৯. নৱমৱগ্গো

(৮৪) ১. আনিসংসদস্সাৱীকথা

৫৪৭. আনিসংসদস্সাৱিস্স সংযোজনানং পহানন্তি? আমন্তা. ননু সঙ্খাৰে অনিচ্চতো মনসিকৰোতো সংযোজনা পহীযন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি সঙ্খাৰে অনিচ্চতো মনসিকৰোতো সংযোজনা পহীযন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘আনিসংসদস্সাৱিস্স সংযোজনানং পহান’’ন্তি.

ননু সঙ্খাৰে দুক্খতো…পে… ৰোগতো… গণ্ডতো… সল্লতো… অঘতো… আবাধতো… পৰতো… পলোকতো… ঈতিতো… উপদ্দৱতো… ভযতো… উপসগ্গতো… চলতো… পভঙ্গুতো… অদ্ধুৱতো… অতাণতো… অলেণতো… অসৰণতো… অসৰণীভূততো… ৰিত্ততো… তুচ্ছতো… সুঞ্ঞতো… অনত্ততো… আদীনৱতো…পে… ৱিপৰিণামধম্মতো মনসিকৰোতো সংযোজনা পহীযন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি সঙ্খাৰে ৱিপৰিণামধম্মতো মনসিকৰোতো সংযোজনা পহীযন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘আনিসংসদস্সাৱিস্স সংযোজনানং পহান’’ন্তি.

সঙ্খাৰে চ অনিচ্চতো মনসি কৰোতি নিব্বানে চ আনিসংসদস্সাৱী হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰে চ অনিচ্চতো মনসি কৰোতি নিব্বানে চ আনিসংসদস্সাৱী হোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰে চ দুক্খতো…পে… ৱিপৰিণামধম্মতো মনসি কৰোতি নিব্বানে চ আনিসংসদস্সাৱী হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰে চ ৱিপৰিণামধম্মতো মনসি কৰোতি নিব্বানে চ আনিসংসদস্সাৱী হোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৫৪৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘আনিসংসদস্সাৱিস্স সংযোজনানং পহান’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু নিব্বানে সুখানুপস্সী ৱিহৰতি সুখসঞ্ঞী সুখপটিসংৱেদী, সততং সমিতং অব্বোকিণ্ণং চেতসা অধিমুচ্চমানো পঞ্ঞায পৰিযোগাহমানো’’তি [অ. নি. ৭.১৯]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি আনিসংসদস্সাৱিস্স সংযোজনানং পহানন্তি.

আনিসংসদস্সাৱীকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৱমৱগ্গো

(৮৫) ২. অমতাৰম্মণকথা

৫৪৯. অমতাৰম্মণং সংযোজনন্তি? আমন্তা. অমতং সংযোজনিযং গন্থনিযং ওঘনিযং যোগনিযং নীৱৰণিযং পৰামট্ঠং উপাদানিযং সংকিলেসিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অমতং অসংযোজনিযং অগন্থনিযং…পে… অসংকিলেসিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অমতং অসংযোজনিযং…পে… অসংকিলেসিযং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অমতাৰম্মণং সংযোজন’’ন্তি.

অমতং আৰব্ভ ৰাগো উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. অমতং ৰাগট্ঠানিযং ৰজনিযং কমনিযং মদনিযং বন্ধনিযং মুচ্ছনিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অমতং ন ৰাগট্ঠানিযং ন ৰজনিযং ন কমনিযং ন মদনিযং ন বন্ধনিযং ন মুচ্ছনিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অমতং ন ৰাগট্ঠানিযং ন ৰজনিযং ন কমনিযং ন মদনিযং ন বন্ধনিযং ন মুচ্ছনিযং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অমতং আৰব্ভ ৰাগো উপ্পজ্জতী’’তি.

অমতং আৰব্ভ দোসো উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. অমতং দোসট্ঠানিযং কোপট্ঠানিযং পটিঘট্ঠানিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অমতং ন দোসট্ঠানিযং ন কোপট্ঠানিযং ন পটিঘট্ঠানিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অমতং ন দোসট্ঠানিযং ন কোপট্ঠানিযং ন পটিঘট্ঠানিযং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অমতং আৰব্ভ দোসো উপ্পজ্জতী’’তি.

