৩. নিক্খেপকণ্ডং
তিকনিক্খেপং
৯৮৫. কতমে ধম্মা কুসলা? তীণি কুসলমূলানি – অলোভো, অদোসো, অমোহো; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা কুসলা.
৯৮৬. কতমে ধম্মা অকুসলা? তীণি অকুসলমূলানি – লোভো, দোসো, মোহো; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা অকুসলা.
৯৮৭. কতমে ধম্মা অব্যাকতা? কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অব্যাকতা.
৯৮৮. কতমে ধম্মা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা? সুখভূমিযং কামাৱচৰে, ৰূপাৱচৰে, অপৰিযাপন্নে, সুখং ৱেদনং ঠপেত্ৱা; তংসম্পযুত্তো সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা.
৯৮৯. কতমে ধম্মা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা? দুক্খভূমিযং কামাৱচৰে, দুক্খং ৱেদনং ঠপেত্ৱা; তংসম্পযুত্তো সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা.
৯৯০. কতমে ধম্মা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা? অদুক্খমসুখভূমিযং কামাৱচৰে, ৰূপাৱচৰে, অৰূপাৱচৰে, অপৰিযাপন্নে, অদুক্খমসুখং ৱেদনং ঠপেত্ৱা; তংসম্পযুত্তো সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা.
৯৯১. কতমে ধম্মা ৱিপাকা? কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা ৱিপাকা.
৯৯২. কতমে ধম্মা ৱিপাকধম্মধম্মা? কুসলাকুসলা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা ৱিপাকধম্মধম্মা.
৯৯৩. কতমে ধম্মা নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা? যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা, সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা.
৯৯৪. কতমে ধম্মা উপাদিণ্ণুপাদানিযা? সাসৱা কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যঞ্চ ৰূপং কম্মস্স কতত্তা – ইমে ধম্মা উপাদিণ্ণুপাদানিযা.
৯৯৫. কতমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা? সাসৱা কুসলাকুসলা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা; যঞ্চ ৰূপং ন কম্মস্স কতত্তা – ইমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা.
৯৯৬. কতমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা.
৯৯৭. কতমে ধম্মা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা? তীণি অকুসলমূলানি – লোভো, দোসো, মোহো; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা.
৯৯৮. কতমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা? সাসৱা কুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো, ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা.
৯৯৯. কতমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা.
১০০০. কতমে ধম্মা সৱিতক্কসৱিচাৰা? সৱিতক্কসৱিচাৰভূমিযং কামাৱচৰে, ৰূপাৱচৰে, অপৰিযাপন্নে, ৱিতক্কৱিচাৰে ঠপেত্ৱা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সৱিতক্কসৱিচাৰা.
১০০১. কতমে ধম্মা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা? অৱিতক্কৱিচাৰমত্তভূমিযং ৰূপাৱচৰে, অপৰিযাপন্নে, ৱিচাৰং ঠপেত্ৱা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা.
১০০২. কতমে ধম্মা অৱিতক্কঅৱিচাৰা? অৱিতক্কঅৱিচাৰভূমিযং কামাৱচৰে, ৰূপাৱচৰে, অৰূপাৱচৰে, অপৰিযাপন্নে; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অৱিতক্কঅৱিচাৰা.
১০০৩. কতমে ধম্মা পীতিসহগতা? পীতিভূমিযং কামাৱচৰে, ৰূপাৱচৰে, অপৰিযাপন্নে, পীতিং ঠপেত্ৱা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা পীতিসহগতা.
১০০৪. কতমে ধম্মা সুখসহগতা? সুখভূমিযং কামাৱচৰে, ৰূপাৱচৰে, অপৰিযাপন্নে, সুখং ঠপেত্ৱা; তংসম্পযুত্তো সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সুখসহগতা.
১০০৫. কতমে ধম্মা উপেক্খাসহগতা? উপেক্খাভূমিযং কামাৱচৰে, ৰূপাৱচৰে, অৰূপাৱচৰে, অপৰিযাপন্নে, উপেক্খং ঠপেত্ৱা; তংসম্পযুত্তো সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা উপেক্খাসহগতা.
১০০৬. কতমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বা? তীণি সংযোজনানি – সক্কাযদিট্ঠি, ৱিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপৰামাসো.
