৬. ছট্ঠৱগ্গো

(৫৩) ১. নিযামকথা

৪৪৫. নিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. নিব্বানং তাণং লেণং সৰণং পৰাযনং অচ্চুতং অমতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নিযামো অসঙ্খতো, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৱে তাণানি দ্ৱে লেণানি দ্ৱে সৰণানি দ্ৱে পৰাযনানি দ্ৱে অচ্চুতানি দ্ৱে অমতানি দ্ৱে নিব্বানানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দ্ৱে নিব্বানানীতি? আমন্তা. অত্থি দ্ৱিন্নং নিব্বানানং উচ্চনীচতা হীনপণীততা উক্কংসাৱকংসো সীমা ৱা ভেদো ৱা ৰাজি ৱা অন্তৰিকা ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. অত্থি কেচি নিযামং ওক্কমন্তি পটিলভন্তি উপ্পাদেন্তি সমুপ্পাদেন্তি উট্ঠাপেন্তি সমুট্ঠাপেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি জনেন্তি সঞ্জনেন্তীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি অসঙ্খতং ওক্কমন্তি পটিলভন্তি উপ্পাদেন্তি সমুপ্পাদেন্তি উট্ঠাপেন্তি সমুট্ঠাপেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি জনেন্তি সঞ্জনেন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৪৬. নিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. মগ্গো অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

মগ্গো সঙ্খতোতি? আমন্তা. নিযামো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সোতাপত্তিনিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. সোতাপত্তিমগ্গো অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সোতাপত্তিমগ্গো সঙ্খতোতি? আমন্তা. সোতাপত্তিনিযামো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সকদাগামিনিযামো…পে… অনাগামিনিযামো…পে… অৰহত্তনিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. অৰহত্তমগ্গো অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… অৰহত্তমগ্গো সঙ্খতোতি? আমন্তা. অৰহত্তনিযামো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সোতাপত্তিনিযামো অসঙ্খতো…পে… অৰহত্তনিযামো অসঙ্খতো, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. পঞ্চ অসঙ্খতানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পঞ্চ অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. পঞ্চ তাণানি…পে… অন্তৰিকা ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নিযামো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. মিচ্ছত্তনিযামো অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মিচ্ছত্তনিযামো সঙ্খতোতি? আমন্তা. সম্মত্তনিযামো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৪৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘নিযামো অসঙ্খতো’’তি? আমন্তা. নিযামে উপ্পজ্জ নিৰুদ্ধে অনিযতো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. তেন হি নিযামো অসঙ্খতোতি. মিচ্ছত্তনিযামে উপ্পজ্জ নিৰুদ্ধে অনিযতো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি মিচ্ছত্তনিযামো অসঙ্খতোতি.

