দুকনিক্খেপং

হেতুগোচ্ছকং

১০৫৯. কতমে ধম্মা হেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ, নৱ কামাৱচৰহেতূ ছ ৰূপাৱচৰহেতূ, ছ অৰূপাৱচৰহেতূ, ছ অপৰিযাপন্নহেতূ.

১০৬০. তত্থ কতমে তযো কুসলহেতূ? অলোভো, অদোসো, অমোহো.

১০৬১. তত্থ কতমো অলোভো? যো অলোভো অলুব্ভনা অলুব্ভিতত্তং অসাৰাগো অসাৰজ্জনা অসাৰজ্জিতত্তং অনভিজ্ঝা অলোভো কুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অলোভো.

১০৬২. তত্থ কতমো অদোসো? যো অদোসো অদুস্সনা অদুস্সিতত্তং মেত্তি মেত্তাযনা মেত্তাযিতত্তং অনুদ্দা অনুদ্দাযনা অনুদাযিতত্তং হিতেসিতা অনুকম্পা অব্যাপাদো অব্যাপজ্জো অদোসো কুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অদোসো.

১০৬৩. তত্থ কতমো অমোহো? দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং, পুব্বন্তে ঞাণং, অপৰন্তে ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ঞাণং, যা এৱৰূপা পঞ্ঞা পজাননা ৱিচযো পৱিচযো ধম্মৱিচযো সল্লক্খণা উপলক্খণা পচ্চুপলক্খণা পণ্ডিচ্চং কোসল্লং নেপুঞ্ঞং ৱেভব্যা চিন্তা উপপৰিক্খা ভূৰী মেধা পৰিণাযিকা ৱিপস্সনা সম্পজঞ্ঞং পতোদো পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞাবলং পঞ্ঞাসত্থং পঞ্ঞাপাসাদো পঞ্ঞাআলোকো পঞ্ঞাওভাসো পঞ্ঞাপজ্জোতো পঞ্ঞাৰতনং অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি – অযং ৱুচ্চতি অমোহো.

ইমে তযো কুসলহেতূ.

১০৬৪. তত্থ কতমে তযো অকুসলহেতূ? লোভো, দোসো, মোহো.

১০৬৫. তত্থ কতমো লোভো? যো ৰাগো সাৰাগো অনুনযো অনুৰোধো নন্দী নন্দীৰাগো [নন্দিৰাগো (সী.)] চিত্তস্স সাৰাগো ইচ্ছা মুচ্ছা অজ্ঝোসানং গেধো পলিগেধো সঙ্গো পঙ্কো এজা মাযা জনিকা সঞ্জননী সিব্বিনী [সিব্বনী (সী.)] জালিনী সৰিতা ৱিসত্তিকা সুত্তং ৱিসটা আযূহিনী [আযূহনী (সী. স্যা.)] দুতিযা পণিধি ভৱনেত্তি ৱনং ৱনথো সন্থৱো সিনেহো অপেক্খা পটিবন্ধু আসা আসিসনা আসিসিতত্তং [আসিংসনা আসিংসিতত্তং (সী. স্যা.)] ৰূপাসা সদ্দাসা গন্ধাসা ৰসাসা ফোট্ঠব্বাসা লাভাসা ধনাসা পুত্তাসা জীৱিতাসা জপ্পা পজপ্পা অভিজপ্পা জপ্পা জপ্পনা জপ্পিতত্তং লোলুপ্পং লোলুপ্পাযনা লোলুপ্পাযিতত্তং পুচ্ছঞ্জিকতা [পুঞ্চিকতা (স্যা.) পুচ্ছিকতা (সী.)] সাধুকম্যতা অধম্মৰাগো ৱিসমলোভো নিকন্তি নিকামনা পত্থনা পিহনা সম্পত্থনা কামতণ্হা ভৱতণ্হা ৱিভৱতণ্হা ৰূপতণ্হা অৰূপতণ্হা নিৰোধতণ্হা ৰূপতণ্হা সদ্দতণ্হা গন্ধতণ্হা ৰসতণ্হা ফোট্ঠব্বতণ্হা ধম্মতণ্হা ওঘো যোগো গন্থো উপাদানং আৱৰণং নীৱৰণং ছাদনং বন্ধনং উপক্কিলেসো অনুসযো পৰিযুট্ঠানং লতা ৱেৱিচ্ছং দুক্খমূলং দুক্খনিদানং দুক্খপ্পভৱো মাৰপাসো মাৰবড়িসং মাৰৱিসযো তণ্হানদী তণ্হাজালং তণ্হাগদ্দুলং তণ্হাসমুদ্দো অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি লোভো.

১০৬৬. তত্থ কতমো দোসো? অনত্থং মে অচৰীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰতীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচৰি…পে… অনত্থং চৰতি…পে… অনত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচৰি…পে… অত্থং চৰতি…পে… অত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অট্ঠানে ৱা পন আঘাতো জাযতি. যো এৱৰূপো চিত্তস্স আঘাতো পটিঘাতো পটিঘং পটিৱিৰোধো কোপো পকোপো সম্পকোপো দোসো পদোসো সম্পদোসো চিত্তস্স ব্যাপত্তি মনোপদোসো কোধো কুজ্ঝনা কুজ্ঝিতত্তং দোসো দুস্সনা দুস্সিতত্তং ব্যাপত্তি ব্যাপজ্জনা ব্যাপজ্জিতত্তং ৱিৰোধো পটিৱিৰোধো চণ্ডিক্কং অসুৰোপো অনত্তমনতা চিত্তস্স – অযং ৱুচ্চতি দোসো.