১০০৭. তত্থ কতমা সক্কাযদিট্ঠি? ইধ অস্সুতৱা পুথুজ্জনো অৰিযানং অদস্সাৱী অৰিযধম্মস্স অকোৱিদো অৰিযধম্মে অৱিনীতো সপ্পুৰিসানং অদস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স অকোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে অৱিনীতো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৰূপৱন্তং ৱা অত্তানং, অত্তনি ৱা ৰূপং, ৰূপস্মিং ৱা অত্তানং. ৱেদনং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৱেদনাৱন্তং ৱা অত্তানং, অত্তনি ৱা ৱেদনং, ৱেদনায ৱা অত্তানং. সঞ্ঞং অত্ততো সমনুপস্সতি, সঞ্ঞাৱন্তং ৱা অত্তানং, অত্তনি ৱা সঞ্ঞং, সঞ্ঞায ৱা অত্তানং. সঙ্খাৰে অত্ততো সমনুপস্সতি, সঙ্খাৰৱন্তং ৱা অত্তানং, অত্তনি ৱা সঙ্খাৰে, সঙ্খাৰেসু ৱা অত্তানং. ৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৱিঞ্ঞাণৱন্তং ৱা অত্তানং, অত্তনি ৱা ৱিঞ্ঞাণং, ৱিঞ্ঞাণস্মিং ৱা অত্তানং. যা এৱৰূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং [দিট্ঠিৱিসূকাযিতং (সী.)] দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পটিগ্গাহো অভিনিৱেসো পৰামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – অযং ৱুচ্চতি সক্কাযদিট্ঠি.
১০০৮. তত্থ কতমা ৱিচিকিচ্ছা? সত্থৰি কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, ধম্মে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, সঙ্ঘে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, সিক্খায কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, পুব্বন্তে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, অপৰন্তে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, পুব্বন্তাপৰন্তে কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি. যা এৱৰূপা কঙ্খা কঙ্খাযনা কঙ্খাযিতত্তং ৱিমতি ৱিচিকিচ্ছা দ্ৱেড়্হকং দ্ৱেধাপথো সংসযো অনেকংসগ্গাহো আসপ্পনা পৰিসপ্পনা অপৰিযোগাহনা থম্ভিতত্তং চিত্তস্স মনোৱিলেখো – অযং ৱুচ্চতি ৱিচিকিচ্ছা.
১০০৯. তত্থ কতমো সীলব্বতপৰামাসো? ইতো বহিদ্ধা সমণব্ৰাহ্মণানং ‘সীলেন সুদ্ধি, ৱতেন সুদ্ধি, সীলব্বতেন সুদ্ধী’তি যা এৱৰূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পটিগ্গাহো অভিনিৱেসো পৰামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – অযং ৱুচ্চতি সীলব্বতপৰামাসো.
১০১০. ইমানি তীণি সংযোজনানি; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং ৱচীকম্মং মনোকম্মং – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বা.
১০১১. কতমে ধম্মা ভাৱনায পহাতব্বা? অৱসেসো লোভো, দোসো, মোহো; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা ভাৱনায পহাতব্বা.
১০১২. কতমে ধম্মা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা? কুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা.
১০১৩. কতমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা? তীণি সংযোজনানি – সক্কাযদিট্ঠি, ৱিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপৰামাসো.
১০১৪. তত্থ কতমা সক্কাযদিট্ঠি…পে… অযং ৱুচ্চতি সক্কাযদিট্ঠি.
১০১৫. তত্থ কতমা ৱিচিকিচ্ছা…পে… অযং ৱুচ্চতি ৱিচিকিচ্ছা.
১০১৬. তত্থ কতমো সীলব্বতপৰামাসো…পে… অযং ৱুচ্চতি সীলব্বতপৰামাসো.
১০১৭. ইমানি তীণি সংযোজনানি; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা. তীণি সংযোজনানি – সক্কাযদিট্ঠি, ৱিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপৰামাসো – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বা. তদেকট্ঠো লোভো, দোসো, মোহো – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বহেতূ. তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা.
১০১৮. কতমে ধম্মা ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা? অৱসেসো লোভো, দোসো, মোহো – ইমে ধম্মা ভাৱনায পহাতব্বহেতূ. তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা.
১০১৯. কতমে ধম্মা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা.
১০২০. কতমে ধম্মা আচযগামিনো? সাসৱা কুসলাকুসলা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আচযগামিনো.
১০২১. কতমে ধম্মা অপচযগামিনো? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না – ইমে ধম্মা অপচযগামিনো.
১০২২. কতমে ধম্মা নেৱ আচযগামি ন অপচযগামিনো? কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নেৱ আচযগামি ন অপচযগামিনো.
১০২৩. কতমে ধম্মা সেক্খা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না, হেট্ঠিমানি চ তীণি সামঞ্ঞফলানি – ইমে ধম্মা সেক্খা.
১০২৪. কতমে ধম্মা অসেক্খা? উপৰিট্ঠিমং [উপৰিমং (স্যা.)] অৰহত্তফলং – ইমে ধম্মা অসেক্খা.
