২. দুতিযৱগ্গো

(১০) ১. পৰূপহাৰকথা

৩০৭. অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো ৰাগো কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং কামৰাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৱৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নত্থি অৰহতো ৰাগো কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং কামৰাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৱৰণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অৰহতো ৰাগো কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং কামৰাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৱৰণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠী’’তি.

অত্থি পুথুজ্জনস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি, অত্থি তস্স ৰাগো কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং কামৰাগসংযোজনং কামোঘো কামযোগো কামচ্ছন্দনীৱৰণন্তি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি, অত্থি তস্স ৰাগো কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং…পে… কামচ্ছন্দনীৱৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি, নত্থি তস্স ৰাগো কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং…পে… কামচ্ছন্দনীৱৰণন্তি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি, নত্থি তস্স ৰাগো কামৰাগো কামৰাগপৰিযুট্ঠানং…পে… কামচ্ছন্দনীৱৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. কেনট্ঠেনাতি? হন্দ হি মাৰকাযিকা দেৱতা অৰহতো অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তীতি.

মাৰকাযিকা দেৱতা অৰহতো অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তীতি? আমন্তা. অত্থি মাৰকাযিকানং দেৱতানং অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নত্থি মাৰকাযিকানং দেৱতানং অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি মাৰকাযিকানং দেৱতানং অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘মাৰকাযিকা দেৱতা অৰহতো অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তী’’তি.

মাৰকাযিকা দেৱতা অৰহতো অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তীতি? আমন্তা. মাৰকাযিকা দেৱতা অত্তনো অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তি, অঞ্ঞেসং অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তি, তস্স অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

মাৰকাযিকা দেৱতা নেৱ অত্তনো ন অঞ্ঞেসং ন তস্স অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তীতি? আমন্তা. হঞ্চি মাৰকাযিকা দেৱতা নেৱ অত্তনো ন অঞ্ঞেসং ন তস্স অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘মাৰকাযিকা দেৱতা অৰহতো অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তী’’তি.

মাৰকাযিকা দেৱতা অৰহতো অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তীতি? আমন্তা. লোমকূপেহি উপসংহৰন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩০৮. মাৰকাযিকা দেৱতা অৰহতো অসুচিং সুক্কৱিস্সট্ঠিং উপসংহৰন্তীতি? আমন্তা. কিং কাৰণাতি? হন্দ হি ৱিমতিং গাহযিস্সামাতি. অত্থি অৰহতো ৱিমতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো ৱিমতীতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো সত্থৰি ৱিমতি, ধম্মে ৱিমতি, সঙ্ঘে ৱিমতি, সিক্খায ৱিমতি, পুব্বন্তে ৱিমতি, অপৰন্তে ৱিমতি, পুব্বন্তাপৰন্তে ৱিমতি, ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ৱিমতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নত্থি অৰহতো সত্থৰি ৱিমতি, ধম্মে ৱিমতি, সঙ্ঘে ৱিমতি, সিক্খায ৱিমতি, পুব্বন্তে ৱিমতি, অপৰন্তে ৱিমতি, পুব্বন্তাপৰন্তে ৱিমতি, ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ৱিমতীতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অৰহতো সত্থৰি ৱিমতি…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ৱিমতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো ৱিমতী’’তি.

অত্থি পুথুজ্জনস্স ৱিমতি, অত্থি তস্স সত্থৰি ৱিমতি…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ৱিমতীতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো ৱিমতি, অত্থি তস্স সত্থৰি ৱিমতি…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ৱিমতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো ৱিমতি, নত্থি তস্স সত্থৰি ৱিমতি…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ৱিমতীতি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স ৱিমতি, নত্থি তস্স সত্থৰি ৱিমতি…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ৱিমতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি কিস্স নিস্সন্দোতি? অসিতপীতখাযিতসাযিতস্স নিস্সন্দোতি. অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি অসিতপীতখাযিতসাযিতস্স নিস্সন্দোতি? আমন্তা. যে কেচি অসন্তি পিৱন্তি খাদন্তি সাযন্তি, সব্বেসংযেৱ অত্থি অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

