১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৪৫) ১. পচ্চযতাকথা

৭১১. পচ্চযতা ৱৱত্থিতাতি? আমন্তা. ননু ৱীমংসা হেতু, সো চ অধিপতীতি? আমন্তা. হঞ্চি ৱীমংসা হেতু, সো চ অধিপতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘হেতুপচ্চযেন পচ্চযো, অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

ননু ছন্দাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতীতি? আমন্তা. হঞ্চি ছন্দাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, সহজাতপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

৭১২. ননু ৱীৰিযাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতীতি? আমন্তা. হঞ্চি ৱীৰিযাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, সহজাতপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

ননু ৱীৰিযাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তঞ্চ ইন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ৱীৰিযাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তঞ্চ ইন্দ্ৰিযং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, ইন্দ্ৰিযপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

ননু ৱীৰিযাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তঞ্চ মগ্গঙ্গন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ৱীৰিযাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তঞ্চ মগ্গঙ্গং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, মগ্গপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

৭১৩. ননু চিত্তাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতীতি? আমন্তা. হঞ্চি চিত্তাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, সহজাতপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

ননু চিত্তাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, সো চ আহাৰোতি? আমন্তা. হঞ্চি চিত্তাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, সো চ আহাৰো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, আহাৰপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

ননু চিত্তাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তঞ্চ ইন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি চিত্তাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তঞ্চ ইন্দ্ৰিযং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, ইন্দ্ৰিযপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

৭১৪. ননু ৱীমংসাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতীতি? আমন্তা. হঞ্চি ৱীমংসাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, সহজাতপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

ননু ৱীমংসাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তঞ্চ ইন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ৱীমংসাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তঞ্চ ইন্দ্ৰিযং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, ইন্দ্ৰিযপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

ননু ৱীমংসাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তঞ্চ মগ্গঙ্গন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ৱীমংসাধিপতি সহজাতানং ধম্মানং অধিপতি, তঞ্চ মগ্গঙ্গং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, মগ্গপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

৭১৫. ননু অৰিযং ধম্মং গৰুং কত্ৱা উপ্পজ্জতি পচ্চৱেক্খণা, তঞ্চাৰম্মণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অৰিযং ধম্মং গৰুং কত্ৱা উপ্পজ্জতি পচ্চৱেক্খণা, তঞ্চাৰম্মণং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অধিপতিপচ্চযেন পচ্চযো, আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

৭১৬. ননু পুৰিমা পুৰিমা কুসলা ধম্মা পচ্ছিমানং পচ্ছিমানং কুসলানং ধম্মানং অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো, সা চ আসেৱনাতি? আমন্তা. হঞ্চি পুৰিমা পুৰিমা কুসলা ধম্মা পচ্ছিমানং পচ্ছিমানং কুসলানং ধম্মানং অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো, সা চ আসেৱনা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো, আসেৱনপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

ননু পুৰিমা পুৰিমা অকুসলা ধম্মা পচ্ছিমানং পচ্ছিমানং অকুসলানং ধম্মানং অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো, সা চ আসেৱনাতি? আমন্তা. হঞ্চি পুৰিমা পুৰিমা অকুসলা ধম্মা পচ্ছিমানং পচ্ছিমানং অকুসলানং ধম্মানং অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো, সা চ আসেৱনা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো, আসেৱনপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

ননু পুৰিমা পুৰিমা কিৰিযাব্যাকতা ধম্মা পচ্ছিমানং পচ্ছিমানং কিৰিযাব্যাকতানং ধম্মানং অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো, সা চ আসেৱনাতি? আমন্তা. হঞ্চি পুৰিমা পুৰিমা কিৰিযাব্যাকতা ধম্মা পচ্ছিমানং পচ্ছিমানং কিৰিযাব্যাকতানং ধম্মানং অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো, সা চ আসেৱনা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো, আসেৱনপচ্চযেন পচ্চযো’’তি.

৭১৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পচ্চযতা ৱৱত্থিতা’’তি? আমন্তা. হেতুপচ্চযেন পচ্চযো হোতি, আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো হোতি, অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো হোতি, সমনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি পচ্চযতা ৱৱত্থিতাতি.