১০২৫. কতমে ধম্মা নেৱসেক্খনাসেক্খা? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা, অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নেৱসেক্খনাসেক্খা.
১০২৬. কতমে ধম্মা পৰিত্তা? সব্বেৱ কামাৱচৰা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা পৰিত্তা.
১০২৭. কতমে ধম্মা মহগ্গতা? ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, কুসলাব্যাকতা ধম্মা; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মহগ্গতা.
১০২৮. কতমে ধম্মা অপ্পমাণা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অপ্পমাণা.
১০২৯. কতমে ধম্মা পৰিত্তাৰম্মণা? পৰিত্তে ধম্মে আৰব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা পৰিত্তাৰম্মণা.
১০৩০. কতমে ধম্মা মহগ্গতাৰম্মণা? মহগ্গতে ধম্মে আৰব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা মহগ্গতাৰম্মণা.
১০৩১. কতমে ধম্মা অপ্পমাণাৰম্মণা? অপ্পমাণে ধম্মে আৰব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা অপ্পমাণাৰম্মণা.
১০৩২. কতমে ধম্মা হীনা? তীণি অকুসলমূলানি – লোভো, দোসো, মোহো; তদেকট্ঠা চ কিলেসা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; তংসমুট্ঠানং কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, মনোকম্মং – ইমে ধম্মা হীনা.
১০৩৩. কতমে ধম্মা মজ্ঝিমা? সাসৱা কুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মজ্ঝিমা.
১০৩৪. কতমে ধম্মা পণীতা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা পণীতা.
১০৩৫. কতমে ধম্মা মিচ্ছত্তনিযতা? পঞ্চ কম্মানি আনন্তৰিকানি, যা চ মিচ্ছাদিট্ঠিনিযতা – ইমে ধম্মা মিচ্ছত্তনিযতা.
১০৩৬. কতমে ধম্মা সম্মত্তনিযতা? চত্তাৰো মগ্গা অপৰিযাপন্না – ইমে ধম্মা সম্মত্তনিযতা.
১০৩৭. কতমে ধম্মা অনিযতা? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা, অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনিযতা.
১০৩৮. কতমে ধম্মা মগ্গাৰম্মণা? অৰিযমগ্গং আৰব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা মগ্গাৰম্মণা.
১০৩৯. কতমে ধম্মা মগ্গহেতুকা? অৰিযমগ্গসমঙ্গিস্স মগ্গঙ্গানি ঠপেত্ৱা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মগ্গহেতুকা. অৰিযমগ্গসমঙ্গিস্স সম্মাদিট্ঠি মগ্গো চেৱ হেতু চ, সম্মাদিট্ঠিং ঠপেত্ৱা, তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মগ্গহেতুকা. অৰিযমগ্গসমঙ্গিস্স অলোভো, অদোসো, অমোহো – ইমে ধম্মা মগ্গহেতূ. তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মগ্গহেতুকা.
১০৪০. কতমে ধম্মা মগ্গাধিপতিনো? অৰিযমগ্গং অধিপতিং কৰিত্ৱা যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা মগ্গাধিপতিনো. অৰিযমগ্গসমঙ্গিস্স ৱীমংসাধিপতেয্যং মগ্গং ভাৱযন্তস্স ৱীমংসং ঠপেত্ৱা; তংসম্পযুত্তো ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা মগ্গাধিপতিনো.
১০৪১. কতমে ধম্মা উপ্পন্না? যে ধম্মা জাতা ভূতা সঞ্জাতা নিব্বত্তা অভিনিব্বত্তা পাতুভূতা উপ্পন্না সমুপ্পন্না উট্ঠিতা সমুট্ঠিতা উপ্পন্না উপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতা, ৰূপং [ৰূপা (বহূসু)], ৱেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা, ৱিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা উপ্পন্না.
১০৪২. কতমে ধম্মা অনুপ্পন্না? যে ধম্মা অজাতা অভূতা অসঞ্জাতা অনিব্বত্তা অনভিনিব্বত্তা অপাতুভূতা অনুপ্পন্না অসমুপ্পন্না অনুট্ঠিতা অসমুট্ঠিতা অনুপ্পন্না অনুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতা, ৰূপং, ৱেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা, ৱিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা অনুপ্পন্না.
১০৪৩. কতমে ধম্মা উপ্পাদিনো? কুসলাকুসলানং ধম্মানং অৱিপক্কৱিপাকানং ৱিপাকা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যঞ্চ ৰূপং কম্মস্স কতত্তা উপ্পজ্জিস্সতি – ইমে ধম্মা উপ্পাদিনো.
