১৬. সোড়সমৱগ্গো

(১৫৬) ১. নিগ্গহকথা

৭৪৩. পৰো পৰস্স চিত্তং নিগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স চিত্তং ‘‘মা ৰজ্জি’’, ‘‘মা দুস্সি’’, ‘‘মা মুয্হি’’, ‘‘মা কিলিস্সী’’তি নিগ্গণ্হাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পৰো পৰস্স চিত্তং নিগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স উপ্পন্নো ফস্সো ‘‘মা নিৰুজ্ঝী’’তি নিগ্গণ্হাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পৰো পৰস্স উপ্পন্না ৱেদনা…পে… উপ্পন্না সঞ্ঞা… উপ্পন্না চেতনা… উপ্পন্নং চিত্তং… উপ্পন্না সদ্ধা… উপ্পন্নং ৱীৰিযং … উপ্পন্না সতি… উপ্পন্নো সমাধি…পে… উপ্পন্না পঞ্ঞা ‘‘মা নিৰুজ্ঝী’’তি নিগ্গণ্হাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰো পৰস্স চিত্তং নিগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স অত্থায ৰাগং পজহতি… দোসং পজহতি…পে… অনোত্তপ্পং পজহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰো পৰস্স চিত্তং নিগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স অত্থায মগ্গং ভাৱেতি… সতিপট্ঠানং ভাৱেতি…পে… বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰো পৰস্স চিত্তং নিগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স অত্থায দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰো পৰস্স চিত্তং নিগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. অঞ্ঞো অঞ্ঞস্স কাৰকো, পৰঙ্কতং সুখং দুক্খং অঞ্ঞো কৰোতি অঞ্ঞো পটিসংৱেদেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰো পৰস্স চিত্তং নিগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –

‘‘অত্তনাৱ কতং পাপং, অত্তনা সংকিলিস্সতি;

অত্তনা অকতং পাপং, অত্তনাৱ ৱিসুজ্ঝতি;

সুদ্ধি অসুদ্ধি পচ্চত্তং, নাঞ্ঞো অঞ্ঞং ৱিসোধযে’’তি [ধ. প. ১৬৫].

অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰো পৰস্স চিত্তং নিগ্গণ্হাতী’’তি.

৭৪৪. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰো পৰস্স চিত্তং নিগ্গণ্হাতী’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি বলপ্পত্তা, অত্থি ৱসীভূতাতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি বলপ্পত্তা, অত্থি ৱসীভূতা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পৰো পৰস্স চিত্তং নিগ্গণ্হাতী’’তি.

নিগ্গহকথা নিট্ঠিতা.

১৬. সোড়সমৱগ্গো

(১৫৭) ২. পগ্গহকথা

৭৪৫. পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স চিত্তং ‘‘মা ৰজ্জি,’’‘‘মা দুস্সি,’’‘‘মা মুয্হি,’’‘‘মা কিলিস্সী’’তি পগ্গণ্হাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স অলোভং কুসলমূলং জনেতি… অদোসং কুসলমূলং জনেতি… অমোহং কুসলমূলং জনেতি… সদ্ধং জনেতি… ৱীৰিযং জনেতি… সতিং জনেতি… সমাধিং জনেতি… পঞ্ঞং জনেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স উপ্পন্নো ফস্সো ‘‘মা নিৰুজ্ঝী’’তি পগ্গণ্হাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পৰো পৰস্স উপ্পন্না ৱেদনা…পে… উপ্পন্না পঞ্ঞা ‘‘মা নিৰুজ্ঝী’’তি পগ্গণ্হাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স অত্থায ৰাগং পজহতি… দোসং পজহতি… মোহং পজহতি…পে… অনোত্তপ্পং পজহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স অত্থায মগ্গং ভাৱেতি… সতিপট্ঠানং ভাৱেতি…পে… বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স অত্থায দুক্খং পৰিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. অঞ্ঞো অঞ্ঞস্স কাৰকো, পৰঙ্কতং সুখং দুক্খং অঞ্ঞো কৰোতি অঞ্ঞো পটিসংৱেদেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্তনাৱ কতং পাপং…পে… নাঞ্ঞো অঞ্ঞং ৱিসোধযে’’তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতী’’তি.

৭৪৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতী’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি বলপ্পত্তা, অত্থি ৱসীভূতাতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি বলপ্পত্তা, অত্থি ৱসীভূতা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পৰো পৰস্স চিত্তং পগ্গণ্হাতী’’তি.

পগ্গহকথা নিট্ঠিতা.