পচ্চযতাকথা নিট্ঠিতা.

১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৪৬) ২. অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযকথা

৭১৮. অৱিজ্জাপচ্চযাৱ সঙ্খাৰা, ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্খাৰপচ্চযাপি অৱিজ্জা’’তি? আমন্তা. ননু অৱিজ্জা সঙ্খাৰেন সহজাতাতি? আমন্তা. হঞ্চি অৱিজ্জা সঙ্খাৰেন সহজাতা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযাপি সঙ্খাৰা, সঙ্খাৰপচ্চযাপি অৱিজ্জা’’তি.

তণ্হাপচ্চযাৱ উপাদানং, ন ৱত্তব্বং – ‘‘উপাদানপচ্চযাপি তণ্হা’’তি? আমন্তা. ননু তণ্হা উপাদানেন সহজাতাতি? আমন্তা. হঞ্চি তণ্হা উপাদানেন সহজাতা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘তণ্হাপচ্চযাপি উপাদানং, উপাদানপচ্চযাপি তণ্হা’’তি.

৭১৯. ‘‘জৰামৰণপচ্চযা, ভিক্খৱে, জাতি, জাতিপচ্চযা ভৱো’’তি – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? নত্থি. তেন হি অৱিজ্জাপচ্চযাৱ সঙ্খাৰা, ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঙ্খাৰপচ্চযাপি অৱিজ্জা’’তি. তণ্হাপচ্চযাৱ উপাদানং, ন ৱত্তব্বং – ‘‘উপাদানপচ্চযাপি তণ্হা’’তি.

‘‘ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা, ভিক্খৱে, নামৰূপং, নামৰূপপচ্চযাপি ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি [দী. নি. ২.৫৮, থোকং পন ৱিসদিসং] – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি অৱিজ্জাপচ্চযাপি সঙ্খাৰা, সঙ্খাৰপচ্চযাপি অৱিজ্জা; তণ্হাপচ্চযাপি উপাদানং, উপাদানপচ্চযাপি তণ্হাতি.

অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযকথা নিট্ঠিতা.

১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৪৭) ৩. অদ্ধাকথা

৭২০. অদ্ধা পৰিনিপ্ফন্নোতি? আমন্তা. ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতো অদ্ধা পৰিনিপ্ফন্নোতি? আমন্তা. ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগতো অদ্ধা পৰিনিপ্ফন্নোতি? আমন্তা. ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নো অদ্ধা পৰিনিপ্ফন্নোতি? আমন্তা. ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণং অতীতো অদ্ধাতি? আমন্তা. অতীতা পঞ্চদ্ধাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগতং ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণং অনাগতো অদ্ধাতি? আমন্তা. অনাগতা পঞ্চদ্ধাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণং পচ্চুপ্পন্নো অদ্ধাতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্না পঞ্চদ্ধাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতা পঞ্চক্খন্ধা অতীতো অদ্ধা, অনাগতা পঞ্চক্খন্ধা অনাগতো অদ্ধা, পচ্চুপ্পন্না পঞ্চক্খন্ধা পচ্চুপ্পন্নো অদ্ধাতি? আমন্তা. পন্নৰসদ্ধাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতানি দ্ৱাদসাযতনানি অতীতো অদ্ধা, অনাগতানি দ্ৱাদসাযতনানি অনাগতো অদ্ধা, পচ্চুপ্পন্নানি দ্ৱাদসাযতনানি পচ্চুপ্পন্নো অদ্ধাতি? আমন্তা. ছত্তিংস অদ্ধাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতা অট্ঠাৰস ধাতুযো অতীতো অদ্ধা, অনাগতা অট্ঠাৰস ধাতুযো অনাগতো অদ্ধা, পচ্চুপ্পন্না অট্ঠাৰস ধাতুযো পচ্চুপ্পন্নো অদ্ধাতি? আমন্তা. চতুপঞ্ঞাস অদ্ধাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতানি বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি অতীতো অদ্ধা, অনাগতানি বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি অনাগতো অদ্ধা, পচ্চুপ্পন্নানি বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি পচ্চুপ্পন্নো অদ্ধাতি? আমন্তা. ছসট্ঠি অদ্ধাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭২১. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অদ্ধা পৰিনিপ্ফন্নোতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, কথাৱত্থূনি! কতমানি তীণি? অতীতং ৱা, ভিক্খৱে, অদ্ধানং আৰব্ভ কথং কথেয্য – ‘এৱং অহোসি অতীতমদ্ধান’ন্তি; অনাগতং ৱা, ভিক্খৱে, অদ্ধানং আৰব্ভ কথং কথেয্য – ‘এৱং ভৱিস্সতি অনাগতমদ্ধান’ন্তি; এতৰহি ৱা, ভিক্খৱে, পচ্চুপ্পন্নং অদ্ধানং আৰব্ভ কথং কথেয্য – ‘এৱং হোতি এতৰহি পচ্চুপ্পন্ন’ন্তি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি কথাৱত্থূনী’’তি [অ. নি. ৩.৬৮; দী. নি. ৩.৩০৫]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি অদ্ধা পৰিনিপ্ফন্নোতি.

