১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৬৬) ১. অৰহতো পুঞ্ঞূপচযকথা

৭৭৬. অত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযোতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো অপুঞ্ঞূপচযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি অৰহতো অপুঞ্ঞূপচযোতি? আমন্তা. নত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৭৭. অত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযোতি? আমন্তা. অৰহা পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, গতিসংৱত্তনিযং কম্মং কৰোতি, ভৱসংৱত্তনিযং কম্মং কৰোতি, ইস্সৰিযসংৱত্তনিযং কম্মং কৰোতি, অধিপচ্চসংৱত্তনিযং [আধিপচ্চসংৱত্তনিকং (?)] কম্মং কৰোতি, মহাভোগসংৱত্তনিযং কম্মং কৰোতি, মহাপৰিৱাৰসংৱত্তনিযং কম্মং কৰোতি, দেৱসোভগ্যসংৱত্তনিযং কম্মং কৰোতি, মনুস্সসোভগ্যসংৱত্তনিযং কম্মং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৭৮. অত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযোতি? আমন্তা. অৰহা আচিনাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহা অপচিনাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… অৰহা পজহতীতি…পে… অৰহা উপাদিযতীতি…পে… অৰহা ৱিসিনেতীতি…পে… অৰহা উস্সিনেতীতি…পে… অৰহা ৱিধূপেতীতি …পে… অৰহা সন্ধূপেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অৰহা নেৱাচিনাতি ন অপচিনাতি অপচিনিত্ৱা ঠিতোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা নেৱাচিনাতি নাপচিনাতি অপচিনিত্ৱা ঠিতো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযো’’তি.

ননু অৰহা নেৱ পজহতি ন উপাদিযতি পজহিত্ৱা ঠিতো, নেৱ ৱিসিনেতি ন উস্সিনেতি ৱিসিনেত্ৱা ঠিতো, নেৱ ৱিধূপেতি ন সন্ধূপেতি ৱিধূপেত্ৱা ঠিতোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা নেৱ ৱিধূপেতি ন সন্ধূপেতি ৱিধূপেত্ৱা ঠিতো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযো’’তি.

৭৭৯. নত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযোতি? আমন্তা. অৰহা দানং দদেয্যাতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা দানং দদেয্য, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘নত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযো’’তি.

অৰহা চীৱৰং দদেয্য…পে… পিণ্ডপাতং দদেয্য… সেনাসনং দদেয্য… গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং দদেয্য… খাদনীযং দদেয্য… ভোজনীযং দদেয্য… পানীযং দদেয্য… চেতিযং ৱন্দেয্য… চেতিযে মালং আৰোপেয্য… গন্ধং আৰোপেয্য… ৱিলেপনং আৰোপেয্য…পে… চেতিযং অভিদক্খিণং [পদক্খিণং (?)] কৰেয্যাতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা চেতিযং অভিদক্খিণং কৰেয্য, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘নত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযো’’তি.

অত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযোতিকথা নিট্ঠিতা.

১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৬৭) ২. নত্থি অৰহতো অকালমচ্চূতিকথা

৭৮০. নত্থি অৰহতো অকালমচ্চূতি? আমন্তা. নত্থি অৰহন্তঘাতকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অৰহন্তঘাতকোতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো অকালমচ্চূতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি অৰহতো অকালমচ্চূতি? আমন্তা. যো অৰহন্তং জীৱিতা ৱোৰোপেতি, সতি জীৱিতে জীৱিতাৱসেসে জীৱিতা ৱোৰোপেতি, অসতি জীৱিতে জীৱিতাৱসেসে জীৱিতা ৱোৰোপেতীতি? সতি জীৱিতে জীৱিতাৱসেসে জীৱিতা ৱোৰোপেতীতি. হঞ্চি সতি জীৱিতে জীৱিতাৱসেসে জীৱিতা ৱোৰোপেতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘নত্থি অৰহতো অকালমচ্চূ’’তি. অসতি জীৱিতে জীৱিতাৱসেসে জীৱিতা ৱোৰোপেতীতি, নত্থি অৰহন্তঘাতকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৮১. নত্থি অৰহতো অকালমচ্চূতি? আমন্তা. অৰহতো কাযে ৱিসং ন কমেয্য, সত্থং ন কমেয্য, অগ্গি ন কমেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অৰহতো কাযে ৱিসং কমেয্য, সত্থং কমেয্য, অগ্গি কমেয্যাতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো কাযে ৱিসং কমেয্য, সত্থং কমেয্য, অগ্গি কমেয্য, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘নত্থি অৰহতো অকালমচ্চূ’’তি.