নিযামকথা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠৱগ্গো

(৫৪) ২. পটিচ্চসমুপ্পাদকথা

৪৪৮. পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. নিব্বানং তাণং লেণং সৰণং পৰাযনং অচ্চুতং অমতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতো, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৱে তাণানি দ্ৱে লেণানি দ্ৱে সৰণানি দ্ৱে পৰাযনানি দ্ৱে অচ্চুতানি দ্ৱে অমতানি দ্ৱে নিব্বানানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দ্ৱে নিব্বানানীতি? আমন্তা. অত্থি দ্ৱিন্নং নিব্বানানং উচ্চনীচতা হীনপণীততা উক্কংসাৱকংসো সীমা ৱা ভেদো ৱা ৰাজি ৱা অন্তৰিকা ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৪৯. পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. অৱিজ্জা অসঙ্খতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৱিজ্জা সঙ্খতাতি? আমন্তা. পটিচ্চসমুপ্পাদো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা অসঙ্খতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা সঙ্খতাতি? আমন্তা. পটিচ্চসমুপ্পাদো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং অসঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং সঙ্খতন্তি? আমন্তা. পটিচ্চসমুপ্পাদো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং অসঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং সঙ্খতন্তি? আমন্তা. পটিচ্চসমুপ্পাদো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. জাতিপচ্চযা জৰামৰণং অসঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… জাতিপচ্চযা জৰামৰণং সঙ্খতন্তি? আমন্তা. পটিচ্চসমুপ্পাদো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৫০. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতো’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘জাতিপচ্চযা, ভিক্খৱে, জৰামৰণং. উপ্পাদা ৱা তথাগতানং অনুপ্পাদা ৱা তথাগতানং ঠিতাৱ সা ধাতু ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা ইদপ্পচ্চযতা. তং তথাগতো অভিসম্বুজ্ঝতি অভিসমেতি. অভিসম্বুজ্ঝিত্ৱা অভিসমেত্ৱা আচিক্খতি দেসেতি পঞ্ঞাপেতি পট্ঠপেতি ৱিৱৰতি ৱিভজতি উত্তানিং কৰোতি. ‘পস্সথা’তি চাহ – জাতিপচ্চযা, ভিক্খৱে, জৰামৰণং. ভৱপচ্চযা, ভিক্খৱে, জাতি…পে… অৱিজ্জাপচ্চযা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা. উপ্পাদা ৱা তথাগতানং অনুপ্পাদা ৱা তথাগতানং ঠিতাৱ সা ধাতু…পে… ‘পস্সথা’তি চাহ – অৱিজ্জাপচ্চযা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা. ইতি খো, ভিক্খৱে, যা তত্ৰ তথতা অৱিতথতা অনঞ্ঞথতা ইদপ্পচ্চযতা – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পটিচ্চসমুপ্পাদো’’তি [সং. নি. ২.২০]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতোতি.

৪৫১. অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰাতি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৱে তাণানি…পে… অন্তৰিকা ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰাতি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা, সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণন্তি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. তীণি অসঙ্খতানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. তীণি অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. তীণি তাণানি…পে… অন্তৰিকা ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰাতি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা, সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণন্তি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা…পে… জাতিপচ্চযা জৰামৰণন্তি যা তত্থ ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা অসঙ্খতা, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৱাদস অসঙ্খতানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দ্ৱাদস অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৱাদস তাণানি দ্ৱাদস লেণানি…পে… অন্তৰিকা ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পটিচ্চসমুপ্পাদকথা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠৱগ্গো

(৫৫) ৩. সচ্চকথা

৪৫২. চত্তাৰি সচ্চানি অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. চত্তাৰি তাণানি চত্তাৰি লেণানি চত্তাৰি সৰণানি চত্তাৰি পৰাযনানি চত্তাৰি অচ্চুতানি চত্তাৰি অমতানি চত্তাৰি নিব্বানানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… চত্তাৰি নিব্বানানীতি? আমন্তা. অত্থি চতুন্নং নিব্বানানং উচ্চনীচতা হীনপণীততা উক্কংসাৱকংসো সীমা ৱা ভেদো ৱা ৰাজি ৱা অন্তৰিকা ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দুক্খসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দুক্খং অসঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দুক্খসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. কাযিকং দুক্খং চেতসিকং দুক্খং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সউপাযাসা অসঙ্খতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সমুদযসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. সমুদযো অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সমুদযসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. কামতণ্হা ভৱতণ্হা ৱিভৱতণ্হা অসঙ্খতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মগ্গসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. মগ্গো অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মগ্গসচ্চং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দুক্খং সঙ্খতন্তি? আমন্তা. দুক্খসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কাযিকং দুক্খং চেতসিকং দুক্খং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সউপাযাসা সঙ্খতাতি? আমন্তা. দুক্খসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সমুদযো সঙ্খতোতি? আমন্তা. সমুদযসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… কামতণ্হা ভৱতণ্হা ৱিভৱতণ্হা সঙ্খতাতি? আমন্তা. সমুদযসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মগ্গো সঙ্খতোতি? আমন্তা. মগ্গসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি সঙ্খতোতি? আমন্তা. মগ্গসচ্চং সঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৫৩. নিৰোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিৰোধো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. দুক্খসচ্চং অসঙ্খতং, দুক্খং অসঙ্খতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নিৰোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিৰোধো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. সমুদযসচ্চং অসঙ্খতং, সমুদযো অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নিৰোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিৰোধো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. মগ্গসচ্চং অসঙ্খতং, মগ্গো অসঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দুক্খসচ্চং অসঙ্খতং, দুক্খং সঙ্খতন্তি? আমন্তা. নিৰোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিৰোধো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সমুদযসচ্চং অসঙ্খতং, সমুদযো সঙ্খতোতি? আমন্তা. নিৰোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিৰোধো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… মগ্গসচ্চং অসঙ্খতং, মগ্গো সঙ্খতোতি? আমন্তা. নিৰোধসচ্চং অসঙ্খতং, নিৰোধো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৫৪. ন ৱত্তব্বং – ‘‘চত্তাৰি সচ্চানি অসঙ্খতানী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, তথানি অৱিতথানি অনঞ্ঞথানি! কতমানি চত্তাৰি? ‘ইদং দুক্খ’ন্তি, ভিক্খৱে, তথমেতং অৱিতথমেতং অনঞ্ঞথমেতং…পে… ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি তথমেতং অৱিতথমেতং অনঞ্ঞথমেতং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি তথানি অৱিতথানি অনঞ্ঞথানী’’তি [সং. নি. ৫.১০৯০]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি চত্তাৰি সচ্চানি অসঙ্খতানীতি.