১০৪৪. কতমে ধম্মা অতীতা? যে ধম্মা অতীতা নিৰুদ্ধা ৱিগতা ৱিপৰিণতা অত্থঙ্গতা অব্ভত্থঙ্গতা উপ্পজ্জিত্ৱা ৱিগতা অতীতা অতীতংসেন সঙ্গহিতা, ৰূপং, ৱেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা, ৱিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা অতীতা.
১০৪৫. কতমে ধম্মা অনাগতা? যে ধম্মা অজাতা অভূতা অসঞ্জাতা অনিব্বত্তা অনভিনিব্বত্তা অপাতুভূতা অনুপ্পন্না অসমুপ্পন্না অনুট্ঠিতা অসমুট্ঠিতা অনাগতা অনাগতংসেন সঙ্গহিতা, ৰূপং, ৱেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা, ৱিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা অনাগতা.
১০৪৬. কতমে ধম্মা পচ্চুপ্পন্না? যে ধম্মা জাতা ভূতা সঞ্জাতা নিব্বত্তা অভিনিব্বত্তা পাতুভূতা উপ্পন্না সমুপ্পন্না উট্ঠিতা সমুট্ঠিতা পচ্চুপ্পন্না পচ্চুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতা, ৰূপং, ৱেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা, ৱিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা পচ্চুপ্পন্না.
১০৪৭. কতমে ধম্মা অতীতাৰম্মণা? অতীতে ধম্মে আৰব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা অতীতাৰম্মণা.
১০৪৮. কতমে ধম্মা অনাগতাৰম্মণা? অনাগতে ধম্মে আৰব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা অনাগতাৰম্মণা.
১০৪৯. কতমে ধম্মা পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা? পচ্চুপ্পন্নে ধম্মে আৰব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা.
১০৫০. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তা? যে ধম্মা তেসং তেসং সত্তানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযতা পাটিপুগ্গলিকা উপাদিণ্ণা, ৰূপং, ৱেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা, ৱিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তা.
১০৫১. কতমে ধম্মা বহিদ্ধা? যে ধম্মা তেসং তেসং পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযতা পাটিপুগ্গলিকা উপাদিণ্ণা, ৰূপং, ৱেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা, ৱিঞ্ঞাণং – ইমে ধম্মা বহিদ্ধা.
১০৫২. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা? তদুভযং – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা.
১০৫৩. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তাৰম্মণা? অজ্ঝত্তে ধম্মে আৰব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তাৰম্মণা.
১০৫৪. কতমে ধম্মা বহিদ্ধাৰম্মণা? বহিদ্ধা ধম্মে আৰব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা বহিদ্ধাৰম্মণা.
১০৫৫. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা? অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ধম্মে আৰব্ভ যে উপ্পজ্জন্তি চিত্তচেতসিকা ধম্মা – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা.
১০৫৬. কতমে ধম্মা সনিদস্সনসপ্পটিঘা? ৰূপাযতনং – ইমে ধম্মা সনিদস্সনসপ্পটিঘা.
১০৫৭. কতমে ধম্মা অনিদস্সনসপ্পটিঘা? চক্খাযতনং, সোতাযতনং, ঘানাযতনং, জিৱ্হাযতনং, কাযাযতনং, সদ্দাযতনং, গন্ধাযতনং, ৰসাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং – ইমে ধম্মা অনিদস্সনসপ্পটিঘা.
১০৫৮. কতমে ধম্মা অনিদস্সনঅপ্পটিঘা? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; যঞ্চ ৰূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপৰিযাপন্নং; অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনিদস্সনঅপ্পটিঘা.
তিকং.
দুকনিক্খেপং
হেতুগোচ্ছকং
১০৫৯. কতমে ধম্মা হেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ, নৱ কামাৱচৰহেতূ ছ ৰূপাৱচৰহেতূ, ছ অৰূপাৱচৰহেতূ, ছ অপৰিযাপন্নহেতূ.
১০৬০. তত্থ কতমে তযো কুসলহেতূ? অলোভো, অদোসো, অমোহো.
১০৬১. তত্থ কতমো অলোভো? যো অলোভো অলুব্ভনা অলুব্ভিতত্তং অসাৰাগো অসাৰজ্জনা অসাৰজ্জিতত্তং অনভিজ্ঝা অলোভো কুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অলোভো.
১০৬২. তত্থ কতমো অদোসো? যো অদোসো অদুস্সনা অদুস্সিতত্তং মেত্তি মেত্তাযনা মেত্তাযিতত্তং অনুদ্দা অনুদ্দাযনা অনুদাযিতত্তং হিতেসিতা অনুকম্পা অব্যাপাদো অব্যাপজ্জো অদোসো কুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অদোসো.