যে কেচি অসন্তি পিৱন্তি খাদন্তি সাযন্তি, সব্বেসংযেৱ অত্থি অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. দাৰকা অসন্তি পিৱন্তি খাদন্তি সাযন্তি, অত্থি দাৰকানং অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

পণ্ডকা অসন্তি পিৱন্তি খাদন্তি সাযন্তি, অত্থি পণ্ডকানং অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

দেৱা অসন্তি পিৱন্তি খাদন্তি সাযন্তি, অত্থি দেৱতানং অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩০৯. অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি অসিতপীতখাযিতসাযিতস্স নিস্সন্দোতি? আমন্তা. অত্থি তস্স আসযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহতো উচ্চাৰপস্সাৱো অসিতপীতখাযিতসাযিতস্স নিস্সন্দো, অত্থি তস্স আসযোতি? আমন্তা. অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি অসিতপীতখাযিতসাযিতস্স নিস্সন্দো, অত্থি তস্স আসযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি অসিতপীতখাযিতসাযিতস্স নিস্সন্দো, নত্থি তস্স আসযোতি? আমন্তা. অৰহতো উচ্চাৰপস্সাৱো অসিতপীতখাযিতসাযিতস্স নিস্সন্দো, নত্থি তস্স আসযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩১০. অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. অৰহা মেথুনং ধম্মং পটিসেৱেয্য, মেথুনং উপ্পাদেয্য [মেথুনং ধম্মং উপ্পাদেয্য (সী. স্যা.)], পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসেয্য, কাসিকচন্দনং পচ্চনুভৱেয্য, মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰেয্য, জাতৰূপৰজতং সাদিযেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অত্থি পুথুজ্জনস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি, পুথুজ্জনো মেথুনং ধম্মং পটিসেৱেয্য, মেথুনং উপ্পাদেয্য, পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসেয্য, কাসিকচন্দনং পচ্চনুভৱেয্য, মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰেয্য, জাতৰূপৰজতং সাদিযেয্যাতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি, অৰহা মেথুনং ধম্মং পটিসেৱেয্য, মেথুনং উপ্পাদেয্য, পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসেয্য, কাসিকচন্দনং পচ্চনুভৱেয্য, মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰেয্য, জাতৰূপৰজতং সাদিযেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি, ন চ অৰহা মেথুনং ধম্মং পটিসেৱেয্য, মেথুনং উপ্পাদেয্য, পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসেয্য, কাসিকচন্দনং পচ্চনুভৱেয্য, মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰেয্য, জাতৰূপৰজতং সাদিযেয্যাতি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি, ন চ পুথুজ্জনো মেথুনং ধম্মং পটিসেৱেয্য, মেথুনং উপ্পাদেয্য, পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসেয্য, কাসিকচন্দনং পচ্চনুভৱেয্য, মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰেয্য, জাতৰূপৰজতং সাদিযেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. ননু অৰহতো ৰাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো ৰাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠী’’তি.

অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. ননু অৰহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো… মানো পহীনো… দিট্ঠি পহীনা… ৱিচিকিচ্ছা পহীনা… থিনং পহীনং… উদ্ধচ্চং পহীনং… অহিৰিকং পহীনং…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৱত্থুকতং অনভাৱঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো অনোত্তপ্পং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৱত্থুকতং অনভাৱঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠী’’তি.

৩১১. অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. ননু অৰহতো ৰাগপ্পহানায মগ্গো ভাৱিতোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো ৰাগপ্পহানায মগ্গো ভাৱিতো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠী’’তি.

অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. ননু অৰহতো ৰাগপ্পহানায সতিপট্ঠানা ভাৱিতা…পে… সম্মপ্পধানা ভাৱিতা… ইদ্ধিপাদা ভাৱিতা… ইন্দ্ৰিযা ভাৱিতা… বলা ভাৱিতা…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতাতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো ৰাগপ্পহানায বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠী’’তি.

অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. ননু অৰহতো দোসপ্পহানায…পে… মোহপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতাতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো অনোত্তপ্পপহানায বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠী’’তি.

অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. ননু অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞাৱিমুত্তো উক্খিত্তপলিঘো সঙ্কিণ্ণপৰিখো অব্বূড়্হেসিকো নিৰগ্গড়ো অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসঞ্ঞুত্তো সুৱিজিতৱিজযো, দুক্খং তস্স পৰিঞ্ঞাতং, সমুদযো পহীনো, নিৰোধো সচ্ছিকতো, মগ্গো ভাৱিতো, অভিঞ্ঞেয্যং অভিঞ্ঞাতং, পৰিঞ্ঞেয্যং পৰিঞ্ঞাতং, পহাতব্বং পহীনং, ভাৱেতব্বং ভাৱিতং, সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো কতকৰণীযো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠী’’তি.

৩১২. অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? সধম্মকুসলস্স অৰহতো অত্থি অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠি, পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো নত্থি অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি. সধম্মকুসলস্স অৰহতো অত্থি অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো অত্থি অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো নত্থি অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অৰহতো নত্থি অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, অত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, অত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অৰহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং, অত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো অনোত্তপ্পং পহীনং, অত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগপ্পহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা…পে… দোসপ্পহানায…পে… মোহপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, অত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো অনোত্তপ্পপহানায বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, অত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, অত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, অত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, নত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, নত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং, নত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অৰহতো অনোত্তপ্পং পহীনং, নত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগপ্পহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা…পে… দোসপ্পহানায…পে… মোহপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, নত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অৰহতো অনোত্তপ্পপহানায বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, নত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. সধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নত্থি তস্স অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩১৩. অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘যে তে [যে কেচি (সী.)], ভিক্খৱে, ভিক্খূ পুথুজ্জনা সীলসম্পন্না সতা সম্পজানা নিদ্দং ওক্কমন্তি, তেসং অসুচি ন মুচ্চতি. যেপি তে, ভিক্খৱে, বাহিৰকা ইসযো কামেসু ৱীতৰাগা, তেসম্পি অসুচি ন মুচ্চতি. অট্ঠানমেতং, ভিক্খৱে, অনৱকাসো যং অৰহতো অসুচি মুচ্চেয্যা’’তি [মহাৱ. ৩৫৩ অত্থতো সমানং; অ. নি. ৫.২১০ পস্সিতব্বং]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো অসুচি সুক্কৱিস্সট্ঠী’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো পৰূপহাৰো’’তি? আমন্তা. ননু অৰহতো চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পৰে উপসংহৰেয্যুন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পৰে উপসংহৰেয্যুং, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো পৰূপহাৰো’’তি.

অৰহতো চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পৰে উপসংহৰেয্যুন্তি, অত্থি অৰহতো পৰূপহাৰোতি? আমন্তা. অৰহতো সোতাপত্তিফলং ৱা সকদাগামিফলং ৱা অনাগামিফলং ৱা অৰহত্তং ৱা পৰে উপসংহৰেয্যুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰূপহাৰকথা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযৱগ্গো

