৮. অট্ঠমৱগ্গো
(৭৩) ১. ছগতিকথা
৫০৩. ছ গতিযোতি? আমন্তা. ননু পঞ্চ গতিযো ৱুত্তা ভগৱতা – নিৰযো, তিৰচ্ছানযোনি, পেত্তিৱিসযো, মনুস্সা, দেৱাতি [ম. নি. ১.১৫৩]? আমন্তা. হঞ্চি পঞ্চ গতিযো ৱুত্তা ভগৱতা – নিৰযো, তিৰচ্ছানযোনি, পেত্তিৱিসযো, মনুস্সা, দেৱা; নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ছ গতিযো’’তি.
ছ গতিযোতি? আমন্তা. ননু কালকঞ্চিকা [কালকঞ্জিকা (সী. স্যা. কং.), কাড়কঞ্জকা (পী.)] সুৰা পেতানং সমানৱণ্ণা সমানভোগা সমানাহাৰা সমানাযুকা পেতেহি সহ আৱাহৱিৱাহং গচ্ছন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি কালকঞ্চিকা অসুৰা পেতানং সমানৱণ্ণা সমানভোগা সমানাহাৰা সমানাযুকা পেতেহি সহ আৱাহৱিৱাহং গচ্ছন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ছ গতিযো’’তি.
ছ গতিযোতি? আমন্তা. ননু ৱেপচিত্তিপৰিসা দেৱানং সমানৱণ্ণা সমানভোগা সমানাহাৰা সমানাযুকা দেৱেহি সহ আৱাহৱিৱাহং গচ্ছন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি ৱেপচিত্তিপৰিসা দেৱানং সমানৱণ্ণা সমানভোগা সমানাহাৰা সমানাযুকা দেৱেহি সহ আৱাহৱিৱাহং গচ্ছন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ছ গতিযো’’তি.
ছ গতিযোতি? আমন্তা. ননু ৱেপচিত্তিপৰিসা পুব্বদেৱাতি? আমন্তা. হঞ্চি ৱেপচিত্তিপৰিসা পুব্বদেৱা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ছ গতিযো’’তি.
৫০৪. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ছ গতিযো’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি অসুৰকাযোতি, আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অসুৰকাযো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ছ গতিযো’’তি.
ছগতিকথা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠমৱগ্গো
(৭৪) ২. অন্তৰাভৱকথা
৫০৫. অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. কামভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. ৰূপভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. অৰূপভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. কামভৱস্স চ ৰূপভৱস্স চ অন্তৰে অত্থি অন্তৰাভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. ৰূপভৱস্স চ অৰূপভৱস্স চ অন্তৰে অত্থি অন্তৰাভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কামভৱস্স চ ৰূপভৱস্স চ অন্তৰে নত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. হঞ্চি কামভৱস্স চ ৰূপভৱস্স চ অন্তৰে নত্থি অন্তৰাভৱো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তৰাভৱো’’তি. ৰূপভৱস্স চ অৰূপভৱস্স চ অন্তৰে নত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰূপভৱস্স চ অৰূপভৱস্স চ অন্তৰে নত্থি অন্তৰাভৱো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তৰাভৱো’’তি.
৫০৬. অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. পঞ্চমী সা যোনি, ছট্ঠমী সা গতি, অট্ঠমী সা ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি, দসমো সো সত্তাৱাসোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. অন্তৰাভৱো ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তৰাভৱূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তৰাভৱূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অন্তৰাভৱে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অন্তৰাভৱে অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অন্তৰাভৱো পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫০৭. অত্থি কামভৱো, কামভৱো ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি অন্তৰাভৱো, অন্তৰাভৱো ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি কামভৱূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি অন্তৰাভৱূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি কামভৱূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি অন্তৰাভৱূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামভৱে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. অন্তৰাভৱে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামভৱে অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অন্তৰাভৱে অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামভৱো পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? আমন্তা. অন্তৰাভৱো পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি ৰূপভৱো, ৰূপভৱো ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি অন্তৰাভৱো, অন্তৰাভৱো ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৰূপভৱূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি অন্তৰাভৱূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৰূপভৱূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি অন্তৰাভৱূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপভৱে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. অন্তৰাভৱে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপভৱে অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অন্তৰাভৱে অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপভৱো পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? আমন্তা. অন্তৰাভৱো পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি অৰূপভৱো, অৰূপভৱো ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি অন্তৰাভৱো, অন্তৰাভৱো ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অৰূপভৱূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি অন্তৰাভৱূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অৰূপভৱূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি অন্তৰাভৱূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপভৱে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. অন্তৰাভৱে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপভৱে অত্থি ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অন্তৰাভৱে অত্থি ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপভৱো চতুৱোকাৰভৱোতি? আমন্তা. অন্তৰাভৱো চতুৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫০৮. অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. সব্বেসঞ্ঞেৱ সত্তানং অত্থি অন্তৰাভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… সব্বেসঞ্ঞেৱ সত্তানং নত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. হঞ্চি সব্বেসঞ্ঞেৱ সত্তানং নত্থি অন্তৰাভৱো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তৰাভৱো’’তি.
অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. আনন্তৰিযস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তৰাভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… আনন্তৰিযস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. হঞ্চি আনন্তৰিযস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তৰাভৱো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তৰাভৱো’’তি.
ন আনন্তৰিযস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. আনন্তৰিযস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তৰাভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… আনন্তৰিযস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. ন আনন্তৰিযস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তৰাভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নিৰযূপগস্স পুগ্গলস্স…পে… অসঞ্ঞসত্তূপগস্স পুগ্গলস্স …পে… অৰূপূপগস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তৰাভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপূপগস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰূপূপগস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তৰাভৱো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তৰাভৱো’’তি.
ন অৰূপূপগস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. অৰূপূপগস্স পুগ্গলস্স অত্থি অন্তৰাভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপূপগস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. ন অৰূপূপগস্স পুগ্গলস্স নত্থি অন্তৰাভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫০৯. ন ৱত্তব্বং অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. ননু অন্তৰাপৰিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থীতি? আমন্তা. হঞ্চি অন্তৰাপৰিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থি, তেন ৱত ৰে [নো চ ৱত ৰে (সী. ক.), নো ৱত ৰে (স্যা.)] ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অন্তৰাভৱো’’তি.
অন্তৰাপৰিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থীতি কত্ৱা অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. উপহচ্চপৰিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থীতি কত্ৱা অত্থি উপহচ্চভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অন্তৰাপৰিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থীতি কত্ৱা অত্থি অন্তৰাভৱোতি? আমন্তা. অসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী পুগ্গলো…পে… সসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী পুগ্গলো অত্থীতি কত্ৱা অত্থি সসঙ্খাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অন্তৰাভৱকথা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠমৱগ্গো
(৭৫) ৩. কামগুণকথা
৫১০. পঞ্চেৱ কামগুণা কামধাতূতি? আমন্তা. ননু অত্থি তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ছন্দোতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ছন্দো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পঞ্চেৱ কামগুণা কামধাতূ’’তি. ননু অত্থি তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ৰাগো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ছন্দো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ছন্দৰাগো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো সঙ্কপ্পো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ৰাগো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তো সঙ্কপ্পৰাগো তপ্পটিসঞ্ঞুত্তা পীতি তপ্পটিসঞ্ঞুত্তং সোমনস্সং তপ্পটিসঞ্ঞুত্তং পীতিসোমনস্সন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি তপ্পটিসঞ্ঞুত্তং পীতিসোমনস্সং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পঞ্চেৱ কামগুণা কামধাতূ’’তি.
পঞ্চেৱ কামগুণা কামধাতূতি? আমন্তা. মনুস্সানং চক্খু ন কামধাতূতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মনুস্সানং সোতং…পে… মনুস্সানং ঘানং…পে… মনুস্সানং জিৱ্হা…পে… মনুস্সানং কাযো…পে… মনুস্সানং মনো ন কামধাতূতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মনুস্সানং মনো ন কামধাতূতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –
‘‘পঞ্চ কামগুণা লোকে, মনোচ্ছট্ঠা পৱেদিতা;
এত্থ ছন্দং ৱিৰাজেত্ৱা, এৱং দুক্খা পমুচ্চতী’’তি [সু. নি. ১৭৩; সং. নি. ১.৩০].
অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘মনুস্সানং মনো ন কামধাতূ’’তি.
৫১১. পঞ্চেৱ কামগুণা কামধাতূতি? আমন্তা. কামগুণা ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি কামগুণূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি কামগুণূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামগুণে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামগুণে অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামগুণা পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামগুণে সম্মাসম্বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, পচ্চেকসম্বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, সাৱকযুগং উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কামধাতু ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. কামগুণা ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি কামধাতূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি কামগুণূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি কামধাতূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি কামগুণূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কামধাতুযা সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. কামগুণে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… কামধাতুযা অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. কামগুণে অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামধাতু পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? আমন্তা. কামগুণা পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামধাতুযা সম্মাসম্বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, পচ্চেকসবুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, সাৱকযুগং উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. কামগুণে সম্মাসম্বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, পচ্চেকসম্বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, সাৱকযুগং উপ্পজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫১২. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পঞ্চেৱ কামগুণা কামধাতূ’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, কামগুণা! কতমে পঞ্চ? চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা, সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৱিঞ্ঞেয্যা গন্ধা…পে… জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা…পে… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা – ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ কামগুণা’’তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পঞ্চেৱ কামগুণা কামধাতূতি.
কামগুণকথা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠমৱগ্গো
(৭৬) ৪. কামকথা
৫১৩. পঞ্চেৱাযতনা কামাতি? আমন্তা. ননু অত্থি তপ্পটিসংযুত্তো ছন্দোতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি তপ্পটিসংযুত্তো ছন্দো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পঞ্চেৱাযতনা কামা’’তি. ননু অত্থি তপ্পটিসংযুত্তো ৰাগো তপ্পটিসংযুত্তো ছন্দো তপ্পটিসংযুত্তো ছন্দৰাগো তপ্পটিসংযুত্তো সঙ্কপ্পো তপ্পটিসংযুত্তো ৰাগো তপ্পটিসংযুত্তো সঙ্কপ্পৰাগো তপ্পটিসংযুত্তা পীতি তপ্পটিসংযুত্তং সোমনস্সং তপ্পটিসংযুত্তং পীতিসোমনস্সন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি তপ্পটিসংযুত্তং পীতিসোমনস্সং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পঞ্চেৱাযতনা কামা’’তি.
৫১৪. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পঞ্চেৱাযতনা কামা’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, কামগুণা! কতমে পঞ্চ? চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা…পে… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা – ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ কামগুণা’’তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পঞ্চেৱাযতনা কামাতি.
পঞ্চেৱাযতনা কামাতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, কামগুণা! কতমে পঞ্চ? চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা…পে… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা – ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ কামগুণা. অপি চ, ভিক্খৱে, নেতে কামা কামগুণা নামেতে অৰিযস্স ৱিনযে ৱুচ্চ’’ন্তি –
‘‘সঙ্কপ্পৰাগো পুৰিসস্স কামো,
ন তে কামা যানি চিত্ৰানি লোকে;
সঙ্কপ্পৰাগো পুৰিসস্স কামো,
তিট্ঠন্তি চিত্ৰানি তথেৱ লোকে;
অথেত্থ ধীৰা ৱিনযন্তি ছন্দ’’ন্তি [অ. নি. ৬.৬৩ নিব্বেধিকসুত্তে].
অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘পঞ্চেৱাযতনা কামা’’তি.
কামকথা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠমৱগ্গো
(৭৭) ৫. ৰূপধাতুকথা
৫১৫. ৰূপিনো ধম্মা ৰূপধাতূতি? আমন্তা. ৰূপং ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৰূপূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৰূপূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপে অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপং পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ৰূপধাতু ভৱো গতি…পে… অত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. ৰূপং ভৱো গতি…পে… অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৰূপধাতূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি ৰূপূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৰূপধাতূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি ৰূপূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ৰূপধাতুযা সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. ৰূপে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপধাতুযা অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ৰূপে অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপধাতু পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? আমন্তা. ৰূপং পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫১৬. ৰূপিনো ধম্মা ৰূপধাতু, কামধাতুযা অত্থি ৰূপন্তি? আমন্তা. সাৱ কামধাতু, সা ৰূপধাতূতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সাৱ কামধাতু, সা ৰূপধাতূতি? আমন্তা. কামভৱেন সমন্নাগতো পুগ্গলো দ্ৱীহি ভৱেহি সমন্নাগতো হোতি – কামভৱেন চ ৰূপভৱেন চাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.
ৰূপধাতুকথা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠমৱগ্গো
(৭৮) ৬. অৰূপধাতুকথা
৫১৭. অৰূপিনো ধম্মা অৰূপধাতূতি? আমন্তা. ৱেদনা ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৱেদনূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৱেদনূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনায সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনায অত্থি ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনা চতুৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অৰূপধাতু ভৱো গতি…পে… অত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. ৱেদনা ভৱো গতি…পে… অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অৰূপধাতূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি ৱেদনূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অৰূপধাতূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি ৱেদনূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অৰূপধাতুযা সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. ৱেদনায সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপধাতুযা অত্থি ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ৱেদনায অত্থি ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপধাতু চতুৱোকাৰভৱোতি? আমন্তা. ৱেদনা চতুৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫১৮. অৰূপিনো ধম্মা অৰূপধাতু, কামধাতুযা অত্থি ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. সাৱ কামধাতু, সা অৰূপধাতূতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সাৱ কামধাতু, সা অৰূপধাতূতি? আমন্তা. কামভৱেন সমন্নাগতো পুগ্গলো দ্ৱীহি ভৱেহি সমন্নাগতো হোতি – কামভৱেন চ অৰূপভৱেন চাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ৰূপিনো ধম্মা ৰূপধাতু, অৰূপিনো ধম্মা অৰূপধাতু, কামধাতুযা অত্থি ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. সাৱ কামধাতু, সা ৰূপধাতু, সা অৰূপধাতূতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সাৱ কামধাতু, সা ৰূপধাতু, সা অৰূপধাতূতি? আমন্তা. কামভৱেন সমন্নাগতো পুগ্গলো তীহি ভৱেহি সমন্নাগতো হোতি – কামভৱেন চ ৰূপভৱেন চ অৰূপভৱেন চাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অৰূপধাতুকথা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠমৱগ্গো
(৭৯) ৭. ৰূপধাতুযাআযতনকথা
৫১৯. অত্থি সড়াযতনিকো অত্তভাৱো ৰূপধাতুযাতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ঘানাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ গন্ধাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ জিৱ্হাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ৰসাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
নত্থি তত্থ গন্ধাযতনন্তি? আমন্তা. নত্থি তত্থ ঘানাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি তত্থ ৰসাযতনন্তি? আমন্তা. নত্থি তত্থ জিৱ্হাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি তত্থ ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? আমন্তা. নত্থি তত্থ কাযাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫২০. অত্থি তত্থ চক্খাযতনং, অত্থি ৰূপাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং, অত্থি গন্ধাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ চক্খাযতনং, অত্থি ৰূপাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ জিৱ্হাযতনং, অত্থি ৰসাযতনং…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং, অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ সোতাযতনং, অত্থি সদ্দাযতনং…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং, অত্থি ধম্মাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং, অত্থি গন্ধাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং, অত্থি ধম্মাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ জিৱ্হাযতনং, অত্থি ৰসাযতনন্তি…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং, অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি তত্থ ঘানাযতনং, নত্থি গন্ধাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ চক্খাযতনং, নত্থি ৰূপাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ ঘানাযতনং, নত্থি গন্ধাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ সোতাযতনং, নত্থি সদ্দাযতনং…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং, নত্থি ধম্মাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ জিৱ্হাযতনং, নত্থি ৰসাযতনং…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং, নত্থি ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ চক্খাযতনং, নত্থি ৰূপাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং, নত্থি ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? আমন্তা. অত্থি তত্থ সোতাযতনং, নত্থি সদ্দাযতনং …পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং, নত্থি ধম্মাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫২১. অত্থি তত্থ চক্খাযতনং অত্থি ৰূপাযতনং, তেন চক্খুনা তং ৰূপং পস্সতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং, তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ চক্খাযতনং অত্থি ৰূপাযতনং, তেন চক্খুনা তং ৰূপং পস্সতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ জিৱ্হাযতনং অত্থি ৰসাযতনং, তায জিৱ্হায তং ৰসং সাযতি…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনং, তেন কাযেন তং ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি তত্থ সোতাযতনং অত্থি সদ্দাযতনং…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং অত্থি ধম্মাযতনং, তেন মনেন তং ধম্মং ৱিজানাতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং, তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং অত্থি ধম্মাযতনং, তেন মনেন তং ধম্মং ৱিজানাতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ জিৱ্হাযতনং অত্থি ৰসাযতনং…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনং, তেন কাযেন তং ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং, ন চ তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ চক্খাযতনং অত্থি ৰূপাযতনং, ন চ তেন চক্খুনা তং ৰূপং পস্সতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং, ন চ তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ সোতাযতনং অত্থি সদ্দাযতনং…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং অত্থি ধম্মাযতনং, ন চ তেন মনেন তং ধম্মং ৱিজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি তত্থ জিৱ্হাযতনং অত্থি ৰসাযতনং…পে… অত্থি তত্থ কাযাযতনং অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনং, ন চ তেন কাযেন তং ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ সোতাযতনং অত্থি সদ্দাযতনং…পে… অত্থি তত্থ মনাযতনং অত্থি ধম্মাযতনং, ন চ তেন মনেন তং ধম্মং ৱিজানাতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫২২. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং, তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ মূলগন্ধো সাৰগন্ধো তচগন্ধো পত্তগন্ধো পুপ্ফগন্ধো ফলগন্ধো আমগন্ধো ৱিস্সগন্ধো সুগন্ধো দুগ্গন্ধোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি তত্থ জিৱ্হাযতনং অত্থি ৰসাযতনং, তায জিৱ্হায তং ৰসং সাযতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ মূলৰসো খন্ধৰসো তচৰসো পত্তৰসো পুপ্ফৰসো ফলৰসো অম্বিলং মধুৰং তিত্তকং কটুকং লোণিযং খাৰিযং লম্বিলং কসাৱো সাদু অসাদূতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অত্থি তত্থ কাযাযতনং অত্থি ফোট্ঠব্বাযতনং, তেন কাযেন তং ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? আমন্তা. অত্থি তত্থ কক্খড়ং মুদুকং সণ্হং ফৰুসং সুখসম্ফস্সং দুক্খসম্ফস্সং গৰুকং লহুকন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫২৩. ন ৱত্তব্বং – ‘‘সড়াযতনিকো অত্তভাৱো ৰূপধাতুযা’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি তত্থ ঘাননিমিত্তং জিৱ্হানিমিত্তং কাযনিমিত্তন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি তত্থ ঘাননিমিত্তং জিৱ্হানিমিত্তং কাযনিমিত্তং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সড়াযতনিকো অত্তভাৱো ৰূপধাতুযা’’তি.
ৰূপধাতুযা আযতনকথা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠমৱগ্গো
(৮০) ৮. অৰূপে ৰূপকথা
৫২৪. অত্থি ৰূপং অৰূপেসূতি? আমন্তা. ৰূপভৱো ৰূপগতি ৰূপসত্তাৱাসো ৰূপসংসাৰো ৰূপযোনি ৰূপত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অৰূপভৱো অৰূপগতি অৰূপসত্তাৱাসো অৰূপসংসাৰো অৰূপযোনি অৰূপত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰূপভৱো…পে… অৰূপত্তভাৱপটিলাভো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি ৰূপং অৰূপেসূ’’তি.
অত্থি ৰূপং অৰূপেসূতি? আমন্তা. পঞ্চৱোকাৰভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু চতুৱোকাৰভৱো…পে… অত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. হঞ্চি চতুৱোকাৰভৱো গতি…পে… অত্তভাৱপটিলাভো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি ৰূপং অৰূপেসূ’’তি.
৫২৫. অত্থি ৰূপং ৰূপধাতুযা, সো চ ৰূপভৱো ৰূপগতি ৰূপসত্তাৱাসো ৰূপসংসাৰো ৰূপযোনি ৰূপত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি ৰূপং অৰূপেসু, সো চ ৰূপভৱো ৰূপগতি…পে… ৰূপত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৰূপং ৰূপধাতুযা, সো চ পঞ্চৱোকাৰভৱো গতি…পে… অত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি ৰূপং অৰূপেসু, সো চ পঞ্চৱোকাৰভৱো গতি…পে… অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. অত্থি ৰূপং অৰূপেসু, সো চ অৰূপভৱো অৰূপগতি অৰূপসত্তাৱাসো অৰূপসংসাৰো অৰূপযোনি অৰূপত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি ৰূপং ৰূপধাতুযা [অৰূপধাতুযা (সব্বত্থ)], সো চ অৰূপভৱো অৰূপগতি…পে… অৰূপত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৰূপং অৰূপেসু, সো চ চতুৱোকাৰভৱো গতি…পে… অত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. অত্থি ৰূপং ৰূপধাতুযা [অৰূপধাতুযা (সব্বত্থ)], সো চ চতুৱোকাৰভৱো গতি…পে… অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫২৬. অত্থি ৰূপং অৰূপেসূতি? আমন্তা. ননু ৰূপানং নিস্সৰণং অৰূপং [ইতিৱু. ৭২; অ. নি. ৫.২০০; দী. নি. ৩.৩২১] ৱুত্তং ভগৱতাতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰূপানং নিস্সৰণং অৰূপং [ইতিৱু. ৭২; অ. নি. ৫.২০০; দী. নি. ৩.৩২১] ৱুত্তং ভগৱতা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি ৰূপং অৰূপেসূ’’তি.
ৰূপানং নিস্সৰণং অৰূপং ৱুত্তং ভগৱতা, অত্থি ৰূপং অৰূপেসূতি? আমন্তা. কামানং নিস্সৰণং নেক্খম্মং ৱুত্তং ভগৱতা, অত্থি নেক্খম্মেসু কামা, অত্থি অনাসৱেসু আসৱা, অত্থি অপৰিযাপন্নেসু পৰিযাপন্নাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অৰূপে ৰূপকথা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠমৱগ্গো
(৮১) ৯. ৰূপং কম্মন্তিকথা
৫২৭. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং কুসলন্তি? আমন্তা. সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো সমন্নাহাৰো মনসিকাৰো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো সমন্নাহাৰো মনসিকাৰো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং কুসল’’ন্তি.
কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো কুসলো সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং কুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… সদ্ধা… ৱীৰিযং… সতি… সমাধি…পে… পঞ্ঞা কুসলা সাৰম্মণা, অত্থি তায আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং কুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং কুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো কুসলো অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং কুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… সদ্ধা… ৱীৰিযং… সতি… সমাধি…পে… পঞ্ঞা কুসলা অনাৰম্মণা, নত্থি তায আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫২৮. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং কুসলন্তি? আমন্তা. যং কিঞ্চি কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপং সব্বং তং কুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং কুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু … আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু কুসলাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু… আপোধাতু … তেজোধাতু …পে… ৱাযোধাতু অব্যাকতাতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫২৯. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অনাৰম্মণং কুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অনাৰম্মণা কুসলাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অনাৰম্মণং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং … ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অনাৰম্মণা অব্যাকতাতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৩০. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং ফস্সৱিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং ফস্সৱিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং ফস্সৱিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু ফস্সৱিপ্পযুত্তা কুসলাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু ফস্সৱিপ্পযুত্তা অব্যাকতাতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৩১. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং কুসলন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অনাৰম্মণা ফস্সৱিপ্পযুত্তা কুসলাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অনাৰম্মণা ফস্সৱিপ্পযুত্তা অব্যাকতাতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৩২. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং কুসলন্তি? আমন্তা. সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি; নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং কুসল’’ন্তি.
কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো কুসলো সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং কুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… সদ্ধা… ৱীৰিযং… সতি… সমাধি…পে… পঞ্ঞা কুসলা সাৰম্মণা, অত্থি তায আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং কুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং কুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো কুসলো অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং কুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… সদ্ধা… ৱীৰিযং… সতি… সমাধি…পে… পঞ্ঞা কুসলা অনাৰম্মণা, নত্থি তায আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং কুসলন্তি? আমন্তা. যং কিঞ্চি কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপং সব্বং তং কুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… যথা কাযকম্মং তথা ৱচীকম্মন্তি.
৫৩৩. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো সমন্নাহাৰো মনসিকাৰো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো সমন্নাহাৰো মনসিকাৰো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো সমন্নাহাৰো মনসিকাৰো চেতনা পত্থনা পণিধি; নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অকুসল’’ন্তি.
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো অকুসলো সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অকুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… ৰাগো… দোসো… মোহো… মানো… দিট্ঠি… ৱিচিকিচ্ছা… থিনং… উদ্ধচ্চং… অহিৰিকং…পে… অনোত্তপ্পং অকুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অকুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অকুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো অকুসলো অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অকুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… ৰাগো… দোসো… মোহো… মানো… দিট্ঠি… ৱিচিকিচ্ছা… থিনং… উদ্ধচ্চং… অহিৰিকং…পে… অনোত্তপ্পং অকুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং কাযকম্মং ৰূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. যং কিঞ্চি অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপং সব্বং তং অকুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৩৪. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধি; নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অকুসল’’ন্তি.
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো অকুসলো সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অকুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা … চেতনা… ৰাগো… দোসো… মোহো… মানো… দিট্ঠি… ৱিচিকিচ্ছা… থিনং… উদ্ধচ্চং… অহিৰিকং…পে… অনোত্তপ্পং অকুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অকুসলং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অকুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো অকুসলো অনাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অকুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা… চেতনা… ৰাগো… দোসো… মোহো… মানো… দিট্ঠি… ৱিচিকিচ্ছা… থিনং… উদ্ধচ্চং… অহিৰিকং…পে… অনোত্তপ্পং অকুসলং অনাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. যং কিঞ্চি অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপং সব্বং তং অকুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৩৫. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অকুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অব্যাকতোতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৩৬. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অনাৰম্মণং অকুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং…পে… ৰসাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অনাৰম্মণো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অনাৰম্মণং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং…পে… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অনাৰম্মণো অব্যাকতোতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৩৭. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো ফস্সৱিপ্পযুত্তো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অনাৰম্মণো ফস্সৱিপ্পযুত্তো অব্যাকতোতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অকুসলন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অনাৰম্মণো ফস্সৱিপ্পযুত্তো অকুসলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৰূপাযতনং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং সদ্দাযতনং…পে… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং… ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো অনাৰম্মণো ফস্সৱিপ্পযুত্তো অব্যাকতোতি? আমন্তা. অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং ৱচীকম্মং ৰূপং অনাৰম্মণং ফস্সৱিপ্পযুত্তং অব্যাকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৩৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপং কুসলম্পি অকুসলম্পী’’তি? আমন্তা. ননু কাযকম্মং ৱচীকম্মং কুসলম্পি অকুসলম্পীতি? আমন্তা. হঞ্চি কাযকম্মং ৱচীকম্মং কুসলম্পি অকুসলম্পি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং কুসলম্পি অকুসলম্পী’’তি.
ৰূপং কুসলম্পি অকুসলম্পীতি? আমন্তা. চক্খাযতনং কুসলম্পি অকুসলম্পীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপং কুসলম্পি অকুসলম্পীতি? আমন্তা. সোতাযতনং…পে… ঘানাযতনং… জিৱ্হাযতনং… কাযাযতনং… ৰূপাযতনং… সদ্দাযতনং… গন্ধাযতনং… ৰসাযতনং … ফোট্ঠব্বাযতনং… পথৱীধাতু… আপোধাতু… তেজোধাতু…পে… ৱাযোধাতু অসুচি অস্সু লোহিতং সেদো কুসলোপি অকুসলোপীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কাযো ৰূপং, কাযকম্মং ৰূপন্তি? আমন্তা. মনো ৰূপং, মনোকম্মং ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… মনো অৰূপং, মনোকম্মং অৰূপন্তি? আমন্তা. কাযো অৰূপং, কাযকম্মং অৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কাযো ৰূপন্তি, কাযকম্মং ৰূপন্তি? আমন্তা. চক্খাযতনং ৰূপন্তি, চক্খুৱিঞ্ঞাণং ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কাযো ৰূপন্তি, কাযকম্মং ৰূপন্তি? আমন্তা. সোতাযতনং ৰূপন্তি, সোতৱিঞ্ঞাণং ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কাযো ৰূপন্তি, কাযকম্মং ৰূপন্তি? আমন্তা. ঘানাযতনং ৰূপন্তি, ঘানৱিঞ্ঞাণং ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কাযো ৰূপন্তি, কাযকম্মং ৰূপন্তি? আমন্তা. জিৱ্হাযতনং ৰূপন্তি, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কাযো ৰূপন্তি, কাযকম্মং ৰূপন্তি? আমন্তা. কাযাযতনং ৰূপন্তি, কাযৱিঞ্ঞাণং ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৩৯. ৰূপং কম্মন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘চেতনাহং, ভিক্খৱে, কম্মং ৱদামি; চেতযিত্ৱা কম্মং কৰোতি কাযেন ৱাচায মনসা’’তি [অ. নি. ৬.৬৩ নিব্বেধিকসুত্তে]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপং কম্ম’’ন্তি.
ৰূপং কম্মন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘কাযে ৱা, আনন্দ [হানন্দ (সং. নি. ২.২৫)], সতি কাযসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; ৱাচায ৱা, আনন্দ [হানন্দ (সং. নি. ২.২৫)], সতি ৱচীসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; মনে ৱা, আনন্দ [হানন্দ (সং. নি. ২.২৫)], সতি মনোসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খ’’ন্তি [সং. নি. ২.২৫; অ. নি. ৪.১৭১]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপং কম্ম’’ন্তি.
ৰূপং কম্মন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তিৱিধা, ভিক্খৱে, কাযসঞ্চেতনা অকুসলং কাযকম্মং দুক্খুদ্ৰযং দুক্খৱিপাকং; চতুব্বিধা, ভিক্খৱে, ৱচীসঞ্চেতনা অকুসলং ৱচীকম্মং দুক্খুদ্ৰযং দুক্খৱিপাকং; তিৱিধা, ভিক্খৱে, মনোসঞ্চেতনা অকুসলং মনোকম্মং দুক্খুদ্ৰযং দুক্খৱিপাকং; তিৱিধা, ভিক্খৱে, কাযসঞ্চেতনা কুসলং কাযকম্মং সুখুদ্ৰযং সুখৱিপাকং; চতুব্বিধা, ভিক্খৱে, ৱচীসঞ্চেতনা কুসলং ৱচীকম্মং সুখুদ্ৰযং সুখৱিপাকং; তিৱিধা, ভিক্খৱে, মনোসঞ্চেতনা কুসলং মনোকম্মং সুখুদ্ৰযং সুখৱিপাক’’ন্তি [অ. নি. ১০.২১৭ থোকং পন ৱিসদিসং]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপং কম্ম’’ন্তি.
ৰূপং কম্মন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সচাযং, আনন্দ, সমিদ্ধি মোঘপুৰিসো পাটলিপুত্তস্স [পোতলিপুত্তস্স (ম. নি. ৩.৩০০)] পৰিব্বাজকস্স এৱং পুট্ঠো এৱং ব্যাকৰেয্য – ‘সঞ্চেতনিযং, আৱুসো পাটলিপুত্ত, কম্মং কত্ৱা কাযেন ৱাচায মনসা সুখৱেদনিযং সুখং সো ৱেদযতি; সঞ্চেতনিযং, আৱুসো পাটলিপুত্ত, কম্মং কত্ৱা কাযেন ৱাচায মনসা দুক্খৱেদনিযং দুক্খং সো ৱেদযতি; সঞ্চেতনিযং, আৱুসো পাটলিপুত্ত, কম্মং কত্ৱা কাযেন ৱাচায মনসা অদুক্খমসুখৱেদনিযং অদুক্খমসুখং সো ৱেদযতী’তি, এৱং ব্যাকৰমানো খো, আনন্দ, সমিদ্ধি মোঘপুৰিসো পাটলিপুত্তস্স পৰিব্বাজকস্স সম্মা ব্যাকৰমানো ব্যাকৰেয্যা’’তি [ম. নি. ৩.৩০০]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপং কম্ম’’ন্তি.
ৰূপং কম্মন্তিকথা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠমৱগ্গো
(৮২) ১০. জীৱিতিন্দ্ৰিযকথা
৫৪০. নত্থি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. নত্থি ৰূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইৰিযনা ৱত্তনা পালনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৰূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইৰিযনা ৱত্তনা পালনাতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি ৰূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইৰিযনা ৱত্তনা পালনা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘নত্থি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিয’’ন্তি.
অত্থি অৰূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইৰিযনা ৱত্তনা পালনা, অত্থি অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অত্থি ৰূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইৰিযনা ৱত্তনা পালনা, অত্থি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি ৰূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইৰিযনা ৱত্তনা পালনা, নত্থি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অত্থি অৰূপীনং ধম্মানং আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইৰিযনা ৱত্তনা পালনা, নত্থি অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অৰূপীনং ধম্মানং আযু অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. ৰূপীনং ধম্মানং আযু ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপীনং ধম্মানং আযু ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিয’’ন্তি? আমন্তা. অৰূপীনং ধম্মানং আযু ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিয’’ন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৪১. ৰূপীনং ধম্মানং আযু অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অৰূপীনং ধম্মানং আযু ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অৰূপীনং ধম্মানং আযু ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিয’’ন্তি? আমন্তা. ৰূপীনং ধম্মানং আযু ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিয’’ন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ৰূপীনঞ্চ অৰূপীনঞ্চ ধম্মানং আযু অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. ৰূপীনঞ্চ অৰূপীনঞ্চ ধম্মানং আযু ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ৰূপীনঞ্চ অৰূপীনঞ্চ ধম্মানং আযু ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিয’’ন্তি? আমন্তা. ৰূপীনঞ্চ অৰূপীনঞ্চ ধম্মানং আযু ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিয’’ন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. নিৰোধং সমাপন্নস্স নত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৪২. নিৰোধং সমাপন্নস্স অত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি নিৰোধং সমাপন্নস্স অত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘নত্থি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিয’’ন্তি.
নিৰোধং সমাপন্নস্স অত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপৰিযাপন্নন্তি? সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নন্তি. নিৰোধং সমাপন্নস্স অত্থি সঙ্খাৰক্খন্ধোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
নিৰোধং সমাপন্নস্স অত্থি সঙ্খাৰক্খন্ধোতি? আমন্তা. নিৰোধং সমাপন্নস্স অত্থি ৱেদনাক্খন্ধো…পে… সঞ্ঞাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
নিৰোধং সমাপন্নস্স অত্থি ৱেদনাক্খন্ধো…পে… সঞ্ঞাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি? আমন্তা. ন নিৰোধং সমাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৪৩. নত্থি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অসঞ্ঞসত্তানং নত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘নত্থি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিয’’ন্তি. অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপৰিযাপন্নন্তি? সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নন্তি. অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি সঙ্খাৰক্খন্ধোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি সঙ্খাৰক্খন্ধোতি? আমন্তা. অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি ৱেদনাক্খন্ধো…পে… সঞ্ঞাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অসঞ্ঞসত্তানং অত্থি ৱেদনাক্খন্ধো…পে… সঞ্ঞাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি? আমন্তা. পঞ্চৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৪৪. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং জীৱিতিন্দ্ৰিযং উপপত্তেসিযে চিত্তে ভিজ্জমানে একদেসং ভিজ্জতীতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো উপপত্তেসিযে চিত্তে ভিজ্জমানে একদেসো ভিজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
উপপত্তেসিযেন চিত্তেন সমুট্ঠিতো ফস্সো উপপত্তেসিযে চিত্তে ভিজ্জমানে অনৱসেসো ভিজ্জতীতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন সমুট্ঠিতং জীৱিতিন্দ্ৰিযং উপপত্তেসিযে চিত্তে ভিজ্জমানে অনৱসেসং ভিজ্জতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৫৪৫. দ্ৱে জীৱিতিন্দ্ৰিযানীতি? আমন্তা. দ্ৱীহি জীৱিতেহি জীৱতি, দ্ৱীহি মৰণেহি মীযতীতি? আমন্তা [ন হেৱং ৱত্তব্বে (স্যা. কং. পী.)].
জীৱিতিন্দ্ৰিযকথা নিট্ঠিতা.