১০৬৭. তত্থ কতমো মোহো? দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপৰন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণং, যং এৱৰূপং অঞ্ঞাণং অদস্সনং অনভিসমযো অননুবোধো অসম্বোধো অপ্পটিৱেধো অসংগাহনা অপৰিযোগাহনা অসমপেক্খনা অপচ্চৱেক্খণা অপচ্চক্খকম্মং দুম্মেজ্ঝং বাল্যং অসম্পজঞ্ঞং মোহো পমোহো সম্মোহো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি মোহো.

ইমে তযো অকুসলহেতূ.

১০৬৮. তত্থ কতমে তযো অব্যাকতহেতূ? কুসলানং ৱা ধম্মানং ৱিপাকতো কিৰিযাব্যাকতেসু ৱা ধম্মেসু অলোভো অদোসো অমোহো – ইমে তযো অব্যাকতহেতূ.

১০৬৯. তত্থ কতমে নৱ কামাৱচৰহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে নৱ কামাৱচৰহেতূ.

১০৭০. তত্থ কতমে ছ ৰূপাৱচৰহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে ছ ৰূপাৱচৰহেতূ.

১০৭১. তত্থ কতমে ছ অৰূপাৱচৰহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে ছ অৰূপাৱচৰহেতূ.

১০৭২. তত্থ কতমে ছ অপৰিযাপন্নহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে ছ অপৰিযাপন্নহেতূ.

১০৭৩. তত্থ কতমে তযো কুসলহেতূ? অলোভো, অদোসো, অমোহো.

১০৭৪. তত্থ কতমো অলোভো? যো অলোভো অলুব্ভনা অলুব্ভিতত্তং অসাৰাগো অসাৰজ্জনা অসাৰজ্জিতত্তং অনভিজ্ঝা অলোভো কুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অলোভো.

১০৭৫. তত্থ কতমো অদোসো? যো অদোসো অদুস্সনা অদুস্সিতত্তং…পে… অব্যাপাদো অব্যাপজ্জো অদোসো কুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অদোসো.

১০৭৬. তত্থ কতমো অমোহো? দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং, পুব্বন্তে ঞাণং, অপৰন্তে ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ঞাণং, যা এৱৰূপা পঞ্ঞা পজাননা ৱিচযো পৱিচযো ধম্মৱিচযো সল্লক্খণা উপলক্খণা পচ্চুপলক্খণা পণ্ডিচ্চং কোসল্লং নেপুঞ্ঞং ৱেভব্যা চিন্তা উপপৰিক্খা ভূৰী মেধা পৰিণাযিকা ৱিপস্সনা সম্পজঞ্ঞং পতোদো পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞাবলং পঞ্ঞাসত্থং পঞ্ঞাপাসাদো পঞ্ঞাআলোকো পঞ্ঞাওভাসো পঞ্ঞাপজ্জোতো পঞ্ঞাৰতনং অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি অমোহো.

ইমে তযো কুসলহেতূ.

১০৭৭. তত্থ কতমে তযো অব্যাকতহেতূ? কুসলানং ধম্মানং ৱিপাকতো অলোভো অদোসো অমোহো – ইমে তযো অব্যাকতহেতূ. ইমে ছ অপৰিযাপন্নহেতূ – ইমে ধম্মা হেতূ.

১০৭৮. কতমে ধম্মা ন হেতূ? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা, অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা ন হেতূ.

১০৭৯. কতমে ধম্মা সহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সহেতুকা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সহেতুকা.

১০৮০. কতমে ধম্মা অহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা অহেতুকা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অহেতুকা.

১০৮১. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা.

১০৮২. কতমে ধম্মা হেতুৱিপ্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা হেতুৱিপ্পযুত্তা.

১০৮৩. কতমে ধম্মা হেতূ চেৱ সহেতুকা চ? লোভো মোহেন হেতু চেৱ সহেতুকো চ, মোহো লোভেন হেতু চেৱ সহেতুকো চ, দোসো মোহেন হেতু চেৱ সহেতুকো চ, মোহো দোসেন হেতু চেৱ সহেতুকো চ; অলোভো অদোসো অমোহো, তে অঞ্ঞমঞ্ঞং হেতূ চেৱ সহেতুকা চ – ইমে ধম্মা হেতূ চেৱ সহেতুকা চ.

১০৮৪. কতমে ধম্মা সহেতুকা চেৱ ন চ হেতূ? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সহেতুকা তে ধম্মে ঠপেত্ৱা, ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সহেতুকা চেৱ ন চ হেতূ.

১০৮৫. কতমে ধম্মা হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চ? লোভো মোহেন হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তো চ, মোহো লোভেন হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তো চ, দোসো মোহেন হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তো চ, মোহো দোসেন হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তো চ; অলোভো অদোসো অমোহো, তে অঞ্ঞমঞ্ঞং হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চ – ইমে ধম্মা হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চ.

১০৮৬. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৱ ন চ হেতূ? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা তে ধম্মে ঠপেত্ৱা, ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৱ ন চ হেতূ.