অৰহতো কাযে ৱিসং ন কমেয্য, সত্থং ন কমেয্য, অগ্গি ন কমেয্যাতি? আমন্তা. নত্থি অৰহন্তঘাতকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৮২. অত্থি অৰহতো অকালমচ্চূতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, সঞ্চেতনিকানং কম্মানং কতানং উপচিতানং অপ্পটিসংৱেদিত্ৱা ব্যন্তীভাৱং ৱদামি; তঞ্চ খো দিট্ঠেৱ ধম্মে উপপজ্জং ৱা অপৰে ৱা পৰিযাযে’’তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি নত্থি অৰহতো অকালমচ্চূতি.

নত্থি অৰহতো অকালমচ্চূতিকথা নিট্ঠিতা.

১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৬৮) ৩. সব্বমিদং কম্মতোতিকথা

৭৮৩. সব্বমিদং কম্মতোতি? আমন্তা. কম্মম্পি কম্মতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সব্বমিদং কম্মতোতি? আমন্তা. সব্বমিদং পুব্বেকতহেতূতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সব্বমিদং কম্মতোতি? আমন্তা. সব্বমিদং কম্মৱিপাকতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৮৪. সব্বমিদং কম্মৱিপাকতোতি? আমন্তা. কম্মৱিপাকেন পাণং হনেয্যাতি? আমন্তা. পাণাতিপাতো সফলোতি? আমন্তা. কম্মৱিপাকো সফলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কম্মৱিপাকো অফলোতি? আমন্তা. পাণাতিপাতো অফলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কম্মৱিপাকেন অদিন্নং আদিযেয্য…পে… মুসা ভণেয্য… পিসুণং ভণেয্য… ফৰুসং ভণেয্য… সম্ফং পলপেয্য… সন্ধিং ছিন্দেয্য… নিল্লোপং হৰেয্য… একাগাৰিকং কৰেয্য… পৰিপন্থে তিট্ঠেয্য… পৰদাৰং গচ্ছেয্য… গামঘাতকং কৰেয্য… নিগমঘাতকং কৰেয্য… কম্মৱিপাকেন দানং দদেয্য… চীৱৰং দদেয্য … পিণ্ডপাতং দদেয্য… সেনাসনং দদেয্য… গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং দদেয্যাতি? আমন্তা. গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰো সফলোতি? আমন্তা. কম্মৱিপাকো সফলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কম্মৱিপাকো অফলোতি? আমন্তা. গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰো অফলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৮৫. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সব্বমিদং কম্মতো’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –

‘‘কম্মুনা ৱত্ততী [ৱত্ততি (পী. ক., ম. নি. ২.৪৬০), ৱত্ততে (?)] লোকো, কম্মুনা ৱত্ততী [ৱত্ততি (পী. ক., ম. নি. ২.৪৬০), ৱত্ততে (?)] পজা;

কম্মনিবন্ধনা সত্তা, ৰথস্সাণীৱ যাযতো [ম. নি. ২.৪৬০; সু. নি. ৬৫৯].

‘‘কম্মেন কিত্তিং লভতে পসংসং,

কম্মেন জানিঞ্চ ৱধঞ্চ বন্ধং;

তং কম্মং নানাকৰণং ৱিদিত্ৱা,

কস্মা ৱদে নত্থি কম্মন্তি লোকে’’তি.

অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ‘‘সব্বমিদং কম্মতো’’তি.

সব্বমিদং কম্মতোতিকথা নিট্ঠিতা.

১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৬৯) ৪. ইন্দ্ৰিযবদ্ধকথা

৭৮৬. ইন্দ্ৰিযবদ্ধঞ্ঞেৱ দুক্খন্তি? আমন্তা. ইন্দ্ৰিযবদ্ধঞ্ঞেৱ অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৱযধম্মং ৱিৰাগধম্মং নিৰোধধম্মং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অনিন্দ্ৰিযবদ্ধং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৱযধম্মং ৱিৰাগধম্মং নিৰোধধম্মং ৱিপৰিণামধম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অনিন্দ্ৰিযবদ্ধং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৱযধম্মং ৱিৰাগধম্মং নিৰোধধম্মং ৱিপৰিণামধম্মং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ইন্দ্ৰিযবদ্ধঞ্ঞেৱ দুক্খ’’ন্তি.

অনিন্দ্ৰিযবদ্ধং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং…পে… ৱিপৰিণামধম্মং, তঞ্চ ন দুক্খন্তি? আমন্তা. ইন্দ্ৰিযবদ্ধং অনিচ্চং সঙ্খতং…পে… ৱিপৰিণামধম্মং, তঞ্চ ন দুক্খন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ইন্দ্ৰিযবদ্ধং অনিচ্চং সঙ্খতং…পে… ৱিপৰিণামধম্মং, তঞ্চ দুক্খন্তি [ইদং-পুচ্ছাদ্ৱযেন পুৰিমপুচ্ছাদ্ৱযস্স পুৰতো ভৱিতব্বং]? আমন্তা. অনিন্দ্ৰিযবদ্ধং অনিচ্চং সঙ্খতং…পে… ৱিপৰিণামধম্মং, তঞ্চ দুক্খন্তি [ইদং-পুচ্ছাদ্ৱযেন পুৰিমপুচ্ছাদ্ৱযস্স পুৰতো ভৱিতব্বং]? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৮৭. ইন্দ্ৰিযবদ্ধঞ্ঞেৱ দুক্খন্তি? আমন্তা. ননু যদনিচ্চং তং দুক্খং [সং. নি. ৩.১৫] ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অনিন্দ্ৰিযবদ্ধং অনিচ্চ’’ন্তি? আমন্তা. হঞ্চি যদনিচ্চং তং দুক্খং [সং. নি. ৩.১৫] ৱুত্তং ভগৱতা – অনিন্দ্ৰিযবদ্ধং অনিচ্চং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ইন্দ্ৰিযবদ্ধঞ্ঞেৱ দুক্খ’’ন্তি.

৭৮৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ইন্দ্ৰিযবদ্ধঞ্ঞেৱ দুক্খ’’ন্তি? আমন্তা. যথা ইন্দ্ৰিযবদ্ধস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি, এৱমেৱং অনিন্দ্ৰিযবদ্ধস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… যথা ইন্দ্ৰিযবদ্ধং দুক্খং পৰিঞ্ঞাতং ন পুন উপ্পজ্জতি, এৱমেৱং অনিন্দ্ৰিযবদ্ধং দুক্খং পৰিঞ্ঞাতং ন পুন উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি ইন্দ্ৰিযবদ্ধঞ্ঞেৱ দুক্খন্তি.

ইন্দ্ৰিযবদ্ধকথা নিট্ঠিতা.

