু তযো ৰাসী ৱুত্তা ভগৱতা – মিচ্ছত্তনিযতো ৰাসি, সম্মত্তনিযতো ৰাসি, অনিযতো ৰাসীতি [ধ. স. তিকমাতিকা ১৫]? আমন্তা. হঞ্চি তযো ৰাসী ৱুত্তা ভগৱতা – মিচ্ছত্তনিযতো ৰাসি, সম্মত্তনিযতো ৰাসি, অনিযতো ৰাসি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বে ধম্মা নিযতা’’তি.
ৰূপং ৰূপট্ঠেন নিযতন্তি? আমন্তা. মিচ্ছত্তনিযতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সম্মত্তনিযতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণট্ঠেন নিযতন্তি? আমন্তা. মিচ্ছত্তনিযতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সম্মত্তনিযতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৮৮৮. ন ৱত্তব্বং – ৰূপং ৰূপট্ঠেন নিযতং…পে… ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণট্ঠেন নিযতন্তি? আমন্তা. ৰূপং ৱেদনা হোতি…পে… সঞ্ঞা হোতি… সঙ্খাৰা হোন্তি… ৱিঞ্ঞাণং হোতি… ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণং ৰূপং হোতি…পে… ৱেদনা হোতি… সঞ্ঞা হোতি… সঙ্খাৰা হোন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি ৰূপং ৰূপট্ঠেন নিযতং, ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণট্ঠেন নিযতন্তি.
ধম্মকথা নিট্ঠিতা.
২১. একৱীসতিমৱগ্গো
(২০৭) ৮. কম্মকথা
৮৮৯. সব্বে কম্মা নিযতাতি? আমন্তা. মিচ্ছত্তনিযতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সম্মত্তনিযতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি অনিযতো ৰাসীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অত্থি অনিযতো ৰাসীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অনিযতো ৰাসি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বে কম্মা নিযতা’’তি.
সব্বে কম্মা নিযতাতি? আমন্তা. ননু তযো ৰাসী ৱুত্তা ভগৱতা – মিচ্ছত্তনিযতো ৰাসি, সম্মত্তনিযতো ৰাসি, অনিযতো ৰাসীতি? আমন্তা. হঞ্চি তযো ৰাসী ৱুত্তা ভগৱতা – মিচ্ছত্তনিযতো ৰাসি, সম্মত্তনিযতো ৰাসি, অনিযতো ৰাসি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বে কম্মা নিযতা’’তি.
৮৯০. দিট্ঠধম্মৱেদনীযং কম্মং দিট্ঠধম্মৱেদনীযট্ঠেন নিযতন্তি? আমন্তা. মিচ্ছত্তনিযতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সম্মত্তনিযতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. উপপজ্জৱেদনীযং কম্মং…পে… অপৰাপৰিযৱেদনীযং কম্মং অপৰাপৰিযৱেদনীযট্ঠেন নিযতন্তি? আমন্তা. মিচ্ছত্তনিযতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সম্মত্তনিযতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৮৯১. ন ৱত্তব্বং – দিট্ঠধম্মৱেদনীযং কম্মং দিট্ঠধম্মৱেদনীযট্ঠেন নিযতং, উপপজ্জৱেদনীযং কম্মং…পে… অপৰাপৰিযৱেদনীযং কম্মং অপৰাপৰিযৱেদনীযট্ঠেন নিযতন্তি? আমন্তা. দিট্ঠধম্মৱেদনীযং কম্মং উপপজ্জৱেদনীযং হোতি, অপৰাপৰিযৱেদনীযং হোতি…পে… উপপজ্জৱেদনীযং কম্মং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, অপৰাপৰিযৱেদনীযং হোতি…পে… অপৰাপৰিযৱেদনীযং কম্মং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, উপপজ্জৱেদনীযং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি দিট্ঠধম্মৱেদনীযং কম্মং দিট্ঠধম্মৱেদনীযট্ঠেন নিযতং, উপপজ্জৱেদনীযং কম্মং…পে… অপৰাপৰিযৱেদনীযং কম্মং অপৰাপৰিযৱেদনীযট্ঠেন নিযতন্তি.
কম্মকথা নিট্ঠিতা.
একৱীসতিমৱগ্গো.
তস্সুদ্দানং –
সাসনং নৱং কতং অত্থি কোচি তথাগতস্স সাসনং নৱং কৰোতি লব্ভা তথাগতস্স সাসনং পুন নৱং কাতুং, পুথুজ্জনো তেধাতুকেহি ধম্মেহি অৱিৱিত্তো, অত্থি কিঞ্চি সংযোজনং অপ্পহায অৰহত্তপ্পত্তি, অত্থি অধিপ্পাযিদ্ধি বুদ্ধানং ৱা সাৱকানং ৱা, অত্থি বুদ্ধানং বুদ্ধেহি হীনাতিৰেকতা, সব্বা দিসা বুদ্ধা তিট্ঠন্তি, সব্বে ধম্মা নিযতা, সব্বে কম্মা নিযতাতি.