(৬৭) ৫. পৰিভোগমযপুঞ্ঞকথা
৪৮৩. পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতীতি? আমন্তা. পৰিভোগমযো ফস্সো ৱড্ঢতি, ৱেদনা ৱড্ঢতি, সঞ্ঞা ৱড্ঢতি, চেতনা ৱড্ঢতি, চিত্তং ৱড্ঢতি, সদ্ধা ৱড্ঢতি, ৱীৰিযং ৱড্ঢতি, সতি ৱড্ঢতি, সমাধি ৱড্ঢতি, পঞ্ঞা ৱড্ঢতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতীতি? আমন্তা. লতা ৱিয ৱড্ঢতি, মালুৱা ৱিয ৱড্ঢতি, ৰুক্খো ৱিয ৱড্ঢতি, তিণং ৱিয ৱড্ঢতি, মুঞ্জপুঞ্জো ৱিয ৱড্ঢতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৪৮৪. পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দত্ৱা ন সমন্নাহৰতি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. অনাৱট্টেন্তস্স [অনাৱট্টন্তস্স (সী. পী. ক.), অনাৱজ্ঝন্তস্স (স্যা.)] হোতি… অনাভোগস্স হোতি… অসমন্নাহৰন্তস্স হোতি… অমনসিকৰোন্তস্স হোতি… অচেতযন্তস্স হোতি… অপত্থযন্তস্স হোতি… অপ্পণিদহন্তস্স হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু আৱট্টেন্তস্স হোতি… আভোগস্স হোতি… সমন্নাহৰন্তস্স হোতি… মনসিকৰোন্তস্স হোতি… চেতযন্তস্স হোতি… পত্থযন্তস্স হোতি… পণিদহন্তস্স হোতীতি? আমন্তা. হঞ্চি আৱট্টেন্তস্স হোতি… আভোগস্স হোতি… সমন্নাহৰন্তস্স হোতি… মনসিকৰোন্তস্স হোতি… চেতযন্তস্স হোতি… পত্থযন্তস্স হোতি… পণিদহন্তস্স হোতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতী’’তি.
৪৮৫. পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দত্ৱা কামৱিতক্কং ৱিতক্কেতি, ব্যাপাদৱিতক্কং ৱিতক্কেতি, ৱিহিংসাৱিতক্কং ৱিতক্কেতি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দ্ৱিন্নং ফস্সানং…পে… দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? আমন্তা. কুসলাকুসলা সাৱজ্জানৱজ্জা হীনপণীতা কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগা ধম্মা সম্মুখীভাৱং আগচ্ছন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কুসলাকুসলা সাৱজ্জানৱজ্জা হীনপণীতা কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগা ধম্মা সম্মুখীভাৱং আগচ্ছন্তীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, সুৱিদূৰৱিদূৰানি! কতমানি চত্তাৰি? নভঞ্চ, ভিক্খৱে, পথৱী চ – ইদং পঠমং সুৱিদূৰৱিদূৰং. ওৰিমঞ্চ, ভিক্খৱে, তীৰং সমুদ্দস্স পাৰিমঞ্চ তীৰং – ইদং দুতিযং সুৱিদূৰৱিদূৰং. যতো চ, ভিক্খৱে, ৱেৰোচনো অব্ভুদেতি যত্থ চ অত্থমেতি – ইদং ততিযং সুৱিদূৰৱিদূৰং. সতঞ্চ, ভিক্খৱে, ধম্মো অসতঞ্চ ধম্মো – ইদং চতুত্থং সুৱিদূৰৱিদূৰং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি সুৱিদূৰৱিদূৰানীতি.
‘‘নভঞ্চ দূৰে পথৱী চ দূৰে,
পাৰং সমুদ্দস্স তদাহু দূৰে;
যতো চ ৱেৰোচনো অব্ভুদেতি,
পভঙ্কৰো যত্থ চ অত্থমেতি.
‘‘ততো হৱে দূৰতৰং ৱদন্তি,
সতঞ্চ ধম্মং অসতঞ্চ ধম্মং;
অব্যাযিকো হোতি সতং সমাগমো,
যাৱম্পি তিট্ঠেয্য তথেৱ হোতি.
‘‘খিপ্পঞ্হি ৱেতি [খিপ্পংহৱেতি (বহূসু)] অসতং সমাগমো;
তস্মা সতং ধম্মো অসব্ভি আৰকা’’তি [অ. নি. ৪.৪৭].
অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘কুসলাকুসলা সাৱজ্জানৱজ্জা হীনপণীতা কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগা ধম্মা সম্মুখীভাৱং আগচ্ছন্তী’’তি.
৪৮৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –
‘‘আৰামৰোপা ৱনৰোপা, যে জনা সেতুকাৰকা;
পপঞ্চ উদপানঞ্চ, যে দদন্তি উপস্সযং.
‘‘তেসং দিৱা চ ৰত্তো চ, সদা পুঞ্ঞং পৱড্ঢতি;
ধম্মট্ঠা সীলসম্পন্না, তে জনা সগ্গগামিনো’’তি [সং. নি. ১.৪৭].
অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতীতি.
ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহাৰা সোৱগ্গিকা সুখৱিপাকা সগ্গসংৱত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্তন্তি! কতমে চত্তাৰো? যস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খু চীৱৰং পৰিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততি. যস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খু পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জমানো…পে… সেনাসনং পৰিভুঞ্জমানো…পে… গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পৰিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহাৰা সোৱগ্গিকা সুখৱিপাকা সগ্গসংৱত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্তন্তী’’তি [অ. নি. ৪.৫১]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতীতি.
৪৮৭. পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকো পটিগ্গহেত্ৱা ন পৰিভুঞ্জতি ছড্ডেতি ৱিস্সজ্জেতি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. হঞ্চি দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকো পটিগ্গহেত্ৱা ন পৰিভুঞ্জতি ছড্ডেতি ৱিস্সজ্জেতি, হোতি পুঞ্ঞং; নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতী’’তি.
পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতীতি? আমন্তা. দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকে পটিগ্গহিতে ৰাজানো ৱা হৰন্তি, চোৰা ৱা হৰন্তি, অগ্গি ৱা দহতি, উদকং ৱা ৱহতি, অপ্পিযা ৱা দাযাদা হৰন্তি, হোতি পুঞ্ঞন্তি? আমন্তা. হঞ্চি দাযকো দানং দেতি, পটিগ্গাহকে পটিগ্গহিতে ৰাজানো ৱা হৰন্তি, চোৰা ৱা হৰন্তি, অগ্গি ৱা দহতি, উদকং ৱা ৱহতি, অপ্পিযা ৱা দাযাদা হৰন্তি, হোতি পুঞ্ঞং; নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পৰিভোগমযং পুঞ্ঞং ৱড্ঢতী’’তি.
পৰিভোগমযপুঞ্ঞকথা নিট্ঠিতা.