১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৭০) ৫. ঠপেত্ৱা অৰিযমগ্গন্তিকথা

৭৮৯. ঠপেত্ৱা অৰিযমগ্গং অৱসেসা সঙ্খাৰা দুক্খাতি? আমন্তা. দুক্খসমুদযোপি দুক্খোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দুক্খসমুদযোপি দুক্খোতি? আমন্তা. তীণেৱ অৰিযসচ্চানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তীণেৱ অৰিযসচ্চানীতি? আমন্তা. ননু চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি ৱুত্তানি ভগৱতা – দুক্খং, দুক্খসমুদযো, দুক্খনিৰোধো, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদাতি? আমন্তা. হঞ্চি চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি ৱুত্তানি ভগৱতা – দুক্খং, দুক্খসমুদযো, দুক্খনিৰোধো, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা; নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘তীণেৱ অৰিযসচ্চানী’’তি.

দুক্খসমুদযোপি দুক্খোতি? আমন্তা. কেনট্ঠেনাতি? অনিচ্চট্ঠেন. অৰিযমগ্গো অনিচ্চোতি? আমন্তা. অৰিযমগ্গো দুক্খোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰিযমগ্গো অনিচ্চো, সো চ ন দুক্খোতি? আমন্তা. দুক্খসমুদযো অনিচ্চো, সো চ ন দুক্খোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দুক্খসমুদযো অনিচ্চো, সো চ দুক্খোতি? আমন্তা. অৰিযমগ্গো অনিচ্চো, সো চ দুক্খোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৯০. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ঠপেত্ৱা অৰিযমগ্গং অৱসেসা সঙ্খাৰা দুক্খা’’তি? আমন্তা. ননু সা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদাতি? আমন্তা. হঞ্চি সা দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ঠপেত্ৱা অৰিযমগ্গং অৱসেসা সঙ্খাৰা দুক্খা’’তি.

ঠপেত্ৱা অৰিযমগ্গন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৭১) ৬. ন ৱত্তব্বং সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতিকথা

৭৯১. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতী’’তি? আমন্তা. ননু সঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সাতি? আমন্তা. হঞ্চি সঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতী’’তি? আমন্তা. ননু চত্তাৰো পুৰিসযুগা অট্ঠপুৰিসপুগ্গলা দক্খিণেয্যা ৱুত্তা ভগৱতাতি? আমন্তা. হঞ্চি চত্তাৰো পুৰিসযুগা অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা দক্খিণেয্যা ৱুত্তা ভগৱতা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতী’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি কেচি সঙ্ঘস্স দানং দেন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি সঙ্ঘস্স দানং দেন্তি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতী’’তি. ননু অত্থি কেচি সঙ্ঘস্স চীৱৰং দেন্তি…পে… পিণ্ডপাতং দেন্তি… সেনাসনং দেন্তি… গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং দেন্তি… খাদনীযং দেন্তি… ভোজনীযং দেন্তি…পে… পানীযং দেন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি সঙ্ঘস্স পানীযং দেন্তি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –

‘‘আহুতিং জাতৱেদোৱ, মহামেঘংৱ মেদনী;

সঙ্ঘো সমাধিসম্পন্নো, পটিগ্গণ্হাতি দক্খিণ’’ন্তি.

অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতীতি.

৭৯২. সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. মগ্গো পটিগ্গণ্হাতি, ফলং পটিগ্গণ্হাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ন ৱত্তব্বং সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতীতিকথা নিট্ঠিতা.

১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৭২) ৭. ন ৱত্তব্বং সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতীতিকথা

৭৯৩. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতী’’তি? আমন্তা. ননু সঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সাতি? আমন্তা. হঞ্চি সঙ্ঘো আহুনেয্যো…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতী’’তি? আমন্তা. ননু চত্তাৰো পুৰিসযুগা অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা দক্খিণেয্যা ৱুত্তা ভগৱতাতি? আমন্তা. হঞ্চি চত্তাৰো পুৰিসযুগা অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা দক্খিণেয্যা ৱুত্তা ভগৱতা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতী’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি কেচি সঙ্ঘস্স দানং দত্ৱা দক্খিণং আৰাধেন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি সঙ্ঘস্স দানং দত্ৱা দক্খিণং আৰাধেন্তি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতী’’তি.