১০৮৭. কতমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা.

১০৮৮. কতমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা.

চূড়ন্তৰদুকং

১০৮৯. কতমে ধম্মা সপ্পচ্চযা? পঞ্চক্খন্ধা – ৰূপক্খন্ধো, ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সপ্পচ্চযা.

১০৯০. কতমে ধম্মা অপ্পচ্চযা? অসঙ্খতা ধাতু – ইমে ধম্মা অপ্পচ্চযা.

১০৯১. কতমে ধম্মা সঙ্খতা? যেৱ তে ধম্মা সপ্পচ্চযা, তেৱ তে ধম্মা সঙ্খতা.

১০৯২. কতমে ধম্মা অসঙ্খতা? যো এৱ সো ধম্মো অপ্পচ্চযো, সো এৱ সো ধম্মো অসঙ্খতো.

১০৯৩. কতমে ধম্মা সনিদস্সনা? ৰূপাযতনং – ইমে ধম্মা সনিদস্সনা.

১০৯৪. কতমে ধম্মা অনিদস্সনা? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং, ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, যঞ্চ ৰূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপৰিযাপন্নং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনিদস্সনা.

১০৯৫. কতমে ধম্মা সপ্পটিঘা? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং – ইমে ধম্মা সপ্পটিঘা.

১০৯৬. কতমে ধম্মা অপ্পটিঘা? ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, যঞ্চ ৰূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপৰিযাপন্নং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অপ্পটিঘা.

১০৯৭. কতমে ধম্মা ৰূপিনো? চত্তাৰো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায ৰূপং – ইমে ধম্মা ৰূপিনো.

১০৯৮. কতমে ধম্মা অৰূপিনো? ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অৰূপিনো.

১০৯৯. কতমে ধম্মা লোকিযা? সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা লোকিযা.

১১০০. কতমে ধম্মা লোকুত্তৰা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা লোকুত্তৰা.

১১০১. কতমে ধম্মা কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যা? যে তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা. ইমে ধম্মা কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যা কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যা.

আসৱগোচ্ছকং

১১০২. কতমে ধম্মা আসৱা? চত্তাৰো আসৱা – কামাসৱো, ভৱাসৱো, দিট্ঠাসৱো, অৱিজ্জাসৱো.

১১০৩. তত্থ কতমো কামাসৱো? যো কামেসু কামচ্ছন্দো কামৰাগো কামনন্দী কামতণ্হা কামসিনেহো কামপৰিড়াহো কামমুচ্ছা কামজ্ঝোসানং – অযং ৱুচ্চতি কামাসৱো.

১১০৪. তত্থ কতমো ভৱাসৱো? যো ভৱেসু ভৱছন্দো [ভৱচ্ছন্দো (সী. স্যা.)] ভৱৰাগো ভৱনন্দী ভৱতণ্হা ভৱসিনেহো ভৱপৰিড়াহো ভৱমুচ্ছা ভৱজ্ঝোসানং – অযং ৱুচ্চতি ভৱাসৱো.

১১০৫. তত্থ কতমো দিট্ঠাসৱো? সস্সতো লোকোতি ৱা, অসস্সতো লোকোতি ৱা, অন্তৱা লোকোতি ৱা, অনন্তৱা লোকোতি ৱা, তং জীৱং তং সৰীৰন্তি ৱা, অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি ৱা, হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা; যা এৱৰূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পটিগ্গাহো অভিনিৱেসো পৰামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – অযং ৱুচ্চতি দিট্ঠাসৱো. সব্বাপি মিচ্ছাদিট্ঠি দিট্ঠাসৱো.

১১০৬. তত্থ কতমো অৱিজ্জাসৱো? দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপৰন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণংः যং এৱৰূপং অঞ্ঞাণং অদস্সনং অনভিসমযো অননুবোধো অসম্বোধো অপ্পটিৱেধো অসংগাহনা অপৰিযোগাহনা অসমপেক্খনা অপচ্চৱেক্খণা অপচ্চক্খকম্মং দুম্মেজ্ঝং বাল্যং অসম্পজঞ্ঞং মোহো পমোহো সম্মোহো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অৱিজ্জাসৱো.

ইমে ধম্মা আসৱা.

১১০৭. কতমে ধম্মা নো আসৱা? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নো আসৱা.

১১০৮. কতমে ধম্মা সাসৱা? কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সাসৱা.

১১০৯. কতমে ধম্মা অনাসৱা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনাসৱা.

১১১০. কতমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা.

১১১১. কতমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা.

১১১২. কতমে ধম্মা আসৱা চেৱ সাসৱা চ? তেযেৱ আসৱা আসৱা চেৱ সাসৱা চ.

১১১৩. কতমে ধম্মা সাসৱা চেৱ নো চ আসৱা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সাসৱা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সাসৱা চেৱ নো চ আসৱা.

১১১৪. কতমে ধম্মা আসৱা চেৱ আসৱসম্পযুত্তা চ? কামাসৱো অৱিজ্জাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ, অৱিজ্জাসৱো কামাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ, ভৱাসৱো অৱিজ্জাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ, অৱিজ্জাসৱো ভৱাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ, দিট্ঠাসৱো অৱিজ্জাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ, অৱিজ্জাসৱো দিট্ঠাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ – ইমে ধম্মা আসৱা চেৱ আসৱসম্পযুত্তা চ.