(১১) ২. অঞ্ঞাণকথা

৩১৪. অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. নত্থি অৰহতো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অৰহতো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অত্থি পুথুজ্জনস্স অঞ্ঞাণং, অত্থি তস্স অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণন্তি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণং, অত্থি তস্স অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণং, নত্থি তস্স অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণন্তি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স অঞ্ঞাণং, নত্থি তস্স অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অৰহা অঞ্ঞাণপকতো পাণং হনেয্য, অদিন্নং আদিযেয্য, মুসা ভণেয্য, পিসুণং ভণেয্য, ফৰুসং ভণেয্য, সম্ফং পলপেয্য, সন্ধিং ছিন্দেয্য, নিল্লোপং হৰেয্য, একাগাৰিযং কৰেয্য, পৰিপন্থে তিট্ঠেয্য, পৰদাৰং গচ্ছেয্য, গামঘাতং কৰেয্য, নিগমঘাতং কৰেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অত্থি পুথুজ্জনস্স অঞ্ঞাণং, পুথুজ্জনো অঞ্ঞাণপকতো পাণং হনেয্য, অদিন্নং আদিযেয্য, মুসা ভণেয্য…পে… গামঘাতং কৰেয্য, নিগমঘাতং কৰেয্যাতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণং, অৰহা অঞ্ঞাণপকতো পাণং হনেয্য, অদিন্নং আদিযেয্য…পে… গামঘাতং কৰেয্য, নিগমঘাতং কৰেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণং, ন চ অৰহা অঞ্ঞাণপকতো পাণং হনেয্য, অদিন্নং আদিযেয্য…পে… গামঘাতং কৰেয্য, নিগমঘাতং কৰেয্যাতি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স অঞ্ঞাণং, ন চ পুথুজ্জনো অঞ্ঞাণপকতো পাণং হনেয্য, অদিন্নং আদিযেয্য…পে… গামঘাতং কৰেয্য, নিগমঘাতং কৰেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো সত্থৰি অঞ্ঞাণং, ধম্মে অঞ্ঞাণং, সঙ্ঘে অঞ্ঞাণং, সিক্খায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপৰন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

নত্থি অৰহতো সত্থৰি অঞ্ঞাণং, ধম্মে অঞ্ঞাণং, সঙ্ঘে অঞ্ঞাণং, সিক্খায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপৰন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অৰহতো সত্থৰি অঞ্ঞাণং, ধম্মে অঞ্ঞাণং, সঙ্ঘে অঞ্ঞাণং…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অত্থি পুথুজ্জনস্স অঞ্ঞাণং, অত্থি তস্স সত্থৰি অঞ্ঞাণং, ধম্মে অঞ্ঞাণং, সঙ্ঘে অঞ্ঞাণং…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণং, অত্থি তস্স সত্থৰি অঞ্ঞাণং, ধম্মে অঞ্ঞাণং, সঙ্ঘে অঞ্ঞাণং…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণং, নত্থি তস্স সত্থৰি অঞ্ঞাণং, ধম্মে অঞ্ঞাণং, সঙ্ঘে অঞ্ঞাণং…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স অঞ্ঞাণং, নত্থি তস্স সত্থৰি অঞ্ঞাণং, ধম্মে অঞ্ঞাণং, সঙ্ঘে অঞ্ঞাণং…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

৩১৫. অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ননু অৰহতো ৰাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো ৰাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ননু অৰহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৱত্থুকতং অনভাৱঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো অনোত্তপ্পং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৱত্থুকতং অনভাৱঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ননু অৰহতো ৰাগপ্পহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতাতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো ৰাগপ্পহানায বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ননু অৰহতো দোসপ্পহানায…পে… মোহপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৱিতো …পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতাতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো অনোত্তপ্পপহানায বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ননু অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা ৱীতৰাগো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