অমতং আৰব্ভ মোহো উপ্পজ্জতীতি? আমন্তা. অমতং মোহট্ঠানিযং অঞ্ঞাণকৰণং অচক্খুকৰণং পঞ্ঞানিৰোধিযং ৱিঘাতপক্খিযং অনিব্বানসংৱত্তনিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু অমতং ন মোহট্ঠানিযং ন অঞ্ঞাণকৰণং ন অচক্খুকৰণং পঞ্ঞাবুদ্ধিযং অৱিঘাতপক্খিযং নিব্বানসংৱত্তনিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অমতং ন মোহট্ঠানিযং ন অঞ্ঞাণকৰণং…পে… নিব্বানসংৱত্তনিযং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অমতং আৰব্ভ মোহো উপ্পজ্জতী’’তি.

৫৫০. ৰূপং আৰব্ভ সংযোজনা উপ্পজ্জন্তি, ৰূপং সংযোজনিযং গন্থনিযং…পে… সংকিলেসিযন্তি? আমন্তা. অমতং আৰব্ভ সংযোজনা উপ্পজ্জন্তি, অমতং সংযোজনিযং…পে… সংকিলেসিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং আৰব্ভ ৰাগো উপ্পজ্জতি, ৰূপং ৰাগট্ঠানিযং ৰজনিযং কমনিযং মদনিযং বন্ধনিযং মুচ্ছনিযন্তি? আমন্তা. অমতং আৰব্ভ ৰাগো উপ্পজ্জতি, অমতং ৰাগট্ঠানিযং…পে… মুচ্ছনিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং আৰব্ভ দোসো উপ্পজ্জতি, ৰূপং দোসট্ঠানিযং কোপট্ঠানিযং পটিঘট্ঠানিযন্তি? আমন্তা. অমতং আৰব্ভ দোসো উপ্পজ্জতি, অমতং দোসট্ঠানিযং কোপট্ঠানিযং পটিঘট্ঠানিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং আৰব্ভ মোহো উপ্পজ্জতি, ৰূপং মোহট্ঠানিযং অঞ্ঞাণকৰণং…পে… অনিব্বানসংৱত্তনিযন্তি? আমন্তা. অমতং আৰব্ভ মোহো উপ্পজ্জতি, অমতং মোহট্ঠানিযং অঞ্ঞাণকৰণং…পে… অনিব্বানসংৱত্তনিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অমতং আৰব্ভ সংযোজনা উপ্পজ্জন্তি, অমতং অসংযোজনিযং অগন্থনিযং অনোঘনিযং অযোগনিযং অনীৱৰণিযং অপৰামট্ঠং অনুপাদানিযং অসংকিলেসিযন্তি? আমন্তা. ৰূপং আৰব্ভ সংযোজনা উপ্পজ্জন্তি, ৰূপং অসংযোজনিযং অগন্থনিযং…পে… অসংকিলেসিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অমতং আৰব্ভ ৰাগো উপ্পজ্জতি, অমতং ন ৰাগট্ঠানিযং ন ৰজনিযং ন কমনিযং ন মদনিযং ন বন্ধনিযং ন মুচ্ছনিযন্তি? আমন্তা. ৰূপং আৰব্ভ ৰাগো উপ্পজ্জতি, ৰূপং ন ৰাগট্ঠানিযং…পে… ন মুচ্ছনিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অমতং আৰব্ভ দোসো উপ্পজ্জতি, অমতং ন দোসট্ঠানিযং ন কোপট্ঠানিযং ন পটিঘট্ঠানিযন্তি? আমন্তা. ৰূপং আৰব্ভ দোসো উপ্পজ্জতি, ৰূপং ন দোসট্ঠানিযং ন কোপট্ঠানিযং ন পটিঘট্ঠানিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অমতং আৰব্ভ মোহো উপ্পজ্জতি, অমতং ন মোহট্ঠানিযং ন অঞ্ঞাণকৰণং…পে… নিব্বানসংৱত্তনিযন্তি? আমন্তা. ৰূপং আৰব্ভ মোহো উপ্পজ্জতি, ৰূপং ন মোহট্ঠানিযং ন অঞ্ঞাণকৰণং…পে… নিব্বানসংৱত্তনিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৫৫১. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অমতাৰম্মণং সংযোজন’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘নিব্বানং নিব্বানতো সঞ্জানাতি, নিব্বানং নিব্বানতো সঞ্জানিত্ৱা নিব্বানং মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং মঞ্ঞতি, নিব্বানতো মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি মঞ্ঞতি, নিব্বানং অভিনন্দতী’’তি [ম. নি. ১.৬]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি অমতাৰম্মণং সংযোজনন্তি.