১১১৫. কতমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা চেৱ নো চ আসৱা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা চেৱ নো চ আসৱা.

১১১৬. কতমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা সাসৱা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা সাসৱা.

১১১৭. কতমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা অনাসৱা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা অনাসৱা.

নিক্খেপকণ্ডে পঠমভাণৱাৰো.

সংযোজনগোচ্ছকং

১১১৮. কতমে ধম্মা সংযোজনা? দস সংযোজনানি – কামৰাগসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, মানসংযোজনং, দিট্ঠিসংযোজনং, ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং, সীলব্বতপৰামাসসংযোজনং, ভৱৰাগসংযোজনং, ইস্সাসংযোজনং, মচ্ছৰিযসংযোজনং, অৱিজ্জাসংযোজনং.

১১১৯. তত্থ কতমং কামৰাগসংযোজনং? যো কামেসু কামচ্ছন্দো কামৰাগো কামনন্দী কামতণ্হা কামসিনেহো কামপৰিড়াহো কামমুচ্ছা কামজ্ঝোসানং – ইদং ৱুচ্চতি কামৰাগসংযোজনং.

১১২০. তত্থ কতমং পটিঘসংযোজনং? অনত্থং মে অচৰীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰতীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচৰি…পে… অনত্থং চৰতি…পে… অনত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচৰি…পে… অত্থং চৰতি…পে… অত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অট্ঠানে ৱা পন আঘাতো জাযতি. যো এৱৰূপো চিত্তস্স আঘাতো পটিঘাতো পটিঘং পটিৱিৰোধো কোপো পকোপো সম্পকোপো দোসো পদোসো সম্পদোসো চিত্তস্স ব্যাপত্তি মনোপদোসো কোধো কুজ্ঝনা কুজ্ঝিতত্তং দোসো দুস্সনা দুস্সিতত্তং ব্যাপত্তি ব্যাপজ্জনা ব্যাপজ্জিতত্তং ৱিৰোধো পটিৱিৰোধো চণ্ডিক্কং অসুৰোপো অনত্তমনতা চিত্তস্স – ইদং ৱুচ্চতি পটিঘসংযোজনং.

১১২১. তত্থ কতমং মানসংযোজনং? সেয্যোহমস্মীতি মানো, সদিসোহমস্মীতি মানো, হীনোহমস্মীতি মানো. যো এৱৰূপো মানো মঞ্ঞনা মঞ্ঞিতত্তং উন্নতি উন্নমো [উণ্ণতি উণ্ণামো (স্যা.)] ধজো সম্পগ্গাহো কেতুকম্যতা চিত্তস্স – ইদং ৱুচ্চতি মানসংযোজনং.

১১২২. তত্থ কতমং দিট্ঠিসংযোজনং? সস্সতো লোকোতি ৱা, অসস্সতো লোকোতি ৱা, অন্তৱা লোকোতি ৱা, অনন্তৱা লোকোতি ৱা, তং জীৱং তং সৰীৰন্তি ৱা, অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি ৱা, হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা; যা এৱৰূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পটিগ্গাহো অভিনিৱেসো পৰামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – ইদং ৱুচ্চতি দিট্ঠিসংযোজনং. ঠপেত্ৱা সীলব্বতপৰামাসসংযোজনং সব্বাপি মিচ্ছাদিট্ঠি দিট্ঠিসংযোজনং.

১১২৩. তত্থ কতমং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং? সত্থৰি কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, ধম্মে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, সঙ্ঘে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, সিক্খায কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, পুব্বন্তে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, অপৰন্তে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, পুব্বন্তাপৰন্তে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতিः যা এৱৰূপা কঙ্খা কঙ্খাযনা কঙ্খাযিতত্তং ৱিমতি ৱিচিকিচ্ছা দ্ৱেড়্হকং দ্ৱেধাপথো সংসযো অনেকংসগ্গাহো আসপ্পনা পৰিসপ্পনা অপৰিযোগাহনা থম্ভিতত্তং চিত্তস্স মনোৱিলেখো – ইদং ৱুচ্চতি ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং.

১১২৪. তত্থ কতমং সীলব্বতপৰামাসসংযোজনং? ইতো বহিদ্ধা সমণব্ৰাহ্মণানং সীলেন সুদ্ধি ৱতেন সুদ্ধি সীলব্বতেন সুদ্ধীতি; যা এৱৰূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পতিট্ঠাহো অভিনিৱেসো পৰামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – ইদং ৱুচ্চতি সীলব্বতপৰামাসসংযোজনং.

১১২৫. তত্থ কতমং ভৱৰাগসংযোজনং? যো ভৱেসু ভৱছন্দো ভৱৰাগো ভৱনন্দী ভৱতণ্হা ভৱসিনেহো ভৱপৰিড়াহো ভৱমুচ্ছা ভৱজ্ঝোসানং – ইদং ৱুচ্চতি ভৱৰাগসংযোজনং.

১১২৬. তত্থ কতমং ইস্সাসংযোজনং? যা পৰলাভসক্কাৰগৰুকাৰমাননৱন্দনপূজনাসু ইস্সা ইস্সাযনা ইস্সাযিতত্তং উসূযা উসূযনা উসূযিতত্তং [উস্সুযা উস্সুযনা উস্সুযিতত্তং (ক.)] – ইদং ৱুচ্চতি ইস্সাসংযোজনং.