৩১৬. অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? সধম্মকুসলস্স অৰহতো অত্থি অঞ্ঞাণং, পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো নত্থি অঞ্ঞাণন্তি. সধম্মকুসলস্স অৰহতো অত্থি অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো অত্থি অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো নত্থি অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অৰহতো নত্থি অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, অত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, অত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অৰহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং, অত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো অনোত্তপ্পং পহীনং, অত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগপ্পহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, অত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগপ্পহানায বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, অত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অৰহতো দোসপ্পহানায…পে… মোহপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, অত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো অনোত্তপ্পপহানায বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, অত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, অত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, অত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, নত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, নত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং, নত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অৰহতো অনোত্তপ্পং পহীনং, নত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগপ্পহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা…পে… দোসপ্পহানায মোহপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, নত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অৰহতো অনোত্তপ্পপহানায বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা, নত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. সধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো …পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নত্থি তস্স অঞ্ঞাণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩১৭. অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘জানতোহং [জানতাহং (সী.), জানত্ৱাহং (স্যা. পী. ক.)], ভিক্খৱে, পস্সতো আসৱানং খযং ৱদামি, নো অজানতো নো অপস্সতো. কিঞ্চ, ভিক্খৱে, জানতো কিং পস্সতো আসৱানং খযো হোতি? ‘ইতি ৰূপং, ইতি ৰূপস্স সমুদযো, ইতি ৰূপস্স অত্থঙ্গমো, ইতি ৱেদনা…পে… ইতি সঞ্ঞা… ইতি সঙ্খাৰা… ইতি ৱিঞ্ঞাণং, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি – এৱং খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো আসৱানং খযো হোতী’’তি [সং. নি. ৩.১০১; ইতিৱু. ১০২; সং. নি. ৫.১০৯৫]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘জানতোহং, ভিক্খৱে, পস্সতো আসৱানং খযং ৱদামি, নো অজানতো নো অপস্সতো. কিঞ্চ, ভিক্খৱে, জানতো কিং পস্সতো আসৱানং খযো হোতি? ‘ইদং দুক্খ’ন্তি – ভিক্খৱে, জানতো পস্সতো আসৱানং খযো হোতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি – জানতো পস্সতো আসৱানং খযো হোতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি – জানতো পস্সতো আসৱানং খযো হোতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি – জানতো পস্সতো আসৱানং খযো হোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো আসৱানং খযো হোতী’’তি [সং. নি. ৫.১০৯৫]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সব্বং, ভিক্খৱে, অনভিজানং অপৰিজানং অৱিৰাজযং অপ্পজহং অভব্বো দুক্খক্খযায, সব্বঞ্চ খো, ভিক্খৱে, অভিজানং পৰিজানং ৱিৰাজযং পজহং ভব্বো দুক্খক্খযাযা’’তি [সং. নি. ৪.২৬; ইতিৱু. ৭ ইতিৱুত্তকেপি]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –

‘‘সহাৱস্স দস্সনসম্পদায,

তযস্সু ধম্মা জহিতা ভৱন্তি;

সক্কাযদিট্ঠী ৱিচিকিচ্ছিতঞ্চ,

সীলব্বতং ৱাপি যদত্থি কিঞ্চি;

চতূহপাযেহি চ ৱিপ্পমুত্তো,

ছচ্চাভিঠানানি অভব্ব কাতু’’ন্তি.

অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘যস্মিং, ভিক্খৱে, সমযে অৰিযসাৱকস্স ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্ম’ন্তি, সহ দস্সনুপ্পাদা, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স তীণি সংযোজনানি পহীযন্তি – সক্কাযদিট্ঠি, ৱিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপৰামাসো’’তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি? আমন্তা. ননু অৰহা ইত্থিপুৰিসানং নামগোত্তং ন জানেয্য, মগ্গামগ্গং ন জানেয্য, তিণকট্ঠৱনপ্পতীনং নামং ন জানেয্যাতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা ইত্থিপুৰিসানং নামগোত্তং ন জানেয্য, মগ্গামগ্গং ন জানেয্য, তিণকট্ঠৱনপ্পতীনং নামং ন জানেয্য, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি.