১৬. সোড়সমৱগ্গো

(১৫৮) ৩. সুখানুপ্পদানকথা

৭৪৭. পৰো পৰস্স সুখং অনুপ্পদেতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স দুক্খং অনুপ্পদেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পৰো পৰস্স দুক্খং ন অনুপ্পদেতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স সুখং ন অনুপ্পদেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পৰো পৰস্স সুখং অনুপ্পদেতীতি? আমন্তা. পৰো পৰস্স অত্তনো সুখং অনুপ্পদেতি, অঞ্ঞেসং সুখং অনুপ্পদেতি, তস্স সুখং অনুপ্পদেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পৰো পৰস্স নেৱত্তনো, ন অঞ্ঞেসং, ন তস্স সুখং অনুপ্পদেতীতি? আমন্তা. হঞ্চি পৰো পৰস্স নেৱত্তনো, ন অঞ্ঞেসং, ন তস্স সুখং অনুপ্পদেতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পৰো পৰস্স সুখং অনুপ্পদেতী’’তি.

পৰো পৰস্স সুখং অনুপ্পদেতীতি? আমন্তা. অঞ্ঞো অঞ্ঞস্স কাৰকো, পৰঙ্কতং সুখং দুক্খং অঞ্ঞো কৰোতি অঞ্ঞো পটিসংৱেদেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৪৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰো পৰস্স সুখং অনুপ্পদেতী’’তি? আমন্তা. ননু আযস্মা উদাযী এতদৱোচ – ‘‘বহূনং ৱত নো ভগৱা দুক্খধম্মানং অপহত্তা, বহূনং ৱত নো ভগৱা সুখধম্মানং উপহত্তা, বহূনং ৱত নো ভগৱা অকুসলানং ধম্মানং অপহত্তা, বহূনং ৱত নো ভগৱা কুসলানং ধম্মানং উপহত্তা’’তি [ম. নি. ২.১৪৮ লটুকিকোপমে]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পৰো পৰস্স সুখং অনুপ্পদেতীতি.

সুখানুপ্পদানকথা নিট্ঠিতা.

১৬. সোড়সমৱগ্গো

(১৫৯) ৪. অধিগয্হমনসিকাৰকথা

৭৪৯. অধিগয্হ মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. তেন চিত্তেন তং চিত্তং পজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন চিত্তেন তং চিত্তং পজানাতীতি? আমন্তা. তেন চিত্তেন তং চিত্তং ‘‘চিত্ত’’ন্তি পজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন চিত্তেন তং চিত্তং ‘‘চিত্ত’’ন্তি পজানাতীতি? আমন্তা. তং চিত্তং তস্স চিত্তস্স আৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

তং চিত্তং তস্স চিত্তস্স আৰম্মণন্তি? আমন্তা. তেন ফস্সেন তং ফস্সং ফুসতি, তায ৱেদনায…পে… তায সঞ্ঞায… তায চেতনায… তেন চিত্তেন… তেন ৱিতক্কেন… তেন ৱিচাৰেন… তায পীতিযা… তায সতিযা… তায পঞ্ঞায তং পঞ্ঞং পজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৫০. অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসি কৰোতি, পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসি কৰোতি, পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. তিণ্ণং ফস্সানং…পে… তিণ্ণং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৫১. অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসি কৰোতি, পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসি কৰোতি, পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. তিণ্ণং ফস্সানং…পে… তিণ্ণং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৫২. পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসি কৰোতি, অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং ‘‘পচ্চুপ্পন্ন’’ন্তি মনসিকৰোন্তো, অতীতং ‘‘অতীত’’ন্তি মনসি কৰোতি, অনাগতং ‘‘অনাগত’’ন্তি মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. তিণ্ণং ফস্সানং…পে… তিণ্ণং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৫৩. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অধিগয্হ মনসি কৰোতী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –

‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চাতি, যদা পঞ্ঞায পস্সতি;

অথ নিব্বিন্দতি দুক্খে, এস মগ্গো ৱিসুদ্ধিযা.

‘‘সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খাতি, যদা পঞ্ঞায পস্সতি;

অথ নিব্বিন্দতি দুক্খে, এস মগ্গো ৱিসুদ্ধিযা.

‘‘সব্বে ধম্মা অনত্তাতি, যদা পঞ্ঞায পস্সতি;

অথ নিব্বিন্দতি দুক্খে, এস মগ্গো ৱিসুদ্ধিযা’’তি [ধ. প. ২৭৭-২৭৯].

অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি অধিগয্হ মনসি কৰোতীতি.

অধিগয্হমনসিকাৰকথা নিট্ঠিতা.