সচ্চকথা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠৱগ্গো

(৫৬) ৪. আৰুপ্পকথা

৪৫৫. আকাসানঞ্চাযতনং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. নিব্বানং তাণং লেণং সৰণং পৰাযনং অচ্চুতং অমতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… আকাসানঞ্চাযতনং অসঙ্খতং, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৱে তাণানি…পে… অন্তৰিকা ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

আকাসানঞ্চাযতনং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. আকাসানঞ্চাযতনং ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? আমন্তা. অসঙ্খতং ভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি অত্তভাৱপটিলাভোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি আকাসানঞ্চাযতনূপগং কম্মন্তি? আমন্তা. অত্থি অসঙ্খতূপগং কম্মন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি আকাসানঞ্চাযতনূপগা সত্তাতি? আমন্তা. অত্থি অসঙ্খতূপগা সত্তাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

আকাসানঞ্চাযতনে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? আমন্তা. অসঙ্খতে সত্তা জাযন্তি জীযন্তি মীযন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… আকাসানঞ্চাযতনে অত্থি ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অসঙ্খতে অত্থি ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… আকাসানঞ্চাযতনং চতুৱোকাৰভৱোতি? আমন্তা. অসঙ্খতং চতুৱোকাৰভৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৫৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘চত্তাৰো আৰুপ্পা অসঙ্খতা’’তি? আমন্তা. ননু চত্তাৰো আৰুপ্পা অনেজা ৱুত্তা ভগৱতাতি? আমন্তা. হঞ্চি চত্তাৰো আৰুপ্পা অনেজা ৱুত্তা ভগৱতা, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে ‘‘চত্তাৰো আৰুপ্পা অসঙ্খতা’’তি.

