১১. গতিঅনুযোগো

৬৯. পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. সো পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে….

৭০. পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. অঞ্ঞো পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭১. পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. সো চ অঞ্ঞো চ সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭২. পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. নেৱ সো সন্ধাৱতি, ন অঞ্ঞো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৩. পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. সো পুগ্গলো সন্ধাৱতি, অঞ্ঞো পুগ্গলো সন্ধাৱতি, সো চ অঞ্ঞো চ সন্ধাৱতি, নেৱ সো সন্ধাৱতি ন অঞ্ঞো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৪. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোক’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –

‘‘স সত্তক্খত্তুপৰমং, সন্ধাৱিত্ৱান পুগ্গলো;

দুক্খস্সন্তকৰো হোতি, সব্বসংযোজনক্খযা’’তি [সং. নি. ২.১৩৩; ইতিৱু. ২৪ ইতিৱুত্তকেপি].

অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি.

৭৫. ন ৱত্তব্বং – ‘‘পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোক’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অনমতগ্গোযং [অনমতগ্গাযং (ক.)], ভিক্খৱে, সংসাৰো. পুব্বকোটি ন পঞ্ঞাযতি, অৱিজ্জানীৱৰণানং সত্তানং তণ্হাসংযোজনানং সন্ধাৱতং সংসৰত’’ন্তি [সং. নি. ২.১২৪]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি.

৭৬. পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৭. স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. অত্থি কোচি মনুস্সো হুত্ৱা দেৱো হোতীতি? আমন্তা. স্ৱেৱ মনুস্সো সো দেৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৭৮. স্ৱেৱ মনুস্সো সো দেৱোতি? আমন্তা. মনুস্সো হুত্ৱা দেৱো হোতি, দেৱো হুত্ৱা মনুস্সো হোতি, মনুস্সভূতো অঞ্ঞো, দেৱো অঞ্ঞো, মনুস্সভূতো স্ৱেৱাযং সন্ধাৱতীতি মিচ্ছা…পে….

সচে হি সন্ধাৱতি স্ৱেৱ পুগ্গলো ইতো চুতো পৰং লোকং অনঞ্ঞো, হেৱং মৰণং ন হেহিতি, পাণাতিপাতোপি নুপলব্ভতি. কম্মং অত্থি, কম্মৱিপাকো অত্থি, কতানং কম্মানং ৱিপাকো অত্থি, কুসলাকুসলে ৱিপচ্চমানে স্ৱেৱাযং সন্ধাৱতীতি মিচ্ছা.

৭৯. স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. অত্থি কোচি মনুস্সো হুত্ৱা যক্খো হোতি, পেতো হোতি, নেৰযিকো হোতি, তিৰচ্ছানগতো হোতি, ওট্ঠো হোতি, গোণো হোতি, গদ্ৰভো হোতি, সূকৰো হোতি, মহিংসো [মহিসো (সী. স্যা. কং. পী.)] হোতীতি? আমন্তা. স্ৱেৱ মনুস্সো সো মহিংসোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮০. স্ৱেৱ মনুস্সো সো মহিংসোতি? আমন্তা. মনুস্সো হুত্ৱা মহিংসো হোতি, মহিংসো হুত্ৱা মনুস্সো হোতি, মনুস্সভূতো অঞ্ঞো, মহিংসো অঞ্ঞো, মনুস্সভূতো স্ৱেৱাযং সন্ধাৱতীতি মিচ্ছা…পে….

সচে হি সন্ধাৱতি স্ৱেৱ পুগ্গলো ইতো চুতো পৰং লোকং অনঞ্ঞো, হেৱং মৰণং ন হেহিতি, পাণাতিপাতোপি নুপলব্ভতি. কম্মং অত্থি, কম্মৱিপাকো অত্থি, কতানং কম্মানং ৱিপাকো অত্থি, কুসলাকুসলে ৱিপচ্চমানে স্ৱেৱাযং সন্ধাৱতীতি মিচ্ছা.