১১২৭. তত্থ কতমং মচ্ছৰিযসংযোজনং? পঞ্চ মচ্ছৰিযানি – আৱাসমচ্ছৰিযং, কুলমচ্ছৰিযং, লাভমচ্ছৰিযং, ৱণ্ণমচ্ছৰিযং, ধম্মমচ্ছৰিযং. যং এৱৰূপং মচ্ছেৰং মচ্ছৰাযনা মচ্ছৰাযিতত্তং ৱেৱিচ্ছং কদৰিযং কটুকঞ্চুকতা অগ্গহিতত্তং চিত্তস্স – ইদং ৱুচ্চতি মচ্ছৰিযসংযোজনং.

১১২৮. তত্থ কতমং অৱিজ্জাসংযোজনং? দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপৰন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণংः যং এৱৰূপং অঞ্ঞাণং অদস্সনং অনভিসমযো অননুবোধো অসম্বোধো অপ্পটিৱেধো অসংগাহনা অপৰিযোগাহনা অসমপেক্খনা অপচ্চৱেক্খণা অপচ্চক্খকম্মং দুম্মেজ্ঝং বাল্যং অসম্পজঞ্ঞং মোহো পমোহো সম্মোহো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – ইদং ৱুচ্চতি অৱিজ্জাসংযোজনং.

ইমে ধম্মা সংযোজনা.

১১২৯. কতমে ধম্মা নো সংযোজনা? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নো সংযোজনা.

১১৩০. কতমে ধম্মা সংযোজনিযা? সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সংযোজনিযা.

১১৩১. কতমে ধম্মা অসংযোজনিযা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অসংযোজনিযা.

১১৩২. কতমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা.

১১৩৩. কতমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা.

১১৩৪. কতমে ধম্মা সংযোজনা চেৱ সংযোজনিযা চ? তানেৱ সংযোজনানি সংযোজনা চেৱ সংযোজনিযা চ.

১১৩৫. কতমে ধম্মা সংযোজনিযা চেৱ নো চ সংযোজনা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সংযোজনিযা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সংযোজনিযা চেৱ নো চ সংযোজনা.

১১৩৬. কতমে ধম্মা সংযোজনা চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তা চ? কামৰাগসংযোজনং অৱিজ্জাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জাসংযোজনং কামৰাগসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, পটিঘসংযোজনং অৱিজ্জাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জাসংযোজনং পটিঘসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, মানসংযোজনং অৱিজ্জাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জাসংযোজনং মানসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, দিট্ঠিসংযোজনং অৱিজ্জাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জাসংযোজনং দিট্ঠিসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং অৱিজ্জাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জাসংযোজনং ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, সীলব্বতপৰামাসসংযোজনং অৱিজ্জাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জাসংযোজনং সীলব্বতপৰামাসসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, ভৱৰাগসংযোজনং অৱিজ্জাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জাসংযোজনং ভৱৰাগসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, ইস্সাসংযোজনং অৱিজ্জাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জাসংযোজনং ইস্সাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, মচ্ছৰিযসংযোজনং অৱিজ্জাসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জাসংযোজনং মচ্ছৰিযসংযোজনেন সংযোজনঞ্চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তঞ্চ – ইমে ধম্মা সংযোজনা চেৱ সংযোজনসম্পযুত্তা চ.

১১৩৭. কতমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা চেৱ নো চ সংযোজনা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা চেৱ নো চ সংযোজনা.

১১৩৮. কতমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা সংযোজনিযা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা সংযোজনিযা.

১১৩৯. কতমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা সংযোজনৱিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযা.

গন্থগোচ্ছকং

১১৪০. কতমে ধম্মা গন্থা? চত্তাৰো গন্থা – অভিজ্ঝা কাযগন্থো, ব্যাপাদো কাযগন্থো, সীলব্বতপৰামাসো কাযগন্থো, ইদং সচ্চাভিনিৱেসো কাযগন্থো.

১১৪১. তত্থ কতমো অভিজ্ঝা কাযগন্থো? যো ৰাগো সাৰাগো অনুনযো অনুৰোধো নন্দী নন্দীৰাগো চিত্তস্স সাৰাগো ইচ্ছা মুচ্ছা অজ্ঝোসানং গেধো পলিগেধো সঙ্গো পঙ্কো এজা মাযা জনিকা সঞ্জননী সিব্বিনী জালিনী সৰিতা ৱিসত্তিকা সুত্তং ৱিসটা আযূহিনী দুতিযা পণিধি ভৱনেত্তি ৱনং ৱনথো সন্থৱো সিনেহো অপেক্খা পটিবন্ধু আসা আসিসনা আসিসিতত্তং ৰূপাসা সদ্দাসা গন্ধাসা ৰসাসা ফোট্ঠব্বাসা লাভাসা ধনাসা পুত্তাসা জীৱিতাসা জপ্পা পজপ্পা অভিজপ্পা জপ্পা জপ্পনা জপ্পিতত্তং লোলুপ্পং লোলুপ্পাযনা লোলুপ্পাযিতত্তং পুচ্ছঞ্জিকতা সাধুকম্যতা অধম্মৰাগো ৱিসমলোভো নিকন্তি নিকামনা পত্থনা পিহনা সম্পত্থনা কামতণ্হা ভৱতণ্হা ৱিভৱতণ্হা ৰূপতণ্হা অৰূপতণ্হা নিৰোধতণ্হা ৰূপতণ্হা সদ্দতণ্হা গন্ধতণ্হা ৰসতণ্হা ফোট্ঠব্বতণ্হা ধম্মতণ্হা ওঘো যোগো গন্থো উপাদানং আৱৰণং নীৱৰণং ছাদনং বন্ধনং উপক্কিলেসো অনুসযো পৰিযুট্ঠানং লতা ৱেৱিচ্ছং দুক্খমূলং দুক্খনিদানং দুক্খপ্পভৱো মাৰপাসো মাৰবড়িসং মাৰৱিসযো তণ্হানদী তণ্হাজালং তণ্হাগদ্দুলং তণ্হাসমুদ্দো অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অভিজ্ঝা কাযগন্থো.

