১৮. অট্ঠাৰসমৱগ্গো

(১৭৭) ১. মনুস্সলোককথা

৮০২. ন ৱত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধো ভগৱা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি বুদ্ধৱুত্থানি চেতিযানি আৰামৱিহাৰগামনিগমনগৰানি ৰট্ঠানি জনপদানীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি বুদ্ধৱুত্থানি চেতিযানি আৰামৱিহাৰগামনিগমনগৰানি ৰট্ঠানি জনপদানি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘বুদ্ধো ভগৱা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধো ভগৱা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি? আমন্তা. ননু ভগৱা লুম্বিনিযা জাতো, বোধিযা মূলে অভিসম্বুদ্ধো, বাৰাণসিযং ভগৱতা ধম্মচক্কং পৱত্তিতং, চাপালে চেতিযে আযুসঙ্খাৰো ওস্সট্ঠো, কুসিনাৰাযং ভগৱা পৰিনিব্বুতোতি? আমন্তা. হঞ্চি ভগৱা লুম্বিনিযা জাতো…পে… কুসিনাৰাযং ভগৱা পৰিনিব্বুতো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘বুদ্ধো ভগৱা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধো ভগৱা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৱে, সমযং উক্কট্ঠাযং ৱিহৰামি সুভগৱনে সালৰাজমূলে’’তি [দী. নি. ২.৯১]; ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৱে, সমযং উৰুৱেলাযং ৱিহৰামি অজপালনিগ্ৰোধে পঠমাভিসম্বুদ্ধো’’তি [অ. নি. ৪.২১]; ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৱে, সমযং ৰাজগহে ৱিহৰামি ৱেড়ুৱনে কড়ন্দকনিৱাপে’’তি [দী. নি. ২.১৮০]; ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৱে, সমযং সাৱত্থিযং ৱিহৰামি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে’’তি; ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৱে, সমযং ৱেসালিযং ৱিহৰামি মহাৱনে কূটাগাৰসালায’’ন্তি [দী. নি. ৩.১১]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি বুদ্ধো ভগৱা মনুস্সলোকে অট্ঠাসীতি.

৮০৩. বুদ্ধো ভগৱা মনুস্সলোকে অট্ঠাসীতি? আমন্তা. ননু ভগৱা লোকে জাতো, লোকে সংৱড্ঢো, লোকং অভিভুয্য ৱিহৰতি অনুপলিত্তো লোকেনাতি [অ. নি. ৪.৩৬]? আমন্তা. হঞ্চি ভগৱা লোকে জাতো, লোকে সংৱড্ঢো, লোকং অভিভুয্য ৱিহৰতি অনুপলিত্তো লোকেন, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘বুদ্ধো ভগৱা মনুস্সলোকে অট্ঠাসী’’তি.

মনুস্সলোককথা নিট্ঠিতা.

১৮. অট্ঠাৰসমৱগ্গো

(১৭৮) ২. ধম্মদেসনাকথা

৮০৪. ন ৱত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধেন ভগৱতা ধম্মো দেসিতো’’তি? আমন্তা. কেন দেসিতোতি? অভিনিম্মিতেন দেসিতোতি. অভিনিম্মিতো জিনো সত্থা সম্মাসম্বুদ্ধো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱী ধম্মস্সামী ধম্মপ্পটিসৰণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ন ৱত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধেন ভগৱতা ধম্মো দেসিতো’’তি? আমন্তা. কেন দেসিতোতি? আযস্মতা আনন্দেন দেসিতোতি. আযস্মা আনন্দো জিনো সত্থা সম্মাসম্বুদ্ধো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱী ধম্মস্সামী ধম্মপ্পটিসৰণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮০৫. ন ৱত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধেন ভগৱতা ধম্মো দেসিতো’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সংখিত্তেনপি খো অহং, সাৰিপুত্ত, ধম্মং দেসেয্যং; ৱিত্থাৰেনপি খো অহং, সাৰিপুত্ত, ধম্মং দেসেয্যং; সংখিত্তৱিত্থাৰেনপি খো অহং, সাৰিপুত্ত, ধম্মং দেসেয্যং; অঞ্ঞাতাৰো চ দুল্লভা’’তি [অ. নি. ৩.৩৩ সাৰিপুত্তসুত্তে]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি বুদ্ধেন ভগৱতা ধম্মো দেসিতোতি.