অমতাৰম্মণকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৱমৱগ্গো

(৮৬) ৩. ৰূপং সাৰম্মণন্তিকথা

৫৫২. ৰূপং সাৰম্মণন্তি? আমন্তা. অত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো সমন্নাহাৰো মনসিকাৰো চেতনা পত্থনা পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু নত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং সাৰম্মণ’’ন্তি.

ফস্সো সাৰম্মণো, অত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৱেদনা…পে… সঞ্ঞা চেতনা চিত্তং সদ্ধা ৱীৰিযং সতি সমাধি পঞ্ঞা ৰাগো দোসো মোহো মানো দিট্ঠি ৱিচিকিচ্ছা থিনং উদ্ধচ্চং অহিৰিকং…পে… অনোত্তপ্পং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৰূপং সাৰম্মণং, অত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং সাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ফস্সো সাৰম্মণো, নত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৰূপং সাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? আমন্তা. ৱেদনা…পে… অনোত্তপ্পং সাৰম্মণং, নত্থি তস্স আৱট্টনা আভোগো…পে… পণিধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৫৫৩. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৰূপং সাৰম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৰূপং সপ্পচ্চযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ৰূপং সপ্পচ্চযং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং সাৰম্মণ’’ন্তি.

ৰূপং সাৰম্মণন্তিকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৱমৱগ্গো

(৮৭) ৪. অনুসযা অনাৰম্মণকথা

৫৫৪. অনুসযা অনাৰম্মণাতি? আমন্তা. ৰূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কামৰাগানুসযো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং কামৰাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৱৰণং অনাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং কামৰাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৱৰণং সাৰম্মণন্তি? আমন্তা. কামৰাগানুসযো সাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কামৰাগানুসযো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপৰিযাপন্নোতি? সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নোতি. সঙ্খাৰক্খন্ধো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰক্খন্ধো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কামৰাগানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. কামৰাগো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামৰাগো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো সাৰম্মণোতি? আমন্তা. কামৰাগানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো সাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কামৰাগানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো অনাৰম্মণো, কামৰাগো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো সাৰম্মণোতি? আমন্তা. সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো সাৰম্মণো একদেসো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো সাৰম্মণো একদেসো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো একদেসো সাৰম্মণো একদেসো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৫৫৫. পটিঘানুসযো মানানুসযো দিট্ঠানুসযো ৱিচিকিচ্ছানুসযো ভৱৰাগানুসযো অৱিজ্জানুসযো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণং অনাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো…পে… অৱিজ্জানীৱৰণং সাৰম্মণন্তি? আমন্তা. অৱিজ্জানুসযো সাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱিজ্জানুসযো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপৰিযাপন্নোতি? সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নোতি. সঙ্খাৰক্খন্ধো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰক্খন্ধো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱিজ্জানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. অৱিজ্জা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না অনাৰম্মণাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৱিজ্জা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না সাৰম্মণাতি? আমন্তা. অৱিজ্জানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো সাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱিজ্জানুসযো সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নো অনাৰম্মণো, অৱিজ্জা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না সাৰম্মণাতি? আমন্তা. সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো সাৰম্মণো একদেসো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো সাৰম্মণো একদেসো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো একদেসো সাৰম্মণো একদেসো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৫৫৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অনুসযা অনাৰম্মণা’’তি? আমন্তা. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৱত্তমানে সানুসযোতি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অত্থি তেসং অনুসযানং আৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি অনুসযা অনাৰম্মণাতি. পুথুজ্জনো কুসলাব্যাকতে চিত্তে ৱত্তমানে সৰাগোতি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অত্থি তস্স ৰাগস্স আৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. তেন হি ৰাগো অনাৰম্মণোতি.