১১৪২. তত্থ কতমো ব্যাপাদো কাযগন্থো? অনত্থং মে অচৰী তি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰতীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচৰি…পে… অনত্থং চৰতি…পে… অনত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচৰি…পে… অত্থং চৰতি…পে… অত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অট্ঠানে ৱা পন আঘাতো জাযতি. যো এৱৰূপো চিত্তস্স আঘাতো পটিঘাতো পটিঘং পটিৱিৰোধো কোপো পকোপো সম্পকোপো দোসো পদোসো সম্পদোসো চিত্তস্স ব্যাপত্তি মনোপদোসো কোধো কুজ্ঝনা কুজ্ঝিতত্তং দোসো দুস্সনা দুস্সিতত্তং ব্যাপত্তি ব্যাপজ্জনা ব্যাপজ্জিতত্তং ৱিৰোধো পটিৱিৰোধো চণ্ডিক্কং অসুৰোপো অনত্তমনতা চিত্তস্স – অযং ৱুচ্চতি ব্যাপাদো কাযগন্থো.

১১৪৩. তত্থ কতমো সীলব্বতপৰামাসো কাযগন্থো? ইতো বহিদ্ধা সমণব্ৰাহ্মণানং সীলেন সুদ্ধি, ৱতেন সুদ্ধি, সীলব্বতেন সুদ্ধীতিः যা এৱৰূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পতিট্ঠাহো অভিনিৱেসো পৰামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – অযং ৱুচ্চতি সীলব্বতপৰামাসো কাযগন্থো.

১১৪৪. তত্থ কতমো ইদংসচ্চাভিনিৱেসো কাযগন্থো? সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি ৱা; অসস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি ৱা; অন্তৱা লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি ৱা; অনন্তৱা লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি ৱা; তং জীৱং তং সৰীৰং, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি ৱা; অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰং, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি ৱা; হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি ৱা; ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি ৱা; হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি ৱা; নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি ৱাः যা এৱৰূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পতিট্ঠাহো অভিনিৱেসো পৰামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – অযং ৱুচ্চতি ইদংসচ্চাভিনিৱেসো কাযগন্থো. ঠপেত্ৱা সীলব্বতপৰামাসং কাযগন্থং সব্বাপি মিচ্ছাদিট্ঠি ইদংসচ্চাভিনিৱেসো কাযগন্থো.

ইমে ধম্মা গন্থা.

১১৪৫. কতমে ধম্মা নো গন্থা? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নো গন্থা.

১১৪৬. কতমে ধম্মা গন্থনিযা? সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা গন্থনিযা.

১১৪৭. কতমে ধম্মা অগন্থনিযা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অগন্থনিযা.

১১৪৮. কতমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা.

১১৪৯. কতমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, সব্বঞ্চ ৰূপং অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা.

১১৫০. কতমে ধম্মা গন্থা চেৱ গন্থনিযা চ? তেৱ গন্থা গন্থা চেৱ গন্থনিযা চ.

১১৫১. কতমে ধম্মা গন্থনিযা চেৱ নো চ গন্থা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা গন্থনিযা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা গন্থনিযা চেৱ নো চ গন্থা.

১১৫২. কতমে ধম্মা গন্থা চেৱ গন্থসম্পযুত্তা চ? সীলব্বতপৰামাসো কাযগন্থো অভিজ্ঝাকাযগন্থেন গন্থো চেৱ গন্থসম্পযুত্তো চ, অভিজ্ঝাকাযগন্থো সীলব্বতপৰামাসেন কাযগন্থেন গন্থো চেৱ গন্থসম্পযুত্তো চ, ইদংসচ্চাভিনিৱেসো কাযগন্থো অভিজ্ঝাকাযগন্থেন গন্থো চেৱ গন্থসম্পযুত্তো চ, অভিজ্ঝাকাযগন্থো ইদংসচ্চাভিনিৱেসেন কাযগন্থেন গন্থো চেৱ গন্থসম্পযুত্তো চ – ইমে ধম্মা গন্থা চেৱ গন্থসম্পযুত্তা চ.

১১৫৩. কতমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা চেৱ নো চ গন্থা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা চেৱ নো চ গন্থা.

১১৫৪. কতমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা গন্থনিযা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা গন্থনিযা.

১১৫৫. কতমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা অগন্থনিযা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা গন্থৱিপ্পযুত্তা অগন্থনিযা.