৮০৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধেন ভগৱতা ধম্মো দেসিতো’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘‘অভিঞ্ঞাযাহং, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেমি, নো অনভিঞ্ঞায; সনিদানাহং, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেমি, নো অনিদানং; সপ্পাটিহাৰিযাহং, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেমি, নো অপ্পাটিহাৰিযং; তস্স [যঞ্চস্স (সী. পী. ক.)] ময্হং, ভিক্খৱে, অভিঞ্ঞায ধম্মং দেসযতো নো অনভিঞ্ঞায, সনিদানং ধম্মং দেসযতো নো অনিদানং, সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসযতো নো অপ্পাটিহাৰিযং কৰণীযো ওৱাদো কৰণীযা অনুসাসনী; অলঞ্চ পন ৱো, ভিক্খৱে, তুট্ঠিযা অলং অত্তমনতায অলং সোমনস্সায – সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা, স্ৱাক্খাতো ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’তি. ইমস্মিঞ্চ পন ৱেয্যাকৰণস্মিং ভঞ্ঞমানে দসসহস্সিলোকধাতু অকম্পিত্থা’’তি [অ. নি. ৩.১২৬]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি বুদ্ধেন ভগৱতা ধম্মো দেসিতোতি.

ধম্মদেসনাকথা নিট্ঠিতা.

১৮. অট্ঠাৰসমৱগ্গো

(১৭৯) ৩. কৰুণাকথা

৮০৭. নত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণাতি? আমন্তা. নত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো মেত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণাতি? আমন্তা. নত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো মুদিতা…পে… উপেক্খাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো মেত্তাতি? আমন্তা. অত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো মুদিতা…পে… উপেক্খাতি? আমন্তা. অত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণাতি? আমন্তা. ভগৱা অকাৰুণিকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ভগৱা কাৰুণিকো লোকহিতো লোকানুকম্পকো লোকত্থচৰোতি? আমন্তা. হঞ্চি ভগৱা কাৰুণিকো লোকহিতো লোকানুকম্পকো লোকত্থচৰো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘নত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণা’’তি…পে….

নত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণাতি? আমন্তা. ননু ভগৱা মহাকৰুণাসমাপত্তিং সমাপজ্জীতি? আমন্তা. হঞ্চি ভগৱা মহাকৰুণাসমাপত্তিং সমাপজ্জি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘নত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণা’’তি.

৮০৮. অত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণাতি? আমন্তা. ভগৱা সৰাগোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি নত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণাতি.

কৰুণাকথা নিট্ঠিতা.

১৮. অট্ঠাৰসমৱগ্গো

(১৮০) ৪. গন্ধজাতিকথা

৮০৯. বুদ্ধস্স ভগৱতো উচ্চাৰপস্সাৱো অতিৱিয অঞ্ঞে গন্ধজাতে অধিগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. ভগৱা গন্ধভোজীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ভগৱা ওদনকুম্মাসং ভুঞ্জতীতি? আমন্তা. হঞ্চি ভগৱা ওদনকুম্মাসং ভুঞ্জতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘বুদ্ধস্স ভগৱতো উচ্চাৰপস্সাৱো অতিৱিয অঞ্ঞে গন্ধজাতে অধিগ্গণ্হাতী’’তি.

বুদ্ধস্স ভগৱতো উচ্চাৰপস্সাৱো অতিৱিয অঞ্ঞে গন্ধজাতে অধিগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি বুদ্ধস্স ভগৱতো উচ্চাৰপস্সাৱং ন্হাযন্তি ৱিলিম্পন্তি উচ্ছাদেন্তি [উচ্চাৰেন্তি (সী. পী. ক.)] পেড়ায পটিসামেন্তি কৰণ্ডায নিক্খিপন্তি আপণে পসাৰেন্তি, তেন চ গন্ধেন গন্ধকৰণীযং কৰোন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

গন্ধজাতিকথা নিট্ঠিতা.