অদ্ধাকথা নিট্ঠিতা.

১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৪৮) ৪. খণলযমুহুত্তকথা

৭২২. খণো পৰিনিপ্ফন্নো, লযো পৰিনিপ্ফন্নো, মুহুত্তং পৰিনিপ্ফন্নন্তি? আমন্তা. ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭২৩. ন ৱত্তব্বং – ‘‘মুহুত্তং পৰিনিপ্ফন্নন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, কথাৱত্থূনি! কতমানি তীণি? অতীতং ৱা, ভিক্খৱে, অদ্ধানং আৰব্ভ কথং কথেয্য – ‘এৱং অহোসি অতীতমদ্ধান’ন্তি; অনাগতং ৱা, ভিক্খৱে, অদ্ধানং আৰব্ভ কথং কথেয্য – ‘এৱং ভৱিস্সতি অনাগতমদ্ধান’ন্তি; এতৰহি ৱা, ভিক্খৱে, পচ্চুপ্পন্নং অদ্ধানং আৰব্ভ কথং কথেয্য – ‘এৱং হোতি এতৰহি পচ্চুপ্পন্ন’ন্তি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি কথাৱত্থূনী’’তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি মুহুত্তং পৰিনিপ্ফন্নন্তি.

খণলযমুহুত্তকথা নিট্ঠিতা.

১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৪৯) ৫. আসৱকথা

৭২৪. চত্তাৰো আসৱা অনাসৱাতি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং…পে… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭২৫. ন ৱত্তব্বং – ‘‘চত্তাৰো আসৱা অনাসৱাতি? আমন্তা. অত্থঞ্ঞেৱ আসৱা যেহি আসৱেহি তে আসৱা সাসৱা হোন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি চত্তাৰো আসৱা অনাসৱাতি.

আসৱকথা নিট্ঠিতা.

১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৫০) ৬. জৰামৰণকথা

৭২৬. লোকুত্তৰানং ধম্মানং জৰামৰণং লোকুত্তৰন্তি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং…পে… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সোতাপত্তিমগ্গস্স জৰামৰণং সোতাপত্তিমগ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সোতাপত্তিমগ্গস্স জৰামৰণং সোতাপত্তিমগ্গোতি? আমন্তা. সোতাপত্তিফলস্স জৰামৰণং সোতাপত্তিফলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… সকদাগামিমগ্গস্স…পে… সকদাগামিফলস্স…পে… অনাগামিমগ্গস্স…পে… অনাগামিফলস্স…পে… অৰহত্তমগ্গস্স জৰামৰণং অৰহত্তমগ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহত্তমগ্গস্স জৰামৰণং অৰহত্তমগ্গোতি? আমন্তা. অৰহত্তফলস্স জৰামৰণং অৰহত্তফলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সতিপট্ঠানানং… সম্মপ্পধানানং… ইদ্ধিপাদানং… ইন্দ্ৰিযানং… বলানং… বোজ্ঝঙ্গানং জৰামৰণং বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭২৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘লোকুত্তৰানং ধম্মানং জৰামৰণং লোকুত্তৰন্তি? আমন্তা. লোকিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি লোকুত্তৰন্তি.