ওঘগোচ্ছকং

১১৫৬. কতমে ধম্মা ওঘা? চত্তাৰো ওঘা…পে… ইমে ধম্মা ওঘৱিপ্পযুত্তা ওঘনিযা.

যোগগোচ্ছকং

১১৫৭. কতমে ধম্মা যোগা? চত্তাৰো যোগা…পে… ইমে ধম্মা যোগৱিপ্পযুত্তা যোগনিযা.

নীৱৰণগোচ্ছকং

১১৫৮. কতমে ধম্মা নীৱৰণা? ছ নীৱৰণা [নীৱৰণানি (স্যা.)] – কামচ্ছন্দনীৱৰণং, ব্যাপাদনীৱৰণং, থিনমিদ্ধনীৱৰণং, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৱৰণং, ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং, অৱিজ্জানীৱৰণং.

১১৫৯. তত্থ কতমং কামচ্ছন্দনীৱৰণং? যো কামেসু কামচ্ছন্দো কামৰাগো কামনন্দী কামতণ্হা কামসিনেহো কামপৰিড়াহো কামমুচ্ছা কামজ্ঝোসানং – ইদং ৱুচ্চতি কামচ্ছন্দনীৱৰণং.

১১৬০. তত্থ কতমং ব্যাপাদনীৱৰণং? অনত্থং মে অচৰীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰতীতি আঘাতো জাযতি; অনত্থং মে চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি; পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচৰি…পে… অনত্থং চৰতি…পে… অনত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচৰি…পে… অত্থং চৰতি…পে… অত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অট্ঠানে ৱা পন আঘাতো জাযতি. যো এৱৰূপো চিত্তস্স আঘাতো পটিঘাতো পটিঘং পটিৱিৰোধো কোপো পকোপো সম্পকোপো দোসো পদোসো সম্পদোসো চিত্তস্স ব্যাপত্তি মনোপদোসো কোধো কুজ্ঝনা কুজ্ঝিতত্তং দোসো দুস্সনা দুস্সিতত্তং ব্যাপত্তি ব্যাপজ্জনা ব্যাপজ্জিতত্তং ৱিৰোধো পটিৱিৰোধো চণ্ডিক্কং অসুৰোপো অনত্তমনতা চিত্তস্স – ইদং ৱুচ্চতি ব্যাপাদনীৱৰণং.

১১৬১. তত্থ কতমং থিনমিদ্ধনীৱৰণং? অত্থি থিনং, অত্থি মিদ্ধং.

১১৬২. তত্থ কতমং থিনং? যা চিত্তস্স অকল্লতা অকম্মঞ্ঞতা ওলীযনা সল্লীযনা লীনং লীযনা লীযিতত্তং থিনং থিযনা থিযিতত্তং চিত্তস্স – ইদং ৱুচ্চতি থিনং.

১১৬৩. তত্থ কতমং মিদ্ধং? যা কাযস্স অকল্লতা অকম্মঞ্ঞতা ওনাহো পৰিযোনাহো অন্তোসমোৰোধো মিদ্ধং সোপ্পং পচলাযিকা সোপ্পং সুপনা সুপিতত্তং – ইদং ৱুচ্চতি মিদ্ধং. ইতি ইদঞ্চ থিনং, ইদঞ্চ মিদ্ধং – ইদং ৱুচ্চতি থিনমিদ্ধনীৱৰণং.

১১৬৪. তত্থ কতমং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৱৰণং? অত্থি উদ্ধচ্চং, অত্থি কুক্কুচ্চং.

১১৬৫. তত্থ কতমং উদ্ধচ্চং? যং চিত্তস্স উদ্ধচ্চং অৱূপসমো চেতসো ৱিক্খেপো ভন্তত্তং চিত্তস্স – ইদং ৱুচ্চতি উদ্ধচ্চং.

১১৬৬. তত্থ কতমং কুক্কুচ্চং? অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞিতা, কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞিতা, অৱজ্জে ৱজ্জসঞ্ঞিতা, ৱজ্জে অৱজ্জসঞ্ঞিতা. যং এৱৰূপং কুক্কুচ্চং কুক্কুচ্চাযনা কুক্কুচ্চাযিতত্তং চেতসো ৱিপ্পটিসাৰো মনোৱিলেখো – ইদং ৱুচ্চতি কুক্কুচ্চং. ইতি ইদঞ্চ উদ্ধচ্চং, ইদঞ্চ কুক্কুচ্চং – ইদং ৱুচ্চতি উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৱৰণং.

১১৬৭. তত্থ কতমং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং? সত্থৰি কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, ধম্মে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, সঙ্ঘে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, সিক্খায কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, পুব্বন্তে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, অপৰন্তে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, পুব্বন্তাপৰন্তে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি. যা এৱৰূপা কঙ্খা কঙ্খাযনা কঙ্খাযিতত্তং ৱিমতি ৱিচিকিচ্ছা দ্ৱেড়্হকং দ্ৱেধাপথো সংসযো অনেকংসগ্গাহো আসপ্পনা পৰিসপ্পনা অপৰিযোগাহনা থম্ভিতত্তং চিত্তস্স মনোৱিলেখো – ইদং ৱুচ্চতি ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং.