১৮. অট্ঠাৰসমৱগ্গো

(১৮১) ৫. একমগ্গকথা

৮১০. একেন অৰিযমগ্গেন চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি সচ্ছিকৰোতীতি? আমন্তা. চতুন্নং ফস্সানং…পে… চতুন্নং সঞ্ঞানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… একেন অৰিযমগ্গেন চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি সচ্ছিকৰোতীতি? আমন্তা. সোতাপত্তিমগ্গেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সকদাগামি…পে… অনাগামিমগ্গেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কতমেন মগ্গেনাতি? অৰহত্তমগ্গেনাতি. অৰহত্তমগ্গেন সক্কাযদিট্ঠিং ৱিচিকিচ্ছং সীলব্বতপৰামাসং জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহত্তমগ্গেন সক্কাযদিট্ঠিং ৱিচিকিচ্ছং সীলব্বতপৰামাসং জহতীতি? আমন্তা. ননু তিণ্ণং সংযোজনানং পহানং সোতাপত্তিফলং ৱুত্তং ভগৱতাতি? আমন্তা. হঞ্চি তিণ্ণং সংযোজনানং পহানং সোতাপত্তিফলং ৱুত্তং ভগৱতা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৰহত্তমগ্গেন সক্কাযদিট্ঠিং ৱিচিকিচ্ছং সীলব্বতপৰামাসং জহতী’’তি.

অৰহত্তমগ্গেন ওড়াৰিকং কামৰাগং ওড়াৰিকং ব্যাপাদং জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহত্তমগ্গেন ওড়াৰিকং কামৰাগং ওড়াৰিকং ব্যাপাদং জহতীতি? আমন্তা. ননু কামৰাগব্যাপাদানং তনুভাৱং সকদাগামিফলং ৱুত্তং ভগৱতাতি? আমন্তা. হঞ্চি কামৰাগব্যাপাদানং তনুভাৱং সকদাগামিফলং ৱুত্তং ভগৱতা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৰহত্তমগ্গেন ওড়াৰিকং কামৰাগং ওড়াৰিকং ব্যাপাদং জহতী’’তি.

অৰহত্তমগ্গেন অণুসহগতং কামৰাগং অণুসহগতং ব্যাপাদং জহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহত্তমগ্গেন অণুসহগতং কামৰাগং অণুসহগতং ব্যাপাদং জহতীতি? আমন্তা. ননু কামৰাগব্যাপাদানং অনৱসেসপ্পহানং অনাগামিফলং ৱুত্তং ভগৱতাতি? আমন্তা. হঞ্চি কামৰাগব্যাপাদানং অনৱসেসপ্পহানং অনাগামিফলং ৱুত্তং ভগৱতা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৰহত্তমগ্গেন অণুসহগতং কামৰাগং অণুসহগতং ব্যাপাদং জহতী’’তি.

৮১১. ন ৱত্তব্বং – ‘‘একেন অৰিযমগ্গেন চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি সচ্ছিকৰোতী’’তি? আমন্তা. ভগৱতা সোতাপত্তিমগ্গো ভাৱিতোতি? আমন্তা. ভগৱা সোতাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ভগৱতা সকদাগামি…পে… অনাগামিমগ্গো ভাৱিতোতি? আমন্তা. ভগৱা অনাগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮১২. ভগৱা একেন অৰিযমগ্গেন চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি সচ্ছিকৰোতি, সাৱকা চতূহি অৰিযমগ্গেহি চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি সচ্ছিকৰোন্তীতি? আমন্তা. সাৱকা বুদ্ধস্স ভগৱতো অদিট্ঠং দক্খন্তি অনধিগতং অধিগচ্ছন্তি অসচ্ছিকতং সচ্ছিকৰোন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

একমগ্গকথা নিট্ঠিতা.

১৮. অট্ঠাৰসমৱগ্গো

(১৮২) ৬. ঝানসঙ্কন্তিকথা

৮১৩. ঝানা ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. পঠমা ঝানা ততিযং ঝানং সঙ্কমতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ঝানা ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. দুতিযা ঝানা চতুত্থং ঝানং সঙ্কমতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পঠমা ঝানা দুতিযং ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. যা পঠমস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধি, সাৱ দুতিযস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পঠমা ঝানা দুতিযং ঝানং সঙ্কমতি, ন ৱত্তব্বং – ‘‘যা পঠমস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধি, সাৱ দুতিযস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধী’’তি? আমন্তা. দুতিযং ঝানং অনাৱট্টেন্তস্স উপ্পজ্জতি…পে… অপ্পণিদহন্তস্স উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু দুতিযং ঝানং আৱট্টেন্তস্স উপ্পজ্জতি…পে… পণিদহন্তস্স উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. হঞ্চি দুতিযং ঝানং আৱট্টেন্তস্স উপ্পজ্জতি…পে… পণিদহন্তস্স উপ্পজ্জতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পঠমা ঝানা দুতিযং ঝানং সঙ্কমতী’’তি…পে….