১৬. সোড়সমৱগ্গো

(১৬০) ৫. ৰূপং হেতূতিকথা

৭৫৪. ৰূপং হেতূতি? আমন্তা. অলোভো হেতূতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অদোসো হেতু…পে… অমোহো হেতু… লোভো হেতু… দোসো হেতু… মোহো হেতূতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং হেতূতি? আমন্তা. সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং হেতূ’’তি.

৭৫৫. অলোভো হেতু সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং হেতু সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অদোসো হেতু… অমোহো হেতু… লোভো হেতু… দোসো হেতু… মোহো হেতু সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং হেতু সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং হেতু অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অলোভো হেতু অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপং হেতু অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অদোসো হেতু… অমোহো হেতু… লোভো হেতু… দোসো হেতু… মোহো হেতু অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৫৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপং হেতূ’’তি? আমন্তা. ননু মহাভূতা উপাদাযৰূপানং [উপাদাৰূপানং (সী. পী. ক.)] উপাদাযহেতূতি? আমন্তা. হঞ্চি মহাভূতা উপাদাযৰূপানং উপাদাযহেতু, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং হেতূ’’তি.

ৰূপং হেতূতিকথা নিট্ঠিতা.

১৬. সোড়সমৱগ্গো

(১৬১) ৬. ৰূপং সহেতুকন্তিকথা

৭৫৭. ৰূপং সহেতুকন্তি? আমন্তা. অলোভহেতুনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অদোসহেতুনাতি …পে… অমোহহেতুনাতি…পে… লোভহেতুনা…পে… দোসহেতুনা…পে… মোহহেতুনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং সহেতুকন্তি? আমন্তা. সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং সহেতুক’’ন্তি.

৭৫৮. অলোভো সহেতুকো সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং সহেতুকং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অদোসো সহেতুকো…পে… অমোহো… সদ্ধা… ৱীৰিযং… সতি… সমাধি… পঞ্ঞা… লোভো… দোসো… মোহো… মানো… দিট্ঠি… ৱিচিকিচ্ছা… থিনং… উদ্ধচ্চং… অহিৰিকং… অনোত্তপ্পং সহেতুকং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং সহেতুকং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং সহেতুকং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অলোভো সহেতুকো অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপং সহেতুকং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অদোসো সহেতুকো…পে… অনোত্তপ্পং সহেতুকং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৫৯. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপং সহেতুক’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৰূপং সপ্পচ্চযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ৰূপং সপ্পচ্চযং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং সহেতুক’’ন্তি.

ৰূপং সহেতুকন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১৬. সোড়সমৱগ্গো

(১৬২) ৭. ৰূপং কুসলাকুসলন্তিকথা

৭৬০. ৰূপং কুসলন্তি? আমন্তা. সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং কুসল’’ন্তি.

৭৬১. অলোভো কুসলো সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং কুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অদোসো কুসলো…পে… অমোহো কুসলো…পে… সদ্ধা… ৱীৰিযং… সতি… সমাধি…পে… পঞ্ঞা কুসলা সাৰম্মণা, অত্থি তায আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং কুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং কুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অলোভো কুসলো অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা …পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং কুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অদোসো কুসলো…পে… পঞ্ঞা কুসলা অনাৰম্মণা, নত্থি তায আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৬২. ৰূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং অকুসল’’ন্তি…পে….

৭৬৩. লোভো অকুসলো সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং অকুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দোসো… মোহো… মানো…পে… অনোত্তপ্পং অকুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং অকুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং অকুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. লোভো অকুসলো অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপং অকুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. দোসো… মোহো…পে… অনোত্তপ্পং অকুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৬৪. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপং কুসলম্পি অকুসলম্পী’’তি? আমন্তা. ননু কাযকম্মং ৱচীকম্মং কুসলম্পি অকুসলম্পীতি? আমন্তা. হঞ্চি কাযকম্মং ৱচীকম্মং কুসলম্পি অকুসলম্পি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং কুসলম্পি অকুসলম্পী’’তি.

ৰূপং কুসলাকুসলন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১৬. সোড়সমৱগ্গো

(১৬৩) ৮. ৰূপং ৱিপাকোতিকথা

৭৬৫. ৰূপং ৱিপাকোতি? আমন্তা. ৰূপং সুখৱেদনিযং দুক্খৱেদনিযং অদুক্খমসুখৱেদনিযং, সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং, দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তং, অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং, ফস্সেন সম্পযুত্তং…পে… চিত্তেন সম্পযুত্তং, সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ন সুখৱেদনিযং ন দুক্খৱেদনিযং…পে… অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি ন সুখৱেদনিযং ন দুক্খৱেদনিযং…পে… অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং ৱিপাকো’’তি.