ননু অত্থি কেচি সঙ্ঘস্স চীৱৰং দত্ৱা…পে… পিণ্ডপাতং দত্ৱা…পে… সেনাসনং দত্ৱা… গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং দত্ৱা… খাদনীযং দত্ৱা… ভোজনীযং দত্ৱা…পে… পানীযং দত্ৱা দক্খিণং আৰাধেন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি সঙ্ঘস্স পানীযং দত্ৱা দক্খিণং আৰাধেন্তি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতী’’তি.

৭৯৪. সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতীতি? আমন্তা. মগ্গো ৱিসোধেতি, ফলং ৱিসোধেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ন ৱত্তব্বং সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতীতিকথা নিট্ঠিতা.

১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৭৩) ৮. ন ৱত্তব্বং সঙ্ঘো ভুঞ্জতীতিকথা

৭৯৫. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘো ভুঞ্জতি পিৱতি খাদতি সাযতী’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি কেচি সঙ্ঘভত্তানি কৰোন্তি, উদ্দেসভত্তানি কৰোন্তি, যাগুপানানি কৰোন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি সঙ্ঘভত্তানি কৰোন্তি, উদ্দেসভত্তানি কৰোন্তি, যাগুপানানি কৰোন্তি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো ভুঞ্জতি পিৱতি খাদতি সাযতী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘো ভুঞ্জতি পিৱতি খাদতি সাযতী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘গণভোজনং পৰম্পৰভোজনং অতিৰিত্তভোজনং অনতিৰিত্তভোজন’’ন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘গণভোজনং পৰম্পৰভোজনং অতিৰিত্তভোজনং অনতিৰিত্তভোজনং’’, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো ভুঞ্জতি পিৱতি খাদতি সাযতী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘো ভুঞ্জতি পিৱতি খাদতি সাযতী’’তি? আমন্তা. ননু অট্ঠ পানানি ৱুত্তানি ভগৱতা – অম্বপানং, জম্বুপানং, চোচপানং, মোচপানং, মধুকপানং, [মধুপানং (সী. স্যা. কং. পী.) মহাৱ. ৩০০ পন পস্সিতব্বং] মুদ্দিকপানং, সালুকপানং, ফাৰুসকপানন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অট্ঠ পানানি ৱুত্তানি ভগৱতা – অম্বপানং, জম্বুপানং, চোচপানং, মোচপানং, মধুকপানং, মুদ্দিকপানং, সালুকপানং, ফাৰুসকপানং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘো ভুঞ্জতি পিৱতি খাদতি সাযতী’’তি.

৭৯৬. সঙ্ঘো ভুঞ্জতি পিৱতি খাদতি সাযতীতি? আমন্তা. মগ্গো ভুঞ্জতি পিৱতি খাদতি সাযতি, ফলং ভুঞ্জতি পিৱতি খাদতি সাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ন ৱত্তব্বং সঙ্ঘো ভুঞ্জতীতিকথা নিট্ঠিতা.

১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৭৪) ৯. ন ৱত্তব্বং সঙ্ঘস্সদিন্নং মহপ্ফলন্তিকথা

৭৯৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি? আমন্তা. ননু সঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সাতি? আমন্তা. হঞ্চি সঙ্ঘো আহুনেয্যো…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি? আমন্তা. ননু চত্তাৰো পুৰিসযুগা অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা দক্খিণেয্যা ৱুত্তা ভগৱতাতি? আমন্তা. হঞ্চি চত্তাৰো পুৰিসযুগা অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা দক্খিণেয্যা ৱুত্তা ভগৱতা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঙ্ঘস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি.