১০৬৩. তত্থ কতমো অমোহো? দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং, পুব্বন্তে ঞাণং, অপৰন্তে ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ঞাণং, যা এৱৰূপা পঞ্ঞা পজাননা ৱিচযো পৱিচযো ধম্মৱিচযো সল্লক্খণা উপলক্খণা পচ্চুপলক্খণা পণ্ডিচ্চং কোসল্লং নেপুঞ্ঞং ৱেভব্যা চিন্তা উপপৰিক্খা ভূৰী মেধা পৰিণাযিকা ৱিপস্সনা সম্পজঞ্ঞং পতোদো পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞাবলং পঞ্ঞাসত্থং পঞ্ঞাপাসাদো পঞ্ঞাআলোকো পঞ্ঞাওভাসো পঞ্ঞাপজ্জোতো পঞ্ঞাৰতনং অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি – অযং ৱুচ্চতি অমোহো.
ইমে তযো কুসলহেতূ.
১০৬৪. তত্থ কতমে তযো অকুসলহেতূ? লোভো, দোসো, মোহো.
১০৬৫. তত্থ কতমো লোভো? যো ৰাগো সাৰাগো অনুনযো অনুৰোধো নন্দী নন্দীৰাগো [নন্দিৰাগো (সী.)] চিত্তস্স সাৰাগো ইচ্ছা মুচ্ছা অজ্ঝোসানং গেধো পলিগেধো সঙ্গো পঙ্কো এজা মাযা জনিকা সঞ্জননী সিব্বিনী [সিব্বনী (সী.)] জালিনী সৰিতা ৱিসত্তিকা সুত্তং ৱিসটা আযূহিনী [আযূহনী (সী. স্যা.)] দুতিযা পণিধি ভৱনেত্তি ৱনং ৱনথো সন্থৱো সিনেহো অপেক্খা পটিবন্ধু আসা আসিসনা আসিসিতত্তং [আসিংসনা আসিংসিতত্তং (সী. স্যা.)] ৰূপাসা সদ্দাসা গন্ধাসা ৰসাসা ফোট্ঠব্বাসা লাভাসা ধনাসা পুত্তাসা জীৱিতাসা জপ্পা পজপ্পা অভিজপ্পা জপ্পা জপ্পনা জপ্পিতত্তং লোলুপ্পং লোলুপ্পাযনা লোলুপ্পাযিতত্তং পুচ্ছঞ্জিকতা [পুঞ্চিকতা (স্যা.) পুচ্ছিকতা (সী.)] সাধুকম্যতা অধম্মৰাগো ৱিসমলোভো নিকন্তি নিকামনা পত্থনা পিহনা সম্পত্থনা কামতণ্হা ভৱতণ্হা ৱিভৱতণ্হা ৰূপতণ্হা অৰূপতণ্হা নিৰোধতণ্হা ৰূপতণ্হা সদ্দতণ্হা গন্ধতণ্হা ৰসতণ্হা ফোট্ঠব্বতণ্হা ধম্মতণ্হা ওঘো যোগো গন্থো উপাদানং আৱৰণং নীৱৰণং ছাদনং বন্ধনং উপক্কিলেসো অনুসযো পৰিযুট্ঠানং লতা ৱেৱিচ্ছং দুক্খমূলং দুক্খনিদানং দুক্খপ্পভৱো মাৰপাসো মাৰবড়িসং মাৰৱিসযো তণ্হানদী তণ্হাজালং তণ্হাগদ্দুলং তণ্হাসমুদ্দো অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি লোভো.
১০৬৬. তত্থ কতমো দোসো? অনত্থং মে অচৰীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰতীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচৰি…পে… অনত্থং চৰতি…পে… অনত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচৰি…পে… অত্থং চৰতি…পে… অত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অট্ঠানে ৱা পন আঘাতো জাযতি. যো এৱৰূপো চিত্তস্স আঘাতো পটিঘাতো পটিঘং পটিৱিৰোধো কোপো পকোপো সম্পকোপো দোসো পদোসো সম্পদোসো চিত্তস্স ব্যাপত্তি মনোপদোসো কোধো কুজ্ঝনা কুজ্ঝিতত্তং দোসো দুস্সনা দুস্সিতত্তং ব্যাপত্তি ব্যাপজ্জনা ব্যাপজ্জিতত্তং ৱিৰোধো পটিৱিৰোধো চণ্ডিক্কং অসুৰোপো অনত্তমনতা চিত্তস্স – অযং ৱুচ্চতি দোসো.
১০৬৭. তত্থ কতমো মোহো? দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপৰন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণং, যং এৱৰূপং অঞ্ঞাণং অদস্সনং অনভিসমযো অননুবোধো অসম্বোধো অপ্পটিৱেধো অসংগাহনা অপৰিযোগাহনা অসমপেক্খনা অপচ্চৱেক্খণা অপচ্চক্খকম্মং দুম্মেজ্ঝং বাল্যং অসম্পজঞ্ঞং মোহো পমোহো সম্মোহো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি মোহো.