অৰহা ইত্থিপুৰিসানং নামগোত্তং ন জানেয্য, মগ্গামগ্গং ন জানেয্য, তিণকট্ঠৱনপ্পতীনং নামং ন জানেয্যাতি, অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. অৰহা সোতাপত্তিফলং ৱা সকদাগামিফলং ৱা অনাগামিফলং ৱা অৰহত্তং ৱা ন জানেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অঞ্ঞাণকথা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযৱগ্গো

(১২) ৩. কঙ্খাকথা

৩১৮. অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো ৱিচিকিচ্ছা ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নত্থি অৰহতো ৱিচিকিচ্ছা ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণন্তি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অৰহতো ৱিচিকিচ্ছা ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি পুথুজ্জনস্স কঙ্খা, অত্থি তস্স ৱিচিকিচ্ছা ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণন্তি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো কঙ্খা, অত্থি তস্স ৱিচিকিচ্ছা ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো কঙ্খা, নত্থি তস্স ৱিচিকিচ্ছা ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণন্তি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স কঙ্খা, নত্থি তস্স ৱিচিকিচ্ছা ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো সত্থৰি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা, সঙ্ঘে কঙ্খা, সিক্খায কঙ্খা, পুব্বন্তে কঙ্খা, অপৰন্তে কঙ্খা, পুব্বন্তাপৰন্তে কঙ্খা, ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

নত্থি অৰহতো সত্থৰি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অৰহতো সত্থৰি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি পুথুজ্জনস্স কঙ্খা, অত্থি তস্স সত্থৰি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো কঙ্খা, অত্থি তস্স সত্থৰি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অত্থি অৰহতো কঙ্খা, নত্থি তস্স সত্থৰি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স কঙ্খা, নত্থি তস্স সত্থৰি কঙ্খা, ধম্মে কঙ্খা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

৩১৯. অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু অৰহতো ৰাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো ৰাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু অৰহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং…পে… ৰাগপ্পহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা…পে… দোসপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা; ননু অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

৩২০. অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? সধম্মকুসলস্স অৰহতো অত্থি কঙ্খা, পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো নত্থি কঙ্খাতি. সধম্মকুসলস্স অৰহতো অত্থি কঙ্খাতি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো অত্থি কঙ্খাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো নত্থি কঙ্খাতি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অৰহতো নত্থি কঙ্খাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, অত্থি তস্স কঙ্খাতি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, অত্থি তস্স কঙ্খাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সধম্মকুসলস্স অৰহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং…পে… ৰাগপ্পহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা…পে… দোসপ্পহানায…পে… মোহপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা…পে… সধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো …পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, অত্থি তস্স কঙ্খাতি? আমন্তা. পৰধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, অত্থি তস্স কঙ্খাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, নত্থি তস্স কঙ্খাতি? আমন্তা. সধম্মকুসলস্স অৰহতো ৰাগো পহীনো, নত্থি তস্স কঙ্খাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পৰধম্মকুসলস্স অৰহতো দোসো পহীনো…পে… মোহো পহীনো…পে… অনোত্তপ্পং পহীনং…পে… ৰাগপ্পহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা…পে… দোসপ্পহানায…পে… মোহপ্পহানায…পে… অনোত্তপ্পপহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা…পে… পৰধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নত্থি তস্স কঙ্খাতি? আমন্তা. সধম্মকুসলো অৰহা ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, নত্থি তস্স কঙ্খাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩২১. অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘জানতোহং, ভিক্খৱে, পস্সতো আসৱানং খযং ৱদামি, নো অজানতো নো অপস্সতো! কিঞ্চ, ভিক্খৱে, জানতো কিং পস্সতো আসৱানং খযো হোতি? ‘ইতি ৰূপং’…পে… ‘ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি – এৱং খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো আসৱানং খযো হোতী’’তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘জানতোহং, ভিক্খৱে, পস্সতো আসৱানং খযং ৱদামি, নো অজানতো নো অপস্সতো! কিঞ্চ, ভিক্খৱে, জানতো কিং পস্সতো আসৱানং খযো হোতি? ‘ইদং দুক্খ’ন্তি, ভিক্খৱে…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি জানতো পস্সতো আসৱানং খযো হোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো আসৱানং খযো হোতী’’তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সব্বং, ভিক্খৱে, অনভিজানং অপৰিজানং অৱিৰাজযং অপ্পজহং অভব্বো দুক্খক্খযায; সব্বঞ্চ খো, ভিক্খৱে, অভিজানং পৰিজানং ৱিৰাজযং পজহং ভব্বো দুক্খক্খযাযা’’তি! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সহাৱস্স দস্সনসম্পদায …পে… ছচ্চাভিঠানানি অভব্ব কাতু’’ন্তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘যস্মিং, ভিক্খৱে, সমযে অৰিযসাৱকস্স ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্ম’ন্তি, সহ দস্সনুপ্পাদা, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স তীণি সংযোজনানি পহীযন্তি – সক্কাযদিট্ঠি, ৱিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপৰামাসো’’তি! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –

‘‘যদা হৱে পাতুভৱন্তি ধম্মা,

আতাপিনো ঝাযতো ব্ৰাহ্মণস্স;

অথস্স কঙ্খা ৱপযন্তি সব্বা,

যতো পজানাতি সহেতুধম্মন্তি.

‘‘যদা হৱে পাতুভৱন্তি ধম্মা,

আতাপিনো ঝাযতো ব্ৰাহ্মণস্স;

অথস্স কঙ্খা ৱপযন্তি সব্বা,

যতো খযং পচ্চযানং অৱেদীতি.

‘‘যদা হৱে পাতুভৱন্তি ধম্মা,

আতাপিনো ঝাযতো ব্ৰাহ্মণস্স;

ৱিধূপযং তিট্ঠতি মাৰসেনং,

সূৰিযোৱ [সুৰিযোৱ (সী. স্যা. কং. পী.)] ওভাসযমন্তলিক্খন্তি [মহাৱ. ৩; উদা. ৩].

‘‘যা কাচি কঙ্খা ইধ ৱা হুৰং ৱা,

সকৱেদিযা ৱা পৰৱেদিযা ৱা;

ঝাযিনো [যে ঝাযিনো (উদানে)] তা পজহন্তি সব্বা,

আতাপিনো ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তাতি [উদা. ৪৭ উদানেপি].

‘‘যে কঙ্খাসমতিক্কন্তা, কঙ্খাভূতেসু পাণিসু;

অসংসযা ৱিসংযুত্তা, তেসু দিন্নং মহপ্ফলন্তি.

‘‘এতাদিসী ধম্মপকাসনেত্থ,

ন তত্থ কিং কঙ্খতি কোচি সাৱকো;

নিত্থিণ্ণওঘং [নিতিণ্ণওঘং (সী. ক.), নিত্তিণ্ণওঘং (স্যা. কং.)] ৱিচিকিচ্ছছিন্নং,

বুদ্ধং নমস্সাম জিনং জনিন্দা’’তি [দী. নি. ২.৩৫৪].

অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি? আমন্তা. ননু অৰহা ইত্থিপুৰিসানং নামগোত্তে কঙ্খেয্য, মগ্গামগ্গে কঙ্খেয্য, তিণকট্ঠৱনপ্পতীনং নামে কঙ্খেয্যা’’তি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা ইত্থিপুৰিসানং নামগোত্তে কঙ্খেয্য, মগ্গামগ্গে কঙ্খেয্য, তিণকট্ঠৱনপ্পতীনং নামে কঙ্খেয্য; তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো কঙ্খা’’তি.

অৰহা ইত্থিপুৰিসানং নামগোত্তে কঙ্খেয্য, মগ্গামগ্গে কঙ্খেয্য, তিণকট্ঠৱনপ্পতীনং নামে কঙ্খেয্যাতি, অত্থি অৰহতো কঙ্খাতি? আমন্তা. অৰহা সোতাপত্তিফলে ৱা সকদাগামিফলে ৱা অনাগামিফলে ৱা অৰহত্তে ৱা কঙ্খেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

কঙ্খাকথা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযৱগ্গো

(১৩) ৪. পৰৱিতাৰণকথা

৩২২. অত্থি অৰহতো পৰৱিতাৰণাতি? আমন্তা. অৰহা পৰনেয্যো পৰপত্তিযো পৰপচ্চযো পৰপটিবদ্ধভূ, ন জানাতি ন পস্সতি সম্মূড়্হো অসম্পজানোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ননু অৰহা ন পৰনেয্যো ন পৰপত্তিযো ন পৰপচ্চযো ন পৰপটিবদ্ধভূ জানাতি পস্সতি অসম্মূড়্হো সম্পজানোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা ন পৰনেয্যো ন পৰপত্তিযো ন পৰপচ্চযো ন পৰপটিবদ্ধভূ, জানাতি পস্সতি অসম্মূড়্হো সম্পজানো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো পৰৱিতাৰণা’’তি.

অত্থি পুথুজ্জনস্স পৰৱিতাৰণা, সো চ পৰনেয্যো পৰপত্তিযো পৰপচ্চযো পৰপটিবদ্ধভূ, ন জানাতি ন পস্সতি সম্মূড়্হো অসম্পজানোতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো পৰৱিতাৰণা, সো চ পৰনেয্যো পৰপত্তিযো পৰপচ্চযো পৰপটিবদ্ধভূ, ন জানাতি ন পস্সতি সম্মূড়্হো অসম্পজানোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো পৰৱিতাৰণা, সো চ ন পৰনেয্যো ন পৰপত্তিযো ন পৰপচ্চযো ন পৰপটিবদ্ধভূ, জানাতি পস্সতি অসম্মূড়্হো সম্পজানোতি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স পৰৱিতাৰণা, সো চ ন পৰনেয্যো ন পৰপত্তিযো ন পৰপচ্চযো ন পৰপটিবদ্ধভূ, জানাতি পস্সতি অসম্মূড়্হো সম্পজানোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো পৰৱিতাৰণাতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো সত্থৰি পৰৱিতাৰণা, ধম্মে পৰৱিতাৰণা, সঙ্ঘে পৰৱিতাৰণা, সিক্খায পৰৱিতাৰণা, পুব্বন্তে পৰৱিতাৰণা, অপৰন্তে পৰৱিতাৰণা, পুব্বন্তাপৰন্তে পৰৱিতাৰণা, ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু পৰৱিতাৰণাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

নত্থি অৰহতো সত্থৰি পৰৱিতাৰণা, ধম্মে পৰৱিতাৰণা…পে… ইদপচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু পৰৱিতাৰণাতি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অৰহতো সত্থৰি পৰৱিতাৰণা, ধম্মে পৰৱিতাৰণা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু পৰৱিতাৰণা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো পৰৱিতাৰণা’’তি.

অত্থি পুথুজ্জনস্স পৰৱিতাৰণা, অত্থি তস্স সত্থৰি পৰৱিতাৰণা, ধম্মে পৰৱিতাৰণা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু পৰৱিতাৰণাতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো পৰৱিতাৰণা, অত্থি তস্স সত্থৰি পৰৱিতাৰণা, ধম্মে পৰৱিতাৰণা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু পৰৱিতাৰণাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অত্থি অৰহতো পৰৱিতাৰণা, নত্থি তস্স সত্থৰি পৰৱিতাৰণা, ধম্মে পৰৱিতাৰণা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু পৰৱিতাৰণাতি? আমন্তা. অত্থি পুথুজ্জনস্স পৰৱিতাৰণা, নত্থি তস্স সত্থৰি পৰৱিতাৰণা, ধম্মে পৰৱিতাৰণা…পে… ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু পৰৱিতাৰণাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩২৩. অত্থি অৰহতো পৰৱিতাৰণাতি? আমন্তা. ননু অৰহতো ৰাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো ৰাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি অৰহতো পৰৱিতাৰণা’’তি.