জৰামৰণকথা নিট্ঠিতা.

১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৫১) ৭. সঞ্ঞাৱেদযিতকথা

৭২৮. সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি লোকুত্তৰাতি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং…পে… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭২৯. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি লোকুত্তৰাতি? আমন্তা. লোকিযাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি লোকুত্তৰাতি.

সঞ্ঞাৱেদযিতকথা নিট্ঠিতা.

১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৫২) ৮. দুতিযসঞ্ঞাৱেদযিতকথা

৭৩০. সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি লোকিযাতি? আমন্তা. ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামাৱচৰাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপাৱচৰাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপাৱচৰাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৩১. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি লোকিযাতি? আমন্তা. লোকুত্তৰাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি লোকিযাতি.

দুতিযসঞ্ঞাৱেদযিতকথা নিট্ঠিতা.

১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৫৩) ৯. ততিযসঞ্ঞাৱেদযিতকথা

৭৩২. সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো কালং কৰেয্যাতি? আমন্তা. অত্থি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স মাৰণন্তিযো ফস্সো, মাৰণন্তিযা ৱেদনা, মাৰণন্তিযা সঞ্ঞা, মাৰণন্তিযা চেতনা, মাৰণন্তিযং চিত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স মাৰণন্তিযো ফস্সো, মাৰণন্তিযা ৱেদনা, মাৰণন্তিযা সঞ্ঞা, মাৰণন্তিযা চেতনা, মাৰণন্তিযং চিত্তন্তি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স মাৰণন্তিযো ফস্সো, মাৰণন্তিযা ৱেদনা, মাৰণন্তিযা সঞ্ঞা, মাৰণন্তিযা চেতনা, মাৰণন্তিযং চিত্তং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো কালং কৰেয্যা’’তি.

সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো কালং কৰেয্যাতি? আমন্তা. অত্থি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স ফস্সো ৱেদনা সঞ্ঞা চেতনা চিত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স ফস্সো ৱেদনা সঞ্ঞা চেতনা চিত্তন্তি? আমন্তা. অফস্সকস্স কালং কিৰিযা, অৱেদনকস্স কালং কিৰিযা…পে… অচিত্তকস্স কালং কিৰিযাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু সফস্সকস্স কালং কিৰিযা…পে… সচিত্তকস্স কালং কিৰিযাতি? আমন্তা. হঞ্চি সফস্সকস্স কালং কিৰিযা…পে… সচিত্তকস্স কালং কিৰিযা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো কালং কৰেয্যা’’তি.

সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো কালং কৰেয্যাতি? আমন্তা. সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স কাযে ৱিসং কমেয্য, সত্থং কমেয্য, অগ্গি কমেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স কাযে ৱিসং ন কমেয্য, সত্থং ন কমেয্য, অগ্গি ন কমেয্যাতি? আমন্তা. হঞ্চি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স কাযে ৱিসং ন কমেয্য, সত্থং ন কমেয্য, অগ্গি ন কমেয্য, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো কালং কৰেয্যা’’তি.

সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো কালং কৰেয্যাতি? আমন্তা. সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স কাযে ৱিসং কমেয্য, সত্থং কমেয্য, অগ্গি কমেয্যাতি? আমন্তা. ন নিৰোধং সমাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৩৩. সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো ন কালং কৰেয্যাতি? আমন্তা. অত্থি সো নিযামো যেন নিযামেন নিযতো সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো ন কালং কৰেয্যাতি? নত্থি. হঞ্চি নত্থি সো নিযামো যেন নিযামেন নিযতো সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো ন কালং কৰেয্য, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো ন কালং কৰেয্যাতি.

৭৩৪. চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী ন কালং কৰেয্যাতি? আমন্তা. অত্থি সো নিযামো যেন নিযামেন নিযতো চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী ন কালং কৰেয্যাতি? নত্থি. হঞ্চি নত্থি সো নিযামো যেন নিযামেন নিযতো চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী ন কালং কৰেয্য, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী ন কালং কৰেয্যা’’তি.