ইমে তযো অকুসলহেতূ.
১০৬৮. তত্থ কতমে তযো অব্যাকতহেতূ? কুসলানং ৱা ধম্মানং ৱিপাকতো কিৰিযাব্যাকতেসু ৱা ধম্মেসু অলোভো অদোসো অমোহো – ইমে তযো অব্যাকতহেতূ.
১০৬৯. তত্থ কতমে নৱ কামাৱচৰহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে নৱ কামাৱচৰহেতূ.
১০৭০. তত্থ কতমে ছ ৰূপাৱচৰহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে ছ ৰূপাৱচৰহেতূ.
১০৭১. তত্থ কতমে ছ অৰূপাৱচৰহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে ছ অৰূপাৱচৰহেতূ.
১০৭২. তত্থ কতমে ছ অপৰিযাপন্নহেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ – ইমে ছ অপৰিযাপন্নহেতূ.
১০৭৩. তত্থ কতমে তযো কুসলহেতূ? অলোভো, অদোসো, অমোহো.
১০৭৪. তত্থ কতমো অলোভো? যো অলোভো অলুব্ভনা অলুব্ভিতত্তং অসাৰাগো অসাৰজ্জনা অসাৰজ্জিতত্তং অনভিজ্ঝা অলোভো কুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অলোভো.
১০৭৫. তত্থ কতমো অদোসো? যো অদোসো অদুস্সনা অদুস্সিতত্তং…পে… অব্যাপাদো অব্যাপজ্জো অদোসো কুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অদোসো.
১০৭৬. তত্থ কতমো অমোহো? দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং, পুব্বন্তে ঞাণং, অপৰন্তে ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু ঞাণং, যা এৱৰূপা পঞ্ঞা পজাননা ৱিচযো পৱিচযো ধম্মৱিচযো সল্লক্খণা উপলক্খণা পচ্চুপলক্খণা পণ্ডিচ্চং কোসল্লং নেপুঞ্ঞং ৱেভব্যা চিন্তা উপপৰিক্খা ভূৰী মেধা পৰিণাযিকা ৱিপস্সনা সম্পজঞ্ঞং পতোদো পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞাবলং পঞ্ঞাসত্থং পঞ্ঞাপাসাদো পঞ্ঞাআলোকো পঞ্ঞাওভাসো পঞ্ঞাপজ্জোতো পঞ্ঞাৰতনং অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো মগ্গঙ্গং মগ্গপৰিযাপন্নং – অযং ৱুচ্চতি অমোহো.
ইমে তযো কুসলহেতূ.
১০৭৭. তত্থ কতমে তযো অব্যাকতহেতূ? কুসলানং ধম্মানং ৱিপাকতো অলোভো অদোসো অমোহো – ইমে তযো অব্যাকতহেতূ. ইমে ছ অপৰিযাপন্নহেতূ – ইমে ধম্মা হেতূ.
১০৭৮. কতমে ধম্মা ন হেতূ? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা, অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না; ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা ন হেতূ.
১০৭৯. কতমে ধম্মা সহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সহেতুকা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সহেতুকা.
১০৮০. কতমে ধম্মা অহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা অহেতুকা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অহেতুকা.
১০৮১. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা.
১০৮২. কতমে ধম্মা হেতুৱিপ্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা হেতুৱিপ্পযুত্তা.
১০৮৩. কতমে ধম্মা হেতূ চেৱ সহেতুকা চ? লোভো মোহেন হেতু চেৱ সহেতুকো চ, মোহো লোভেন হেতু চেৱ সহেতুকো চ, দোসো মোহেন হেতু চেৱ সহেতুকো চ, মোহো দোসেন হেতু চেৱ সহেতুকো চ; অলোভো অদোসো অমোহো, তে অঞ্ঞমঞ্ঞং হেতূ চেৱ সহেতুকা চ – ইমে ধম্মা হেতূ চেৱ সহেতুকা চ.
১০৮৪. কতমে ধম্মা সহেতুকা চেৱ ন চ হেতূ? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সহেতুকা তে ধম্মে ঠপেত্ৱা, ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সহেতুকা চেৱ ন চ হেতূ.
১০৮৫. কতমে ধম্মা হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চ? লোভো মোহেন হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তো চ, মোহো লোভেন হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তো চ, দোসো মোহেন হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তো চ, মোহো দোসেন হেতু চেৱ হেতুসম্পযুত্তো চ; অলোভো অদোসো অমোহো, তে অঞ্ঞমঞ্ঞং হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চ – ইমে ধম্মা হেতূ চেৱ হেতুসম্পযুত্তা চ.
১০৮৬. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৱ ন চ হেতূ? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা তে ধম্মে ঠপেত্ৱা, ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৱ ন চ হেতূ.
১০৮৭. কতমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা.
১০৮৮. কতমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা.
চূড়ন্তৰদুকং
১০৮৯. কতমে ধম্মা সপ্পচ্চযা? পঞ্চক্খন্ধা – ৰূপক্খন্ধো, ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সপ্পচ্চযা.
১০৯০. কতমে ধম্মা অপ্পচ্চযা? অসঙ্খতা ধাতু – ইমে ধম্মা অপ্পচ্চযা.
১০৯১. কতমে ধম্মা সঙ্খতা? যেৱ তে ধম্মা সপ্পচ্চযা, তেৱ তে ধম্মা সঙ্খতা.
১০৯২. কতমে ধম্মা অসঙ্খতা? যো এৱ সো ধম্মো অপ্পচ্চযো, সো এৱ সো ধম্মো অসঙ্খতো.
১০৯৩. কতমে ধম্মা সনিদস্সনা? ৰূপাযতনং – ইমে ধম্মা সনিদস্সনা.
১০৯৪. কতমে ধম্মা অনিদস্সনা? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং, ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, যঞ্চ ৰূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপৰিযাপন্নং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনিদস্সনা.
১০৯৫. কতমে ধম্মা সপ্পটিঘা? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং – ইমে ধম্মা সপ্পটিঘা.
১০৯৬. কতমে ধম্মা অপ্পটিঘা? ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, যঞ্চ ৰূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপৰিযাপন্নং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অপ্পটিঘা.
১০৯৭. কতমে ধম্মা ৰূপিনো? চত্তাৰো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায ৰূপং – ইমে ধম্মা ৰূপিনো.
১০৯৮. কতমে ধম্মা অৰূপিনো? ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অৰূপিনো.
১০৯৯. কতমে ধম্মা লোকিযা? সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা লোকিযা.
১১০০. কতমে ধম্মা লোকুত্তৰা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা লোকুত্তৰা.
১১০১. কতমে ধম্মা কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যা? যে তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা সোতৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা ঘানৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা. যে তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা; যে ৱা পন তে ধম্মা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা, ন তে ধম্মা কাযৱিঞ্ঞেয্যা. ইমে ধম্মা কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যা কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যা.
আসৱগোচ্ছকং
১১০২. কতমে ধম্মা আসৱা? চত্তাৰো আসৱা – কামাসৱো, ভৱাসৱো, দিট্ঠাসৱো, অৱিজ্জাসৱো.
১১০৩. তত্থ কতমো কামাসৱো? যো কামেসু কামচ্ছন্দো কামৰাগো কামনন্দী কামতণ্হা কামসিনেহো কামপৰিড়াহো কামমুচ্ছা কামজ্ঝোসানং – অযং ৱুচ্চতি কামাসৱো.
১১০৪. তত্থ কতমো ভৱাসৱো? যো ভৱেসু ভৱছন্দো [ভৱচ্ছন্দো (সী. স্যা.)] ভৱৰাগো ভৱনন্দী ভৱতণ্হা ভৱসিনেহো ভৱপৰিড়াহো ভৱমুচ্ছা ভৱজ্ঝোসানং – অযং ৱুচ্চতি ভৱাসৱো.
১১০৫. তত্থ কতমো দিট্ঠাসৱো? সস্সতো লোকোতি ৱা, অসস্সতো লোকোতি ৱা, অন্তৱা লোকোতি ৱা, অনন্তৱা লোকোতি ৱা, তং জীৱং তং সৰীৰন্তি ৱা, অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি ৱা, হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা, নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ৱা; যা এৱৰূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পটিগ্গাহো অভিনিৱেসো পৰামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৱিপৰিযাসগ্গাহো – অযং ৱুচ্চতি দিট্ঠাসৱো. সব্বাপি মিচ্ছাদিট্ঠি দিট্ঠাসৱো.
১১০৬. তত্থ কতমো অৱিজ্জাসৱো? দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপৰন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপৰন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণংः যং এৱৰূপং অঞ্ঞাণং অদস্সনং অনভিসমযো অননুবোধো অসম্বোধো অপ্পটিৱেধো অসংগাহনা অপৰিযোগাহনা অসমপেক্খনা অপচ্চৱেক্খণা অপচ্চক্খকম্মং দুম্মেজ্ঝং বাল্যং অসম্পজঞ্ঞং মোহো পমোহো সম্মোহো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং – অযং ৱুচ্চতি অৱিজ্জাসৱো.
ইমে ধম্মা আসৱা.
১১০৭. কতমে ধম্মা নো আসৱা? তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, অপৰিযাপন্না ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা নো আসৱা.
১১০৮. কতমে ধম্মা সাসৱা? কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সাসৱা.
১১০৯. কতমে ধম্মা অনাসৱা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা অনাসৱা.
১১১০. কতমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা.
১১১১. কতমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো; সব্বঞ্চ ৰূপং, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা.
১১১২. কতমে ধম্মা আসৱা চেৱ সাসৱা চ? তেযেৱ আসৱা আসৱা চেৱ সাসৱা চ.
১১১৩. কতমে ধম্মা সাসৱা চেৱ নো চ আসৱা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সাসৱা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা অৱসেসা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা; ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা সাসৱা চেৱ নো চ আসৱা.
১১১৪. কতমে ধম্মা আসৱা চেৱ আসৱসম্পযুত্তা চ? কামাসৱো অৱিজ্জাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ, অৱিজ্জাসৱো কামাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ, ভৱাসৱো অৱিজ্জাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ, অৱিজ্জাসৱো ভৱাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ, দিট্ঠাসৱো অৱিজ্জাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ, অৱিজ্জাসৱো দিট্ঠাসৱেন আসৱো চেৱ আসৱসম্পযুত্তো চ – ইমে ধম্মা আসৱা চেৱ আসৱসম্পযুত্তা চ.
১১১৫. কতমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা চেৱ নো চ আসৱা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা সম্পযুত্তা, তে ধম্মে ঠপেত্ৱা ৱেদনাক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আসৱসম্পযুত্তা চেৱ নো চ আসৱা.
১১১৬. কতমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা সাসৱা? তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা ৱিপ্পযুত্তা সাসৱা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা কামাৱচৰা, ৰূপাৱচৰা, অৰূপাৱচৰা, ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা সাসৱা.
১১১৭. কতমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা অনাসৱা? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ, মগ্গফলানি চ, অসঙ্খতা চ ধাতু – ইমে ধম্মা আসৱৱিপ্পযুত্তা অনাসৱা.
নিক্খেপকণ্ডে পঠমভাণৱাৰো.
সংযোজনগোচ্ছকং
১১১৮. কতমে ধম্মা সংযোজনা? দস সংযোজনানি – কামৰাগসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, মানসংযোজনং, দিট্ঠিসংযোজনং, ৱিচিকিচ্ছাসংযোজনং, সীলব্বতপৰামাসসংযোজনং, ভৱৰাগসংযোজনং, ইস্সাসংযোজনং, মচ্ছৰিযসংযোজনং, অৱিজ্জাসংযোজনং.
১১১৯. তত্থ কতমং কামৰাগসংযোজনং? যো কামেসু কামচ্ছন্দো কামৰাগো কামনন্দী কামতণ্হা কামসিনেহো কামপৰিড়াহো কামমুচ্ছা কামজ্ঝোসানং – ইদং ৱুচ্চতি কামৰাগসংযোজনং.
১১২০. তত্থ কতমং পটিঘসংযোজনং? অনত্থং মে অচৰীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰতীতি আঘাতো জাযতি, অনত্থং মে চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচৰি…পে… অনত্থং চৰতি…পে… অনত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচৰি…পে… অত্থং চৰতি…পে… অত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতো জাযতি, অট্ঠানে ৱা পন আঘাতো জাযতি. যো এৱৰূপো চিত্তস্স আঘাতো পটিঘাতো পটিঘং পটিৱিৰোধো কোপো পকোপো সম্পকোপো দোসো পদোসো সম্পদোসো চিত্তস্স ব্যাপত্তি মনোপদোসো কোধো কুজ্ঝনা কুজ্ঝিতত্তং দোসো দুস্সনা দুস্সিতত্তং ব্যাপত্তি ব্যাপজ্জনা ব্যাপজ্জিতত্তং ৱিৰোধো পটিৱিৰোধো চণ্ডিক্কং অসুৰোপো অনত্তমনতা চিত্তস্স – ইদং ৱুচ্চতি পটিঘসংযোজনং.
১১২১. তত্থ কতমং মানসংযোজনং? সেয্যোহমস্মীতি মানো, সদিসোহমস্মীতি মানো, হীনোহমস্মীতি মানো. যো এৱৰূপো মানো মঞ্ঞনা মঞ্ঞিতত্তং উন্নতি উন্নমো [উণ্ণতি উণ্ণামো (স্যা.)] ধজো সম্পগ্গাহো কেতুকম্যতা চিত্তস্স – ইদং ৱুচ্চতি মানসংযোজনং.