আৰুপ্পকথা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠৱগ্গো

(৫৭) ৫. নিৰোধসমাপত্তিকথা

৪৫৭. নিৰোধসমাপত্তি অসঙ্খতাতি? আমন্তা. নিব্বানং তাণং লেণং সৰণং পৰাযনং অচ্চুতং অমতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নিৰোধসমাপত্তি অসঙ্খতা, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৱে তাণানি…পে… অন্তৰিকা ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নিৰোধসমাপত্তি অসঙ্খতাতি? আমন্তা. অত্থি কেচি নিৰোধং সমাপজ্জন্তি পটিলভন্তি উপ্পাদেন্তি সমুপ্পাদেন্তি উট্ঠপেন্তি সমুট্ঠপেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি জনেন্তি সঞ্জনেন্তীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি অসঙ্খতং সমাপজ্জন্তি পটিলভন্তি উপ্পাদেন্তি সমুপ্পাদেন্তি উট্ঠপেন্তি সমুট্ঠপেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি জনেন্তি সঞ্জনেন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৫৮. নিৰোধা ৱোদানং ৱুট্ঠানং পঞ্ঞাযতীতি? আমন্তা. অসঙ্খতা ৱোদানং ৱুট্ঠানং পঞ্ঞাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নিৰোধং সমাপজ্জন্তস্স পঠমং নিৰুজ্ঝতি ৱচীসঙ্খাৰো, ততো কাযসঙ্খাৰো, ততো চিত্তসঙ্খাৰোতি? আমন্তা. অসঙ্খতং সমাপজ্জন্তস্স পঠমং নিৰুজ্ঝতি ৱচীসঙ্খাৰো, ততো কাযসঙ্খাৰো, ততো চিত্তসঙ্খাৰোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নিৰোধা ৱুট্ঠহন্তস্স পঠমং উপ্পজ্জতি চিত্তসঙ্খাৰো, ততো কাযসঙ্খাৰো, ততো ৱচীসঙ্খাৰোতি? আমন্তা. অসঙ্খতা ৱুট্ঠহন্তস্স পঠমং উপ্পজ্জতি চিত্তসঙ্খাৰো, ততো কাযসঙ্খাৰো, ততো ৱচীসঙ্খাৰোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নিৰোধা ৱুট্ঠিতং তযো ফস্সা ফুসন্তি – সুঞ্ঞতো ফস্সো, অনিমিত্তো ফস্সো, অপ্পণিহিতো ফস্সোতি? আমন্তা. অসঙ্খতা ৱুট্ঠিতং তযো ফস্সা ফুসন্তি – সুঞ্ঞতো ফস্সো, অনিমিত্তো ফস্সো, অপ্পণিহিতো ফস্সোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নিৰোধা ৱুট্ঠিতস্স ৱিৱেকনিন্নং চিত্তং হোতি ৱিৱেকপোণং ৱিৱেকপব্ভাৰন্তি? আমন্তা. অসঙ্খতা ৱুট্ঠিতস্স ৱিৱেকনিন্নং চিত্তং হোতি ৱিৱেকপোণং ৱিৱেকপব্ভাৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৫৯. ন ৱত্তব্বং – ‘‘নিৰোধসমাপত্তি অসঙ্খতা’’তি? আমন্তা. সঙ্খতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি নিৰোধসমাপত্তি অসঙ্খতাতি.

নিৰোধসমাপত্তিকথা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠৱগ্গো

(৫৮) ৬. আকাসকথা

৪৬০. আকাসো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. নিব্বানং তাণং লেণং সৰণং পৰাযনং অচ্চুতং অমতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… আকাসো অসঙ্খতো, নিব্বানং অসঙ্খতন্তি? আমন্তা. দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. দ্ৱে অসঙ্খতানীতি? আমন্তা. দ্ৱে তাণানি…পে… অন্তৰিকা ৱাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

আকাসো অসঙ্খতোতি? আমন্তা. অত্থি কেচি অনাকাসং আকাসং কৰোন্তীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি সঙ্খতং অসঙ্খতং কৰোন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি কেচি আকাসং অনাকাসং কৰোন্তীতি? আমন্তা. অত্থি কেচি অসঙ্খতং সঙ্খতং কৰোন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