অনুসযা অনাৰম্মণাতিকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৱমৱগ্গো

(৮৮) ৫. ঞাণং অনাৰম্মণন্তিকথা

৫৫৭. ঞাণং অনাৰম্মণন্তি? আমন্তা. ৰূপং নিব্বানং চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ঞাণং অনাৰম্মণন্তি? আমন্তা. পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞাবলং সম্মাদিট্ঠি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞাবলং সম্মাদিট্ঠি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো সাৰম্মণোতি? আমন্তা. ঞাণং সাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ঞাণং অনাৰম্মণন্তি? আমন্তা. কতমক্খন্ধপৰিযাপন্নন্তি? সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নন্তি. সঙ্খাৰক্খন্ধো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰক্খন্ধো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ঞাণং সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নং অনাৰম্মণন্তি? আমন্তা. পঞ্ঞা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না অনাৰম্মণাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পঞ্ঞা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না সাৰম্মণাতি? আমন্তা. ঞাণং সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নং সাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ঞাণং সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নং অনাৰম্মণং, পঞ্ঞা সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্না সাৰম্মণাতি? আমন্তা. সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো সাৰম্মণো একদেসো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰক্খন্ধো একদেসো সাৰম্মণো একদেসো অনাৰম্মণোতি? আমন্তা. ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো একদেসো সাৰম্মণো একদেসো অনাৰম্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৫৫৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ঞাণং অনাৰম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. অৰহা চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী ঞাণীতি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অত্থি তস্স ঞাণস্স আৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি ঞাণং অনাৰম্মণন্তি. অৰহা চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী পঞ্ঞৱাতি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অত্থি তায পঞ্ঞায আৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. তেন হি পঞ্ঞা অনাৰম্মণাতি.

ঞাণং অনাৰম্মণন্তিকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৱমৱগ্গো

(৮৯) ৬. অতীতানাগতাৰম্মণকথা

৫৫৯. অতীতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণন্তি? আমন্তা. ননু অতীতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতাৰম্মণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণ’’ন্তি. অতীতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণন্তি মিচ্ছা. হঞ্চি ৱা পন অনাৰম্মণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতাৰম্মণ’’ন্তি. অনাৰম্মণং অতীতাৰম্মণন্তি মিচ্ছা.

অতীতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণন্তি? আমন্তা. ননু অতীতং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণ’’ন্তি.

৫৬০. অনাগতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণন্তি? আমন্তা. ননু অনাগতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগতাৰম্মণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণ’’ন্তি. অনাগতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণন্তি মিচ্ছা. হঞ্চি ৱা পন অনাৰম্মণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগতাৰম্মণ’’ন্তি. অনাৰম্মণং অনাগতাৰম্মণন্তি মিচ্ছা.

অনাগতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণন্তি? আমন্তা. ননু অনাগতং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগতং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণ’’ন্তি.

পচ্চুপ্পন্নং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধি, পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণং চিত্তং সাৰম্মণন্তি? আমন্তা. অতীতং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধি, অতীতাৰম্মণং চিত্তং সাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পচ্চুপ্পন্নং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধি, পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণং চিত্তং সাৰম্মণন্তি? আমন্তা. অনাগতং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধি, অনাগতাৰম্মণং চিত্তং সাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধি, অতীতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণন্তি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধি, পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধি, অনাগতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণন্তি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নং আৰব্ভ অত্থি আৱট্টনা…পে… পণিধি, পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৫৬১. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অতীতানাগতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. ননু অতীতানাগতং নত্থীতি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতানাগতং নত্থি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতানাগতাৰম্মণং চিত্তং অনাৰম্মণ’’ন্তি…পে….

