৫. পঞ্চমৱগ্গো

(৪৯) ৭. চিত্তাৰম্মণকথা

৪৩৬. চেতোপৰিযাযে ঞাণং চিত্তাৰম্মণঞ্ঞেৱ ন অঞ্ঞাৰম্মণন্তি? আমন্তা. ননু অত্থি কোচি ‘‘সৰাগং চিত্তং সৰাগং চিত্ত’’ন্তি পজানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি ‘‘সৰাগং চিত্তং সৰাগং চিত্ত’’ন্তি পজানাতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চেতোপৰিযাযে ঞাণং চিত্তাৰম্মণঞ্ঞেৱ ন অঞ্ঞাৰম্মণ’’ন্তি.

ননু অত্থি কোচি ৱীতৰাগং চিত্তং…পে… সদোসং চিত্তং… ৱীতদোসং চিত্তং… সমোহং চিত্তং… ৱীতমোহং চিত্তং… সংখিত্তং চিত্তং… ৱিক্খিত্তং চিত্তং… মহগ্গতং চিত্তং… অমহগ্গতং চিত্তং… সউত্তৰং চিত্তং… অনুত্তৰং চিত্তং… সমাহিতং চিত্তং… অসমাহিতং চিত্তং… ৱিমুত্তং চিত্তং…পে… অৱিমুত্তং চিত্তং ‘‘অৱিমুত্তং চিত্ত’’ন্তি পজানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি ‘‘অৱিমুত্তং চিত্তং অৱিমুত্তং চিত্ত’’ন্তি পজানাতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চেতোপৰিযাযে ঞাণং চিত্তাৰম্মণঞ্ঞেৱ ন অঞ্ঞাৰম্মণ’’ন্তি.

৪৩৭. ফস্সাৰম্মণে ঞাণং ৱত্তব্বং – ‘‘চেতোপৰিযাযে ঞাণ’’ন্তি? আমন্তা. হঞ্চি ফস্সাৰম্মণে ঞাণং ৱত্তব্বং চেতোপৰিযাযে ঞাণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চেতোপৰিযাযে ঞাণং চিত্তাৰম্মণঞ্ঞেৱ ন অঞ্ঞাৰম্মণ’’ন্তি. ৱেদনাৰম্মণে ঞাণং…পে… সঞ্ঞাৰম্মণে ঞাণং… চেতনাৰম্মণে ঞাণং… চিত্তাৰম্মণে ঞাণং… সদ্ধাৰম্মণে ঞাণং… ৱীৰিযাৰম্মণে ঞাণং… সতাৰম্মণে ঞাণং… সমাধাৰম্মণে ঞাণং… পঞ্ঞাৰম্মণে ঞাণং… ৰাগাৰম্মণে ঞাণং … দোসাৰম্মণে ঞাণং… মোহাৰম্মণে ঞাণং…পে… অনোত্তপ্পাৰম্মণে ঞাণং ৱত্তব্বং – ‘‘চেতোপৰিযাযে ঞাণ’’ন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অনোত্তপ্পাৰম্মণে ঞাণং ৱত্তব্বং চেতোপৰিযাযে ঞাণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চেতোপৰিযাযে ঞাণং চিত্তাৰম্মণঞ্ঞেৱ ন অঞ্ঞাৰম্মণ’’ন্তি.

ফস্সাৰম্মণে ঞাণং ন ৱত্তব্বং – ‘‘চেতোপৰিযাযে ঞাণ’’ন্তি? আমন্তা. ফস্সপৰিযাযে ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱেদনাৰম্মণে ঞাণং…পে… সঞ্ঞাৰম্মণে ঞাণং…পে… অনোত্তপ্পাৰম্মণে ঞাণং ন ৱত্তব্বং – ‘‘চেতোপৰিযাযে ঞাণ’’ন্তি? আমন্তা. অনোত্তপ্পপৰিযাযে ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪৩৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘চেতোপৰিযাযে ঞাণং চিত্তাৰম্মণঞ্ঞেৱ ন অঞ্ঞাৰম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. ননু চেতোপৰিযাযে ঞাণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি চেতোপৰিযাযে ঞাণং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘চেতোপৰিযাযে ঞাণং চিত্তাৰম্মণঞ্ঞেৱ ন অঞ্ঞাৰম্মণ’’ন্তি.

চিত্তাৰম্মণকথা নিট্ঠিতা.