ততিযসঞ্ঞাৱেদযিতকথা নিট্ঠিতা.

১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৫৪) ১০. অসঞ্ঞসত্তুপিককথা

৭৩৫. সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি অসঞ্ঞসত্তুপিকাতি? আমন্তা. অত্থি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স অলোভো কুসলমূলং, অদোসো কুসলমূলং, অমোহো কুসলমূলং, সদ্ধা ৱীৰিযং সতি সমাধি পঞ্ঞাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স অলোভো কুসলমূলং, অদোসো কুসলমূলং…পে… পঞ্ঞাতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স অলোভো কুসলমূলং, অদোসো কুসলমূলং, অমোহো কুসলমূলং, সদ্ধা ৱীৰিযং সতি সমাধি পঞ্ঞা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি অসঞ্ঞসত্তুপিকা’’তি.

সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি অসঞ্ঞসত্তুপিকাতি? আমন্তা. অত্থি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স ফস্সো ৱেদনা সঞ্ঞা চেতনা চিত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নস্স ফস্সো ৱেদনা সঞ্ঞা চেতনা চিত্তন্তি? আমন্তা. অফস্সকস্স মগ্গভাৱনা…পে… অচিত্তকস্স মগ্গভাৱনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু সফস্সকস্স মগ্গভাৱনা…পে… সচিত্তকস্স মগ্গভাৱনাতি? আমন্তা. হঞ্চি সফস্সকস্স মগ্গভাৱনা…পে… সচিত্তকস্স মগ্গভাৱনা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি অসঞ্ঞসত্তুপিকা’’তি.

সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি অসঞ্ঞসত্তুপিকাতি? আমন্তা. যে কেচি সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপজ্জন্তি, সব্বে তে অসঞ্ঞসত্তুপিকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৩৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি অসঞ্ঞসত্তুপিকা’’তি? আমন্তা. ননু ইধাপি অসঞ্ঞী তত্ৰাপি অসঞ্ঞীতি? আমন্তা. হঞ্চি ইধাপি অসঞ্ঞী তত্ৰাপি অসঞ্ঞী, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি অসঞ্ঞসত্তুপিকা’’তি.

অসঞ্ঞসত্তুপিককথা নিট্ঠিতা.