অতীতানাগতাৰম্মণকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৱমৱগ্গো

(৯০) ৭. ৱিতক্কানুপতিতকথা

৫৬২. সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিতন্তি? আমন্তা. সব্বং চিত্তং ৱিচাৰানুপতিতং পীতানুপতিতং সুখানুপতিতং দুক্খানুপতিতং সোমনস্সানুপতিতং দোমনস্সানুপতিতং উপেক্খানুপতিতং সদ্ধানুপতিতং ৱীৰিযানুপতিতং সতানুপতিতং সমাধানুপতিতং পঞ্ঞানুপতিতং ৰাগানুপতিতং দোসানুপতিতং…পে… অনোত্তপ্পানুপতিতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিতন্তি? আমন্তা. ননু অত্থি অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিত’’ন্তি.

সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিতন্তি? আমন্তা. ননু অত্থি অৱিতক্কো অৱিচাৰো সমাধীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অৱিতক্কো অৱিচাৰো সমাধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিত’’ন্তি. সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিতন্তি? আমন্তা. ননু তযো সমাধী ৱুত্তা ভগৱতা – সৱিতক্কো সৱিচাৰো সমাধি, অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি, অৱিতক্কো অৱিচাৰো সমাধীতি [দী. নি. ৩.৩০৫, ৩৫৩]? আমন্তা. হঞ্চি তযো সমাধী ৱুত্তা ভগৱতা – সৱিতক্কো সৱিচাৰো সমাধি, অৱিতক্কো ৱিচাৰমত্তো সমাধি, অৱিতক্কো অৱিচাৰো সমাধি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিত’’ন্তি.

ৱিতক্কানুপতিতকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৱমৱগ্গো

(৯১) ৮. ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দকথা

৫৬৩. সব্বসো ৱিতক্কযতো ৱিচাৰযতো ৱিতক্কৱিপ্ফাৰো সদ্দোতি? আমন্তা. সব্বসো ফুসযতো ফস্সৱিপ্ফাৰো সদ্দো, সব্বসো ৱেদযতো ৱেদনাৱিপ্ফাৰো সদ্দো, সব্বসো সঞ্জানতো সঞ্ঞাৱিপ্ফাৰো সদ্দো, সব্বসো চেতযতো চেতনাৱিপ্ফাৰো সদ্দো, সব্বসো চিন্তযতো চিত্তৱিপ্ফাৰো সদ্দো, সব্বসো সৰতো সতিৱিপ্ফাৰো সদ্দো, সব্বসো পজানতো পঞ্ঞাৱিপ্ফাৰো সদ্দোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সব্বসো ৱিতক্কযতো ৱিচাৰযতো ৱিতক্কৱিপ্ফাৰো সদ্দোতি? আমন্তা. ৱিতক্কৱিপ্ফাৰো সদ্দো সোতৱিঞ্ঞেয্যো সোতস্মিং পটিহঞ্ঞতি সোতস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. ননু ৱিতক্কৱিপ্ফাৰো সদ্দো ন সোতৱিঞ্ঞেয্যো ন সোতস্মিং পটিহঞ্ঞতি ন সোতস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? আমন্তা. হঞ্চি ৱিতক্কৱিপ্ফাৰো সদ্দো ন সোতৱিঞ্ঞেয্যো ন সোতস্মিং পটিহঞ্ঞতি ন সোতস্স আপাথং আগচ্ছতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বসো ৱিতক্কযতো ৱিচাৰযতো ৱিতক্কৱিপ্ফাৰো সদ্দো’’তি.

ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৱমৱগ্গো

(৯২) ৯. ন যথাচিত্তস্স ৱাচাতিকথা

৫৬৪. ন যথাচিত্তস্স ৱাচাতি? আমন্তা. অফস্সকস্স ৱাচা অৱেদনকস্স ৱাচা অসঞ্ঞকস্স ৱাচা অচেতনকস্স ৱাচা অচিত্তকস্স ৱাচাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু সফস্সকস্স ৱাচা সৱেদনকস্স ৱাচা সসঞ্ঞকস্স ৱাচা সচেতনকস্স ৱাচা সচিত্তকস্স ৱাচাতি? আমন্তা. হঞ্চি সফস্সকস্স ৱাচা…পে… সচিত্তকস্স ৱাচা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৱাচা’’তি.