৮১. স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. অত্থি কোচি খত্তিযো হুত্ৱা ব্ৰাহ্মণো হোতীতি? আমন্তা. স্ৱেৱ খত্তিযো সো ব্ৰাহ্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮২. অত্থি কোচি খত্তিযো হুত্ৱা ৱেস্সো হোতি, সুদ্দো হোতীতি? আমন্তা. স্ৱেৱ খত্তিযো সো সুদ্দোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮৩. অত্থি কোচি ব্ৰাহ্মণো হুত্ৱা ৱেস্সো হোতি, সুদ্দো হোতি, খত্তিযো হোতীতি? আমন্তা. স্ৱেৱ ব্ৰাহ্মণো সো খত্তিযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮৪. অত্থি কোচি ৱেস্সো হুত্ৱা সুদ্দো হোতি, খত্তিযো হোতি, ব্ৰাহ্মণো হোতীতি? আমন্তা. স্ৱেৱ ৱেস্সো সো ব্ৰাহ্মণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮৫. অত্থি কোচি সুদ্দো হুত্ৱা খত্তিযো হোতি, ব্ৰাহ্মণো হোতি, ৱেস্সো হোতীতি? আমন্তা. স্ৱেৱ সুদ্দো সো ৱেস্সোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮৬. স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. হত্থচ্ছিন্নো হত্থচ্ছিন্নোৱ হোতি, পাদচ্ছিন্নো পাদচ্ছিন্নোৱ হোতি, হত্থপাদচ্ছিন্নো হত্থপাদচ্ছিন্নোৱ হোতি, কণ্ণচ্ছিন্নো… নাসচ্ছিন্নো… কণ্ণনাসচ্ছিন্নো… অঙ্গুলিচ্ছিন্নো… অড়চ্ছিন্নো… কণ্ডৰচ্ছিন্নো… কুণিহত্থকো… ফণহত্থকো… কুট্ঠিযো… গণ্ডিযো… কিলাসিযো… সোসিযো… অপমাৰিযো… ওট্ঠো… গোণো… গদ্ৰভো… সূকৰো… মহিংসো মহিংসোৱ হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোক’’ন্তি? আমন্তা. ননু সোতাপন্নো পুগ্গলো মনুস্সলোকা চুতো দেৱলোকং উপপন্নো তত্থপি সোতাপন্নোৱ হোতীতি? আমন্তা.

হঞ্চি সোতাপন্নো পুগ্গলো মনুস্সলোকা চুতো দেৱলোকং উপপন্নো তত্থপি সোতাপন্নোৱ হোতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোক’’ন্তি.

৮৮. সোতাপন্নো পুগ্গলো মনুস্সলোকা চুতো দেৱলোকং উপপন্নো তত্থপি সোতাপন্নোৱ হোতীতি কত্ৱা তেন চ কাৰণেন স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. সোতাপন্নো পুগ্গলো মনুস্সলোকা চুতো দেৱলোকং উপপন্নো তত্থপি মনুস্সো হোতীতি কত্ৱা? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৮৯. স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. অনঞ্ঞো অৱিগতো সন্ধাৱতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৯০. অনঞ্ঞো অৱিগতো সন্ধাৱতীতি? আমন্তা. হত্থচ্ছিন্নো হত্থচ্ছিন্নোৱ হোতি, পাদচ্ছিন্নো পাদচ্ছিন্নোৱ হোতি, হত্থপাদচ্ছিন্নো হত্থপাদচ্ছিন্নোৱ হোতি, কণ্ণচ্ছিন্নো… নাসচ্ছিন্নো… কণ্ণনাসচ্ছিন্নো… অঙ্গুলিচ্ছিন্নো… অড়চ্ছিন্নো… কণ্ডৰচ্ছিন্নো… কুণিহত্থকো… ফণহত্থকো… কুট্ঠিযো… গণ্ডিযো… কিলাসিযো… সোসিযো… অপমাৰিযো… ওট্ঠো… গোণো… গদ্ৰভো… সূকৰো… মহিংসো মহিংসোৱ হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৯১. স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. সৰূপো সন্ধাৱতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সৰূপো সন্ধাৱতীতি? আমন্তা. তং জীৱং তং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সৱেদনো…পে… সসঞ্ঞো…পে… সসঙ্খাৰো…পে… সৱিঞ্ঞাণো সন্ধাৱতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সৱিঞ্ঞাণো সন্ধাৱতীতি? আমন্তা. তং জীৱং তং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৯২. স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. অৰূপো সন্ধাৱতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰূপো সন্ধাৱতীতি? আমন্তা. অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৱেদনো…পে… অসঞ্ঞো…পে… অসঙ্খাৰো…পে… অৱিঞ্ঞাণো সন্ধাৱতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৱিঞ্ঞাণো সন্ধাৱতীতি? আমন্তা. অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৯৩. স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. ৰূপং সন্ধাৱতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপং সন্ধাৱতীতি? আমন্তা. তং জীৱং তং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৱেদনা …পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণং সন্ধাৱতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱিঞ্ঞাণং সন্ধাৱতীতি? আমন্তা. তং জীৱং তং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৯৪. স্ৱেৱ পুগ্গলো সন্ধাৱতি অস্মা লোকা পৰং লোকং, পৰস্মা লোকা ইমং লোকন্তি? আমন্তা. ৰূপং ন সন্ধাৱতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৰূপং ন সন্ধাৱতীতি? আমন্তা. অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ৱেদনা …পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খাৰা…পে… ৱিঞ্ঞাণং ন সন্ধাৱতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ৱিঞ্ঞাণং ন সন্ধাৱতীতি? আমন্তা. অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. (সংখিত্তং).

খন্ধেসু ভিজ্জমানেসু, সো চে ভিজ্জতি পুগ্গলো;

উচ্ছেদা ভৱতি দিট্ঠি, যা বুদ্ধেন ৱিৱজ্জিতা.

খন্ধেসু ভিজ্জমানেসু, নো চে ভিজ্জতি পুগ্গলো;

পুগ্গলো সস্সতো হোতি, নিব্বানেন সমসমোতি.

গতিঅনুযোগো.