পঠমা ঝানা দুতিযং ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. পঠমং ঝানং কামে আদীনৱতো মনসিকৰোতো উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. দুতিযং ঝানং কামে আদীনৱতো মনসিকৰোতো উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পঠমং ঝানং সৱিতক্কং সৱিচাৰন্তি? আমন্তা. দুতিযং ঝানং সৱিতক্কং সৱিচাৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পঠমা ঝানা দুতিযং ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ পঠমং ঝানং তং দুতিযং ঝানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮১৪. দুতিযা ঝানা ততিযং ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. যা দুতিযস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধি, সাৱ ততিযস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দুতিযা ঝানা ততিযং ঝানং সঙ্কমতি, ন ৱত্তব্বং – ‘‘যা দুতিযস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধি, সাৱ ততিযস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধী’’তি? আমন্তা. ততিযং ঝানং অনাৱট্টেন্তস্স উপ্পজ্জতি…পে… অপ্পণিদহন্তস্স উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… ননু ততিযং ঝানং আৱট্টেন্তস্স উপ্পজ্জতি…পে… পণিদহন্তস্স উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. হঞ্চি ততিযং ঝানং আৱট্টেন্তস্স উপ্পজ্জতি…পে… পণিদহন্তস্স উপ্পজ্জতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দুতিযা ঝানা ততিযং ঝানং সঙ্কমতী’’তি.

দুতিযা ঝানা ততিযং ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. দুতিযং ঝানং ৱিতক্কৱিচাৰে আদীনৱতো মনসিকৰোতো উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. ততিযং ঝানং ৱিতক্কৱিচাৰে আদীনৱতো মনসিকৰোতো উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দুতিযং ঝানং সপ্পীতিকন্তি? আমন্তা. ততিযং ঝানং সপ্পীতিকন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দুতিযা ঝানা ততিযং ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ দুতিযং ঝানং তং ততিযং ঝানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮১৫. ততিযা ঝানা চতুত্থং ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. যা ততিযস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধি, সাৱ চতুত্থস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ততিযা ঝানা চতুত্থং ঝানং সঙ্কমতি, ন ৱত্তব্বং – ‘‘যা ততিযস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধি, সাৱ চতুত্থস্স ঝানস্স উপ্পাদায আৱট্টনা…পে… পণিধী’’তি? আমন্তা. চতুত্থং ঝানং অনাৱট্টেন্তস্স উপ্পজ্জতি…পে… অপ্পণিদহন্তস্স উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু চতুত্থং ঝানং আৱট্টেন্তস্স উপ্পজ্জতি…পে… পণিদহন্তস্স উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. হঞ্চি চতুত্থং ঝানং আৱট্টেন্তস্স উপ্পজ্জতি…পে… পণিদহন্তস্স উপ্পজ্জতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ততিযা ঝানা চতুত্থং ঝানং সঙ্কমতী’’তি.

ততিযা ঝানা চতুত্থং ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. ততিযং ঝানং পীতিং আদীনৱতো মনসিকৰোতো উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. চতুত্থং ঝানং পীতিং আদীনৱতো মনসিকৰোতো উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ততিযং ঝানং সুখসহগতন্তি? আমন্তা. চতুত্থং ঝানং সুখসহগতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ততিযা ঝানা চতুত্থং ঝানং সঙ্কমতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ ততিযং ঝানং তং চতুত্থং ঝানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮১৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ঝানা ঝানং সঙ্কমতী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি [অ. নি. ২.১৩; ৪.১৬৩]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ঝানা ঝানং সঙ্কমতীতি.

ঝানসঙ্কন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১৮. অট্ঠাৰসমৱগ্গো

(১৮৩) ৭. ঝানন্তৰিককথা

৮১৭. অত্থি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. অত্থি ফস্সন্তৰিকা…পে… অত্থি সঞ্ঞন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. দুতিযস্স চ ঝানস্স ততিযস্স চ ঝানস্স অন্তৰে অত্থি ঝানন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. ততিযস্স চ ঝানস্স চতুত্থস্স চ ঝানস্স অন্তৰে অত্থি ঝানন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দুতিযস্স চ ঝানস্স ততিযস্স চ ঝানস্স অন্তৰে নত্থি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. হঞ্চি দুতিযস্স চ ঝানস্স ততিযস্স চ ঝানস্স অন্তৰে নত্থি ঝানন্তৰিকা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি ঝানন্তৰিকা’’তি.