ন যথাচিত্তস্স ৱাচাতি? আমন্তা. অনাৱট্টেন্তস্স [অনাৱট্টন্তস্স (পী.), অনাৱজ্জন্তস্স (সী. স্যা. ক.) কথা. ৪৮৪ পস্সিতব্বং] ৱাচা…পে… অনাভোগস্স ৱাচা…পে… অপ্পণিদহন্তস্স ৱাচাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু আৱট্টেন্তস্স ৱাচা আভোগস্স ৱাচা…পে… পণিদহন্তস্স ৱাচাতি? আমন্তা. হঞ্চি আৱট্টেন্তস্স ৱাচা আভোগস্স ৱাচা পণিদহন্তস্স ৱাচা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৱাচা’’তি.

ন যথাচিত্তস্স ৱাচাতি? আমন্তা. ননু ৱাচা চিত্তসমুট্ঠানা চিত্তেন সহজাতা চিত্তেন সহ একুপ্পাদাতি? আমন্তা. হঞ্চি ৱাচা চিত্তসমুট্ঠানা চিত্তেন সহজাতা চিত্তেন সহ একুপ্পাদা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৱাচা’’তি.

ন যথাচিত্তস্স ৱাচাতি? আমন্তা. ন ভণিতুকামো ভণতি, ন কথেতুকামো কথেতি, ন আলপিতুকামো আলপতি, ন ৱোহৰিতুকামো ৱোহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ভণিতুকামো ভণতি, কথেতুকামো কথেতি, আলপিতুকামো আলপতি, ৱোহৰিতুকামো ৱোহৰতীতি? আমন্তা. হঞ্চি ভণিতুকামো ভণতি, কথেতুকামো কথেতি, আলপিতুকামো আলপতি, ৱোহৰিতুকামো ৱোহৰতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৱাচা’’তি.

৫৬৫. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৱাচা’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি কোচি ‘‘অঞ্ঞং ভণিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ভণতি, ‘‘অঞ্ঞং কথেস্সামী’’তি অঞ্ঞং কথেতি, ‘‘অঞ্ঞং আলপিস্সামী’’তি অঞ্ঞং আলপতি, ‘‘অঞ্ঞং ৱোহৰিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ৱোহৰতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি ‘‘অঞ্ঞং ভণিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ভণতি,…পে… ‘‘অঞ্ঞং ৱোহৰিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ৱোহৰতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স ৱাচা’’তি.

ন যথাচিত্তস্স ৱাচাতিকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৱমৱগ্গো

(৯৩) ১০. ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তিকথা

৫৬৬. ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. অফস্সকস্স কাযকম্মং…পে… অচিত্তকস্স কাযকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু সফস্সকস্স কাযকম্মং…পে… সচিত্তকস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি সফস্সকস্স কাযকম্মং…পে… সচিত্তকস্স কাযকম্মং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি.

ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. অনাৱট্টেন্তস্স কাযকম্মং…পে… অপ্পণিদহন্তস্স কাযকম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু আৱট্টেন্তস্স কাযকম্মং…পে… পণিদহন্তস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি আৱট্টেন্তস্স কাযকম্মং…পে… পণিদহন্তস্স কাযকম্মং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি.

ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. ননু কাযকম্মং চিত্তসমুট্ঠানং চিত্তেন সহজাতং চিত্তেন সহ একুপ্পাদন্তি? আমন্তা. হঞ্চি কাযকম্মং চিত্তসমুট্ঠানং চিত্তেন সহজাতং চিত্তেন সহ একুপ্পাদং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি.

ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তি? আমন্তা. ন অভিক্কমিতুকামো অভিক্কমতি, ন পটিক্কমিতুকামো পটিক্কমতি, ন আলোকেতুকামো আলোকেতি, ন ৱিলোকেতুকামো ৱিলোকেতি, ন সমিঞ্জিতুকামো সমিঞ্জেতি, ন পসাৰেতুকামো পসাৰেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. ননু অভিক্কমিতুকামো অভিক্কমতি, পটিক্কমিতুকামো পটিক্কমতি, আলোকেতুকামো আলোকেতি, ৱিলোকেতুকামো ৱিলোকেতি, সমিঞ্জিতুকামো সমিঞ্জেতি, পসাৰেতুকামো পসাৰেতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অভিক্কমিতুকামো অভিক্কমতি…পে… পসাৰেতুকামো পসাৰেতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি.

৫৬৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি? আমন্তা. ননু অত্থি কোচি ‘‘অঞ্ঞত্ৰ গচ্ছিস্সামী’’তি অঞ্ঞত্ৰ গচ্ছতি…পে… ‘‘অঞ্ঞং পসাৰেস্সামী’’তি অঞ্ঞং পসাৰেতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি ‘‘অঞ্ঞত্ৰ গচ্ছিস্সামী’’তি অঞ্ঞত্ৰ গচ্ছতি…পে… ‘‘অঞ্ঞং পসাৰেস্সামী’’তি অঞ্ঞং পসাৰেতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ন যথাচিত্তস্স কাযকম্ম’’ন্তি.

ন যথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তিকথা নিট্ঠিতা.

৯. নৱমৱগ্গো

(৯৪) ১১. অতীতানাগতসমন্নাগতকথা

৫৬৮. অতীতেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অতীতং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অতীতং নিৰুদ্ধং ৱিগতং ৱিপৰিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতেন সমন্নাগতো’’তি.

অনাগতেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অনাগতং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগতং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগতেন সমন্নাগতো’’তি.

৫৬৯. অতীতেন ৰূপক্খন্ধেন সমন্নাগতো, অনাগতেন ৰূপক্খন্ধেন সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেন ৰূপক্খন্ধেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. তীহি ৰূপক্খন্ধেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতেহি পঞ্চহি খন্ধেহি সমন্নাগতো, অনাগতেহি পঞ্চহি খন্ধেহি সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেহি পঞ্চহি খন্ধেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. পন্নৰসহি খন্ধেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতেন চক্খাযতনেন সমন্নাগতো, অনাগতেন চক্খাযতনেন সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেন চক্খাযতনেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. তীহি চক্খাযতনেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতেহি দ্ৱাদসহি আযতনেহি সমন্নাগতো, অনাগতেহি দ্ৱাদসহি আযতনেহি সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেহি দ্ৱাদসহি আযতনেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ছত্তিংসাযতনেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতায চক্খুধাতুযা সমন্নাগতো, অনাগতায চক্খুধাতুযা সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নায চক্খুধাতুযা সমন্নাগতোতি? আমন্তা. তীহি চক্খুধাতূহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতাহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সমন্নাগতো, অনাগতাহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নাহি অট্ঠাৰসহি ধাতূহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. চতুপঞ্ঞাসধাতূহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতেন চক্খুন্দ্ৰিযেন সমন্নাগতো, অনাগতেন চক্খুন্দ্ৰিযেন সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেন চক্খুন্দ্ৰিযেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. তীহি চক্খুন্দ্ৰিযেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতেহি বাৱীসতিন্দ্ৰিযেহি সমন্নাগতো, অনাগতেহি বাৱীসতিন্দ্ৰিযেহি সমন্নাগতো, পচ্চুপ্পন্নেহি বাৱীসতিন্দ্ৰিযেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ছসট্ঠিন্দ্ৰিযেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৫৭০. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অতীতানাগতেহি সমন্নাগতো’’তি? আমন্তা. ননু অত্থি অট্ঠৱিমোক্খঝাযী চতুন্নং ঝানানং নিকামলাভী নৱন্নং অনুপুব্বৱিহাৰসমাপত্তীনং লাভীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি অট্ঠৱিমোক্খঝাযী চতুন্নং ঝানানং নিকামলাভী নৱন্নং অনুপুব্বৱিহাৰসমাপত্তীনং লাভী, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতানাগতেহি সমন্নাগতো’’তি.

অতীতানাগতসমন্নাগতকথা নিট্ঠিতা.

নৱমৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

আনিসংসদস্সাৱিস্স সংযোজনানং পহানং, অমতাৰম্মণং সংযোজনং, ৰূপং সাৰম্মণং, অনুসযা অনাৰম্মণা, এৱমেৱং ঞাণং, অতীতানাগতাৰম্মণং চিত্তং, সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিতং, সব্বসো ৱিতক্কযতো ৱিচাৰযতো ৱিতক্কৱিপ্ফাৰো সদ্দো, ন যথাচিত্তস্স ৱাচা, তথেৱ কাযকম্মং অতীতানাগতেহি সমন্নাগতোতি.