১১৬৮. তত্থ কতমং অৱিজ্জানীৱৰণং? দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপৰন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণংः যং এৱৰূপং অঞ্ঞাণং অদস্সনং অনভিসমযো অননুবোধো অসম্বোধো অপ্পটিৱেধো অসংগাহনা অপৰিযোগাহনা অসমপেক্খনা অপচ্চৱেক্খণা অপচ্চক্খকম্মং দুম্মেজ্ঝং বাল্যং অসম্পজঞ্ঞং মোহো পমোহো সম্মোহো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – ইদং ৱুচ্চতি অৱিজ্জানীৱৰণং.

ইমে ধম্মা নীৱৰণা.

১১৬৯. কতমে ধম্মা নো নীৱৰণা? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নো নীৱৰণা.

১১৭০. কতমে ধম্মা নীৱৰণিযা? সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা নীৱৰণিযা.

১১৭১. কতমে ধম্মা অনীৱৰণিযা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনীৱৰণিযা.

১১৭২. কতমে ধম্মা নীৱৰণসম্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা নীৱৰণসম্পযুত্তা.

১১৭৩. কতমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা.

১১৭৪. কতমে ধম্মা নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণিযা চ? তানেৱ নীৱৰণানি নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণিযা চ.

১১৭৫. কতমে ধম্মা নীৱৰণিযা চেৱ নো চ নীৱৰণা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা নীৱৰণিযা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা নীৱৰণিযা চেৱ নো চ নীৱৰণা.

১১৭৬. কতমে ধম্মা নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তা চ? কামচ্ছন্দনীৱৰণং অৱিজ্জানীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জানীৱৰণং কামচ্ছন্দনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, ব্যাপাদনীৱৰণং অৱিজ্জানীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জানীৱৰণং ব্যাপাদনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, থিনমিদ্ধনীৱৰণং অৱিজ্জানীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জানীৱৰণং থিনমিদ্ধনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, উদ্ধচ্চনীৱৰণং অৱিজ্জানীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জানীৱৰণং উদ্ধচ্চনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, কুক্কুচ্চনীৱৰণং অৱিজ্জানীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জানীৱৰণং কুক্কুচ্চনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং অৱিজ্জানীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জানীৱৰণং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, কামচ্ছন্দনীৱৰণং উদ্ধচ্চনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, উদ্ধচ্চনীৱৰণং কামচ্ছন্দনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, ব্যাপাদনীৱৰণং উদ্ধচ্চনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, উদ্ধচ্চনীৱৰণং ব্যাপাদনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, থিনমিদ্ধনীৱৰণং উদ্ধচ্চনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, উদ্ধচ্চনীৱৰণং থিনমিদ্ধনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, কুক্কুচ্চনীৱৰণং উদ্ধচ্চনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, উদ্ধচ্চনীৱৰণং কুক্কুচ্চনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং উদ্ধচ্চনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, উদ্ধচ্চনীৱৰণং ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, অৱিজ্জানীৱৰণং উদ্ধচ্চনীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ, উদ্ধচ্চনীৱৰণং অৱিজ্জানীৱৰণেন নীৱৰণঞ্চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তঞ্চ – ইমে ধম্মা নীৱৰণা চেৱ নীৱৰণসম্পযুত্তা চ.

১১৭৭. কতমে ধম্মা নীৱৰণসম্পযুত্তা চেৱ নো চ নীৱৰণা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা নীৱৰণসম্পযুত্তা চেৱ নো চ নীৱৰণা.

১১৭৮. কতমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা নীৱৰণিযা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা সাসৱা কুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা নীৱৰণিযা.

১১৭৯. কতমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা অনীৱৰণিযা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা অনীৱৰণিযা.

পৰামাসগোচ্ছকং

১১৮০. কতমে ধম্মা পৰামাসা? দিট্ঠিপৰামাসো.

১১৮১. তত্থ কতমো দিট্ঠিপৰামাসো? সস্সতো লোকোতি ৱা, অসস্সতো লোকোতি ৱা, অন্তৱা লোকোতি ৱা, অনন্তৱা লোকোতি ৱা, তং জীৱং তং সৰীৰন্তি ৱা, অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি ৱা, হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱাः যা এৱৰূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পতিট্ঠাহো অভিনিৱেসো পৰামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – অযং ৱুচ্চতি দিট্ঠিপৰামাসো. সব্বাপি মিচ্ছাদিট্ঠি দিট্ঠিপৰামাসো.

ইমে ধম্মা পৰামাসা.

১১৮২. কতমে ধম্মা নো পৰামাসা? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নো পৰামাসা.

১১৮৩. কতমে ধম্মা পৰামট্ঠা? সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা পৰামট্ঠা.

১১৮৪. কতমে ধম্মা অপৰামট্ঠা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অপৰামট্ঠা.

১১৮৫. কতমে ধম্মা পৰামাসসম্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা পৰামাসসম্পযুত্তা.

১১৮৬. কতমে ধম্মা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা.

১১৮৭. কতমে ধম্মা পৰামাসা চেৱ পৰামট্ঠা চ? স্ৱেৱ পৰামাসো পৰামাসো চেৱ পৰামট্ঠো চ.

১১৮৮. কতমে ধম্মা পৰামট্ঠা চেৱ নো চ পৰামাসা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা পৰামট্ঠা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা পৰামট্ঠা চেৱ নো চ পৰামাসা.

১১৮৯. কতমে ধম্মা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা পৰামট্ঠা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা পৰামাসৱিপ্পযুত্তা পৰামট্ঠা.