ততিযস্স চ ঝানস্স চতুত্থস্স চ ঝানস্স অন্তৰে নত্থি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. হঞ্চি ততিযস্স চ ঝানস্স চতুত্থস্স চ ঝানস্স অন্তৰে নত্থি ঝানন্তৰিকা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি ঝানন্তৰিকা’’তি.

৮১৮. পঠমস্স চ ঝানস্স দুতিযস্স চ ঝানস্স অন্তৰে অত্থি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. দুতিযস্স চ ঝানস্স ততিযস্স চ ঝানস্স অন্তৰে অত্থি ঝানন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পঠমস্স চ ঝানস্স দুতিযস্স চ ঝানস্স অন্তৰে অত্থি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. ততিযস্স চ ঝানস্স চতুত্থস্স চ ঝানস্স অন্তৰে অত্থি ঝানন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দুতিযস্স চ ঝানস্স ততিযস্স চ ঝানস্স অন্তৰে নত্থি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. পঠমস্স চ ঝানস্স দুতিযস্স চ ঝানস্স অন্তৰে নত্থি ঝানন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ততিযস্স চ ঝানস্স চতুত্থস্স চ ঝানস্স অন্তৰে নত্থি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. পঠমস্স চ ঝানস্স দুতিযস্স চ ঝানস্স অন্তৰে নত্থি ঝানন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮১৯. অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. সৱিতক্কো সৱিচাৰো সমাধি ঝানন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. অৱিতক্কো অৱিচাৰো সমাধি ঝানন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সৱিতক্কো সৱিচাৰো সমাধি ন ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি ন ঝানন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱিতক্কো অৱিচাৰো সমাধি ন ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি ন ঝানন্তৰিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮২০. দ্ৱিন্নং ঝানানং পটুপ্পন্নানমন্তৰে অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধীতি? আমন্তা. ননু অৱিতক্কে ৱিচাৰমত্তে সমাধিম্হি ৱত্তমানে পঠমং ঝানং নিৰুদ্ধং দুতিযং ঝানং পটুপ্পন্নন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অৱিতক্কে ৱিচাৰমত্তে সমাধিম্হি ৱত্তমানে পঠমং ঝানং নিৰুদ্ধং দুতিযং ঝানং পটুপ্পন্নং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দ্ৱিন্নং ঝানানং পটুপ্পন্নানমন্তৰে অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি ঝানন্তৰিকাতি.

৮২১. অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি ন ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি পঠমং ঝানং…পে… দুতিযং ঝানং…পে… ততিযং ঝানং…পে… চতুত্থং ঝানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি ঝানন্তৰিকাতি.

৮২২. অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি ঝানন্তৰিকাতি? আমন্তা. ননু তযো সমাধী ৱুত্তা ভগৱতা – সৱিতক্কো সৱিচাৰো সমাধি, অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি, অৱিতক্কো অৱিচাৰো সমাধীতি [দী. নি. ৩.৩০৫, ৩৫৩]? আমন্তা. হঞ্চি তযো সমাধী ৱুত্তা ভগৱতা – সৱিতক্কো…পে… অৱিচাৰো সমাধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি ঝানন্তৰিকা’’তি.

ঝানন্তৰিককথা নিট্ঠিতা.

১৮. অট্ঠাৰসমৱগ্গো

(১৮৪) ৮. সদ্দং সুণাতীতিকথা

৮২৩. সমাপন্নো সদ্দং সুণাতীতি? আমন্তা. সমাপন্নো চক্খুনা ৰূপং পস্সতি…পে… সোতেন…পে… ঘানেন…পে… জিৱ্হায…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সমাপন্নো সদ্দং সুণাতীতি? আমন্তা. সোতৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী সমাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. ননু সমাধি মনোৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্সাতি? আমন্তা. হঞ্চি সমাধি মনোৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নো সদ্দং সুণাতী’’তি.