আকাসে পক্খিনো গচ্ছন্তি, চন্দিমসূৰিযা গচ্ছন্তি, তাৰকৰূপানি গচ্ছন্তি, ইদ্ধিং ৱিকুব্বন্তি, বাহুং চালেন্তি, পাণিং চালেন্তি, লেড্ডুং খিপন্তি, লগুড়ং খিপন্তি, ইদ্ধিং [সত্তিং (?)] খিপন্তি, উসুং খিপন্তীতি? আমন্তা. অসঙ্খতে পক্খিনো গচ্ছন্তি, চন্দিমসূৰিযা গচ্ছন্তি, তাৰকৰূপানি গচ্ছন্তি, ইদ্ধিং ৱিকুব্বন্তি, বাহুং চালেন্তি, পাণিং চালেন্তি, লেড্ডুং খিপন্তি, লগুড়ং খিপন্তি, ইদ্ধিং খিপন্তি, উসুং খিপন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৬১. আকাসং পৰিৱাৰেত্ৱা ঘৰানি কৰোন্তি কোট্ঠানি কৰোন্তীতি? আমন্তা. অসঙ্খতং পৰিৱাৰেত্ৱা ঘৰানি কৰোন্তি কোট্ঠানি কৰোন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

উদপানে খঞ্ঞমানে অনাকাসো আকাসো হোতীতি? আমন্তা. সঙ্খতং অসঙ্খতং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

তুচ্ছউদপানে পূৰিযমানে, তুচ্ছকোট্ঠে পূৰিযমানে, তুচ্ছকুম্ভিযা পূৰিযমানায আকাসো অন্তৰধাযতীতি? আমন্তা. অসঙ্খতং অন্তৰধাযতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৬২. ন ৱত্তব্বং – ‘‘আকাসো অসঙ্খতো’’তি? আমন্তা. আকাসো সঙ্খতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি আকাসো অসঙ্খতোতি.

আকাসকথা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠৱগ্গো

(৫৯) ৭. আকাসো সনিদস্সনোতিকথা

৪৬৩. আকাসো সনিদস্সনোতি? আমন্তা. ৰূপং ৰূপাযতনং ৰূপধাতু নীলং পীতকং লোহিতকং ওদাতং চক্খুৱিঞ্ঞেয্যং চক্খুস্মিং পটিহঞ্ঞতি চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

আকাসো সনিদস্সনোতি? আমন্তা. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ আকাসঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে….

চক্খুঞ্চ পটিচ্চ আকাসঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ আকাসঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ [অত্থি (?)] সুত্তন্তোতি? নত্থি. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি [ম. নি. ১.৪০০; ৩.৪২১; সং. নি. ৪.৬০] – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ আকাসঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি.

৪৬৪. ন ৱত্তব্বং – ‘‘আকাসো সনিদস্সনো’’তি? আমন্তা. ননু পস্সতি দ্ৱিন্নং ৰুক্খানং অন্তৰং, দ্ৱিন্নং থম্ভানং অন্তৰং, তাড়চ্ছিদ্দং ৱাতপানচ্ছিদ্দন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি দ্ৱিন্নং ৰুক্খানং অন্তৰং, দ্ৱিন্নং থম্ভানং অন্তৰং, তাড়চ্ছিদ্দং ৱাতপানচ্ছিদ্দং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘আকাসো সনিদস্সনো’’তি.

আকাসো সনিদস্সনোতিকথা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠৱগ্গো

(৬০) ৮. পথৱীধাতু সনিদস্সনাতিআদিকথা

৪৬৫. পথৱীধাতু সনিদস্সনাতি? আমন্তা. ৰূপং ৰূপাযতনং ৰূপধাতু নীলং পীতকং লোহিতকং ওদাতং চক্খুৱিঞ্ঞেয্যং চক্খুস্মিং পটিহঞ্ঞতি চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পথৱীধাতু সনিদস্সনাতি? আমন্তা. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ পথৱীধাতুঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

চক্খুঞ্চ পটিচ্চ পথৱীধাতুঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ পথৱীধাতুঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? নত্থি. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ পথৱীধাতুঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি.

৪৬৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পথৱীধাতু সনিদস্সনা’’তি? আমন্তা. ননু পস্সতি ভূমিং পাসাণং পব্বতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি [পস্সসি (সী. স্যা. ক.) এৱমুপৰিপি] ভূমিং পাসাণং পব্বতং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পথৱীধাতু সনিদস্সনা’’তি…পে….

