১২. দ্ৱাদসমৱগ্গো

(১১৬) ১. সংৱৰো কম্মন্তিকথা

৬৩০. সংৱৰো কম্মন্তি? আমন্তা. চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰো চক্খুকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সোতিন্দ্ৰিযসংৱৰো…পে… ঘানিন্দ্ৰিযসংৱৰো…পে… জিৱ্হিন্দ্ৰিযসংৱৰো…পে… কাযিন্দ্ৰিযসংৱৰো কাযকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কাযিন্দ্ৰিযসংৱৰো কাযকম্মন্তি? আমন্তা. চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰো চক্খুকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কাযিন্দ্ৰিযসংৱৰো কাযকম্মন্তি? আমন্তা. সোতিন্দ্ৰিযসংৱৰো…পে… ঘানিন্দ্ৰিযসংৱৰো…পে… জিৱ্হিন্দ্ৰিযসংৱৰো জিৱ্হাকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মনিন্দ্ৰিযসংৱৰো মনোকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

মনিন্দ্ৰিযসংৱৰো মনোকম্মন্তি? আমন্তা. চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰো চক্খুকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মনিন্দ্ৰিযসংৱৰো মনোকম্মন্তি? আমন্তা. সোতিন্দ্ৰিযসংৱৰো …পে… ঘানিন্দ্ৰিযসংৱৰো… জিৱ্হিন্দ্ৰিযসংৱৰো…পে… কাযিন্দ্ৰিযসংৱৰো কাযকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬৩১. অসংৱৰো কম্মন্তি? আমন্তা. চক্খুন্দ্ৰিযঅসংৱৰো চক্খুকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সোতিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো…পে… ঘানিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো…পে… জিৱ্হিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো… কাযিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো কাযকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কাযিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো কাযকম্মন্তি? আমন্তা. চক্খুন্দ্ৰিযঅসংৱৰো চক্খুকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কাযিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো কাযকম্মন্তি? আমন্তা. সোতিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো…পে… ঘানিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো…পে… জিৱ্হিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো জিৱ্হাকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মনিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো মনোকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

মনিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো মনোকম্মন্তি? আমন্তা. চক্খুন্দ্ৰিযঅসংৱৰো চক্খুকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মনিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো মনোকম্মন্তি? আমন্তা. সোতিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো…পে… ঘানিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো…পে… জিৱ্হিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো…পে… কাযিন্দ্ৰিযঅসংৱৰো কাযকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬৩২. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সংৱৰোপি অসংৱৰোপি কম্ম’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা নিমিত্তগ্গাহী হোতি…পে… ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি, সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায নিমিত্তগ্গাহী হোতি…পে… ন নিমিত্তগ্গাহী হোতী’’তি! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি সংৱৰোপি অসংৱৰোপি কম্মন্তি.

সংৱৰো কম্মন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১২. দ্ৱাদসমৱগ্গো

(১১৭) ২. কম্মকথা

৬৩৩. সব্বং কম্মং সৱিপাকন্তি? আমন্তা. সব্বা চেতনা সৱিপাকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সব্বা চেতনা সৱিপাকাতি? আমন্তা. ৱিপাকাব্যাকতা চেতনা সৱিপাকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সব্বা চেতনা সৱিপাকাতি? আমন্তা. কিৰিযাব্যাকতা চেতনা সৱিপাকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সব্বা চেতনা সৱিপাকাতি? আমন্তা. কামাৱচৰা ৱিপাকাব্যাকতা চেতনা সৱিপাকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সব্বা চেতনা সৱিপাকাতি? আমন্তা. ৰূপাৱচৰা অৰূপাৱচৰা অপৰিযাপন্না ৱিপাকাব্যাকতা চেতনা সৱিপাকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সব্বা চেতনা সৱিপাকাতি? আমন্তা. কামাৱচৰা কিৰিযাব্যাকতা চেতনা সৱিপাকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সব্বা চেতনা সৱিপাকাতি? আমন্তা. ৰূপাৱচৰা অৰূপাৱচৰা কিৰিযাব্যাকতা চেতনা সৱিপাকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬৩৪. ৱিপাকাব্যাকতা চেতনা অৱিপাকাতি? আমন্তা. হঞ্চি ৱিপাকাব্যাকতা চেতনা অৱিপাকা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বা চেতনা সৱিপাকা’’তি.

কিৰিযাব্যাকতা চেতনা অৱিপাকাতি? আমন্তা. হঞ্চি কিৰিযাব্যাকতা চেতনা অৱিপাকা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বা চেতনা সৱিপাকা’’তি.

কামাৱচৰা ৰূপাৱচৰা অৰূপাৱচৰা অপৰিযাপন্না ৱিপাকাব্যাকতা চেতনা অৱিপাকাতি? আমন্তা. হঞ্চি অপৰিযাপন্না ৱিপাকাব্যাকতা চেতনা অৱিপাকা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বা চেতনা সৱিপাকা’’তি.

কামাৱচৰা ৰূপাৱচৰা অৰূপাৱচৰা কিৰিযাব্যাকতা চেতনা অৱিপাকাতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰূপাৱচৰা কিৰিযাব্যাকতা চেতনা অৱিপাকা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বা চেতনা সৱিপাকা’’তি.

৬৩৫. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সব্বং কম্মং সৱিপাক’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, সঞ্চেতনিকানং কম্মানং কতানং উপচিতানং অপ্পটিসংৱিদিত্ৱা ব্যন্তিভাৱং ৱদামি, তঞ্চ খো দিট্ঠেৱ ধম্মে উপপজ্জে [উপপজ্জং (অ. নি. ১০.১৭)] ৱা অপৰে ৱা পৰিযাযে’’তি [অ. নি. ১০.২১৭]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি সব্বং কম্মং সৱিপাকন্তি.

কম্মকথা নিট্ঠিতা.

১২. দ্ৱাদসমৱগ্গো

(১১৮) ৩. সদ্দো ৱিপাকোতিকথা

৬৩৬. সদ্দো ৱিপাকোতি? আমন্তা. সুখৱেদনিযো দুক্খৱেদনিযো অদুক্খমসুখৱেদনিযো, সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো, দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তো, অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তো, ফস্সেন সম্পযুত্তো, ৱেদনায সম্পযুত্তো, সঞ্ঞায সম্পযুত্তো, চেতনায সম্পযুত্তো, চিত্তেন সম্পযুত্তো, সাৰম্মণো; অত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো সমন্নাহাৰো মনসিকাৰো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ন সুখৱেদনিযো ন দুক্খৱেদনিযো…পে… অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি ন সুখৱেদনিযো…পে… অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সদ্দো ৱিপাকো’’তি.

ফস্সো ৱিপাকো, ফস্সো সুখৱেদনিযো…পে… সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. সদ্দো ৱিপাকো, সদ্দো সুখৱেদনিযো…পে… সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সদ্দো ৱিপাকো, সদ্দো ন সুখৱেদনিযো…পে… অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ফস্সো ৱিপাকো, ফস্সো ন সুখৱেদনিযো, ন দুক্খৱেদনিযো…পে… অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬৩৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সদ্দো ৱিপাকো’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সো তস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা উস্সন্নত্তা ৱিপুলত্তা ব্ৰহ্মস্সৰো হোতি কৰৱিকভাণী’’তি [দীঘনিকাযে]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি সদ্দো ৱিপাকোতি.

সদ্দো ৱিপাকোতিকথা নিট্ঠিতা.

১২. দ্ৱাদসমৱগ্গো

(১১৯) ৪. সড়াযতনকথা

৬৩৮. চক্খাযতনং ৱিপাকোতি? আমন্তা. সুখৱেদনিযং দুক্খৱেদনিযং…পে… সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ন সুখৱেদনিযং…পে… অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি ন সুখৱেদনিযং…পে… অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চক্খাযতনং ৱিপাকো’’তি…পে….

ফস্সো ৱিপাকো, ফস্সো সুখৱেদনিযো…পে… সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. চক্খাযতনং ৱিপাকো, চক্খাযতনং সুখৱেদনিযং…পে… সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

চক্খাযতনং ৱিপাকো, চক্খাযতনং ন সুখৱেদনিযং…পে… অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ফস্সো ৱিপাকো, ফস্সো ন সুখৱেদনিযো…পে… অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬৩৯. সোতাযতনং…পে… ঘানাযতনং…পে… জিৱ্হাযতনং…পে… কাযাযতনং ৱিপাকোতি? আমন্তা. সুখৱেদনিযং…পে… সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… ননু ন সুখৱেদনিযং…পে… অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি ন সুখৱেদনিযং…পে… অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘কাযাযতনং ৱিপাকো’’তি.

ফস্সো ৱিপাকো, ফস্সো সুখৱেদনিযো…পে… সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কাযাযতনং ৱিপাকো, কাযাযতনং সুখৱেদনিযং…পে… সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… কাযাযতনং ৱিপাকো, কাযাযতনং ন সুখৱেদনিযং…পে… অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ফস্সো ৱিপাকো, ফস্সো ন সুখৱেদনিযো…পে… অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬৪০. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সড়াযতনং ৱিপাকো’’তি? আমন্তা. ননু সড়াযতনং কম্মস্স কতত্তা উপ্পন্নন্তি? আমন্তা. হঞ্চি সড়াযতনং কম্মস্স কতত্তা উপ্পন্নং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সড়াযতনং ৱিপাকো’’তি.

সড়াযতনকথা নিট্ঠিতা.

১২. দ্ৱাদসমৱগ্গো

(১২০) ৫. সত্তক্খত্তুপৰমকথা

৬৪১. সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতোতি? আমন্তা. মাতা জীৱিতা ৱোৰোপিতা… পিতা জীৱিতা ৱোৰোপিতো… অৰহা জীৱিতা ৱোৰোপিতো… দুট্ঠেন চিত্তেন তথাগতস্স লোহিতং উপ্পাদিতং… সঙ্ঘো ভিন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতোতি? আমন্তা. অভব্বো অন্তৰা ধম্মং অভিসমেতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. অভব্বো অন্তৰা ধম্মং অভিসমেতুন্তি? আমন্তা. মাতা জীৱিতা ৱোৰোপিতা… পিতা জীৱিতা ৱোৰোপিতো… অৰহা জীৱিতা ৱোৰোপিতো… দুট্ঠেন চিত্তেন তথাগতস্স লোহিতং উপ্পাদিতং… সঙ্ঘো ভিন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬৪২. সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতোতি? আমন্তা. অত্থি সো নিযমো যেন নিযমেন সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তে সতিপট্ঠানা…পে… সম্মপ্পধানা… ইদ্ধিপাদা… ইন্দ্ৰিযা… বলা… বোজ্ঝঙ্গা যেহি বোজ্ঝঙ্গেহি সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬৪৩. নত্থি সো নিযমো যেন নিযমেন সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতোতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি সো নিযমো যেন নিযমেন সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতো’’তি.

নত্থি তে সতিপট্ঠানা… বোজ্ঝঙ্গা যেহি বোজ্ঝঙ্গেহি সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতোতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি তে বোজ্ঝঙ্গা যেহি বোজ্ঝঙ্গেহি সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতো’’তি.

৬৪৪. সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতোতি? আমন্তা. সকদাগামিনিযমেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাগামিনিযমেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহত্তনিযমেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কতমেন নিযমেনাতি? সোতাপত্তিনিযমেনাতি. সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতোতি? আমন্তা. যে কেচি সোতাপত্তিনিযামং ওক্কমন্তি, সব্বে তে সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬৪৫. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতো’’তি? আমন্তা. ননু সো সত্তক্খত্তুপৰমোতি? আমন্তা. হঞ্চি সো সত্তক্খত্তুপৰমো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতো’’তি.

সত্তক্খত্তুপৰমকথা নিট্ঠিতা.

১২. দ্ৱাদসমৱগ্গো

(১২১) ৬. কোলঙ্কোলকথা

৬৪৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘কোলঙ্কোলো পুগ্গলো কোলঙ্কোলতানিযতো’’তি? আমন্তা. ননু সো কোলঙ্কোলোতি? আমন্তা. হঞ্চি সো কোলঙ্কোলো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘কোলঙ্কোলো পুগ্গলো কোলঙ্কোলতানিযতো’’তি.

কোলঙ্কোলকথা নিট্ঠিতা.

১২. দ্ৱাদসমৱগ্গো

(১২২) ৭. একবীজীকথা

৬৪৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘একবীজী পুগ্গলো একবীজিতানিযতো’’তি? আমন্তা. ননু সো একবীজীতি? আমন্তা. হঞ্চি সো একবীজী, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘একবীজী পুগ্গলো একবীজিতানিযতো’’তি.

একবীজীকথা নিট্ঠিতা.

১২. দ্ৱাদসমৱগ্গো

(১২৩) ৮. জীৱিতা ৱোৰোপনকথা

৬৪৮. দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যাতি? আমন্তা. দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সঞ্চিচ্চ মাতৰং জীৱিতা ৱোৰোপেয্য…পে… পিতৰং জীৱিতা ৱোৰোপেয্য …পে… অৰহন্তং জীৱিতা ৱোৰোপেয্য…পে… দুট্ঠেন চিত্তেন তথাগতস্স লোহিতং উপ্পাদেয্য…পে… সঙ্ঘং ভিন্দেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যাতি? আমন্তা. দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সত্থৰি অগাৰৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… সিক্খায অগাৰৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ননু দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সত্থৰি সগাৰৱোতি? আমন্তা. হঞ্চি দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সত্থৰি সগাৰৱো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যা’’তি. ননু দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… সিক্খায সগাৰৱোতি? আমন্তা. হঞ্চি দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সিক্খায সগাৰৱো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যা’’তি.

৬৪৯. দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সত্থৰি অগাৰৱোতি? আমন্তা. দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো বুদ্ধথূপে ওহদেয্য ওমুত্তেয্য নিট্ঠুভেয্য বুদ্ধথূপে অপব্যামতো [অসব্যাকতো (সী. ক.)] কৰেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যাতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো ঠিতধম্মো ৱেলং নাতিৱত্ততি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যং মযা সাৱকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং তং মম সাৱকা জীৱিতহেতুপি নাতিক্কমন্তী’’তি [চূড়ৱ. ৩৮৫; অ. নি. ৮.২০; উদা. ৪৫]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যা’’তি.

জীৱিতা ৱোৰোপনকথা নিট্ঠিতা.

১২. দ্ৱাদসমৱগ্গো

(১২৪) ৯. দুগ্গতিকথা

৬৫০. দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতীতি? আমন্তা. দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো আপাযিকে ৰূপে ৰজ্জেয্যাতি? আমন্তা. হঞ্চি দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো আপাযিকে ৰূপে ৰজ্জেয্য, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতী’’তি.

দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতীতি? আমন্তা. দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো আপাযিকে সদ্দে…পে… গন্ধে… ৰসে… ফোট্ঠব্বে…পে… অমনুস্সিত্থিযা তিৰচ্ছানগতিত্থিযা নাগকঞ্ঞায মেথুনং ধম্মং পটিসেৱেয্য, অজেড়কং পটিগ্গণ্হেয্য, কুক্কুটসূকৰং পটিগ্গণ্হেয্য, হত্থিগৱস্সৱড়ৱং পটিগ্গণ্হেয্য… তিত্তিৰৱট্টকমোৰকপিঞ্জৰং [… কপিঞ্জলং (স্যা. কং. পী.)] পটিগ্গণ্হেয্যাতি? আমন্তা. হঞ্চি দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো তিত্তিৰৱট্টকমোৰকপিঞ্জৰং পটিগ্গণ্হেয্য, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতী’’তি.

৬৫১. দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতি, দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো আপাযিকে ৰূপে ৰজ্জেয্যাতি? আমন্তা. অৰহতো পহীনা দুগ্গতি, অৰহা আপাযিকে ৰূপে ৰজ্জেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতি, দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো আপাযিকে সদ্দে… গন্ধে… ৰসে… ফোট্ঠব্বে…পে… তিত্তিৰৱট্টকমোৰকপিঞ্জৰং পটিগ্গণ্হেয্যাতি? আমন্তা. অৰহতো পহীনা দুগ্গতি, অৰহা তিত্তিৰৱট্টকমোৰকপিঞ্জৰং পটিগ্গণ্হেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহতো পহীনা দুগ্গতি, ন চ অৰহা আপাযিকে ৰূপে ৰজ্জেয্যাতি? আমন্তা. দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতি, ন চ দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো আপাযিকে ৰূপে ৰজ্জেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহতো পহীনা দুগ্গতি, ন চ অৰহা আপাযিকে সদ্দে…পে… গন্ধে…পে… ৰসে…পে… ফোট্ঠব্বে…পে… অমনুস্সিত্থিযা তিৰচ্ছানগতিত্থিযা নাগকঞ্ঞায মেথুনং ধম্মং পটিসেৱেয্য, অজেড়কং পটিগ্গণ্হেয্য, কুক্কুটসূকৰং পটিগ্গণ্হেয্য, হত্থিগৱস্সৱড়ৱং পটিগ্গণ্হেয্য…পে… তিত্তিৰৱট্টকমোৰকপিঞ্জৰং পটিগ্গণ্হেয্যাতি? আমন্তা. দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতি, ন চ দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো তিত্তিৰৱট্টকমোৰকপিঞ্জৰং পটিগ্গণ্হেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬৫২. [অট্ঠকথানুলোমং পৰৱাদীপুচ্ছালক্খণং. তথাপাযং পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পুৰিমাযো চ ইমিস্সং দুগ্গতিকথাযং পৰৱাদিস্সাতি গহেতব্বা ৱিয দিস্সন্তি] ন ৱত্তব্বং – ‘‘দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতী’’তি? আমন্তা. দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো নিৰযং উপপজ্জেয্য…পে… তিৰচ্ছানযোনিং উপপজ্জেয্য… পেত্তিৱিসযং উপপজ্জেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতীতি.

দুগ্গতিকথা নিট্ঠিতা.

১২. দ্ৱাদসমৱগ্গো

(১২৫) ১০. সত্তমভৱিককথা

৬৫৩. ন ৱত্তব্বং ‘‘সত্তমভৱিকস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতী’’তি? আমন্তা. সত্তমভৱিকো পুগ্গলো নিৰযং উপপজ্জেয্য, তিৰচ্ছানযোনিং উপপজ্জেয্য, পেত্তিৱিসযং উপপজ্জেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি সত্তমভৱিকস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতীতি.

সত্তমভৱিককথা নিট্ঠিতা.

দ্ৱাদসমৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

সংৱৰো কম্মং তথেৱ অসংৱৰো, সব্বকম্মং সৱিপাকং, সদ্দো ৱিপাকো, সড়াযতনং ৱিপাকো, সত্তক্খত্তুপৰমো পুগ্গলো সত্তক্খত্তুপৰমতানিযতো, কোলঙ্কোলপুগ্গলো কোলঙ্কোলতানিযতো, একবীজী পুগ্গলো একবীজিতানিযতো, দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেয্য, দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পহীনা দুগ্গতি, তথেৱ সত্তমভৱিকস্সাতি.