৭৬৬. ফস্সো ৱিপাকো, ফস্সো সুখৱেদনিযো দুক্খৱেদনিযো…পে… সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং ৱিপাকো, ৰূপং সুখৱেদনিযং দুক্খৱেদনিযং…পে… সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং ৱিপাকো, ৰূপং ন সুখৱেদনিযং ন দুক্খৱেদনিযং…পে… অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ফস্সো ৱিপাকো, ফস্সো ন সুখৱেদনিযো ন দুক্খৱেদনিযো…পে… অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৬৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপং ৱিপাকো’’তি? আমন্তা. ননু কম্মস্স কতত্তা উপ্পন্না চিত্তচেতসিকা ধম্মা ৱিপাকোতি? আমন্তা. হঞ্চি কম্মস্স কতত্তা উপ্পন্না চিত্তচেতসিকা ধম্মা ৱিপাকো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘কম্মস্স কতত্তা উপ্পন্নং ৰূপং ৱিপাকো’’তি.

ৰূপং ৱিপাকোতিকথা নিট্ঠিতা.

১৬. সোড়সমৱগ্গো

(১৬৪) ৯. ৰূপং ৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰন্তিকথা

৭৬৮. অত্থি ৰূপং ৰূপাৱচৰন্তি? আমন্তা. সমাপত্তেসিযং উপপত্তেসিযং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং, সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন উপপত্তেসিযেন চিত্তেন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰেন চিত্তেন সহগতং সহজাতং সংসট্ঠং সম্পযুত্তং একুপ্পাদং একনিৰোধং একৱত্থুকং একাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ন সমাপত্তেসিযং ন উপপত্তেসিযং ন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং, ন সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন ন উপপত্তেসিযেন চিত্তেন ন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰেন চিত্তেন সহগতং সহজাতং সংসট্ঠং সম্পযুত্তং একুপ্পাদং একনিৰোধং একৱত্থুকং একাৰম্মণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ন সমাপত্তেসিযং ন উপপত্তেসিযং ন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং, ন সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন…পে… একাৰম্মণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি ৰূপং ৰূপাৱচৰ’’ন্তি.

৭৬৯. অত্থি ৰূপং অৰূপাৱচৰন্তি? আমন্তা. সমাপত্তেসিযং উপপত্তেসিযং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং, সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন উপপত্তেসিযেন চিত্তেন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰেন চিত্তেন সহগতং সহজাতং সংসট্ঠং সম্পযুত্তং একুপ্পাদং একনিৰোধং একৱত্থুকং একাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ন সমাপত্তেসিযং ন উপপত্তেসিযং ন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং, ন সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন …পে… একাৰম্মণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ন সমাপত্তেসিযং ন উপপত্তেসিযং…পে… একৱত্থুকং একাৰম্মণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি ৰূপং অৰূপাৱচৰ’’ন্তি.

৭৭০. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি ৰূপং ৰূপাৱচৰং, অত্থি ৰূপং অৰূপাৱচৰ’’ন্তি? আমন্তা. ননু কামাৱচৰকম্মস্স কতত্তা ৰূপং কামাৱচৰন্তি? আমন্তা. হঞ্চি কামাৱচৰকম্মস্স কতত্তা ৰূপং কামাৱচৰং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপাৱচৰকম্মস্স কতত্তা ৰূপং ৰূপাৱচৰং, অৰূপাৱচৰকম্মস্স কতত্তা ৰূপং অৰূপাৱচৰ’’ন্তি.

ৰূপং ৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১৬. সোড়সমৱগ্গো

(১৬৫) ১০. ৰূপাৰূপধাতুপৰিযাপন্নকথা

৭৭১. ৰূপৰাগো ৰূপধাতুপৰিযাপন্নোতি? আমন্তা. সমাপত্তেসিযো উপপত্তেসিযো দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰো, সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন উপপত্তেসিযেন চিত্তেন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰেন চিত্তেন সহগতো সহজাতো সংসট্ঠো সম্পযুত্তো একুপ্পাদো একনিৰোধো একৱত্থুকো একাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ন সমাপত্তেসিযো ন উপপত্তেসিযো ন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰো, ন সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন…পে… একৱত্থুকো একাৰম্মণোতি? আমন্তা. হঞ্চি ন সমাপত্তেসিযো ন উপপত্তেসিযো ন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰো, ন সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন…পে… একৱত্থুকো একাৰম্মণো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপৰাগো ৰূপধাতুপৰিযাপন্নো’’তি.