সমাধি মনোৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স, সোতৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী সদ্দং সুণাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সমাধি মনোৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স, সোতৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী সদ্দং সুণাতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নো সদ্দং সুণাতী’’তি. সমাধি মনোৱিঞ্ঞাণসমঙ্গিস্স, সোতৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী সদ্দং সুণাতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮২৪. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সমাপন্নো সদ্দং সুণাতী’’তি? আমন্তা. ননু পঠমস্স ঝানস্স সদ্দো কণ্টকো ৱুত্তো ভগৱতাতি? আমন্তা. হঞ্চি পঠমস্স ঝানস্স সদ্দো কণ্টকো ৱুত্তো ভগৱতা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সমাপন্নো সদ্দং সুণাতী’’তি.

৮২৫. পঠমস্স ঝানস্স সদ্দো কণ্টকো ৱুত্তো ভগৱতাতি, সমাপন্নো সদ্দং সুণাতীতি? আমন্তা. দুতিযস্স ঝানস্স ৱিতক্কো ৱিচাৰো কণ্টকো ৱুত্তো ভগৱতা, অত্থি তস্স ৱিতক্কৱিচাৰাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পঠমস্স ঝানস্স সদ্দো কণ্টকো ৱুত্তো ভগৱতাতি, সমাপন্নো সদ্দং সুণাতীতি? আমন্তা. ততিযস্স ঝানস্স পীতি কণ্টকো…পে… চতুত্থস্স ঝানস্স অস্সাসপস্সাসো কণ্টকো … আকাসানঞ্চাযতনং সমাপন্নস্স ৰূপসঞ্ঞা কণ্টকো… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমাপন্নস্স আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞা কণ্টকো… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞা কণ্টকো… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞা কণ্টকো… সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স সঞ্ঞা চ ৱেদনা চ কণ্টকো ৱুত্তো ভগৱতা, অত্থি তস্স সঞ্ঞা চ ৱেদনা চাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সদ্দং সুণাতীতিকথা নিট্ঠিতা.

১৮. অট্ঠাৰসমৱগ্গো

(১৮৫) ৯. চক্খুনা ৰূপং পস্সতীতিকথা

৮২৬. চক্খুনা ৰূপং পস্সতীতি? আমন্তা. ৰূপেন ৰূপং পস্সতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপেন ৰূপং পস্সতীতি? আমন্তা. ৰূপেন ৰূপং পটিৱিজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপেন ৰূপং পটিৱিজানাতীতি? আমন্তা. ৰূপং মনোৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… চক্খুনা ৰূপং পস্সতীতি? আমন্তা. অত্থি চক্খুস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু নত্থি চক্খুস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি চক্খুস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চক্খুনা ৰূপং পস্সতী’’তি.

সোতেন সদ্দং সুণাতীতি…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযতীতি…পে… জিৱ্হায ৰসং সাযতীতি…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? আমন্তা. ৰূপেন ৰূপং ফুসতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপেন ৰূপং ফুসতীতি? আমন্তা. ৰূপেন ৰূপং পটিৱিজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপেন ৰূপং পটিৱিজানাতীতি? আমন্তা. ৰূপং মনোৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? আমন্তা. অত্থি কাযস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু নত্থি কাযস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি কাযস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতী’’তি…পে….

৮২৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘চক্খুনা ৰূপং পস্সতী’’তি…পে… ‘‘কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু চক্খুনা ৰূপং পস্সতি…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতী’’তি [ম. নি. ১.৩৪৯; অ. নি. ৪.৩৭ (অট্ঠকথা পস্সিতব্বা)]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি চক্খুনা ৰূপং পস্সতি…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি.

চক্খুনা ৰূপং পস্সতীতিকথা নিট্ঠিতা.

অট্ঠাৰসমৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

বুদ্ধো ভগৱা মনুস্সলোকে অট্ঠাসি, বুদ্ধেন ভগৱতা ধম্মো দেসিতো, নত্থি বুদ্ধস্স ভগৱতো কৰুণা, বুদ্ধস্স ভগৱতো উচ্চাৰপস্সাৱো অতিৱিয অঞ্ঞে গন্ধজাতে অধিগ্গণ্হাতি, একেন অৰিযমগ্গেন চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি সচ্ছিকৰোতি, ঝানা ঝানং সঙ্কমতি, অত্থি ঝানন্তৰিকা, সমাপন্নো সদ্দং সুণাতি, চক্খুনা ৰূপং পস্সতি কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতি.