১১. একাদসমৱগ্গো

(১০৬-১০৮) ১-৩. তিস্সোপি অনুসযকথা

৬০৫. অনুসযা অব্যাকতাতি? আমন্তা. ৱিপাকাব্যাকতা কিৰিযাব্যাকতা ৰূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কামৰাগানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং কামৰাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৱৰণং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং…পে… কামচ্ছন্দনীৱৰণং অকুসলন্তি? আমন্তা. কামৰাগানুসযো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পটিঘানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. পটিঘং পটিঘপৰিযুট্ঠানং পটিঘসংযোজনং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পটিঘং পটিঘপৰিযুট্ঠানং পটিঘসংযোজনং অকুসলন্তি? আমন্তা. পটিঘানুসযো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

মানানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. মানো মানপৰিযুট্ঠানং মানসংযোজনং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… মানো মানপৰিযুট্ঠানং মানসংযোজনং অকুসলন্তি? আমন্তা. মানানুসযো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে….

দিট্ঠানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. দিট্ঠি দিট্ঠোঘো দিট্ঠিযোগো দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং দিট্ঠিসংযোজনং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দিট্ঠি দিট্ঠোঘো দিট্ঠিযোগো দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং দিট্ঠিসংযোজনং অকুসলন্তি? আমন্তা. দিট্ঠানুসযো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৱিচিকিচ্ছানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. ৱিচিকিচ্ছা ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱিচিকিচ্ছা ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং অকুসলন্তি? আমন্তা. ৱিচিকিচ্ছানুসযো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ভৱৰাগানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. ভৱৰাগো ভৱৰাগপৰিযুট্ঠানং ভৱৰাগসংযোজনং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ভৱৰাগো ভৱৰাগপৰিযুট্ঠানং ভৱৰাগসংযোজনং অকুসলন্তি? আমন্তা. ভৱৰাগানুসযো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱিজ্জানুসযো অব্যাকতোতি? আমন্তা. অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণং অকুসলন্তি? আমন্তা. অৱিজ্জানুসযো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬০৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অনুসযা অব্যাকতা’’তি? আমন্তা. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৱত্তমানে ‘‘সানুসযো’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. কুসলাকুসলা ধম্মা সম্মুখীভাৱং আগচ্ছন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি অনুসযা অব্যাকতাতি. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৱত্তমানে ‘‘সৰাগো’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. কুসলাকুসলা ধম্মা সম্মুখীভাৱং আগচ্ছন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি ৰাগো অব্যাকতোতি.

৬০৭. অনুসযা অহেতুকাতি? আমন্তা. ৰূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কামৰাগানুসযো অহেতুকোতি? আমন্তা. কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং কামৰাগসংযোজনং কামচ্ছন্দনীৱৰণং অহেতুকন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং…পে… কামচ্ছন্দনীৱৰণং সহেতুকন্তি? আমন্তা. কামৰাগানুসযো সহেতুকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পটিঘানুসযো…পে… মানানুসযো… দিট্ঠানুসযো… ৱিচিকিচ্ছানুসযো… ভৱৰাগানুসযো… অৱিজ্জানুসযো অহেতুকোতি? আমন্তা. অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণং অহেতুকন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো…পে… অৱিজ্জানীৱৰণং সহেতুকন্তি? আমন্তা. অৱিজ্জানুসযো সহেতুকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬০৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অনুসযা অহেতুকা’’তি? আমন্তা. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৱত্তমানে ‘‘সানুসযো’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অনুসযা তেন হেতুনা সহেতুকাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি অনুসযা অহেতুকাতি. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৱত্তমানে ‘‘সৰাগো’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. ৰাগো তেন হেতুনা সহেতুকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি ৰাগো অহেতুকোতি.

৬০৯. অনুসযা চিত্তৱিপ্পযুত্তাতি? আমন্তা. ৰূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কামৰাগানুসযো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং কামৰাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৱৰণং চিত্তৱিপ্পযুত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং…পে… কামচ্ছন্দনীৱৰণং চিত্তসম্পযুত্তন্তি? আমন্তা. কামৰাগানুসযো চিত্তসম্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬১০. কামৰাগানুসযো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপৰিযাপন্নোতি? সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নোতি. সঙ্খাৰক্খন্ধো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. সঙ্খাৰক্খন্ধো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কামৰাগানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. কামৰাগো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামৰাগো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো চিত্তসম্পযুত্তোতি? আমন্তা. কামৰাগানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো চিত্তসম্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কামৰাগানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো চিত্তৱিপ্পযুত্তো, কামৰাগো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো চিত্তসম্পযুত্তোতি? আমন্তা. সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬১১. পটিঘানুসযো মানানুসযো দিট্ঠানুসযো ৱিচিকিচ্ছানুসযো ভৱৰাগানুসযো অৱিজ্জানুসযো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানীৱৰণং চিত্তৱিপ্পযুত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানীৱৰণং চিত্তসম্পযুত্তন্তি? আমন্তা. অৱিজ্জানুসযো চিত্তসম্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬১২. অৱিজ্জানুসযো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপৰিযাপন্নোতি? সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নোতি. সঙ্খাৰক্খন্ধো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. সঙ্খাৰক্খন্ধো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱিজ্জানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. অৱিজ্জা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না চিত্তৱিপ্পযুত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৱিজ্জা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না চিত্তসম্পযুত্তাতি? আমন্তা. অৱিজ্জানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো চিত্তসম্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱিজ্জানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো চিত্তৱিপ্পযুত্তো, অৱিজ্জাসঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না চিত্তসম্পযুত্তাতি? আমন্তা. সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬১৩. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অনুসযা চিত্তৱিপ্পযুত্তা’’তি? আমন্তা. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৱত্তমানে ‘‘সানুসযো’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অনুসযা তেন চিত্তেন সম্পযুত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি অনুসযা চিত্তৱিপ্পযুত্তাতি. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৱত্তমানে ‘‘সৰাগো’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. ৰাগো তেন চিত্তেন সম্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি ৰাগো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি.

তিস্সোপি অনুসযকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৱগ্গো

(১০৯) ৪. ঞাণকথা

৬১৪. অঞ্ঞাণে ৱিগতে ঞাণৱিপ্পযুত্তে চিত্তে ৱত্তমানে ন ৱত্তব্বং – ‘‘ঞাণী’’তি? আমন্তা. ৰাগে ৱিগতে ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৱীতৰাগো’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অঞ্ঞাণে ৱিগতে ঞাণৱিপ্পযুত্তে চিত্তে ৱত্তমানে ন ৱত্তব্বং – ‘‘ঞাণী’’তি? আমন্তা. দোসে ৱিগতে… মোহে ৱিগতে… কিলেসে ৱিগতে ন ৱত্তব্বং – ‘‘নিক্কিলেসো’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰাগে ৱিগতে ৱত্তব্বং – ‘‘ৱীতৰাগো’’তি? আমন্তা. অঞ্ঞাণে ৱিগতে ঞাণৱিপ্পযুত্তে চিত্তে ৱত্তমানে ৱত্তব্বং – ‘‘ঞাণী’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দোসে ৱিগতে… মোহে ৱিগতে… কিলেসে ৱিগতে ৱত্তব্বং – ‘‘নিক্কিলেসো’’তি? আমন্তা. অঞ্ঞাণে ৱিগতে ঞাণৱিপ্পযুত্তে চিত্তে ৱত্তমানে ৱত্তব্বং – ‘‘ঞাণী’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬১৫. অঞ্ঞাণে ৱিগতে ঞাণৱিপ্পযুত্তে চিত্তে ৱত্তমানে ৱত্তব্বং – ‘‘ঞাণী’’তি? আমন্তা. অতীতেন ঞাণেন ঞাণী নিৰুদ্ধেন ৱিগতেন পটিপস্সদ্ধেন ঞাণেন ঞাণীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ঞাণকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৱগ্গো

(১১০) ৫. ঞাণং চিত্তৱিপ্পযুত্তন্তিকথা

৬১৬. ঞাণং চিত্তৱিপ্পযুত্তন্তি? আমন্তা. ৰূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ঞাণং চিত্তৱিপ্পযুত্তন্তি? আমন্তা. পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞাবলং সম্মাদিট্ঠি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞাবলং সম্মাদিট্ঠি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো চিত্তসম্পযুত্তোতি? আমন্তা. ঞাণং চিত্তসম্পযুত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ঞাণং চিত্তৱিপ্পযুত্তন্তি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপৰিযাপন্নন্তি? সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নন্তি. সঙ্খাৰক্খন্ধো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰক্খন্ধো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ঞাণং সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নং চিত্তৱিপ্পযুত্তন্তি? আমন্তা. পঞ্ঞা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না চিত্তৱিপ্পযুত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পঞ্ঞা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না চিত্তসম্পযুত্তাতি? আমন্তা. ঞাণং সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নং চিত্তসম্পযুত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ঞাণং সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নং চিত্তৱিপ্পযুত্তং, পঞ্ঞা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না চিত্তসম্পযুত্তাতি? আমন্তা. সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো একদেসো চিত্তসম্পযুত্তো একদেসো চিত্তৱিপ্পযুত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬১৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ঞাণং চিত্তৱিপ্পযুত্ত’’ন্তি? আমন্তা. অৰহা চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী ‘‘ঞাণী’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. ঞাণং তেন চিত্তেন সম্পযুত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি ঞাণং চিত্তৱিপ্পযুত্তন্তি.

অৰহা চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী ‘‘পঞ্ঞৱা’’তি ৱত্তব্বোতি [সকৱাদীপুচ্ছা ৱিয দিস্সতি]? আমন্তা. পঞ্ঞা তেন চিত্তেন সম্পযুত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তেন হি পঞ্ঞা চিত্তৱিপ্পযুত্তাতি.

ঞাণং চিত্তৱিপ্পযুত্তন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৱগ্গো

(১১১) ৬. ইদং দুক্খন্তিকথা

৬১৮. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘অযং দুক্খসমুদযো’’তি ৱাচং ভাসতো ‘‘অযং দুক্খসমুদযো’’তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘অযং দুক্খনিৰোধো’’তি ৱাচং ভাসতো ‘‘অযং দুক্খনিৰোধো’’তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘অযং মগ্গো’’তি ৱাচং ভাসতো ‘‘অযং মগ্গো’’তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

‘‘অযং সমুদযো’’তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘অযং সমুদযো’’তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ‘‘অযং নিৰোধো’’তি… ‘‘অযং মগ্গো’’তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘অযং মগ্গো’’তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬১৯. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ৰূপং অনিচ্চ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ৰূপং অনিচ্চ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ‘‘ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ৰূপং অনত্তা’’তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ৰূপং অনত্তা’’তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ৱেদনা … সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ‘‘ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা’’তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা’’তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

‘‘ৰূপং অনিচ্চ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘ৰূপং অনিচ্চ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ‘‘ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

‘‘ৰূপং অনত্তা’’তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘ৰূপং অনত্তা’’তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ‘‘ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা’’তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা’’তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ন চ ‘‘দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬২০. ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ৱাচং ভাসতো ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তি ঞাণং পৱত্ততীতি? আমন্তা. ‘‘ই’’তি [ঈতি (স্যা. পী.)] চ ‘‘দ’’ন্তি চ ‘‘দু’’তি [দূতি (স্যা. পী.)] চ ‘‘খ’’ন্তি চ ঞাণং পৱত্ততীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ইদং দুক্খন্তিকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৱগ্গো

(১১২) ৭. ইদ্ধিবলকথা

৬২১. ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. ইদ্ধিমযিকো সো আযু, ইদ্ধিমযিকা সা গতি, ইদ্ধিমযিকো সো অত্তভাৱপ্পটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. অতীতং কপ্পং তিট্ঠেয্য, অনাগতং কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. দ্ৱে কপ্পে তিট্ঠেয্য, তযো কপ্পে তিট্ঠেয্য, চত্তাৰো কপ্পে তিট্ঠেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. সতি জীৱিতে জীৱিতাৱসেসে তিট্ঠেয্য, অসতি জীৱিতে জীৱিতাৱসেসে তিট্ঠেয্যাতি? সতি জীৱিতে জীৱিতাৱসেসে তিট্ঠেয্যাতি. হঞ্চি সতি জীৱিতে জীৱিতাৱসেসে তিট্ঠেয্য, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যা’’তি. অসতি জীৱিতে জীৱিতাৱসেসে তিট্ঠেয্যাতি, মতো তিট্ঠেয্য, কালঙ্কতো তিট্ঠেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬২২. ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. উপ্পন্নো ফস্সো মা নিৰুজ্ঝীতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… উপ্পন্না ৱেদনা…পে… উপ্পন্না সঞ্ঞা …পে… উপ্পন্না চেতনা…পে… উপ্পন্নং চিত্তং… উপ্পন্না সদ্ধা… উপ্পন্নং ৱীৰিযং… উপ্পন্না সতি… উপ্পন্নো সমাধি …পে… উপ্পন্না পঞ্ঞা মা নিৰুজ্ঝীতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. ৰূপং নিচ্চং হোতূতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং হোতূতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. জাতিধম্মা সত্তা মা জাযিংসূতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… জৰাধম্মা সত্তা মা জীৰিংসূতি…পে… ব্যাধিধম্মা সত্তা মা ব্যাধিযিংসূতি…পে… মৰণধম্মা সত্তা মা মীযিংসূতি লব্ভা ইদ্ধিযা পগ্গহেতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬২৩. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যা’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা বহুলীকতা যানীকতা ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা, সো আকঙ্খমানো কপ্পং ৱা তিট্ঠেয্য কপ্পাৱসেসং ৱা’’তি [দী. নি. ২.১৬৬; সং. নি. ৫.৮২২; উদা. ৫১]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি.

৬২৪. ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যাতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘চতুন্নং, ভিক্খৱে, ধম্মানং নত্থি কোচি পাটিভোগো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা দেৱো ৱা মাৰো ৱা ব্ৰহ্মা ৱা কোচি ৱা লোকস্মিং! কতমেসং চতুন্নং? জৰাধম্মো ‘‘মা জীৰী’’তি নত্থি কোচি পাটিভোগো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা দেৱো ৱা মাৰো ৱা ব্ৰহ্মা ৱা কোচি ৱা লোকস্মিং. ব্যাধিধম্মো ‘‘মা ব্যাধিযী’’তি…পে… মৰণধম্মো ‘‘মা মীযী’’তি…পে… যানি খো পন তানি পুব্বে কতানি পাপকানি কম্মানি সংকিলেসিকানি পোনোব্ভৱিকানি [পোনোভৱিকানি (সী. পী.)] সদৰানি [নিস্সাৰানি (সী. পী. ক.), দুক্খুদ্ৰযানি (স্যা.)] দুক্খৱিপাকানি আযতিং জাতিজৰামৰণিযানি তেসং ৱিপাকো ‘‘মা নিব্বত্তী’’তি নত্থি কোচি পাটিভোগো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা দেৱো ৱা মাৰো ৱা ব্ৰহ্মা ৱা কোচি ৱা লোকস্মিং. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, চতুন্নং ধম্মানং নত্থি কোচি পাটিভোগো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা দেৱো ৱা মাৰো ৱা ব্ৰহ্মা ৱা কোচি ৱা লোকস্মি’’ন্তি [অ. নি. ৪.১৮২]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্যা’’তি.

ইদ্ধিবলকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৱগ্গো

(১১৩) ৮. সমাধিকথা

৬২৫. চিত্তসন্ততি সমাধীতি? আমন্তা. অতীতা চিত্তসন্ততি সমাধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… চিত্তসন্ততি সমাধীতি? আমন্তা. অনাগতা চিত্তসন্ততি সমাধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… চিত্তসন্ততি সমাধীতি? আমন্তা. ননু অতীতং নিৰুদ্ধং অনাগতং অজাতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং নিৰুদ্ধং অনাগতং অজাতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চিত্তসন্ততি সমাধী’’তি.

৬২৬. একচিত্তক্খণিকো সমাধীতি? আমন্তা. চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী সমাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সোতৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী…পে… ঘানৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী… জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী… কাযৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী…পে… অকুসলচিত্তসমঙ্গী …পে… ৰাগসহগতচিত্তসমঙ্গী…পে… দোসসহগতচিত্তসমঙ্গী…পে… মোহসহগতচিত্তসমঙ্গী…পে… অনোত্তপ্পসহগতচিত্তসমঙ্গী সমাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

চিত্তসন্ততি সমাধীতি? আমন্তা. অকুসলচিত্তসন্ততি সমাধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰাগসহগতা…পে… দোসসহগতা…পে… মোহসহগতা…পে… অনোত্তপ্পসহগতা চিত্তসন্ততি সমাধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ন ৱত্তব্বং – ‘‘চিত্তসন্ততি সমাধী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অহং খো, আৱুসো নিগণ্ঠা, পহোমি অনিঞ্জমানো কাযেন, অভাসমানো ৱাচং, সত্ত ৰত্তিন্দিৱানি [ৰত্তিদিৱানি (ক.)] একন্তসুখং পটিসংৱেদী ৱিহৰিতু’’ন্তি [ম. নি. ১.১৮০]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি চিত্তসন্ততি সমাধীতি.

সমাধিকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৱগ্গো

(১১৪) ৯. ধম্মট্ঠিততাকথা

৬২৭. ধম্মট্ঠিততা পৰিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায ঠিততা পৰিনিপ্ফন্নাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তায ঠিততা পৰিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায তাযেৱ নত্থি দুক্খস্সন্তকিৰিযা, নত্থি ৱট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপৰিনিব্বানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপস্স ঠিততা পৰিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায ঠিততা পৰিনিপ্ফন্নাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তায ঠিততা পৰিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায তাযেৱ নত্থি দুক্খস্সন্তকিৰিযা, নত্থি ৱট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপৰিনিব্বানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৱেদনায ঠিততা…পে… সঞ্ঞায ঠিততা…পে… সঙ্খাৰানং ঠিততা…পে… ৱিঞ্ঞাণস্স ঠিততা পৰিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায ঠিততা পৰিনিপ্ফন্নাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তায ঠিততা পৰিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায তাযেৱ নত্থি দুক্খস্সন্তকিৰিযা, নত্থি ৱট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপৰিনিব্বানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ধম্মট্ঠিততাকথা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমৱগ্গো

(১১৫) ১০. অনিচ্চতাকথা

৬২৮. অনিচ্চতা পৰিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায অনিচ্চতায অনিচ্চতা পৰিনিপ্ফন্নাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তায অনিচ্চতায অনিচ্চতা পৰিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায তাযেৱ নত্থি দুক্খস্সন্তকিৰিযা, নত্থি ৱট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপৰিনিব্বানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

জৰা পৰিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায জৰায জৰা পৰিনিপ্ফন্নাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তায জৰায জৰা পৰিনিপ্ফন্নাতি? আমন্তা. তায তাযেৱ নত্থি দুক্খস্সন্তকিৰিযা, নত্থি ৱট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপৰিনিব্বানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

মৰণং পৰিনিপ্ফন্নন্তি? আমন্তা. তস্স মৰণস্স মৰণং পৰিনিপ্ফন্নন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. তস্স মৰণস্স মৰণং পৰিনিপ্ফন্নন্তি? আমন্তা. তস্স তস্সেৱ নত্থি দুক্খস্সন্তকিৰিযা, নত্থি ৱট্টুপচ্ছেদো, নত্থি অনুপাদাপৰিনিব্বানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৬২৯. ৰূপং পৰিনিপ্ফন্নং, ৰূপস্স অনিচ্চতা অত্থীতি? আমন্তা. অনিচ্চতা পৰিনিপ্ফন্না, অনিচ্চতায অনিচ্চতা অত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপং পৰিনিপ্ফন্নং, ৰূপস্স জৰা অত্থীতি? আমন্তা. জৰা পৰিনিপ্ফন্না, জৰায জৰা অত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং পৰিনিপ্ফন্নং, ৰূপস্স ভেদো অত্থি, অন্তৰধানং অত্থীতি? আমন্তা. মৰণং পৰিনিপ্ফন্নং, মৰণস্স ভেদো অত্থি, অন্তৰধানং অত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৱেদনা …পে… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণং পৰিনিপ্ফন্নং, ৱিঞ্ঞাণস্স অনিচ্চতা অত্থীতি? আমন্তা. অনিচ্চতা পৰিনিপ্ফন্না, অনিচ্চতায অনিচ্চতা অত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… ৱিঞ্ঞাণং পৰিনিপ্ফন্নং, ৱিঞ্ঞাণস্স জৰা অত্থীতি? আমন্তা. জৰা পৰিনিপ্ফন্না, জৰায জৰা অত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৱিঞ্ঞাণং পৰিনিপ্ফন্নং, ৱিঞ্ঞাণস্স ভেদো অত্থি, অন্তৰধানং অত্থীতি? আমন্তা. মৰণং পৰিনিপ্ফন্নং, মৰণস্স ভেদো অত্থি, অন্তৰধানং অত্থীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনিচ্চতাকথা নিট্ঠিতা.

একাদসমৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

অনুসযা অব্যাকতা, অহেতুকা, চিত্তৱিপ্পযুত্তা, অঞ্ঞাণে ৱিগতে ঞাণী, ঞাণং চিত্তৱিপ্পযুত্তং, যত্থ সদ্দে [যত্থ সদ্দো (সী.), যথাসদ্দং (?)] ঞাণং পৱত্ততি, ইদ্ধিবলেন সমন্নাগতো কপ্পং তিট্ঠেয্য, চিত্তসন্ততি সমাধি, ধম্মট্ঠিততা, অনিচ্চতাতি.