৭৭২. ৰূপৰাগো ৰূপধাতুপৰিযাপন্নোতি? আমন্তা. সদ্দৰাগো সদ্দধাতুপৰিযাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… ৰূপৰাগো ৰূপধাতুপৰিযাপন্নোতি? আমন্তা. গন্ধৰাগো…পে… ৰসৰাগো…পে… ফোট্ঠব্বৰাগো ফোট্ঠব্বধাতুপৰিযাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সদ্দৰাগো ন ৱত্তব্বং – ‘‘সদ্দধাতুপৰিযাপন্নো’’তি? আমন্তা. ৰূপৰাগো ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপধাতুপৰিযাপন্নো’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… গন্ধৰাগো…পে… ৰসৰাগো…পে… ফোট্ঠব্বৰাগো ন ৱত্তব্বং – ‘‘ফোট্ঠব্বধাতুপৰিযাপন্নো’’তি? আমন্তা. ৰূপৰাগো ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপধাতুপৰিযাপন্নো’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৭৩. অৰূপৰাগো অৰূপধাতুপৰিযাপন্নোতি? আমন্তা. অৰূপৰাগো ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰূপধাতুপৰিযাপন্নো’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপৰাগো অৰূপধাতুপৰিযাপন্নোতি? আমন্তা. সমাপত্তেসিযো উপপত্তেসিযো দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰো, সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন উপপত্তেসিযেন চিত্তেন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰেন চিত্তেন সহগতো সহজাতো সংসট্ঠো সম্পযুত্তো একুপ্পাদো একনিৰোধো একৱত্থুকো একাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ন সমাপত্তেসিযো ন উপপত্তেসিযো ন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰো, ন সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন…পে… একৱত্থুকো একাৰম্মণোতি? আমন্তা. হঞ্চি ন সমাপত্তেসিযো ন উপপত্তেসিযো ন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰো, ন সমাপত্তেসিযেন চিত্তেন ন উপপত্তেসিযেন চিত্তেন ন দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰেন চিত্তেন সহগতো সহজাতো সংসট্ঠো সম্পযুত্তো একুপ্পাদো একনিৰোধো একৱত্থুকো একাৰম্মণো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৰূপৰাগো অৰূপধাতুপৰিযাপন্নো’’তি.

৭৭৪. অৰূপৰাগো অৰূপধাতুপৰিযাপন্নোতি? আমন্তা. সদ্দৰাগো সদ্দধাতুপৰিযাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপৰাগো অৰূপধাতুপৰিযাপন্নোতি? আমন্তা. গন্ধৰাগো…পে… ৰসৰাগো…পে… ফোট্ঠব্বৰাগো ফোট্ঠব্বধাতুপৰিযাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সদ্দৰাগো ন ৱত্তব্বং – ‘‘সদ্দধাতুপৰিযাপন্নো’’তি? আমন্তা. অৰূপৰাগো ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰূপধাতুপৰিযাপন্নো’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… গন্ধৰাগো…পে… ৰসৰাগো…পে… ফোট্ঠব্বৰাগো ন ৱত্তব্বং – ‘‘ফোট্ঠব্বধাতুপৰিযাপন্নো’’তি? আমন্তা. অৰূপৰাগো ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰূপধাতুপৰিযাপন্নো’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৭৫. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপৰাগো ৰূপধাতুপৰিযাপন্নো, অৰূপৰাগো অৰূপধাতুপৰিযাপন্নো’’তি? আমন্তা. ননু কামৰাগো কামধাতুপৰিযাপন্নোতি? আমন্তা. হঞ্চি কামৰাগো কামধাতুপৰিযাপন্নো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপৰাগো ৰূপধাতুপৰিযাপন্নো, অৰূপৰাগো অৰূপধাতুপৰিযাপন্নো’’তি.

ৰূপৰাগো ৰূপধাতুপৰিযাপন্নো অৰূপৰাগো অৰূপধাতুপৰিযাপন্নোতিকথা নিট্ঠিতা.

ৰূপাৰূপধাতুপৰিযাপন্নকথা নিট্ঠিতা.

সোড়সমৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

চিত্তনিগ্গহো, চিত্তপগ্গহো, সুখানুপ্পদানং, অধিগয্হ মনসিকাৰো, ৰূপং হেতু, ৰূপং সহেতুকং, ৰূপং কুসলম্পি অকুসলম্পি, ৰূপং ৱিপাকো, অত্থি ৰূপং ৰূপাৱচৰং অত্থি ৰূপং অৰূপাৱচৰং, সব্বে কিলেসা কামধাতুপৰিযাপন্নাতি.