ন ৱত্তব্বং – ‘‘আপোধাতু সনিদস্সনা’’তি? আমন্তা. ননু পস্সতি উদকন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি উদকং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘আপোধাতু সনিদস্সনাতি…পে….

ন ৱত্তব্বং – তেজোধাতু সনিদস্সনাতি? আমন্তা. ননু পস্সতি অগ্গিং জলন্তন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি অগ্গিং জলন্তং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘তেজোধাতু সনিদস্সনা’’তি…পে….

ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৱাযোধাতু সনিদস্সনা’’তি? আমন্তা. ননু পস্সতি ৱাতেন ৰুক্খে সঞ্চালিযমানেতি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি ৱাতেন ৰুক্খে সঞ্চালিযমানে, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৱাযোধাতু সনিদস্সনা’’তি…পে….

পথৱীধাতু সনিদস্সনাতিআদিকথা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠৱগ্গো

(৬১) ৯. চক্খুন্দ্ৰিযং সনিদস্সনন্তিআদিকথা

৪৬৭. চক্খুন্দ্ৰিযং সনিদস্সনন্তি? আমন্তা. ৰূপং ৰূপাযতনং ৰূপধাতু…পে… চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

চক্খুন্দ্ৰিযং সনিদস্সনন্তি? আমন্তা. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

চক্খুঞ্চ পটিচ্চ চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? নত্থি. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি.

৪৬৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পঞ্চিন্দ্ৰিযানি সনিদস্সনানী’’তি? আমন্তা. ননু পস্সতি চক্খুং সোতং ঘানং জিৱ্হং কাযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি চক্খুং সোতং ঘানং জিৱ্হং কাযং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পঞ্চিন্দ্ৰিযানি সনিদস্সনানী’’তি…পে….

চক্খুন্দ্ৰিযং সনিদস্সনন্তিআদিকথা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠৱগ্গো

(৬২) ১০. কাযকম্মং সনিদস্সনন্তিকথা

৪৬৯. কাযকম্মং সনিদস্সনন্তি? আমন্তা. ৰূপং ৰূপাযতনং ৰূপধাতু নীলং পীতকং লোহিতকং ওদাতং চক্খুৱিঞ্ঞেয্যং চক্খুস্মিং পটিহঞ্ঞতি চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কাযকম্মং সনিদস্সনন্তি? আমন্তা. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ কাযকম্মঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

চক্খুঞ্চ পটিচ্চ কাযকম্মঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ কাযকম্মঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? নত্থি. ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি – অত্থেৱ সুত্তন্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ কাযকম্মঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি.

৪৭০. ন ৱত্তব্বং – ‘‘কাযকম্মং সনিদস্সন’’ন্তি? আমন্তা. ননু পস্সতি অভিক্কমন্তং পটিক্কমন্তং আলোকেন্তং ৱিলোকেন্তং সমিঞ্জেন্তং পসাৰেন্তন্তি? আমন্তা. হঞ্চি পস্সতি অভিক্কমন্তং পটিক্কমন্তং আলোকেন্তং ৱিলোকেন্তং সমিঞ্জেন্তং পসাৰেন্তং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘কাযকম্মং সনিদস্সন’’ন্তি.

কাযকম্মং সনিদস্সনন্তিকথা নিট্ঠিতা.

ছট্ঠৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

নিযমো অসঙ্খতো, পটিচ্চসমুপ্পাদো অসঙ্খতো, চত্তাৰি সচ্চানি অসঙ্খতানি, চত্তাৰো আৰুপ্পা অসঙ্খতা, নিৰোধসমাপত্তি অসঙ্খতা, আকাসো অসঙ্খতো, আকাসো সনিদস্সনো, চত্তাৰো মহাভূতা, পঞ্চিন্দ্ৰিযানি, তথেৱ কাযকম্মন্তি.