১৫. পন্নৰসমৱগ্গো

(১৫৫) ১১. কম্মূপচযকথা

৭৩৭. অঞ্ঞং কম্মং অঞ্ঞো কম্মূপচযোতি? আমন্তা. অঞ্ঞো ফস্সো, অঞ্ঞো ফস্সূপচযো; অঞ্ঞা ৱেদনা, অঞ্ঞো ৱেদনূপচযো; অঞ্ঞা সঞ্ঞা, অঞ্ঞো সঞ্ঞূপচযো; অঞ্ঞা চেতনা, অঞ্ঞো চেতনূপচযো; অঞ্ঞং চিত্তং, অঞ্ঞো চিত্তূপচযো; অঞ্ঞা সদ্ধা, অঞ্ঞো সদ্ধূপচযো; অঞ্ঞং ৱীৰিযং, অঞ্ঞো ৱীৰিযূপচযো; অঞ্ঞা সতি, অঞ্ঞো সতূপচযো; অঞ্ঞো সমাধি, অঞ্ঞো সমাধূপচযো; অঞ্ঞা পঞ্ঞা, অঞ্ঞো পঞ্ঞূপচযো; অঞ্ঞো ৰাগো, অঞ্ঞো ৰাগূপচযো…পে… অঞ্ঞং অনোত্তপ্পং, অঞ্ঞো অনোত্তপ্পূপচযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৩৮. অঞ্ঞং কম্মং, অঞ্ঞো কম্মূপচযোতি? আমন্তা. কম্মূপচযো কম্মেন সহজাতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কম্মূপচযো কম্মেন সহজাতোতি, আমন্তা. কুসলেন কম্মেন সহজাতো কম্মূপচযো কুসলোতি, ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কুসলেন কম্মেন সহজাতো কম্মূপচযো কুসলোতি? আমন্তা. সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তেন কম্মেন সহজাতো কম্মূপচযো সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দুক্খায ৱেদনায…পে… অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তেন কম্মেন সহজাতো কম্মূপচযো অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৩৯. কম্মূপচযো কম্মেন সহজাতোতি? আমন্তা. অকুসলেন কম্মেন সহজাতো কম্মূপচযো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অকুসলেন কম্মেন সহজাতো কম্মূপচযো অকুসলোতি? আমন্তা. সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তেন কম্মেন সহজাতো কম্মূপচযো সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দুক্খায ৱেদনায…পে… অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তেন কম্মেন সহজাতো কম্মূপচযো অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৪০. কম্মং চিত্তেন সহজাতং, কম্মং সাৰম্মণন্তি? আমন্তা. কম্মূপচযো চিত্তেন সহজাতো, কম্মূপচযো সাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কম্মূপচযো চিত্তেন সহজাতো, কম্মূপচযো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. কম্মং চিত্তেন সহজাতং, কম্মং অনাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কম্মং চিত্তেন সহজাতং, চিত্তং ভিজ্জমানং কম্মং ভিজ্জতীতি? আমন্তা. কম্মূপচযো চিত্তেন সহজাতো, চিত্তং ভিজ্জমানং কম্মূপচযো ভিজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কম্মূপচযো চিত্তেন সহজাতো, চিত্তং ভিজ্জমানং কম্মূপচযো ন ভিজ্জতীতি? আমন্তা. কম্মং চিত্তেন সহজাতং, চিত্তং ভিজ্জমানং কম্মং ন ভিজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৪১. কম্মম্হি কম্মূপচযোতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ কম্মং সো কম্মূপচযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কম্মম্হি কম্মূপচযো, কম্মূপচযতো ৱিপাকো নিব্বত্ততীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ কম্মং, সো কম্মূপচযো, সো কম্মৱিপাকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কম্মম্হি কম্মূপচযো, কম্মূপচযতো ৱিপাকো নিব্বত্ততি, ৱিপাকো সাৰম্মণোতি? আমন্তা. কম্মূপচযো সাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কম্মূপচযো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. ৱিপাকো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৪২. অঞ্ঞং কম্মং অঞ্ঞো কম্মূপচযোতি, আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘ইধ, পুণ্ণ, একচ্চো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি [সব্যাপজ্ঝম্পি অব্যাপজ্ঝম্পি (ক.) ম. নি. ২.৮১ পস্সিতব্বং] কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱচীসঙ্খাৰং…পে… মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱচীসঙ্খাৰং…পে… মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝাপি অব্যাবজ্ঝাপি ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহিপি অব্যাবজ্ঝেহিপি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱেদনং ৱেদেতি ৱোকিণ্ণসুখদুক্খং, সেয্যথাপি মনুস্সা একচ্চে চ দেৱা একচ্চে চ ৱিনিপাতিকা. ইতি খো, পুণ্ণ, ভূতা ভূতস্স উপপত্তি হোতি, যং কৰোতি তেন উপপজ্জতি, উপপন্নমেতং ফস্সা ফুসন্তি. এৱম্পাহং, পুণ্ণ, ‘কম্মদাযাদা সত্তা’তি ৱদামী’’তি [ম. নি. ২.৮১]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অঞ্ঞং কম্মং, অঞ্ঞো কম্মূপচযো’’তি.

কম্মূপচযকথা নিট্ঠিতা.

পন্নৰসমৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

পচ্চযতা ৱৱত্থিতা, পটিচ্চসমুপ্পাদো, অদ্ধা, খণো লযো মুহুত্তং, চত্তাৰো আসৱা অনাসৱা, লোকুত্তৰানং ধম্মানং জৰামৰণং লোকুত্তৰা, সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি লোকুত্তৰা, সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি লোকিযা, সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমাপন্নো কালং কৰেয্য, স্ৱেৱ মগ্গো অসঞ্ঞসত্তুপপত্তিযা, অঞ্ঞং কম্মং অঞ্ঞো কম্মূপচযোতি.

ততিযো পণ্ণাসকো.

তস্সুদ্দানং –

অনুসযা, সংৱৰো, কপ্পো, মূলঞ্চ ৱৱত্থিতাতি.