৭৯৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সঙ্ঘে, গোতমি, দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৱ পূজিতো ভৱিস্সামি সঙ্ঘো চা’’তি [ম. নি. ৩.৩৭৬]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি সঙ্ঘস্স দিন্নং মহপ্ফলন্তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্ঘস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি? আমন্তা. ননু সক্কো দেৱানমিন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘যজমানানং মনুস্সানং, পুঞ্ঞপেক্খান পাণিনং;

কৰোতং ওপধিকং পুঞ্ঞং, কত্থ দিন্নং মহপ্ফলন্তি.

‘‘চত্তাৰো চ পটিপন্না, চত্তাৰো চ ফলে ঠিতা;

এস সঙ্ঘো উজুভূতো, পঞ্ঞাসীলসমাহিতো.

‘‘যজমানানং মনুস্সানং, পুঞ্ঞপেক্খান পাণিনং;

কৰোতং ওপধিকং পুঞ্ঞং, সঙ্ঘে দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি [সং. নি. ১.২৬২; ৱি. ৱ. ৬৪২, ৭৫১].

‘‘এসো হি সঙ্ঘো ৱিপুলো মহগ্গতো,

এসপ্পমেয্যো উদধীৱ সাগৰো;

এতে হি সেট্ঠা নৰৱীৰসাৱকা [নৰসীহসাৱকা (ক.)],

পভঙ্কৰা ধম্মমুদীৰযন্তি.

‘‘তেসং সুদিন্নং সুহুতং সুযিট্ঠং,

যে সঙ্ঘমুদ্দিস্স দদন্তি দানং;

সা দক্খিণা সঙ্ঘগতা পতিট্ঠিতা,

মহপ্ফলা লোকৱিদূন ৱণ্ণিতা.

‘‘এতাদিসং যঞ্ঞমনুস্সৰন্তা,

যে ৱেদজাতা ৱিচৰন্তি [ৱিহৰন্তি (সী. ক.)] লোকে;

ৱিনেয্য মচ্ছেৰমলং সমূলং,

অনিন্দিতা সগ্গমুপেন্তি ঠান’’ন্তি [ৱি. ৱ. ৬৪৫, ৭৫৪].

অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি সঙ্ঘস্স দিন্নং মহপ্ফলন্তি.

ন ৱত্তব্বং সঙ্ঘস্স দিন্নং মহপ্ফলন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৭৫) ১০. ন ৱত্তব্বং বুদ্ধস্সদিন্নং মহপ্ফলন্তিকথা

৭৯৯. ন ৱত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি? আমন্তা. ননু ভগৱা দ্ৱিপদানং অগ্গো, দ্ৱিপদানং সেট্ঠো, দ্ৱিপদানং পমোক্খো, দ্ৱিপদানং উত্তমো, দ্ৱিপদানং পৱৰো অসমো অসমসমো অপ্পটিসমো অপ্পটিভাগো অপ্পটিপুগ্গলোতি? আমন্তা. হঞ্চি ভগৱা দ্ৱিপদানং অগ্গো, দ্ৱিপদানং সেট্ঠো, দ্ৱিপদানং পমোক্খো, দ্ৱিপদানং উত্তমো, দ্ৱিপদানং পৱৰো অসমো অসমসমো অপ্পটিসমো অপ্পটিভাগো অপ্পটিপুগ্গলো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘বুদ্ধস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি? আমন্তা. অত্থি কোচি বুদ্ধেন সমসমো – সীলেন সমাধিনা পঞ্ঞাযাতি? নত্থি. হঞ্চি নত্থি কোচি বুদ্ধেন সমসমো – সীলেন সমাধিনা পঞ্ঞায, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘বুদ্ধস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘বুদ্ধস্স দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –

‘‘নযিমস্মিং ৱা লোকে পৰস্মিং ৱা পন,

বুদ্ধেন সেট্ঠো চ সমো চ ৱিজ্জতি;

যমাহুনেয্যানং অগ্গতং গতো,

পুঞ্ঞত্থিকানং ৱিপুলপ্ফলেসিন’’ন্তি [ৱি. ৱ. ১০৪৭].

অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি বুদ্ধস্স দিন্নং মহপ্ফলন্তি.

ন ৱত্তব্বং বুদ্ধস্স দিন্নং মহপ্ফলন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১৭. সত্তৰসমৱগ্গো

(১৭৬) ১১. দক্খিণাৱিসুদ্ধিকথা

৮০০. দাযকতোৱ দানং ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতোতি? আমন্তা. ননু অত্থি কেচি পটিগ্গাহকা আহুনেয্যা পাহুনেয্যা দক্খিণেয্যা অঞ্জলিকৰণীযা অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সাতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি পটিগ্গাহকা আহুনেয্যা পাহুনেয্যা দক্খিণেয্যা অঞ্জলিকৰণীযা অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দাযকতোৱ দানং ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতো’’তি.

দাযকতোৱ দানং ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতোতি? আমন্তা. ননু চত্তাৰো পুৰিসযুগা অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা দক্খিণেয্যা ৱুত্তা ভগৱতাতি? আমন্তা. হঞ্চি চত্তাৰো পুৰিসযুগা অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা দক্খিণেয্যা ৱুত্তা ভগৱতা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দাযকতোৱ দানং ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতো’’তি.

দাযকতোৱ দানং ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতোতি? আমন্তা. ননু অত্থি কেচি সোতাপন্নে দানং দত্ৱা দক্খিণং আৰাধেন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি সোতাপন্নে দানং দত্ৱা দক্খিণং আৰাধেন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দাযকতোৱ দানং ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতো’’তি.

ননু অত্থি কেচি সকদাগামিস্স…পে… অনাগামিস্স…পে… অৰহতো দানং দত্ৱা দক্খিণং আৰাধেন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কেচি অৰহতো দানং দত্ৱা দক্খিণং আৰাধেন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দাযকতোৱ দানং ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতো’’তি.

৮০১. পটিগ্গাহকতো দানং ৱিসুজ্ঝতীতি? আমন্তা. অঞ্ঞো অঞ্ঞস্স কাৰকো, পৰকতং সুখদুক্খং, অঞ্ঞো কৰোতি অঞ্ঞো পটিসংৱেদেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দাযকতোৱ দানং ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতোতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘চতস্সো খো ইমা, আনন্দ, দক্খিণা ৱিসুদ্ধিযো! কতমা চতস্সো? অত্থানন্দ, দক্খিণা দাযকতো ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতো; অত্থানন্দ, দক্খিণা পটিগ্গাহকতো ৱিসুজ্ঝতি, নো দাযকতো; অত্থানন্দ, দক্খিণা দাযকতো চেৱ ৱিসুজ্ঝতি পটিগ্গাহকতো চ; অত্থানন্দ, দক্খিণা নেৱ দাযকতো ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতো. ইমা খো, আনন্দ, চতস্সো দক্খিণা ৱিসুদ্ধিযো’’তি [ম. নি. ৩.৩৮১]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘দাযকতোৱ দানং ৱিসুজ্ঝতি, নো পটিগ্গাহকতো’’তি.

দক্খিণাৱিসুদ্ধিকথা নিট্ঠিতা.

সত্তৰসমৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

অত্থি অৰহতো পুঞ্ঞূপচযো, নত্থি অৰহতো অকালমচ্চু, সব্বমিদং কম্মতো, ইন্দ্ৰিযবদ্ধঞ্ঞেৱ দুক্খং, ঠপেত্ৱা অৰিযমগ্গং অৱসেসা সঙ্খাৰা দুক্খা, সঙ্ঘো দক্খিণং পটিগ্গণ্হাতি, সঙ্ঘো দক্খিণং ৱিসোধেতি, সঙ্ঘো ভুঞ্জতি পিৱতি খাদতি সাযতি, সঙ্ঘস্স দিন্নং মহপ্ফলং, অত্থি দানং ৱিসুদ্ধিযাতি [ৱিসুজ্ঝতীতি (স্যা.)].